Perniagaan Makanan Bangladesh Wajib Berdaftar Mulai 1 November Apabila Peraturan Pelesenan Diperluas

Pendaftaran pertama percuma bagi 16 kategori, lesen berasingan untuk makanan khusus

Bangladesh akan mula menerima permohonan pada 1 November 2026 bagi pendaftaran wajib 16 kategori perniagaan makanan yang ditetapkan, melibatkan penjual snek di tepi jalan, restoran, kilang makanan dan pengimport dalam sistem Pihak Berkuasa Keselamatan Makanan Bangladesh (BFSA). Pendaftaran pertama bagi kategori konvensional itu adalah percuma, manakala perniagaan yang mengendalikan makanan khusus tertentu perlu mendapatkan lesen tambahan.

BFSA mengumumkan aturan permohonan itu pada 21 Oktober di bawah Peraturan Keselamatan Makanan (Pendaftaran dan Pelesenan), 2026, yang disiarkan dalam warta kerajaan pada 16 Julai. Pendaftaran dan lesen sah selama tiga tahun, selepas itu perniagaan perlu memperbaharuinya. Bungkusan produk makanan juga mesti memaparkan nombor pendaftaran BFSA supaya pengguna dapat mengenal pasti perniagaan berkenaan dan menyebut nombor itu ketika membuat aduan.

Perubahan ini menetapkan kewajipan yang berbeza bagi pengusaha yang berlainan. Penjual tepi jalan yang menjual pitha, puri atau piyaju mesti berdaftar. Perniagaan yang mengeluarkan susu formula bayi atau makanan untuk individu dengan keadaan perubatan tertentu mungkin memerlukan kelulusan yang meliputi operasi, premis dan produknya. Yuran lesen premis bagi pengilang makanan khusus termasuk Tk10,000 untuk premis sehingga 100 meter persegi dan Tk60,000 bagi premis melebihi 10,000 meter persegi.

Menurut pegawai BFSA, pendaftaran akan membantu mereka mengenal pasti penjual makanan, mengatur latihan dan memastikan perniagaan bertanggungjawab. Wakil industri memberi amaran bahawa satu lagi sistem kelulusan boleh meningkatkan kos dan bertindih dengan peraturan sedia ada. Oleh itu, cabaran utamanya bersifat praktikal: mendaftarkan pelbagai jenis perniagaan sambil menjadikan pemeriksaan dan pengendalian aduan lebih berkesan.

Apa yang berlaku pada 1 November?

1 November ialah tarikh yang ditetapkan BFSA untuk perniagaan mula memohon pendaftaran dan lesen yang diwajibkan. Peraturan itu sendiri mula berkuat kuasa pada 16 Julai, tarikh ia diterbitkan. Kedua-dua tarikh itu merujuk kepada peringkat berasingan: peraturan undang-undang berkuat kuasa pada Julai, manakala proses permohonan yang diumumkan bermula pada November.

Tarikh utama dan kewajipan berterusan adalah seperti berikut:

• 16 Julai 2026: Peraturan pendaftaran dan pelesenan diterbitkan dan mula berkuat kuasa.
• 21 Oktober 2026: BFSA mengeluarkan notis meminta perniagaan yang terlibat membuat persediaan dan memohon.
• 1 November 2026: Permohonan bermula mengikut aturan yang diumumkan.
• Selepas tiga tahun: Pendaftaran dan lesen tamat tempoh dan perlu diperbaharui.

BFSA menyatakan bahawa operasi tanpa pendaftaran atau lesen yang diwajibkan undang-undang boleh dihukum di bawah Akta Keselamatan Makanan, 2013. Pengumumannya meminta permohonan dikemukakan mulai 1 November; tiada tarikh akhir permohonan berasingan, tempoh kelonggaran umum atau jadual untuk melengkapkan peralihan yang dirancang kepada permohonan dalam talian dinyatakan.

Perniagaan makanan harian yang mana perlu berdaftar?

Restoran, kedai roti, kedai jus buah, kedai pastri dan perkhidmatan katering antara perniagaan yang termasuk dalam 16 kategori pendaftaran konvensional. Keperluan itu turut meliputi kedai manisan, pengilang produk tenusu, pengeluar makanan berbungkus serta gerai tepi jalan bergerak atau sementara.

Pitha ialah kuih tradisional, puri ialah roti goreng, manakala piyaju ialah cucur berperisa. Penjual makanan ini turut termasuk walaupun beroperasi dari premis kecil atau sementara. Oleh itu, skopnya jauh lebih luas daripada kilang dan rangkaian restoran yang sudah mantap.

Pedagang barangan runcit borong, gudang makanan, kemudahan penyimpanan sejuk, pengeluar minyak makan dan pengeluar garam makan juga termasuk dalam skop yang ditetapkan. Pengimport makanan selain produk mentah dan segar disenaraikan, sementara pengimport makanan mentah dan segar disenaraikan secara berasingan dalam aktiviti yang diliputi. Kedua-dua kumpulan perlu mengenal pasti kategori yang terpakai kepada mereka.

Peraturan ini merangkumi pengeluaran, pemprosesan, pengimportan, pembungkusan, penyimpanan, pengangkutan dan pengedaran. Perniagaan yang mengendalikan bahan tambahan makanan atau produk yang diproses melalui beberapa peringkat turut tertakluk kepada peraturan mengikut aktiviti dan kategori produk masing-masing. Syarikat yang menjalankan beberapa peranan, seperti mengimport, menyimpan dan memasarkan makanan, perlu menyemak keperluan bagi setiap operasi berkaitan.

Mengapa makanan khusus memerlukan lebih banyak kelulusan

Susu formula bayi, makanan yang disediakan untuk warga emas dan makanan yang ditujukan kepada individu dengan keadaan perubatan tertentu antara produk yang tertakluk kepada pelesenan khusus. Keperluan ini meliputi perniagaan tertentu yang mengeluarkan, memproses, menyimpan, mengimport dan memasarkan makanan tersebut.

Kumpulan lain yang diliputi termasuk suplemen kesihatan, makanan diet khas, makanan untuk tujuan perubatan khas, produk probiotik dan prebiotik serta nutraseutikal. Probiotik mengandungi mikroorganisma hidup yang bertujuan memberikan manfaat kesihatan; prebiotik ialah ramuan yang menyokong mikroorganisma bermanfaat. Nutraseutikal ialah produk yang dipasarkan untuk manfaat pemakanan atau kesihatan, dengan kaedah kawal selia khusus bergantung pada produk berkenaan.

Makanan diubah suai secara genetik, makanan organik, makanan yang disinari, makanan baharu, makanan fungsian dan makanan diperkaya juga termasuk dalam peruntukan kelulusan berkaitan. Makanan diperkaya mengandungi nutrien tambahan. Makanan yang disinari dirawat dengan sinaran terkawal untuk tujuan seperti mengurangkan mikroorganisma berbahaya atau memanjangkan tempoh penyimpanan.

Produk yang membuat dakwaan tentang manfaat kesihatan atau pengurangan risiko penyakit turut diliputi, dengan Peraturan Keselamatan Makanan (Pengiklanan dan Dakwaan), 2025 terpakai bagi dakwaan tersebut. Ini menghubungkan apa yang dijual oleh perniagaan dengan apa yang dinyatakan pada bungkusan: kategori produk, aktiviti perniagaan dan manfaat kesihatan yang diiklankan semuanya boleh mempengaruhi kelulusan yang diperlukan.

Bagaimana lapisan kelulusan disusun

Pengumuman BFSA mengenal pasti empat kategori perniagaan makanan khusus yang ditetapkan dan memerlukan lesen perniagaan berkaitan, lesen premis, lesen bagi produk yang dikilang atau diimport, serta pendaftaran produk berlesen. Secara berasingan, pengumuman itu mengenal pasti 16 kategori perniagaan konvensional yang tertakluk kepada pendaftaran.

Struktur kawal selia yang lebih luas turut dihuraikan sebagai mempunyai lima peringkat, termasuk pendaftaran pengusaha dan premis, lesen pengilangan atau pengimportan, serta kelulusan berkaitan jenama dan pembungkusan. Empat kategori perniagaan khusus dan lima peringkat kelulusan merujuk kepada perkara yang berbeza: satu mengelompokkan perniagaan, manakala satu lagi menerangkan kawalan pentadbiran yang mungkin dikenakan terhadapnya.

Kelulusan premis berkaitan tempat sesuatu aktiviti dijalankan, seperti kilang atau kemudahan penyimpanan. Kelulusan produk pula berkaitan makanan yang dikilang atau diimport. Keperluan jenama dan pembungkusan mengawal cara produk tertentu dipersembahkan untuk jualan. Oleh itu, seseorang pengusaha mungkin mempunyai kewajipan pada lebih daripada satu peringkat.

Peraturan itu juga menjadikan peruntukan berkaitan dalam Peraturan Makanan Tulen, 1967 tidak terpakai apabila peraturan baharu meliputi perkara yang sama. Perniagaan perlu menentukan keperluan yang kini mengawal aktiviti mereka dan tidak hanya bergantung pada kebenaran yang diperoleh di bawah rangka kerja lama.

Bayaran yang perlu ditanggung perniagaan

Pengumuman BFSA pada Oktober menyatakan pendaftaran pertama adalah percuma bagi 16 kategori konvensional. Lesen khusus dikenakan bayaran, dan pemohon perlu merujuk Jadual 10 peraturan 2026 untuk mengetahui caj yang terpakai bagi perniagaan dan jenis kelulusan masing-masing.

Bagi pengilang makanan khusus, yuran lesen premis yang dinyatakan ialah Tk10,000 untuk kemudahan berkeluasan 100 meter persegi atau kurang. Lesen baharu bagi premis melebihi 10,000 meter persegi berharga Tk60,000. Yuran yang lebih tinggi itu enam kali ganda daripada yuran yang lebih rendah, meskipun ambang keluasan lantai yang dinyatakan berbeza lebih daripada 100 kali ganda. Saiz premis pertengahan mempunyai kadar tersendiri dalam jadual.

Angka yuran lain yang diterbitkan termasuk pendaftaran bermula pada Tk1,000, pembaharuan pada Tk500, lesen pertubuhan antara Tk1,000 hingga Tk5,000, serta Tk40,000 bagi gudang melebihi 20,000 kaki persegi. Pengumuman BFSA yang lebih lewat pada Oktober menetapkan pendaftaran pertama percuma bagi 16 kategori konvensional serta kadar Tk10,000 dan Tk60,000 bagi premis makanan khusus. Pemohon perlu menggunakan Jadual 10 untuk mengenal pasti kelulusan, julat saiz dan yuran yang tepat, bukannya menganggap caj yang berbeza itu boleh saling menggantikan.

Sesetengah wakil industri turut membantah caj yang dikira berdasarkan nilai kos dan tambang barang dan bukannya jumlah tetap. Kos dan tambang menggabungkan nilai barang dengan kos pengangkutan. Yuran yang dikaitkan dengan nilai tersebut boleh meningkat apabila sesuatu penghantaran menjadi lebih mahal, sekali gus menambah ketidaktentuan pada kos perniagaan.

Cara memohon dan memastikan kelulusan kekal sah

Permohonan pada peringkat awal boleh dikemukakan melalui BFSA dan pejabat daerah berkaitannya. Pihak berkuasa itu merancang memperkenalkan sistem permohonan dalam talian sepenuhnya secara berperingkat, jadi pejabat daerah akan menjadi pusat rujukan penting pada peringkat awal.

Permohonan pendaftaran mesti menggunakan Borang 5.1. Borang yang ditetapkan bagi lesen wajib ialah 6.1, 7.1, 8.1 dan 9.1, bergantung pada kelulusan yang diperlukan. Pemohon mesti memenuhi syarat dalam peraturan serta membayar apa-apa yuran Jadual 10 yang berkenaan.

Perniagaan perlu memadankan aktiviti sebenar mereka dengan kategori yang betul. Contohnya, restoran, pengimport produk diet khusus dan pengilang yang beroperasi dari kilang besar menghadapi keperluan kelulusan yang berbeza. Aturan pendaftaran pertama percuma terpakai kepada 16 kategori konvensional; pelesenan khusus tertakluk kepada keperluan yuran tersendiri.

Tempoh sah tiga tahun menjadikan pembaharuan satu kewajipan berterusan. Pemilik perlu menyimpan butiran kelulusan dan memantau tarikh luput, selain mengurus apa-apa kebenaran lain yang diperlukan bagi perniagaan mereka. BFSA menggesa pengusaha yang terlibat melengkapkan persediaan yang diperlukan untuk proses permohonan.

Manfaat nombor pada bungkusan kepada pengguna

Bungkusan produk makanan mesti memaparkan nombor pendaftaran BFSA. Pengguna boleh menggunakannya untuk mengenal pasti pengeluar berdaftar atau perniagaan pemasaran, serta merujuk perniagaan tersebut dengan lebih tepat ketika membuat aduan.

Nombor itu menghubungkan sesuatu produk berbungkus dengan syarikat yang bertanggungjawab terhadapnya. Ini boleh memudahkan aduan disalurkan, khususnya apabila nama jenama berbeza daripada nama pengilang atau pemasar.

Perniagaan makanan perlu terus mematuhi peraturan lain yang terpakai tentang kualiti dan keselamatan makanan selepas berdaftar. Sistem ini menggabungkan pengenalpastian pengusaha dengan kewajipan berterusan berhubung produk dan amalan pengeluaran mereka.

Pengerusi BFSA Md Shafiqul Islam berkata daftar penjual makanan akan membolehkan pihak berkuasa membawa perniagaan ke dalam rangka kerja yang teratur, menyediakan latihan apabila perlu dan menetapkan akauntabiliti. Beliau turut memberi jaminan bahawa inisiatif itu tidak akan digunakan untuk mengganggu perniagaan.

Perniagaan memberi amaran tentang beban kawal selia tambahan

Pengarah pemasaran Kumpulan PRAN-RFL, Kamruzzaman Kamal, berkata pengeluar, pedagang, pengimport dan pemasar makanan sudah mendapatkan kebenaran daripada sehingga 17 jabatan dan organisasi. Beliau menyokong matlamat meningkatkan keselamatan makanan tetapi mempersoalkan penambahan satu lagi proses kelulusan.

"Walaupun matlamatnya wajar dipuji, kebimbangannya ialah kami sudah perlu mendapatkan lesen dan pendaftaran daripada 17 jabatan dan organisasi berbeza hanya untuk memulakan perniagaan," kata Kamruzzaman.

Pengarah Urusan Kumpulan Industri Meghna, Mostafa Kamal, memberi amaran bahawa tanggungjawab yang bertindih boleh mencetuskan konflik antara agensi dan meningkatkan kos langsung serta tidak langsung. Beliau menggesa supaya pertindihan dikurangkan dan sistem sehenti diwujudkan agar perniagaan dapat mengakses perkhidmatan tanpa perlu berurusan dengan banyak pejabat.

Setiausaha Agung Persatuan Pemilik Restoran Bangladesh, Imran Hassan, berkata menurut persatuan itu, negara tersebut mempunyai kira-kira 481,000 restoran. Beliau berpendapat pelaksanaan memerlukan rundingan dan perancangan berperingkat, serta bimbang keperluan baharu itu boleh menjadi satu lagi alasan untuk mengenakan denda dan melakukan gangguan.

Anggaran jumlah restoran itu menjelaskan sebahagian daripada kebimbangan tersebut. Restoran hanyalah satu kumpulan dalam sistem yang turut merangkumi penjual jalanan, kilang, pengimport, gudang dan pengusaha lain. Pemprosesan permohonan dan pemantauan pematuhan merentas kumpulan itu memerlukan kapasiti pentadbiran yang besar.

BFSA merancang bermula dengan pengeluaran perindustrian

Md Anwarul Islam Sarker, anggota BFSA yang bertanggungjawab terhadap penguatkuasaan, berkata pihak berkuasa itu pada peringkat awal akan menumpukan perhatian kepada pengeluaran makanan perindustrian dan perniagaan yang menghasilkan makanan secara besar-besaran. Beliau menyatakan keutamaan itu sebagai respons kepada kebimbangan mengenai keupayaan pihak berkuasa melaksanakan peraturan tersebut.

"Sasaran awal kami ialah pengeluaran perindustrian dan perniagaan yang terlibat dalam pengeluaran berskala besar," katanya.

Sarker berkata perniagaan yang sudah diperakui oleh badan seperti Institut Piawaian dan Pengujian Bangladesh tidak akan berdepan campur tangan serta-merta. Namun, BFSA akan meneruskan pemantauannya sendiri terhadap kualiti makanan dan proses pengeluaran, termasuk bagi perniagaan yang sudah mendapat pensijilan daripada organisasi lain.

Pihak berkuasa itu juga sedang mengambil 25 pegawai kanan keselamatan makanan untuk empat pelabuhan bagi memeriksa makanan import, termasuk daging dan madu, bagi mengesan pengisytiharan palsu dan pencemaran. Ini menambah unsur pemeriksaan import kepada program yang meliputi pengusaha domestik daripada pemproses utama hingga penjual tepi jalan.

Bagi perniagaan, perubahan segera ialah kewajipan untuk mengenal pasti dan memohon kelulusan yang betul. Bagi pengguna, perubahan paling ketara ialah nombor pendaftaran pada bungkusan. Keutamaan yang dinyatakan BFSA adalah menghubungkan rekod tersebut dengan pemeriksaan, latihan dan kaedah yang lebih jelas untuk memastikan perniagaan makanan bertanggungjawab.

Perkara Utama

• Permohonan pendaftaran dan lesen BFSA yang diwajibkan bermula pada 1 November 2026.
• Pendaftaran pertama percuma bagi 16 kategori perniagaan makanan konvensional, termasuk restoran, kedai dan penjual jalanan tertentu.
• Makanan khusus memerlukan lesen dan kelulusan produk yang berkaitan mengikut aktiviti serta kategori perniagaan.
• Pendaftaran dan lesen sah selama tiga tahun dan mesti diperbaharui.
• Bungkusan makanan mesti memaparkan nombor pendaftaran BFSA, yang boleh disebut pengguna dalam aduan.
• Permohonan pada peringkat awal dikemukakan melalui pejabat BFSA sementara sistem dalam talian dibangunkan.
• Wakil industri memberi amaran tentang pertindihan peraturan; BFSA berkata penguatkuasaan awal akan menumpukan perhatian kepada pengeluaran perindustrian.