Aung San Suu Kyi Berhubung dengan Anak Lelakinya Selepas Lima Tahun, Keluarga Desak Pembebasan

Panggilan 20 minit menamatkan kesunyian bertahun-tahun

Aung San Suu Kyi bercakap dengan anak lelakinya, Kim Aris, selama 20 minit pada 22 Oktober 2026. Itulah perbualan langsung pertama mereka dalam tempoh lebih lima tahun, selepas pihak berkuasa tentera Myanmar membenarkan satu lagi peluang langka untuk melihat bekas pemimpin itu yang ditahan. Aris menerima panggilan tersebut di kedutaan Myanmar di daerah Mayfair, London, manakala ibunya yang berusia 81 tahun masih ditahan di Naypyidaw.

Jurucakap presiden Myanmar berkata perbualan telefon itu bermula pada 2:30 petang waktu Myanmar, atau 0800 GMT, dan mengeluarkan gambar ibu dan anak itu bercakap melalui telefon. Aris berkata Pejabat Luar Britain memaklumkan kepadanya supaya pergi ke kedutaan.

Aris, 49, berkata suara Suu Kyi kedengaran “agak sihat” dan ibunya memberitahunya bahawa dia berada dalam keadaan sihat. Perbualan mereka tertumpu pada keluarga, bermula dengan keprihatinan Suu Kyi terhadap Aris dan saudara-mara yang lain. Mereka mengelak daripada menyentuh perkara sensitif kerana menjangkakan panggilan itu dirakam.

Bagi Aris, yang bertahun-tahun hanya menerima perkembangan tidak langsung sekali-sekala tentang ibunya, mendengar suaranya membawa kelegaan. Dalam kenyataannya yang disiarkan di Facebook pada 22 Oktober, beliau berterima kasih kepada mereka yang berkempen agar mereka dapat berhubung dan menjelaskan makna detik itu baginya.

Mendengar suaranya semula membawa makna yang sukar diungkapkan dengan kata-kata.

Suu Kyi ditahan sejak tentera menggulingkan kerajaan pilihannya pada 1 Februari 2021. Panggilan itu menyusuli pertemuan pada Ogos dengan wakil Palang Merah dan penyerahan buku serta surat-menyurat daripada Raja Britain Charles III pada 19 Oktober. Aris menyambut baik peluang untuk berhubung itu, sambil terus menuntut perbualan peribadi secara berkala, rawatan perubatan bebas dan pembebasan tanpa syarat.

Berita keluarga, dengan batasan dalam perbualan

Aris berkata soalan pertama ibunya berkaitan kesihatannya dan anggota keluarga yang lain. Beliau sempat bertanya tentang keadaan serta tempat tinggal ibunya, dan meyakinkannya bahawa usaha untuk mendapatkan kebebasannya masih diteruskan.

Kenyataan awamnya pada mulanya memberikan sedikit butiran tentang perbualan itu. Dalam ulasan kemudian, beliau menggambarkan perbualan yang dibatasi oleh jangkaan bahawa pihak berkuasa akan mendengarnya. Aris menjelaskan sebab mereka hanya berbual tentang perkara peribadi.

Pada dasarnya, kami hanya berbincang tentang hal keluarga.

Kami tahu panggilan telefon itu akan dirakam, jadi kami tidak bercakap tentang perkara sensitif.

Aris berkata beliau dibenarkan menerima panggilan itu seorang diri di kedutaan. Kebimbangannya tentang rakaman menjelaskan mengapa privasi terus menjadi tuntutan utamanya: walaupun dapat bercakap tanpa orang lain di dalam bilik, sebuah keluarga masih perlu memilih kata-kata dengan cermat jika menjangkakan perbualan itu didengar pihak lain.

Pihak berkuasa Myanmar menyifatkan perbualan itu sebagai “perbualan telefon konsular.” Gambar yang dikeluarkan jurucakap presiden menunjukkan Suu Kyi duduk di bawah kalendar yang memaparkan tarikh Khamis. Aris turut menerbitkan gambar yang kelihatan menunjukkan dirinya di luar kedutaan.

Perkara yang diketahui Aris tentang kesihatan dan penahanan ibunya

Suu Kyi memberitahu Aris bahawa beliau berada dalam keadaan sihat, dan Aris menyifatkan suaranya sebagai bertenaga. Beliau turut berkata ibunya mengalami tendonitis yang menjejaskan tangan kanannya. Tendonitis ialah kerengsaan atau pembengkakan pada tisu yang menghubungkan otot dengan tulang dan boleh menyebabkan pergerakan terasa sakit.

Aris berkata ibunya kebanyakannya bersendirian di sebuah rumah di Naypyidaw, dengan anggota polis ditempatkan di sekelilingnya. Beliau boleh keluar ke sebuah taman yang disifatkan Aris sebagai kawasan semak-samun. Pihak berkuasa berkata Suu Kyi dipindahkan dari penjara ke tahanan rumah pada April, dengan pemindahan itu dilaporkan berlaku pada 30 April.

Alamat tepatnya masih tidak didedahkan, dan pemindahan serta keadaan perubatannya belum dapat disahkan secara bebas. Kebimbangan terdahulu tentang kesihatannya termasuk laporan mengenai masalah jantung. Aris terus melahirkan kebimbangan tentang kesejahteraan ibunya selepas panggilan itu dan meminta akses kepada rawatan perubatan bebas.

Usia Suu Kyi menjadikan permintaan itu lebih mendesak. Aris berkata ibunya sempat memberitahunya bahawa beliau sihat, sambil mengakui cabaran yang dihadapi apabila semakin berusia dalam tahanan. Pemeriksaan oleh doktor bebas akan membolehkan keluarga mendapat penilaian lebih terperinci dan mengenal pasti rawatan yang diperlukan.

Daripada rampasan kuasa kepada hubungan semula dengan pihak luar

Pengasingan Suu Kyi bermula dengan pengambilalihan kuasa tentera pada Februari 2021, apabila askar menyingkirkan kerajaannya dan menahan pemimpin awam. Keluarganya tidak bercakap dengannya secara langsung selama lebih lima tahun, walaupun beliau berdepan beberapa pendakwaan berturut-turut dan hukuman penjara yang panjang.

Perkembangan yang diketahui umum sebelum panggilan pada Khamis itu merangkumi beberapa bulan:

• 1 Februari 2021: Tentera menggulingkan kerajaan pilihan rakyat dan menahan Suu Kyi serta Presiden Win Myint.
• April 2026: Pemimpin rampasan kuasa Min Aung Hlaing menjadi presiden selepas pilihan raya yang dikawal tentera dan tidak disertai parti Suu Kyi. Pihak berkuasa mengurangkan baki hukumannya kepada 18 tahun dan berkata beliau dipindahkan ke tahanan rumah.
• 17 April: Win Myint dibebaskan dalam pengampunan sempena Tahun Baharu Myanmar tetapi kekal di bawah pengawasan ketat.
• 3 Ogos: Suu Kyi bertemu Arnaud de Baecque, wakil Jawatankuasa Antarabangsa Palang Merah di Myanmar.
• 7 September: Aris melancarkan semula kempen Free Her.
• 19 Oktober: Pihak berkuasa mengeluarkan gambar pegawai menyerahkan buku dan surat-menyurat daripada Raja Charles.
• 22 Oktober: Suu Kyi dan Aris bercakap melalui telefon selama 20 minit.

Pertemuan pada Ogos itu ialah pertemuan pertamanya yang diumumkan kepada umum dengan wakil sebuah organisasi antarabangsa bebas sejak beliau ditahan. Panggilan pada Khamis itu memberikan Aris peluang untuk berhubung secara langsung, susulan beberapa ruang yang dibuka sebelum itu.

Dua buku dan pesanan diraja dalam sampul bermeterai

Pihak berkuasa Myanmar berkata pegawai kementerian dalam negeri menyerahkan dua buah buku tentang tanah, sebuah sampul bermeterai dan kiriman diplomatik bermeterai daripada Raja Charles pada 19 Oktober. Gambar menunjukkan Suu Kyi duduk bertentangan dengan dua pegawai di sebuah meja kecil dalam bilik berdinding panel kayu.

Buku-buku itu ialah The Land Gardeners: Soil to Table, karya Bridget Elworthy dan Henrietta Courtauld, serta Soil: The World at Our Feet, katalog yang mengiringi sebuah pameran di Somerset House, London. Kedua-duanya membincangkan tanah serta peranannya dalam menjamin bekalan makanan dan kelangsungan hidup.

Istana Buckingham enggan mengulas tentang pengumuman itu atau kandungan kiriman bermeterai tersebut. Pihak berkuasa Myanmar merujuk Suu Kyi sebagai “tahanan wanita khas,” istilah yang sebelum ini tidak digunakan secara terbuka.

Burma Campaign UK, sebuah kumpulan advokasi, mengkritik pendekatan kerajaan Britain pada 22 Oktober. Kumpulan itu menuduh Britain “secara beransur-ansur melunakkan pendekatannya terhadap rejim tentera Burma” dan berkata penyerahan buku melalui pihak berkuasa telah memberikan tentera “peluang propaganda.”

Pakej diraja dan panggilan telefon itu membawa manfaat peribadi kepada Suu Kyi dan keluarganya. Penyiarannya kepada umum juga memberi pemerintah Myanmar imej layanan yang kelihatan bertimbang rasa untuk disebarkan ketika mereka berusaha mendapatkan penerimaan diplomatik yang lebih luas.

Mengapa hubungan ini membawa kepentingan politik

Min Aung Hlaing, ketua tentera yang menggulingkan Suu Kyi, menjadi presiden pada April selepas pilihan raya yang dikritik oleh pemantau demokrasi sebagai proses yang direkayasa untuk mengukuhkan kuasa tentera. Sejak itu, beliau menerima jemputan lawatan diplomatik, termasuk ke negara anggota Persatuan Negara-Negara Asia Tenggara atau ASEAN.

Penahanan Suu Kyi sekian lama merumitkan hubungan Myanmar dengan pertubuhan serantau itu. Kebenaran untuk berhubung dengan keluarga diraja, wakil kemanusiaan dan anaknya memberi perkembangan yang dapat dilihat oleh kerajaan asing ketika mereka mempertimbangkan cara untuk berurusan dengan pihak berkuasa.

Morgan Michaels, felo penyelidik di Institut Antarabangsa untuk Kajian Strategik, berkata pihak berkuasa menggunakan Suu Kyi “untuk mendapatkan konsesi daripada anggota masyarakat antarabangsa.” Beliau menjelaskan mengapa tindakan terhad sedemikian mungkin mendapat sambutan baik di luar negara.

Namun ramai di ASEAN dan di luar rantau ini mahu melihat beliau dibebaskan,” katanya. “Tindakan seperti ini berkemungkinan mendapat sambutan yang amat baik, walaupun tidak ikhlas atau bersifat taktikal.

Penulis biografi Suu Kyi, Mon Mon Myat, turut menyeru pembebasan tanpa syarat dan membantah penggunaan tahanannya untuk tujuan politik. Beliau menyifatkan penahanan itu sebagai menyalahi undang-undang.

Rejim mesti berhenti menggunakan Daw Aung San Suu Kyi sebagai alat tawar-menawar,” katanya. “Penahanan ini menyalahi undang-undang. Mereka mesti membebaskannya tanpa syarat.

Hukuman 18 tahun dan kempen lebih luas untuk para tahanan

Suu Kyi sedang menjalani baki hukuman 18 tahun atas pertuduhan termasuk menghasut, rasuah, penipuan pilihan raya dan melanggar undang-undang rahsia negara. Beliau menafikan pertuduhan tersebut. Penyokongnya dan kumpulan hak asasi manusia menganggap pendakwaan itu bermotifkan politik dan bertujuan mengekalkan kuasa tentera.

Bekas penasihat negara itu, yang berkhidmat sebagai pemimpin de facto Myanmar dari 2016 hingga rampasan kuasa, pernah menghabiskan keseluruhan 15 tahun dalam tahanan rumah antara 1989 hingga 2010. Beliau menerima Hadiah Keamanan Nobel pada 1991 atas kempen tanpa keganasannya untuk demokrasi.

Aris mengaitkan kes ibunya dengan penahanan ribuan orang lain. Kempen Free Her yang dilancarkannya menuntut pembebasan ibunya bersama 15,088 tahanan politik yang lain. Angka itu dipetik dalam liputan kempen tersebut; Persatuan Bantuan untuk Tahanan Politik, sebuah organisasi advokasi, mengemas kini jumlah tangkapan berkaitan penentangan terhadap rampasan kuasa setiap hari.

Keadaan Win Myint menjadi satu lagi contoh sekatan yang berterusan selepas seseorang dibebaskan dari penjara. Walaupun dibebaskan dalam pengampunan pada 17 April, bekas presiden itu kekal di bawah pengawasan ketat.

Krisis Myanmar jauh melangkaui pemimpin yang ditahan. Bantahan terhadap rampasan kuasa berkembang menjadi penentangan bersenjata dan perang saudara, menyebabkan berjuta-juta orang kehilangan tempat tinggal. Bagi keluarga yang terpisah akibat penahanan, tuntutan segera mereka tetap jelas: mengetahui keberadaan saudara-mara, mendapatkan rawatan perubatan, bercakap secara peribadi dan memastikan mereka dapat pulang.

Langkah seterusnya yang diinginkan keluarga

Aris menuntut hubungan keluarga secara langsung, peribadi dan berkala, akses kepada rawatan perubatan bebas serta pembebasan segera tanpa syarat untuk ibunya dan semua tahanan politik lain. Tiada jadual bagi panggilan seterusnya atau tarikh pembebasan ibunya diumumkan.

Beliau menggesa Britain dan kerajaan lain yang berurusan dengan pihak berkuasa tentera Myanmar supaya menilai kemajuan berdasarkan “kebebasan, hak asasi manusia dan akauntabiliti, bukan publisiti atau penampilan diplomatik.” Beliau bimbang akses kepada ibunya boleh menjadi sebahagian daripada rundingan berhubung pengiktirafan, sekatan atau kelebihan politik.

Dalam kenyataannya, Aris menjelaskan perubahan yang dibawa oleh perbualan pada Khamis itu kepada keluarganya, serta batasannya.

Suara anda membantu saya mendengar suara ibu saya semula. Jangan biarkan dunia menyangka detik itu bermakna beliau sudah bebas. Satu perbualan bukanlah akses keluarga secara berkala. Akses keluarga bukan kebebasan.

Aris berterima kasih kepada para penyokong yang membantu menjayakan panggilan itu dan meminta mereka terus mendesak pembebasan ibunya. Selepas bertahun-tahun tanpa khabar, beliau akhirnya dapat mendengar suara ibunya dan bertanya tentang kehidupan hariannya. Ibunya masih dalam tahanan apabila 20 minit perbualan mereka berakhir.

Perkara Utama

• Suu Kyi dan Kim Aris bercakap pada 22 Oktober 2026, perbualan langsung pertama mereka dalam tempoh lebih lima tahun.
• Panggilan itu berlangsung selama 20 minit, dengan Aris bercakap dari kedutaan Myanmar di London.
• Aris berkata suara ibunya kedengaran agak sihat, tetapi beliau mengalami tendonitis yang menjejaskan tangan kanannya.
• Pihak berkuasa berkata beliau berada dalam tahanan rumah di Naypyidaw dan sedang menjalani baki hukuman 18 tahun.
• Panggilan itu menyusuli pertemuan dengan Palang Merah pada Ogos serta penyerahan buku dan surat-menyurat daripada Raja Charles pada 19 Oktober.
• Aris menuntut hubungan peribadi secara berkala, rawatan perubatan bebas serta pembebasan tanpa syarat untuk ibunya dan semua tahanan politik.