Jepun Beri Amaran Rizab Minyak Sahaja Tidak Mampu Melindungi Bekalan Tenaga Selepas Krisis Hormuz

Laluan perkapalan yang sempit mendedahkan kelemahan yang lebih luas

Jepun memperoleh 94% daripada import minyak mentah dan 76% daripada import naftanya dari Timur Tengah pada 2025. Gangguan di Selat Hormuz mendedahkan kesan kebergantungan itu, sekali gus mendorong kerajaan memberi amaran bahawa langkah yang dibangunkan sejak krisis minyak pada 1970-an tidak lagi mampu menangani setiap kecemasan.

Kerajaan meluluskan kertas putih tenaga pada 23 Oktober yang menilai tindak balasnya selepas laluan melalui selat itu menjadi sukar. Pengeluaran daripada rizab petroleum dan pembelian melalui laluan alternatif membantu memulihkan bekalan, namun kertas itu menyeru pengukuhan yang lebih asas terhadap cara Jepun memperoleh dan menggunakan tenaga.

Keadaan semasa lebih stabil: kertas putih itu menyatakan inventori produk petroleum telah kembali normal dan bekalan bahan kimia yang dihasilkan daripada nafta stabil. Tugas jangka panjang lebih mencabar. Jepun mahu menambah pembekal, menggunakan laluan yang mengelakkan Hormuz, mendapatkan insurans kapal tangki yang boleh dipercayai serta menjana lebih banyak elektrik daripada tenaga nuklear dan tenaga boleh baharu domestik.

Kebergantungan asas negara itu didokumenkan dalam kertas putih Jun 2025 Agensi Sumber Asli dan Tenaga. Dokumen yang meliputi tahun fiskal 2024 itu meletakkan kadar sara diri tenaga Jepun pada 15.3%, paling rendah dalam kalangan ekonomi Kumpulan Tujuh, dan menyatakan bahan api fosil menyumbang kira-kira 70% daripada penjanaan elektrik.

Penerbitan Jun 2025 dan kertas putih yang dikatakan diluluskan pada 23 Oktober mempunyai tarikh dan keterangan tahun fiskal yang berbeza. Dokumen Jun memberikan gambaran asas rasmi tentang kebergantungan tenaga Jepun; laporan Oktober pula menghuraikan tindak balas terhadap gangguan di Hormuz.

Bagaimana gangguan itu menjejaskan kilang dan isi rumah

Selat Hormuz ialah laluan laut sempit yang menghubungkan Teluk Parsi dengan perairan menuju ke Lautan Hindi. Sebahagian besar minyak mentah Jepun dari Timur Tengah secara tradisinya dimuatkan di dalam Teluk itu dan dibawa melalui laluan tersebut.

Serangan Amerika Syarikat ke atas Iran yang bermula pada penghujung Februari diikuti keadaan yang secara berkesan menyekat perkapalan biasa melalui selat itu. Kertas putih tersebut menyatakan kebebasan pelayaran terus terganggu dan pergerakan produk petroleum, termasuk nafta, menghadapi kesesakan.

Nafta ialah cecair petroleum ringan yang digunakan sebagai bahan asas untuk menghasilkan bahan kimia. Gangguan boleh merebak melangkaui bekalan bahan api, lalu menjejaskan pengeluaran dan pengedaran bahan yang digunakan dalam cat, pencair cat dan barangan perkilangan lain. Oleh itu, kebergantungan Jepun meliputi minyak yang memasuki loji penapisan serta bahan yang diperlukan oleh kilang lain.

Krisis itu berkembang melalui beberapa peringkat:

• Pada 2025, Timur Tengah membekalkan 94% daripada import minyak mentah Jepun dan 76% daripada import naftanya.
• Pada penghujung Februari, serangan Amerika Syarikat ke atas Iran diikuti gangguan teruk terhadap perkapalan melalui Hormuz.
• Mulai Mac, Jepun menggunakan rizab petroleum dan menambah pembelian alternatif untuk mengatasi kekurangan bekalan.
• Pada 16 Mac 2026, industri kertas isi rumah Jepun meyakinkan pengguna bahawa bahan mentah, pengeluaran dan penghantaran kekal terjamin.
• Pada 23 Oktober, kerajaan meluluskan kertas putih yang menilai tindak balas tenaga dan menyeru persediaan lebih kukuh.

Kebimbangan isi rumah merebak lebih pantas daripada beberapa kekurangan fizikal. Ketika kebimbangan tentang kekurangan kertas tandas pada Mac, pengeluar menggesa orang ramai membeli seperti biasa. Kira-kira 60% bahan mentah mereka datang daripada kertas kitar semula di Jepun dan selebihnya daripada pulpa import dari luar Timur Tengah. Kebimbangan segera mereka ialah pembelian panik yang boleh mengosongkan rak kedai.

Rizab membantu, tetapi perlindungan di Asia tidak sekata

Jepun menyatakan negara itu yang pertama memutuskan untuk mengeluarkan rizab petroleum sebagai tindak balas terhadap keadaan yang semakin buruk di Timur Tengah. Mulai Mac, pengeluaran stok dan perolehan alternatif membantu mengatasi kekurangan produk petroleum.

Rizab minyak ialah bekalan simpanan yang boleh digunakan apabila penghantaran biasa terganggu. Rizab memberi masa kepada kerajaan dan perniagaan untuk mengatur penghantaran kargo gantian. Keberkesanannya bergantung pada jumlah simpanan, lokasi dan sama ada bekalan itu boleh sampai kepada perniagaan yang memerlukannya.

Kertas putih itu menyifatkan tindak balas Jepun sebagai sokongan kepada kestabilan bekalan di dalam dan luar negara. Dokumen itu turut menghuraikan gangguan di tempat lain di Asia, apabila sesetengah negara mempunyai rizab yang terhad. Krisis perkapalan yang menjejaskan beberapa negara pengimport serentak memberi tekanan kepada rangkaian bekalan serantau yang lebih luas.

Jepun merancang kerjasama lebih rapat dengan negara Asia dan Timur Tengah dalam rangkaian bekalan dan sistem rizab. Kertas putih itu menyatakan negara-negara yang membincangkan sistem sedemikian menunjukkan minat mendalam untuk memanfaatkan pengalaman Jepun.

Matlamat praktikalnya adalah untuk menambah baik stok kecemasan dan hubungan yang diperlukan bagi mengangkut bahan api. Sesebuah negara mungkin mempunyai akses kepada minyak, tetapi masih menghadapi kesukaran mendapatkan produk bertapis tertentu atau menghantarnya ke lokasi yang tepat.

Mengapa kebergantungan terhadap Timur Tengah meningkat semula

Pilihan Jepun untuk mendapatkan minyak mentah semakin terbatas dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Kertas putih itu mengenal pasti pencerobohan Rusia ke atas Ukraine dan pertumbuhan ekonomi di negara pengeluar minyak Asia sebagai faktor yang mendorong kebergantungan semula terhadap Timur Tengah.

Pertumbuhan ekonomi di negara pengeluar boleh meningkatkan keperluan tenaga negara itu sendiri, sekali gus mengurangkan jumlah yang tersedia untuk dieksport. Konflik juga boleh menyukarkan hubungan perdagangan yang sudah lama terjalin. Bagi Jepun, tekanan tersebut mengecilkan pilihan alternatif yang praktikal.

Minyak Timur Tengah kekal menarik atas sebab komersial tertentu. Loji penapisan Jepun direka untuk memproses minyak mentah yang mempunyai ciri seperti gred dari rantau itu. Jenis minyak mentah yang berbeza memerlukan pemprosesan yang berbeza, maka pertukaran pembekal bukan sekadar memilih penjual lain.

Shunichi Kito, pengerusi Persatuan Petroleum Jepun, menjelaskan pertimbangan industri:

Minyak mentah dari Timur Tengah mempunyai kelebihan besar dari segi kualiti dan kos.

Tempoh penghantaran turut menambah kelebihan itu. Minyak dari Timur Tengah mengambil masa kira-kira 20 hari untuk sampai ke Jepun, kurang daripada separuh tempoh yang diperlukan bagi import dari Amerika Syarikat. Pelayaran yang lebih panjang menyebabkan kapal dan kargo terikat lebih lama, dan boleh meningkatkan kos untuk memastikan bekalan sampai ke loji penapisan.

Jepun masih memperoleh kira-kira 60% daripada import minyak mentahnya dari Timur Tengah, menggunakan saluran paip dan laluan lain yang mengelakkan Hormuz. Berbanding bahagian 94% yang dicatatkan pada 2025, kadar itu turun kira-kira 34 mata peratusan. Namun, sebahagian besar pembelian alternatif sejak penghujung Februari merupakan pembelian kecemasan secara individu, bukannya aturan bekalan jangka panjang.

Empat rang undang-undang bakal menyokong laluan di luar Hormuz

Kerajaan berusaha mendapatkan kelulusan empat rang undang-undang dalam sidang luar biasa Diet, parlimen Jepun, bagi memastikan laluan minyak alternatif berdaya maju secara komersial sebelum kecemasan seterusnya berlaku.

Langkah yang dicadangkan termasuk sokongan separa bagi kos mengangkut minyak mentah melalui laluan yang mengelakkan Hormuz, perubahan yang membolehkan Pertubuhan Jepun bagi Logam dan Keselamatan Tenaga, atau JOGMEC, melabur dalam saluran paip luar negara dan memberikan jaminan hutang, serta rangka kerja insurans yang disokong kerajaan untuk kapal tangki yang membawa minyak mentah dan produk petroleum.

Sokongan pengangkutan bertujuan menggalakkan syarikat menggunakan laluan alternatif dalam urusan perdagangan biasa, walaupun kosnya lebih tinggi. Pembelian tetap memberi penapis minyak dan pembekal aturan sedia ada yang boleh digunakan apabila krisis berlaku.

Kuasa JOGMEC yang dicadangkan untuk saluran paip amat relevan bagi projek di Arab Saudi dan Emiriah Arab Bersatu. Saluran paip boleh membawa minyak ke tempat pemuatan di luar selat itu. Sokongan Jepun juga bertujuan membantu mendapatkan akses keutamaan ketika kecemasan.

Insurans juga merupakan bahagian penting dalam perjalanan itu. Kapal memerlukan perlindungan daripada kerugian yang berpotensi besar. Rangka kerja yang dicadangkan akan membantu memastikan kapal tangki yang menuju ke Jepun tidak kehilangan akses kepada perlindungan tersebut apabila ketegangan antarabangsa meningkat.

Cadangan itu masih memerlukan kelulusan parlimen. Butiran sistem pembiayaan pengangkutan belum dimuktamadkan dan tarikh pengundian belum ditetapkan. Projek saluran paip lazimnya mengambil masa beberapa tahun, maka sumbangan utamanya adalah untuk persediaan menghadapi gangguan pada masa depan.

Bekalan lebih terjamin mungkin menelan kos lebih tinggi

Pemborong minyak dan pengendali industri lain akan menyumbang dana di bawah program sokongan pengangkutan yang dicadangkan. Pelayaran lebih jauh, kargo alternatif dan infrastruktur baharu boleh meningkatkan kos perolehan, dan sebahagian kos itu mungkin ditanggung pengguna.

Kerajaan sudah memberikan subsidi untuk petrol dan bahan api lain. Kertas putih itu menyatakan subsidi berkenaan membantu mengekalkan kestabilan harga petrol dan meletakkannya pada tahap terendah dalam perbandingan antara Jepun, Amerika Syarikat dan Eropah.

Oleh itu, pengguna berdepan dua kos yang saling berkaitan: harga bahan api yang dikenakan dan perbelanjaan awam untuk mengekalkan harga itu pada paras rendah. Menambah sokongan bagi keselamatan bekalan sambil meneruskan subsidi bahan api boleh menambah tekanan terhadap kewangan kerajaan.

Koichi Iwama, profesor Universiti Wako yang mengkhusus dalam hal ehwal tenaga, menyokong bantuan bagi pengangkutan dan saluran paip sambil menggesa perhatian diberikan kepada kos dalam tempoh lebih panjang:

Sokongan bagi kos pengangkutan dan saluran paip diperlukan, tetapi pelaksanaannya perlu mengambil kira perspektif jangka panjang serta rasionaliti ekonomi, walaupun selepas Selat Hormuz dibuka semula.

Iwama turut berkata Jepun perlu mempelbagaikan sumber minyak mentahnya, sambil mengakui bahawa Timur Tengah akan kekal sebagai pembekal utamanya. Hujah beliau mencerminkan pilihan praktikal yang dihadapi penggubal dasar: membayar untuk mendapatkan lebih banyak pilihan sambil mengekalkan akses kepada pembekal yang minyaknya sesuai untuk loji penapisan Jepun dan boleh dihantar dengan agak cepat.

Tenaga nuklear dan tenaga boleh baharu menangani satu lagi aspek risiko

Kertas putih itu menggabungkan usaha memperkukuh perolehan bahan api fosil dengan penggunaan tenaga nuklear dan tenaga boleh baharu domestik yang lebih pantas. Kedua-dua pendekatan menangani aspek berbeza pendedahan Jepun: memastikan aliran bahan api import berterusan dan mengurangkan jumlah yang diperlukan untuk penjanaan elektrik.

Dokumen rasmi Jun 2025 menyatakan kira-kira tujuh persepuluh bekalan elektrik Jepun datang daripada tenaga fosil. Dokumen itu turut mencatatkan kesan bekalan yang ketat dan harga gas asli cecair, atau LNG, yang lebih tinggi selepas pencerobohan Rusia ke atas Ukraine terhadap imbangan perdagangan Jepun.

LNG ialah gas asli yang disejukkan sehingga menjadi cecair untuk penghantaran. Apabila harga importnya meningkat, Jepun perlu membelanjakan lebih banyak wang di luar negara untuk mendapatkan bahan api. Tekanan itu boleh menaikkan kos elektrik dan perbelanjaan perniagaan yang menggunakan banyak tenaga.

Penjanaan lebih banyak elektrik daripada sumber boleh baharu domestik dan loji nuklear akan mengurangkan sebahagian permintaan terhadap bahan api fosil. Keperluan nafta untuk pengeluaran bahan kimia masih perlu ditangani bersama perolehan minyak, kerana penjanaan elektrik dan bahan mentah industri memenuhi keperluan yang berbeza.

Usaha serantau Jepun termasuk Komuniti Sifar Pelepasan Asia, yang dilancarkan pada 2023 dengan penyertaan 11 negara. Mengurangkan kebergantungan terhadap bahan api fosil merupakan antara matlamatnya. Kekangan sumber dan hubungan Tokyo-Beijing yang semakin merosot menyukarkan usaha keselamatan tenaga Jepun yang lebih luas.

Hasil usaha penjimatan tenaga selama beberapa dekad

Pengalaman Jepun sejak krisis minyak terdahulu merangkumi peningkatan besar dalam kecekapan industri. Buku Panduan Penjimatan Tenaga 2005/2006 Pusat Pemuliharaan Tenaga Jepun menyatakan industri mengekalkan penggunaan tenaga pada paras hampir sama seperti ketika krisis minyak, meskipun pengeluaran meningkat.

Pencapaian itu bermakna kilang dapat menghasilkan lebih banyak tanpa peningkatan penggunaan tenaga yang setara. Namun, buku panduan itu meletakkan bahagian industri dalam permintaan tenaga negara pada hampir 40%, menunjukkan sektor itu masih memerlukan banyak bahan api dan elektrik.

Buku panduan itu turut mencatatkan pelancaran Pelan Tindakan Sukarela Alam Sekitar Keidanren oleh Persekutuan Perniagaan Jepun pada Jun 1997. Pelan itu menggalakkan perniagaan menggunakan tenaga dengan lebih cekap melalui tindakan sukarela.

Amaran baharu kerajaan dibina berasaskan sejarah itu. Kecekapan mengurangkan jumlah yang perlu diperoleh Jepun, rizab menyediakan penampan sementara dan laluan yang pelbagai meningkatkan peluang bekalan gantian sampai ke destinasi. Krisis Hormuz memaksa penggubal dasar menangani ketiga-tiga aspek itu, selain keperluan khusus loji penapisan dan pengeluar bahan kimia.

Pemulihan inventori semasa memberi ruang bernafas kepada Jepun. Tugas dasar jangka panjang ialah menukar pembelian kecemasan kepada aturan yang boleh diharap, membangunkan laluan di luar selat itu dan mengurangkan pendedahan kepada bahan api fosil import tanpa mengenakan kos yang sukar ditanggung isi rumah dan perniagaan.

Perkara Utama

• Jepun memperoleh 94% daripada import minyak mentah dan 76% daripada import naftanya dari Timur Tengah pada 2025.
• Kertas putih 23 Oktober memberi amaran bahawa langkah yang dibangunkan sejak krisis minyak tidak mampu menangani setiap kecemasan baharu.
• Pengeluaran rizab dan pembelian alternatif membantu memulihkan inventori produk serta menstabilkan bekalan bahan kimia.
• Empat rang undang-undang yang dicadangkan akan menyokong laluan pengangkutan alternatif, saluran paip luar negara dan insurans kapal tangki.
• Timur Tengah masih membekalkan kira-kira 60% daripada import minyak mentah Jepun, sementara banyak pembelian alternatif masih bersifat sementara.
• Jepun turut merancang penggunaan tenaga nuklear dan tenaga boleh baharu domestik yang lebih pantas, selain kerjasama serantau yang lebih kukuh dalam soal bekalan dan rizab.