Eksport Jepun meningkat 16.7% ketika permintaan AI berdepan bil minyak yang melonjak

Jualan cip kukuh tinggalkan Jepun dengan satu lagi defisit perdagangan

Eksport Jepun meningkat 16.7% pada September 2026 berbanding setahun sebelumnya, memanjangkan rentetan pertumbuhannya kepada 13 bulan apabila jualan semikonduktor melonjak. Namun, negara itu mencatatkan defisit perdagangan bulanan untuk bulan kelima berturut-turut kerana import meningkat lebih pantas, dengan minyak mentah yang mahal terus membebani perniagaan dan isi rumah.

Angka awal Kementerian Kewangan yang dikeluarkan pada 21 Oktober meletakkan defisit September pada 536.6 bilion yen. Jumlah itu kurang daripada separuh defisit kira-kira 1.1 trilion yen pada Ogos, tetapi jauh lebih besar daripada anggaran pasaran sebanyak 181 bilion yen. Import meningkat 18.9% berbanding setahun sebelumnya.

Eksport cip Jepun meningkat 49.4% dari segi nilai, manakala penghantaran mesin yang digunakan untuk menghasilkan semikonduktor naik 43.9%. Eksport kereta meningkat 15.1%, menunjukkan sokongan itu bukan hanya tertumpu pada peralatan yang menggerakkan kecerdasan buatan.

Penelitian lebih dekat terhadap angka itu mendedahkan trend terkini yang lebih lemah. Ahli ekonomi Daiwa Institute of Research, Anna Billing dan Koki Akimoto, berkata dalam analisis perdagangan September mereka pada 21 Oktober bahawa nilai eksport susut 1.1% berbanding Ogos selepas pelarasan bermusim, penurunan bulanan pertama dalam tempoh tujuh bulan. Jumlah eksport juga merosot, turun 0.7% untuk bulan kedua berturut-turut.

Pelarasan bermusim menghapuskan corak berulang, seperti penutupan sempena cuti, supaya bulan-bulan bersebelahan lebih mudah dibandingkan. Nilai eksport September jauh lebih tinggi berbanding setahun sebelumnya, tetapi pergerakan bulanannya yang terkini menunjukkan penurunan. Gabungan itu penting bagi ekonomi yang disokong eksport sepanjang dua suku pertama 2026.

Permintaan AI menyokong cip dan peralatan kilang

Pembekal Jepun meraih manfaat daripada dua bahagian yang saling berkaitan dalam lonjakan pelaburan AI: permintaan terhadap semikonduktor itu sendiri dan permintaan terhadap mesin yang diperlukan untuk menghasilkannya. Pelaburan pengeluar cip Korea Selatan menyokong tempahan peralatan pembuatan dari Jepun.

Semikonduktor ialah komponen elektronik yang memproses dan menyimpan maklumat. Pembinaan kapasiti pengkomputeran AI yang lebih besar memerlukan lebih banyak cip serta kilang yang mampu menghasilkannya. Jepun membekalkan kedua-dua peringkat ini, sekali gus menyebarkan manfaat kepada pengeluar komponen dan peralatan.

Takeshi Minami, ketua ahli ekonomi di Norinchukin Research Institute, berkata beliau menjangkakan permintaan ini akan berterusan:

Permintaan terhadap produk berkaitan AI kekal kukuh, dengan eksport semikonduktor meningkat, dan saya menjangkakan trend ini berterusan tanpa lebihan bekalan dalam masa terdekat,

Eksport jentera penjanaan kuasa turut meningkat 22.6%. Bersama-sama dengan penghantaran kereta yang lebih kukuh, peningkatan itu membantu Jepun mengekalkan pertumbuhan eksport tahunan yang besar walaupun kadarnya perlahan berbanding kenaikan 19.3% pada Ogos. September merupakan bulan kedua berturut-turut pertumbuhan lebih perlahan selepas prestasi luar biasa kukuh pada Julai.

Jepun juga sedang berusaha membangunkan lebih banyak pengeluaran cip canggih di dalam negara. Pada April, pemproses AI yang dirancang Fujitsu menarik perhatian kepada hasratnya menggunakan Rapidus untuk menghasilkan cip 1.4 nanometer sekitar penghujung dekad ini. Rapidus menyasarkan pengeluaran besar-besaran cip 2 nanometer pada separuh kedua tahun fiskal 2027. Rancangan itu berkaitan kapasiti domestik pada masa depan, manakala angka September menunjukkan perniagaan eksport sudah pun menyokong pembekal Jepun.

Amerika menerajui pertumbuhan tahunan, tetapi permintaan bulanan melemah

Eksport ke Amerika Syarikat meningkat 22.9% berbanding September tahun sebelumnya. Penghantaran ke China naik 8.6%, manakala eksport ke Kesatuan Eropah meningkat 10.5%. Jualan kereta ke Eropah membantu menyokong kenaikan tahunan itu.

Jepun mencatatkan lebihan dagangan sebanyak 393 bilion yen dengan Amerika Syarikat, bermakna negara itu menjual lebih banyak barangan ke sana berbanding jumlah yang dibelinya. Perjanjian perdagangan dua hala yang dicapai pada tahun sebelumnya mengehadkan tarif kepada 15% bagi kebanyakan produk Jepun sebagai pertukaran kepada ikrar Tokyo untuk meningkatkan pelaburan di Amerika Syarikat. Tarif ialah cukai yang dikenakan ke atas barangan import, lalu menambah kos yang ditanggung pembeli.

Analisis Daiwa mendapati jumlah eksport ke Amerika Syarikat dan Kesatuan Eropah merosot berbanding Ogos, selepas meningkat pada bulan sebelumnya. Penghantaran ke Asia meningkat, khususnya ke China. Kemerosotan eksport logam bukan ferus, keluli, bas dan lori menekan jumlah eksport keseluruhan.

Corak geografi ini mengaitkan prospek Jepun dengan keputusan pelaburan yang dibuat di tempat lain. Kelembapan perbelanjaan AI di Amerika Syarikat boleh mengurangkan tempahan cip yang dibuat di ekonomi Asia dan seterusnya melemahkan permintaan terhadap mesin Jepun yang digunakan untuk menghasilkannya. Daiwa menjangkakan jumlah eksport kekal mendatar secara umum, dengan permintaan AI memberikan sokongan ketika kadar faedah tinggi membebani pelanggan di Eropah dan Amerika Syarikat.

Harga minyak meningkat jauh lebih pantas daripada jumlah penghantaran

Nilai import minyak mentah meningkat 51.1% pada September, berbanding kenaikan 3.1% dari segi jumlah. Jepun membayar jauh lebih tinggi untuk peningkatan jumlah minyak yang tiba secara sederhana sahaja.

Daiwa berkata pemerolehan daripada sumber alternatif menyebabkan jumlah minyak mentah pada September sedikit melebihi paras setahun sebelumnya, meskipun sekatan bekalan berkaitan konflik Timur Tengah masih berterusan. Namun, harga import kekal tinggi, sekali gus menambah tekanan terhadap defisit perdagangan.

Jepun mengimport hampir semua minyaknya, menyebabkan kos pengangkutan, pembuatan dan isi rumah terdedah kepada gangguan di luar negara. Perang di Iran dan akses yang sangat terhad ke Selat Hormuz mendorong negara itu mencari bekalan lain. Harga minyak mentah Brent meningkat daripada kira-kira $70 setong pada Februari kepada lebih $110 dalam beberapa bulan kebelakangan ini, sebelum diniagakan sekitar $100.

Peralihan sumber bekalan itu ketara. Nilai import minyak mentah dari Amerika Syarikat melonjak kira-kira 820% berbanding setahun sebelumnya. Import dari Timur Tengah meningkat hanya 1.5% dari segi nilai, walaupun jumlah yang tiba dari rantau itu merosot 30%. Jepun membayar sedikit lebih mahal untuk minyak Timur Tengah yang jumlahnya jauh lebih kecil.

Minami turut memberi amaran bahawa kos minyak berkemungkinan kekal tinggi:

Keadaan di Timur Tengah semakin tidak terkawal, maka harga minyak yang tinggi berkemungkinan berterusan buat sementara waktu.

Kos minyak melangkaui stesen minyak. Bahan api mempengaruhi caj penghantaran, manakala petroleum juga digunakan untuk menghasilkan plastik dan bahan industri lain. Oleh itu, bil import yang lebih tinggi boleh meningkatkan kos mengangkut dan mengeluarkan barangan harian.

Gangguan penghantaran merumitkan gambaran bulanan

Import meningkat lebih perlahan pada September berbanding Ogos, apabila nilainya naik 28% berbanding setahun sebelumnya. Kelewatan penghantaran minyak mentah menyumbang kepada kelembapan itu apabila kapal tangki mengubah haluan untuk mengelakkan Selat Bab el-Mandeb, pintu masuk selatan ke Laut Merah.

Masa ketibaan membantu menjelaskan mengapa pertumbuhan import yang lebih perlahan boleh berlaku serentak dengan kenaikan tahunan jumlah minyak mentah. Kapal yang tiba lewat boleh mengalihkan pembelian antara bulan, sementara perbandingan dengan setahun sebelumnya mengukur tempoh yang berbeza. Daiwa merekodkan penurunan bulanan 1.9% dalam nilai keseluruhan import selepas pelarasan bermusim.

Kerajaan menjangkakan pemerolehan minyak mentah pada Oktober akan pulih ke sekitar paras setahun sebelumnya apabila kapal tangki yang melalui Terusan Suez tiba. Maka, masa penghantaran penting untuk laporan perdagangan seterusnya, selain harga yang dibayar Jepun bagi setiap penghantaran.

Hormuz dan Bab el-Mandeb mempengaruhi bahagian perjalanan yang berbeza. Hormuz menghubungkan Teluk Parsi dengan lautan terbuka, manakala Bab el-Mandeb menuju ke Laut Merah dan laluan ke Suez. Gangguan boleh mengubah tempat Jepun membeli minyak serta tempoh yang diambil untuk kargo tiba.

Oleh itu, defisit Jepun yang lebih kecil pada September mencerminkan pertumbuhan import yang lebih perlahan serta kekuatan eksport yang berterusan. Dengan harga minyak mentah masih tinggi, pemulihan ketibaan boleh meningkatkan semula bil import walaupun pengeksport mengekalkan keuntungan tahunan mereka.

Rekod separuh pertama menunjukkan ketidakseimbangan yang lebih besar

Jepun mengeksport barangan bernilai 63.5 trilion yen dari April hingga September, iaitu separuh pertama tahun fiskal 2026, meningkat 18.4% berbanding tempoh sama setahun sebelumnya. Import meningkat lebih pantas, naik 20.4% kepada 66.3 trilion yen. Kedua-dua jumlah itu ialah rekod.

Defisit yang terhasil ialah 2.81 trilion yen, hampir dua kali ganda daripada kekurangan setahun sebelumnya. Import melebihi eksport kira-kira 4.4% daripada jumlah eksport. Pengiraan ini menggunakan defisit yang dilaporkan dan eksport bernilai 63.5 trilion yen; jumlah import dan eksport yang diterbitkan telah dibundarkan.

Peningkatan pada September adalah ketara dalam gambaran enam bulan yang lebih lemah itu. Defisit bulanan mengecil kira-kira 563 bilion yen berbanding sekitar 1.1 trilion yen pada Ogos, pengurangan kira-kira 51%. Namun begitu, lima bulan berturut-turut mengalami defisit menunjukkan bahawa jualan lebih kukuh ke luar negara belum mampu menandingi kos pembelian dari luar negara.

Tarikh dan perubahan utama ialah:

• Februari 2026: Harga minyak mentah Brent sekitar $70 setong sebelum meningkat selepas itu.
• April hingga September: Jepun mencatatkan eksport 63.5 trilion yen, import 66.3 trilion yen dan defisit 2.81 trilion yen.
• Ogos: Eksport meningkat 19.3% dan import meningkat 28% berbanding setahun sebelumnya.
• September: Pertumbuhan eksport perlahan kepada 16.7%, import meningkat 18.9% dan defisit mengecil kepada 536.6 bilion yen.
• 21 Oktober: Angka perdagangan September dan analisis Daiwa diterbitkan, menjelang mesyuarat dasar Bank of Japan pada penghujung Oktober.

Yen dan kadar faedah menambah tekanan

Purata kadar yen ialah 157.43 bagi setiap dolar pada September, 6.7% lebih lemah berbanding setahun sebelumnya, menurut angka kementerian. Yen yang lebih lemah meningkatkan kos dalam mata wang Jepun bagi barangan berharga dolar, termasuk minyak. Pengeksport boleh mendapat manfaat apabila hasil luar negara ditukar semula kepada yen.

Pergerakan mata wang membantu menjelaskan mengapa nilai perdagangan dan jumlah fizikal yang dihantar boleh bergerak secara berbeza. Syarikat boleh menerima lebih banyak yen daripada jualan luar negara walaupun jumlah penghantarannya tidak banyak berubah. Bagi perniagaan yang membeli bahan import, pergerakan kadar tukaran yang sama meningkatkan kos.

Bank of Japan dijadual menerbitkan unjuran pertumbuhan dan inflasi suku tahunan pada mesyuarat dasarnya pada penghujung Oktober. Gambaran kadar faedah yang dinyatakan tidak konsisten: laporan mengenai keputusan September meletakkan kadar penanda aras pada 1.25%, naik daripada 1%, manakala tinjauan menjelang mesyuarat Oktober menjangkakan kadar kekal pada 1%. Kadar semasa perlu disahkan menerusi keputusan bank pusat itu sendiri.

Bagi isi rumah, isu segera ialah kuasa beli. Kerajaan Perdana Menteri Sanae Takaichi mencadangkan pengurangan cukai makanan daripada 8% kepada 1%, dengan rang undang-undang itu sedang dibahaskan di Parlimen. Cadangan itu menyasarkan kos barangan dapur ketika perbelanjaan tenaga dan import yang lebih tinggi menekan belanjawan keluarga.

Perkara yang akan dijelaskan oleh angka seterusnya

Jangkaan Daiwa bahawa jumlah eksport akan kekal mendatar secara umum menjadikan keupayaan tempahan AI untuk mengimbangi permintaan yang lebih lemah di tempat lain sebagai tumpuan. Angka semikonduktor September yang kukuh berlaku serentak dengan kemerosotan bahan dan beberapa kategori kenderaan, menjadikan keseimbangan antara industri penting.

Jangkaan pasaran turut menunjukkan betapa kukuhnya keputusan yang dijangkakan pelabur. Pertumbuhan eksport 16.7% lebih rendah daripada ramalan median 20.1%; satu lagi tinjauan meletakkan median pada 21.3%. Pertumbuhan import 18.9% pula lebih rendah daripada ramalan 19.6% dan 20.4%. Kedua-dua set anggaran menjangkakan pertumbuhan perdagangan yang lebih pantas daripada yang dicatatkan Jepun.

Namun, saham Jepun meningkat selepas pengumuman itu, dengan Nikkei 225 naik 1.8% dan Topix meningkat 1.14%. Perkara seterusnya yang perlu diperhatikan ialah unjuran Bank of Japan pada Oktober dan ketibaan kargo minyak yang tertangguh. Bagi pengeksport, tempahan cip yang berterusan menawarkan sokongan. Bagi pengimport dan isi rumah, harga tenaga dan yen kekal sebagai faktor utama yang menentukan kos.

Perkara Utama

• Eksport Jepun pada September meningkat 16.7% berbanding setahun sebelumnya, menandakan pertumbuhan selama 13 bulan berturut-turut.
• Eksport semikonduktor meningkat 49.4%, peralatan pembuatan cip naik 43.9% dan penghantaran kereta meningkat 15.1%.
• Nilai eksport selepas pelarasan bermusim turun 1.1% berbanding Ogos, manakala jumlah eksport merosot 0.7%.
• Import meningkat 18.9%, menyebabkan defisit bulanan kelima berturut-turut sebanyak 536.6 bilion yen.
• Nilai import minyak mentah melonjak 51.1%, berbanding kenaikan jumlah sebanyak 3.1%.
• Defisit perdagangan dari April hingga September mencecah 2.81 trilion yen meskipun hasil eksport mencatat rekod.
• Penghantaran minyak pada Oktober dan unjuran Bank of Japan yang bakal diterbitkan ialah perkembangan berjadual seterusnya.