Thailand Sasar 1,500 Kilang Sisa Ketika Siasatan Pembuangan Toksik Diperluas kepada Import dan Pemilik Syarikat

Lima puluh pasukan pemeriksaan sasar lima wilayah

Thailand mengerahkan 50 pasukan untuk memeriksa lebih 1,500 kilang sisa di lima wilayah, sambil mengusahakan hukuman lebih berat bagi pembuangan sisa dan kemungkinan pelucuthakan aset selepas siasatan menemukan ribuan tan sisa elektronik serta mengesan kesalahan pencemaran yang disyaki.

Menteri Perindustrian Varawut Silpa-archa memberitahu Dewan Perwakilan pada 22 Oktober 2026 bahawa pemeriksa akan meneliti kilang di Rayong, Chon Buri, Chachoengsao, Samut Prakan dan Prachin Buri. Setiap wilayah akan mempunyai 10 pasukan. Secara keseluruhan, lima wilayah itu menempatkan kira-kira separuh daripada 3,049 kilang Thailand yang dilesenkan di bawah kategori pengurusan sisa 105 dan 106.

Varawut berkata, butiran mengenai kilang yang melanggar undang-undang dijangka diketahui dalam tempoh satu hingga dua bulan, iaitu sekitar November atau Disember 2026. Kilang yang didapati melanggar undang-undang boleh diarahkan tutup, lesen mereka dibatalkan dan sisa di premis masing-masing diuruskan.

Kempen ini menggabungkan tiga siasatan yang melibatkan bahagian berbeza dalam perniagaan sisa: bahan yang memasuki Thailand, apa yang berlaku di dalam tapak pemprosesan dan pihak yang sebenarnya mengawal syarikat terbabit. Bagi penduduk berhampiran tanah serta saliran air yang tercemar, persoalan paling mendesak ialah sama ada bahan berbahaya boleh dialihkan sementara kes jenayah masih berjalan.

Ketika menjelaskan bantahannya terhadap import sisa haram, Varawut memberitahu ahli Parlimen:

Thailand bukan tong sampah dunia.

Ahli Parlimen Parti Rakyat, Watcharapong Sirirak, yang mewakili Rayong, mendesak kerajaan berhubung dakwaan bahawa sisa import dihancurkan, dicampur dengan tanah dan kadangkala baja najis ayam, kemudian dibekalkan untuk menambak tanah pertanian pada kos lebih rendah. Beliau menggesa pemeriksaan lebih ketat, pendakwaan, pampasan dan pemulihan alam sekitar tanpa menunggu kes selesai.

Angka yang dipetik Varawut menjelaskan insentif kewangan di sebalik pelupusan haram: rawatan yang betul boleh menelan kos 800,000 hingga 1 juta baht, berbanding denda 200,000 hingga 300,000 baht. Angka itu bermakna pelupusan yang sah menelan kos kira-kira 2.7 hingga lima kali ganda daripada denda yang dinyatakan, menjadikan cadangan menaikkan hukuman sebagai teras tindak balas kerajaan.

Skop lesen kilang

Set data kilang sisa Jabatan Kerja Industri menerangkan kategori yang menjadi tumpuan pemeriksaan. Kategori 105 meliputi pengasingan atau penimbusan sisa dan bahan terbuang di bawah Peraturan Menteri No. 2 tahun 1992, yang dikeluarkan menurut Akta Kilang.

Kategori 106 meliputi kilang yang menukar produk industri terbuang atau sisa kilang menjadi bahan mentah atau produk baharu melalui pemprosesan industri. Secara ringkas, kempen pemeriksaan ini meliputi perniagaan yang mengendalikan bahan buangan dan perniagaan yang memprosesnya untuk digunakan semula.

Entri katalog kebangsaan kerajaan turut menyenaraikan kategori 101, yang meliputi loji rawatan sisa berpusat. Jabatan itu menyatakan pangkalan data berkenaan meliputi kilang di luar kawasan perindustrian, sempadan yang relevan apabila rekod ini dibandingkan dengan statistik syarikat yang lebih luas.

Varawut mengakui terdapat kelemahan dalam penguatkuasaan terdahulu, termasuk kemudahan yang beroperasi sebagai gudang pengasingan dan pemeriksaan yang belum meliputi semua tapak. Beliau meminta pentadbir tempatan dan ketua kampung melaporkan gudang atau kegiatan luar biasa supaya pegawai dapat menyiasat premis selain kilang berlesen yang sudah tersenarai.

Serbuan di Rayong menemukan sekurang-kurangnya 2,500 tan

Kompleks gudang milik Rayong Industrial Co di daerah Nikhom Phatthana menggambarkan skala dan kerumitan tugas itu. Pemeriksaan terhadap 15 bangunan pada 12 Oktober mendapati enam daripadanya dikategorikan di bawah kategori 105 dan 106, manakala sembilan lagi tidak mempunyai lesen operasi kilang, menurut hasil pemeriksaan pegawai.

Di dalam lima bangunan, pegawai menemukan mesin pencarik dan pengasingan serta sisa campuran wayar, tembaga dan aluminium yang memenuhi sekurang-kurangnya 3,000 meter padu ruang. Pejabat Industri Wilayah Rayong menyita bahan di bangunan berkenaan pada 14 Oktober di bawah Akta Kilang 1992.

Pegawai kembali dengan waran geledah Mahkamah Wilayah Rayong pada 16 Oktober untuk memeriksa baki 10 bangunan. Mereka menemukan mesin untuk mencarik, mengasing, mengekstrak dan melebur logam, bersama peralatan elektrik, komponen logam dan sisa elektronik yang telah dicincang seberat sekurang-kurangnya 2,500 tan.

Pegawai Jabatan Kawalan Pencemaran mengambil 14 sampel bahan, satu sampel mendapan tanah dan satu sampel air semasa pemeriksaan kemudian itu. Saringan awal menggunakan peralatan pendarfluor sinar-X mudah alih menunjukkan bahan berkenaan mungkin tergolong dalam bahan berbahaya Jenis 3 di bawah Senarai 5.2, yang meliputi sisa kimia, dalam pemberitahuan Kementerian Perindustrian 2013.

Pendarfluor sinar-X, biasanya diringkaskan sebagai XRF, membantu mengenal pasti unsur dalam sesuatu sampel. Pegawai menghantar sampel untuk pemeriksaan lanjut dan menyelaraskan aduan kepada polis Nikhom Phatthana berhubung dakwaan operasi kilang serta pemilikan bahan berbahaya tanpa kebenaran. Sisa dan mesin ditahan sebagai bahan bukti.

Larian air di Prachin Buri cetus aduan polis

Di Prachin Buri, Menteri Sumber Asli dan Alam Sekitar Suchart Chomklin berkata pada 20 Oktober bahawa benteng penahan milik sebuah syarikat telah pecah, menyebabkan larian air bercampur bahan kimia dilepaskan di daerah Sri Maha Phot. Air yang mengalir itu digambarkan mempunyai warna pelangi.

Suchart berkata pemeriksa Jabatan Kawalan Pencemaran meneliti kawasan dalam lingkungan satu kilometer dari kilang sasaran dan menemukan bahan berkaitan petroleum dalam kuantiti besar. Pegawai membuat aduan di balai polis Sri Maha Phot.

Menteri itu berkata seorang pengendali telah menghubunginya untuk berhujah bahawa kilang berkenaan mempunyai lesen sah dan tidak bertanggungjawab. Suchart berkata pemerhatian dron menunjukkan benteng syarikat itu telah pecah, lalu beliau mengarahkan tindakan undang-undang. Beliau turut menyokong pembatalan lesen secara kekal bagi pesalah berulang, berbanding penutupan sementara berulang kali untuk membuat penambahbaikan.

Perdana Menteri Anutin Charnvirakul mengadakan mesyuarat agensi bagi menyelaraskan tindak balas. Usaha itu melibatkan kementerian perindustrian, alam sekitar, kewangan dan perdagangan, Jabatan Siasatan Khas, Pejabat Pencegahan Pengubahan Wang Haram serta pihak berkuasa wilayah. Pemeriksa pencemaran mengenal pasti bahan dan menilai pencemaran, manakala agensi lain menggunakan kuasa berkaitan kilang, import, pemilikan syarikat dan siasatan jenayah.

Denda lebih berat dan usaha menyita aset

Varawut berkata perundangan berkaitan Jabatan Kerja Industri sedang dipertimbangkan oleh jawatankuasa Dewan. Beliau mencadangkan hukuman dinaikkan kerana denda yang disebutnya jauh lebih rendah berbanding kos rawatan sisa yang sah.

Berdasarkan angka menteri itu, pengendali yang membandingkan denda dengan kos rawatan yang betul berdepan perbezaan sebanyak 500,000 hingga 800,000 baht. Cadangan tindak balas kerajaan bertujuan mengubah pengiraan itu dengan meningkatkan hukuman dan menjejaki wang di sebalik operasi haram.

Kementerian Perindustrian sedang menyelaras dengan Pejabat Pencegahan Pengubahan Wang Haram mengenai laluan undang-undang yang boleh membolehkan pembuangan sisa industri secara haram disiasat dari sudut kewangan dan aset disita. Suchart turut mahu Jabatan Siasatan Khas mengambil kes yang sesuai sebagai siasatan khas, khususnya apabila rangkaian beroperasi merentasi sempadan negara.

Pelucuthakan aset akan memperluas penguatkuasaan melebihi denda atau penutupan tapak pemprosesan. Penyiasat akan berusaha menjejaki wang dan harta yang berkaitan dengan kesalahan, sekali gus menyasarkan perniagaan dan individu yang membiayai kegiatan itu.

Pegawai alam sekitar turut meneliti dokumen tanah yang berkaitan dengan operasi di Prachin Buri. Suchart berkata pegawai menemukan tiga sijil tanah Nor Sor 3 Kor bagi kawasan yang dipercayai hutan simpan negara pada 1987. Pihak berkuasa akan meneliti pengeluaran dokumen itu di bawah Seksyen 61 Kanun Tanah, dengan pembatalan dimohon jika dokumen berkenaan dikeluarkan secara tidak sah.

Alih sisa berbahaya sebelum kes selesai

Watcharapong bertanya sama ada sisa boleh dialihkan dan kawasan yang rosak dipulihkan semasa prosiding mahkamah, daripada membiarkan penduduk terdedah kepada bahaya sementara bahan bukti kekal di tapak. Beliau turut meminta pampasan untuk penduduk terjejas sebelum keputusan akhir.

Varawut berkata Kementerian Perindustrian boleh meminta kebenaran polis untuk mengalihkan sisa yang disita jika bahan itu mengancam orang ramai sekiranya dibiarkan di tempatnya. Jabatan Kerja Industri perlu mendapatkan pembiayaan terlebih dahulu, mungkin daripada dana pusat atau belanjawan negara, dan akan menuntut bayaran balik daripada pengendali apabila kes selesai.

Lokasi sisa turut menentukan agensi yang mengambil tindakan. Varawut berkata sisa yang kekal di dalam kilang termasuk dalam tanggungjawab Kementerian Perindustrian. Jika pengendali membuang bahan di ladang atau kolam, kementerian boleh memohon tindakan undang-undang yang mewajibkan kilang mengambilnya semula.

Jabatan Kawalan Pencemaran boleh menuntut ganti rugi alam sekitar di bawah Akta Penggalakan dan Pemuliharaan Kualiti Alam Sekitar Negara. Oleh itu, kerja mengalihkan sisa dan tuntutan atas kerosakan alam sekitar melibatkan tanggungjawab berkaitan tetapi berbeza. Tiada jadual masa yang jelas diberikan untuk pembersihan atau pampasan, manakala skop tepat cadangan hukuman dan peraturan import masih dalam pertimbangan.

Penyiasat menjejaki pemilikan dan wang

Ketua Pengarah Jabatan Pembangunan Perniagaan Kittiwat Patchimnan berkata pemeriksaan awal di Prachin Buri mengenal pasti empat syarikat yang disyaki menggunakan pemegang saham penama warga Thailand. Maklumat dihantar kepada agensi penguatkuasaan undang-undang untuk disiasat, termasuk pemeriksaan transaksi kewangan pemegang saham Thailand berkenaan.

Pengaturan penama bermaksud seseorang disenaraikan sebagai pemegang saham dalam rekod syarikat sedangkan dia bertindak bagi pihak orang lain yang menyediakan dana atau mengawal syarikat. Penyiasat meneliti penubuhan syarikat, sumber pelaburan, struktur pemilikan, kuasa pengurusan sebenar dan hubungan dengan perniagaan lain.

Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Perdagangan Suphajee Suthumpun mengarahkan siasatan diperluas kepada perniagaan sisa di Prachin Buri yang mempunyai pegangan saham asing. Sistem Analitik Risikan Perniagaan jabatan itu mengenal pasti 44 syarikat sedemikian: 41 mengendalikan sisa yang diklasifikasikan sebagai tidak berbahaya dan tiga mengendalikan sisa berbahaya.

Pelabur asing memegang kurang daripada 50% saham dalam 39 syarikat itu dan sekurang-kurangnya 50% dalam lima syarikat. Siasatan menumpukan pada pihak yang menyediakan pelaburan dan mengawal keputusan, di samping pemilikan yang direkodkan dalam dokumen syarikat.

Di seluruh negara, angka jabatan bertarikh 30 September 2026 menunjukkan terdapat 2,863 syarikat sisa yang mempunyai pemegang saham asing. Daripada jumlah itu, 2,568 terlibat dalam perniagaan sisa tidak berbahaya dan 295 dalam perniagaan sisa berbahaya, bermakna kategori berbahaya merangkumi kira-kira 10.3% daripada jumlah syarikat itu.

Angka 2,863 mengira syarikat berdasarkan kegiatan perniagaan dan pegangan saham. Angka 3,049 yang disebut Varawut pula mengira kilang di bawah kategori 105 dan 106. Membezakan syarikat daripada tapak berlesen membolehkan pembaca mengikuti kedua-dua siasatan dengan tepat: satu meneliti kawalan perniagaan, manakala satu lagi memeriksa operasi sisa.

Pemeriksaan import diperluas kepada penghantaran besi buruk

Varawut memberitahu Dewan bahawa Thailand telah melarang import sisa elektronik sejak 2020 dan Jabatan Kerja Industri melarang penggunaannya sebagai bahan mentah pada tahun yang sama. Beliau berkata pegawai kastam perlu diberi kuasa untuk memeriksa setiap kontena selepas kandungannya diisytiharkan.

Menteri itu mengimbas kembali sebuah kontena yang bahagian hadapannya mengandungi sisa plastik untuk dijadikan bahan mentah, manakala sisa lain disembunyikan di belakangnya. Watcharapong meminta pemeriksaan sinar-X bagi import yang dianggap berisiko, dan Varawut menyokong penelitian lebih ketat.

Ketua Pengarah Jabatan Perdagangan Luar Negeri Arada Fuangtong berkata jabatan itu menulis kepada Jabatan Kawalan Pencemaran pada 22 Oktober untuk mencadangkan kawalan lebih luas terhadap besi buruk dan sisa getah. Kastam mencadangkan supaya kedua-duanya dijadikan barangan import larangan. Syarat yang dicadangkan termasuk tempoh peralihan selama enam hingga 12 bulan, import terhad kepada kilang yang menggunakan sendiri bahan tersebut, serta kuantiti dihadkan mengikut kapasiti pengeluaran sebenar.

Cadangan lain termasuk sijil pemeriksaan sebelum penghantaran dan mewajibkan pengimport membayar kos pemulangan kargo yang mengandungi sisa berbahaya. Sebarang pemberitahuan Kementerian Perdagangan susulan akan dibuat menurut Akta Eksport dan Import Barangan 1979.

Arada turut menyifatkan sisa perbandaran, sisa elektronik, sisa plastik, tayar terpakai dan sisa getah sebagai barangan yang sudah dilarang melalui pemberitahuan kementerian, manakala cadangan 22 Oktober bertujuan menambah kawalan terhadap sisa getah dan besi buruk. Kategori getah khusus yang akan terjejas oleh perubahan yang dicadangkan tidak dinyatakan.

Jabatan itu sedang membincangkan pemeriksaan bersama dengan kastam, pegawai pencemaran dan pengawal selia perindustrian, khususnya bagi besi buruk yang mungkin menyembunyikan sisa elektronik. Jabatan itu juga meminta kedutaan asing memberi amaran kepada pengeksport tentang sekatan Thailand, sambil mengekalkan akses yang sah kepada besi buruk berkualiti yang diperlukan industri.

Air banjir dan desakan supaya tindakan dipercepat

Akademik bebas Kamol Kamoltrakul pada 23 Oktober menggesa kerajaan menghentikan dasar yang menggalakkan perniagaan pelupusan sisa toksik, menutup loji pemprosesan sisa toksik dan melarang import sisa toksik. Tuntutan beliau melangkaui pendekatan kerajaan yang melibatkan pemeriksaan, penutupan bersasar dan syarat import yang disemak semula.

Kamol memberi amaran bahawa hujan dan air banjir boleh membawa bahan kimia daripada timbunan sisa ke dalam tanah, ladang dan saliran air. Beliau mengaitkan kebimbangannya mengenai Prachin Buri dengan kawasan hilir di Chachoengsao, Sungai Bang Pakong dan Teluk Thailand.

Beliau turut merujuk maklumat perubatan Hospital Ramathibodi mengenai keracunan plumbum dan kerosakan pada saraf periferi, yang membawa isyarat antara otak, saraf tunjang dan seluruh tubuh. Kerosakan sedemikian boleh menyebabkan kelemahan pada tangan dan kaki. Hujah beliau tertumpu pada usaha mengalihkan sisa sebelum hujan berulang kali menyebarkan pencemaran dengan lebih jauh.

Penduduk boleh melaporkan kegiatan sisa haram yang disyaki melalui talian hotline 1564 Kementerian Perindustrian, yang menurut Varawut beroperasi sepanjang masa. Perniagaan yang disyaki menggunakan penama boleh dilaporkan kepada Jabatan Pembangunan Perniagaan melalui 0 2547 4419 atau 1570.

Perkembangan tindakan keras

Operasi pada Oktober beralih daripada pemeriksaan gudang individu kepada kempen lebih luas yang melibatkan lesen kilang, aduan pencemaran, siasatan pemilikan dan cadangan kawalan perdagangan.

• 30 September 2026: Angka pendaftaran perniagaan menunjukkan terdapat 2,863 syarikat sisa dengan pemegang saham asing di seluruh negara.
• 12 Oktober: Pegawai memeriksa 15 bangunan di kompleks gudang Rayong.
• 14 Oktober: Pegawai industri wilayah menyita bahan di lima bangunan.
• 16 Oktober: Geledah di 10 bangunan lain dengan kebenaran mahkamah menemukan sekurang-kurangnya 2,500 tan sisa elektronik dan besi buruk.
• 20 Oktober: Suchart menjelaskan aduan pencemaran di Prachin Buri dan rancangan untuk memperkukuh penguatkuasaan.
• 22 Oktober: Varawut menggariskan penubuhan 50 pasukan pemeriksaan di Parlimen, manakala agensi perdagangan memperincikan siasatan pemilikan dan cadangan import.
• November hingga Disember: Kementerian Perindustrian menjangkakan butiran hasil pemeriksaan dalam tempoh satu hingga dua bulan seperti yang dinyatakan menteri.

Perkara Utama

• Lima puluh pasukan akan memeriksa lebih 1,500 kilang sisa di lima wilayah.
• Geledah gudang di Rayong menemukan sekurang-kurangnya 2,500 tan sisa elektronik dan besi buruk.
• Penemuan pencemaran di Prachin Buri membawa kepada aduan di balai polis Sri Maha Phot.
• Empat syarikat disiasat berhubung dakwaan menggunakan pemegang saham penama warga Thailand.
• Menteri mahu hukuman lebih berat, siasatan kewangan dan kemungkinan pelucuthakan aset.
• Pihak berkuasa boleh memohon kebenaran untuk mengalihkan sisa berbahaya yang disita semasa prosiding, menggunakan dana awam terlebih dahulu dan menuntut kos daripada pengendali kemudian.