Kemboja Luluskan Draf Belanjawan 2027, Ramal Pertumbuhan 4.8% dan Peningkatan Dana Perkhidmatan Tempatan

Kabinet menyokong rancangan perbelanjaan negara sebanyak KHR 39.7 trilion

Majlis Menteri Kemboja meluluskan draf belanjawan pada 23 Oktober 2026, menetapkan perbelanjaan negara sebanyak KHR 39,700 bilion dan meramalkan pertumbuhan ekonomi 4.8% pada 2027. Rancangan itu turut menyalurkan dana tambahan kepada pentadbiran tempatan bagi tanggungjawab kesihatan dan pendidikan, menjadikan jumlah pakej pembiayaan yang dinyatakan KHR 7,955 bilion apabila pindahan bersyarat diambil kira.

Perdana Menteri Hun Manet mempengerusikan mesyuarat di Istana Keamanan di Phnom Penh. Rang Undang-Undang Pengurusan Kewangan 2027 yang dicadangkan mengandungi enam bab dan 16 artikel, dengan keutamaan meliputi kedaulatan negara, keutuhan wilayah, kelangsungan operasi kerajaan, kehidupan rakyat dan pertumbuhan ekonomi.

Pengumuman belanjawan rasmi kerajaan menetapkan perbelanjaan negara pada 16.57% daripada keluaran dalam negara kasar, atau KDNK, dan 3.2% lebih tinggi berbanding jumlah dalam Undang-Undang Pengurusan Kewangan 2026. KDNK mengukur nilai barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan dalam seluruh ekonomi.

Hasil negara diunjurkan sebanyak KHR 32,327 bilion, bersamaan 13.49% daripada KDNK dan meningkat 6.7% berbanding undang-undang 2026. Oleh itu, hasil dijangka meningkat lebih pantas daripada perbelanjaan di peringkat negara, walaupun perbelanjaan yang dirancang masih melebihi kutipan yang diunjurkan.

Kelulusan kabinet membawa cadangan itu ke proses perundangan. Dewan Negara perlu meluluskan draf tersebut, Senat perlu menyemaknya dan Raja Norodom Sihamoni perlu memberikan perkenan diraja sebelum ia menjadi undang-undang. Angka perbelanjaan itu kekal sebagai cadangan sehingga proses tersebut selesai.

Mengapa dua jumlah perbelanjaan dinyatakan

Pengumuman kerajaan menyatakan KHR 39,700 bilion sebagai perbelanjaan negara dan menyenaraikan KHR 5,068 bilion secara berasingan untuk pentadbiran subnasional. Pada kadar pertukaran KHR 4,084 bagi setiap dolar AS, angka negara itu bersamaan kira-kira US$9.72 bilion.

Jumlah perbelanjaan lebih besar yang dikaitkan dengan pengumuman Majlis Menteri ialah KHR 44,768 bilion, yang disifatkan hampir 10% lebih tinggi berbanding 2026. Jumlah itu merupakan hasil tambah aritmetik peruntukan negara sebanyak KHR 39,700 bilion dan peruntukan subnasional sebanyak KHR 5,068 bilion. Kenaikan 3.2% yang dinyatakan kerajaan khusus merujuk kepada perbelanjaan negara.

Pengumuman rasmi itu juga menyifatkan peruntukan tempatan KHR 5,068 bilion sebagai 11.9% daripada jumlah perbelanjaan negara. Peratusan itu menggunakan asas yang kelihatan berbeza daripada jumlah KHR 44,768 bilion: pembahagian KHR 5,068 bilion dengan KHR 44,768 bilion menghasilkan kira-kira 11.3%. Pengumuman tersebut tidak menjelaskan pelarasan perakaunan yang mendasari bahagian yang dinyatakan itu.

Bagi pembaca yang membandingkan tajuk berita belanjawan, perkara penting ialah memastikan kategori setiap angka tidak terpisah. KHR 39,700 bilion ialah rancangan perbelanjaan negara; KHR 5,068 bilion ialah peruntukan tempatan yang disenaraikan secara berasingan; manakala KHR 7,955 bilion ialah pakej tempatan selepas pindahan khusus bagi kesihatan dan pendidikan diambil kira.

Hasil meningkat lebih pantas daripada perbelanjaan negara

Kemboja menjangkakan hasil negara sebanyak KHR 32,327 bilion pada 2027, menjadikan jurang sebanyak KHR 7,373 bilion berbanding perbelanjaan negara yang dirancang sebanyak KHR 39,700 bilion. Kedua-dua angka itu masing-masing bersamaan 13.49% dan 16.57% daripada KDNK, dengan jurang 3.08 mata peratusan.

Belanjawan kerajaan boleh membiayai perbelanjaan melalui hasil semasa dan sumber pembiayaan lain. Penilaian menyeluruh terhadap keperluan pembiayaan memerlukan perincian tentang pinjaman, geran, baki tunai dan pindahan antara peringkat kerajaan. Angka utama hasil dan perbelanjaan menunjukkan kepada pembaca saiz jurang perbelanjaan negara.

Hasil subnasional diunjurkan secara berasingan sebanyak KHR 2,819 bilion, bersamaan 1.18% daripada KDNK dan dinyatakan sebagai 8% daripada jumlah hasil negara. Berbanding peruntukan asas perbelanjaan tempatan sebanyak KHR 5,068 bilion, ini menghasilkan perbezaan aritmetik sebanyak KHR 2,249 bilion.

Sasaran hasil negara yang meningkat 6.7%, berbanding pertumbuhan perbelanjaan sebanyak 3.2%, mencerminkan usaha kerajaan mengekalkan ruang dalam kewangan awam sambil meneruskan perkhidmatan dan menangani ketidaktentuan. Kedua-dua peratusan itu membandingkan rancangan dalam undang-undang belanjawan berturut-turut, bukannya jumlah sebenar yang dikutip atau dibelanjakan.

Pembiayaan tempatan bertambah dengan pindahan untuk kesihatan dan pendidikan

Pentadbiran tempatan akan menerima KHR 7,955 bilion selepas pindahan bersyarat bagi tanggungjawab kesihatan dan pendidikan diambil kira, menurut kerajaan. Kerajaan menetapkan pakej yang diperluas ini pada 18.7% daripada perbelanjaan negara dan 3.32% daripada KDNK.

Peningkatan daripada peruntukan asas KHR 5,068 bilion ialah KHR 2,887 bilion, atau kira-kira 57%. Pindahan ini memperuntukkan dana untuk tanggungjawab perkhidmatan awam tertentu, bukannya memberikan jumlah tanpa sekatan yang boleh dibelanjakan oleh pihak berkuasa tempatan untuk sebarang tujuan.

Pembiayaan kesihatan meliputi tanggungjawab yang dipindahkan kepada pentadbiran ibu kota dan wilayah melalui jabatan kesihatan masing-masing. Pembiayaan pendidikan meliputi pejabat pendidikan perbandaran, daerah dan khan, selain pengurusan pendidikan awal kanak-kanak, pendidikan rendah dan pendidikan di luar sistem persekolahan formal.

Kerajaan menyatakan pembiayaan bersyarat itu akan dipindahkan sebaik sahaja undang-undang pengurusan kewangan diluluskan. Bagi penduduk, perkara ini menjadikan belanjawan tempatan relevan kepada pengurusan sekolah dan perkhidmatan kesihatan, selain tugas rutin pihak berkuasa tempatan.

Unjuran pertumbuhan menunjukkan 2027 lebih rancak

Kerajaan Kemboja meramalkan pertumbuhan ekonomi kira-kira 4.0% pada 2026, meningkat kepada 4.8% pada 2027. Kenaikan itu sebanyak 0.8 mata peratusan, bermakna pengeluaran ekonomi dijangka berkembang pada kadar lebih pantas tahun depan.

Unjuran September 2026 Bank Pembangunan Asia menganggarkan pertumbuhan 3.9% pada 2026 dan 4.7% pada 2027. Kedua-dua unjuran itu menunjukkan peningkatan yang sama sebanyak 0.8 mata peratusan antara dua tahun tersebut, dengan anggaran bank itu 0.1 mata peratusan lebih rendah daripada unjuran kerajaan bagi setiap tahun.

Bank itu turut meramalkan inflasi sebanyak 4.7% pada 2026 dan 2.8% pada 2027, iaitu penurunan 1.9 mata peratusan. Inflasi mengukur kadar kenaikan harga. Kadar yang lebih rendah bermakna harga meningkat dengan lebih perlahan, sekali gus sedikit meringankan belanjawan isi rumah daripada kesan kenaikan kos.

Pertumbuhan dan inflasi memberi kesan dalam cara yang berbeza. Pertumbuhan menggambarkan peningkatan pengeluaran dan kegiatan ekonomi, manakala inflasi mempengaruhi jumlah barangan yang boleh dibeli seseorang dengan wang mereka. Secara bersama, unjuran itu menggambarkan ekonomi 2027 yang menghasilkan lebih banyak barangan dan perkhidmatan, sementara kenaikan harga menjadi lebih perlahan.

KDNK per kapita diunjurkan meningkat US$179

KDNK per kapita dijangka meningkat daripada kira-kira US$3,098 pada 2026 kepada US$3,277 pada 2027. Ini merupakan kenaikan US$179, atau kira-kira 5.8%, berdasarkan pengiraan daripada angka kerajaan.

KDNK per kapita membahagikan nilai keluaran ekonomi dengan jumlah penduduk. Ia memberikan ukuran umum keluaran ekonomi bagi setiap orang, manakala taraf hidup isi rumah lebih bergantung secara langsung pada pendapatan, harga dan akses kepada perkhidmatan awam.

Angka dalam dolar itu juga boleh berubah dengan cara berbeza daripada kadar pertumbuhan ekonomi kerana ukuran tersebut menggunakan pengiraan yang berlainan. KDNK per kapita dalam dolar AS semasa mengambil kira harga, penduduk dan penukaran mata wang, manakala pertumbuhan ekonomi menjejaki perubahan dalam pengeluaran selepas mengambil kira perubahan harga.

Bagi isi rumah Kemboja, matlamat meningkatkan kehidupan rakyat yang dinyatakan dalam belanjawan itu berkait dengan beberapa bahagian rancangan yang berasingan: kegiatan ekonomi yang lebih kukuh, perkhidmatan awam yang berterusan dan keupayaan kerajaan bertindak balas apabila keadaan bertambah buruk.

Kilang, perkhidmatan dan pertanian menjadi asas prospek

Industri merupakan salah satu daripada tiga tonggak utama unjuran pertumbuhan kerajaan. Pengumuman rasmi menyebut pakaian, pembuatan selain pakaian, pengeluaran makanan dan minuman, serta pembuatan tembakau. Eksport kasut dan barangan perjalanan turut menjadi antara pemacu yang dijangka.

Perkhidmatan dijangka mendapat manfaat daripada sektor hospitaliti dan perkhidmatan makanan, perdagangan borong dan runcit, pengangkutan dan penyimpanan, teknologi maklumat serta telekomunikasi. Pelancongan menghubungkan beberapa kegiatan ini melalui perbelanjaan untuk penginapan, makanan, beli-belah dan perjalanan.

Pertanian menjadi tonggak utama ketiga, dengan pengeluaran tanaman, penternakan dan perikanan dikenal pasti dalam prospek kerajaan. Oleh itu, unjuran tersebut bergantung pada kegiatan merentas kilang, perkhidmatan untuk pengguna dan perniagaan, serta pengeluaran luar bandar.

Senarai sektor kerajaan menjelaskan sumber pertumbuhan yang dijangkakan, namun pengumumannya tidak memberikan kadar pertumbuhan atau peruntukan perbelanjaan bagi setiap industri. Unjuran 4.8% ialah anggaran bagi ekonomi secara keseluruhan.

Keselamatan dan perkhidmatan awam menjadi agenda dasar bersama

Draf belanjawan itu meletakkan perlindungan kedaulatan negara dan keutuhan wilayah seiring dengan usaha memastikan institusi negara terus beroperasi serta mengekalkan kestabilan sosial dan ekonomi. Ia turut menyokong enam program dasar keutamaan dan lima langkah utama, yang dikenal pasti dalam pengumuman itu tanpa menyenaraikan jumlah pembiayaan masing-masing.

Kabinet meneliti belanjawan itu bersama penilaian keadaan ekonomi dalam sembilan bulan pertama 2026 dan semakan kepada Rangka Kerja Fiskal Jangka Sederhana. Rangka kerja itu ialah alat perancangan yang menghubungkan keputusan mengenai hasil, perbelanjaan dan pembiayaan sepanjang beberapa tahun.

Menteri turut meneliti draf undang-undang penyelesaian belanjawan negara 2025, yang merangkumi pelaksanaan belanjawan tahun itu, serta draf undang-undang untuk meluluskan protokol kedua yang meminda Perjanjian Perdagangan Barangan ASEAN. Oleh itu, mesyuarat tersebut merangkumi perbelanjaan lalu, keadaan ekonomi semasa, rancangan belanjawan akan datang dan peraturan perdagangan serantau.

Tarikh utama dan langkah seterusnya ialah:

• 2025: Tahun belanjawan yang diliputi rang undang-undang penyelesaian belanjawan negara yang dibincangkan dalam mesyuarat itu.
• September 2026: Bank Pembangunan Asia meramalkan pertumbuhan Kemboja sebanyak 3.9% pada 2026 dan 4.7% pada 2027.
• 23 Oktober 2026: Hun Manet mempengerusikan mesyuarat kabinet yang meluluskan draf belanjawan 2027.
• Langkah perundangan seterusnya: Kelulusan Dewan Negara, semakan Senat dan perkenan diraja.
• Selepas undang-undang pengurusan kewangan diluluskan: Kerajaan menyatakan pembiayaan bersyarat untuk kesihatan dan pendidikan akan dipindahkan kepada pentadbiran tempatan.

Tiada jadual waktu parlimen diberikan. Keputusan seterusnya akan menentukan bila draf itu menjadi undang-undang dan bila pindahan berkaitan perkhidmatan tempatan boleh dimulakan.

Perkara Utama

• Kabinet meluluskan draf belanjawan 2027 pada 23 Oktober 2026.
• Perbelanjaan negara dirancang sebanyak KHR 39,700 bilion, meningkat 3.2% berbanding undang-undang belanjawan 2026.
• Hasil negara diunjurkan sebanyak KHR 32,327 bilion, meningkat 6.7%.
• Pembiayaan tempatan berjumlah KHR 7,955 bilion apabila pindahan bersyarat untuk kesihatan dan pendidikan diambil kira.
• Kerajaan meramalkan pertumbuhan ekonomi 4.8% pada 2027; Bank Pembangunan Asia meramalkan 4.7%.
• KDNK per kapita diunjurkan meningkat daripada US$3,098 kepada US$3,277.
• Kelulusan Dewan Negara, semakan Senat dan perkenan diraja masih diperlukan.