Bajet Pertanian Filipina Diteliti Susulan Projek Bernilai ₱15 Bilion Tanpa Dokumen Awam

Jalan yang dipetakan di laut mencetuskan penelitian terhadap perbelanjaan pertanian

Sebuah jalan bernilai ₱23 juta yang dirancang untuk Nueva Ecija muncul berhampiran Benham Rise pada peta. Satu lagi, bernilai ₱30 juta dan dirancang untuk Cebu, muncul di Laut Sulawesi berhampiran Indonesia. Sebuah projek bernilai ₱55 juta yang sepatutnya dibina di Quezon pula mempunyai koordinat yang menunjukkan lokasi di perairan berhampiran Brunei.

Kesilapan lokasi itu antara penemuan yang dibentangkan oleh People's Budget Coalition (PBC) semasa perbahasan jawatankuasa kewangan Senat Filipina pada 21 Oktober 2026 mengenai cadangan bajet Jabatan Pertanian bagi 2027. Gabungan itu turut menandakan projek jalan raya dan pengairan bernilai kira-kira ₱15 bilion yang dokumen sokongannya tidak disiarkan kepada umum.

Pendengaran itu menghimpunkan beberapa kebimbangan: projek yang didakwa ditambah oleh Dewan Perwakilan, rekod teknikal yang tiada, harga yang berkemungkinan dinaikkan dan senarai projek yang tidak konsisten. Setiausaha Pertanian Francisco Tiu Laurel Jr. mengalu-alukan pemantauan rakyat, sambil berkata jabatannya masih menunggu angka akhir pembiayaan jalan raya dan sedang menyiasat kesilapan koordinat.

Cadangan bajet pertanian berjumlah ₱198.45 bilion, turun daripada ₱215.69 bilion pada 2026. Pengurangan itu sebanyak ₱17.24 bilion, atau kira-kira 8%, menjadikan pemilihan dan pelaksanaan setiap projek amat penting bagi komuniti petani.

Jalan ladang bertujuan menghubungkan kawasan pengeluaran pertanian dan perikanan, tempat pendaratan serta kemudahan pengendalian hasil tuaian dengan pasar dan jalan raya utama. Pengairan membekalkan air kepada tanaman. Bagi petani, persoalan praktikalnya ialah sama ada jalan yang dibiayai sampai ke komuniti mereka dan sama ada pam yang dibiayai membekalkan air apabila diperlukan.

Perkara yang diminta gabungan itu diteliti oleh senator

Rakan pengerusi bersama PBC, Kenneth Isaiah Abante, menggesa penelitian terhadap 7,054 projek bernilai ₱190 bilion yang didakwa gabungan itu sebagai tambahan Dewan Perwakilan. Laurel berkata beliau tidak dapat mengesahkan angka tersebut kerana jabatan itu belum menerima bajet akhir, dan mencadangkan bahawa angka itu mungkin merujuk kepada keseluruhan bajet jalan raya.

Dalam skop kebimbangan yang lebih luas itu, Abante mengenal pasti 355 projek jalan ladang baharu bernilai hampir ₱6 bilion yang menurutnya tiada dalam Program Perbelanjaan Negara pihak eksekutif mahupun cadangan jabatan pertanian. Beliau turut mengenal pasti 319 projek pengairan baharu bernilai ₱9.4 bilion yang tidak mempunyai dokumentasi diperlukan.

Secara keseluruhan, kedua-dua kumpulan itu merangkumi 674 projek bernilai kira-kira ₱15.4 bilion. Gabungan itu menyifatkan jumlah projek yang tidak mempunyai lampiran awam sebagai kira-kira ₱15 bilion. Kebimbangannya ialah senator dan orang ramai tidak dapat meneliti perbelanjaan yang dicadangkan dengan sewajarnya tanpa rekod berkaitan.

Kongres boleh menambah, mengurangkan atau mengalihkan peruntukan ketika meneliti bajet yang dicadangkan Presiden. Isu utama dalam pendengaran itu ialah bagaimana keputusan tersebut didokumenkan, ke mana projek akan disalurkan dan sama ada harganya sepadan dengan kerja yang diperlukan.

Bajet rasmi menjadi titik permulaan

Program Perbelanjaan Negara Jabatan Belanjawan dan Pengurusan, bertarikh 11 Ogos 2026, mengandungi jadual projek khusus. Jilid I merangkumi Bahagian II, Butiran Jalan Ladang ke Pasar di bawah DA. Jilid III merangkumi Bahagian III, Butiran Program/Aktiviti/Projek Pengairan di bawah NIA, iaitu Pentadbiran Pengairan Negara.

Jadual tersebut menyediakan cadangan pihak eksekutif yang boleh dijadikan asas untuk menyemak perubahan oleh Kongres. Perbandingan setiap butiran membolehkan penyemak mengenal pasti projek yang ditambah, dinamakan semula, dipindahkan atau diberikan jumlah berlainan sepanjang perbahasan perundangan.

Urutan peristiwa yang membawa kepada penelitian semasa ialah:

• 11 Ogos 2026: Jabatan Belanjawan dan Pengurusan menetapkan tarikh penerbitan cadangan bajet negara bagi 2027.
• Sebelum pendengaran 21 Oktober: Dewan Perwakilan meluluskan rang undang-undang bajet negara bernilai ₱7.2 trilion.
• 21 Oktober 2026: PBC membentangkan kebimbangannya semasa perbahasan Senat mengenai perbelanjaan pertanian.
• Selepas pendengaran: Jabatan pertanian mengalu-alukan cadangan gabungan itu untuk membantu memantau jalan ladang sedia ada.

Nota Bajet Agensi Jabatan Penyelidikan Dasar dan Bajet Kongres mengenai pertanian menyediakan satu lagi rangka kerja untuk penelitian itu. Penerbitan ABN2026-15 meneliti pencapaian fizikal, penggunaan bajet dan peruntukan dalam bajet terdahulu, semasa serta cadangan. Ia turut merangkumi penemuan dan saranan Suruhanjaya Audit.

Penggunaan bajet bermaksud jumlah peruntukan yang benar-benar digunakan oleh sesebuah agensi. Pencapaian fizikal menerangkan kerja yang telah dilaksanakan. Meneliti kedua-duanya membantu penggubal undang-undang mengaitkan jumlah yang diluluskan di atas kertas dengan jalan raya, kemudahan pengairan dan perkhidmatan lain yang telah disiapkan.

Rekod yang tiada menyebabkan butiran asas projek tidak jelas

Menurut Abante, 319 projek pengairan yang ditandakan PBC tidak mempunyai maklumat termasuk foto bertanda geotag, program kerja, analisis terperinci harga seunit, sijil kebolehlaksanaan, kajian kemungkinan dan kelulusan majlis pembangunan tempatan.

Setiap rekod menjawab persoalan praktikal. Foto bertanda geotag merekodkan lokasi gambar diambil. Program kerja memperincikan tugasan pembinaan. Analisis terperinci harga seunit memecahkan harga kepada komponen seperti bahan, buruh dan peralatan. Kajian kemungkinan menilai sama ada projek boleh dilaksanakan seperti yang dirancang.

Abante mengaitkan ketiadaan dokumen dengan penggunaan dana jalan raya yang lebih perlahan, sambil menyatakan persiapan yang tidak lengkap boleh melambatkan pelaksanaan. Beliau menggesa jabatan pertanian dan Senat menerbitkan data projek mentah supaya kumpulan masyarakat sivil dapat meneliti butiran itu sendiri.

Bagi petani yang menantikan akses jalan raya atau pengairan yang lebih baik, persiapan mempengaruhi bila pembinaan boleh dimulakan dan sama ada kemudahan yang siap akan memberi khidmat kepada kawasan yang disasarkan. Penerbitan rekod itu juga membolehkan penduduk membandingkan lokasi dan reka bentuk yang dicadangkan dengan keadaan di komuniti mereka.

Mengapa sesetengah koordinat jalan menunjukkan lokasi di luar pesisir

Pemetaan rakyat terhadap 18,000 projek dalam rang undang-undang bajet Dewan Perwakilan mengenal pasti lokasi luar pesisir yang diketengahkan dalam pendengaran itu. Koordinat ialah pasangan nombor yang menentukan kedudukan pada peta. Kesilapan kecil pada nombor boleh mengalihkan penanda projek jauh daripada tapak yang sepatutnya.

Laurel berkata kesilapan memasukkan data atau pemindahan koordinat secara manual ke dalam dokumen mungkin menjelaskan kesilapan itu. Dalam satu kes, katanya, titik perpuluhan yang tersalah letak mungkin telah mengalihkan lokasi yang direkodkan. Kakitangan Biro Kejuruteraan Pertanian dan Perikanan turut menyertai perbincangan Senat untuk meneliti butiran tersebut.

Penjelasan setiausaha itu menjadikan semakan rekod asal penting. Penyemak memerlukan lokasi yang dimaksudkan, koordinat yang direkodkan dan dokumen teknikal projek untuk membetulkan senarai serta mengaitkannya dengan laluan sebenar.

Abante turut mempersoalkan sama ada jalan yang baru ditambah akan menghubungkan kawasan pertanian dengan rangkaian lebuh raya negara atau sebaliknya menyediakan akses ke pusat peranginan. Laurel berkata permohonan jalan datang daripada penduduk, pegawai barangay, kerajaan tempatan dan koperasi, dan akses yang lebih baik juga boleh menyokong pelancongan di komuniti lebih miskin. Kedua-dua pandangan itu meletakkan penerima manfaat dan laluan yang dirancang sebagai tumpuan penelitian.

Harga jalan dan sistem solar melalui semakan berbeza

PBC menyebut ₱15 juta bagi setiap kilometer sebagai kos piawai jalan ladang, sambil mendakwa sesetengah butiran menunjukkan kos ₱6 juta hingga ₱19 juta bagi setiap meter. Apabila penanda aras itu ditukar kepada unit yang sama, jumlahnya ialah ₱15,000 bagi setiap meter. Oleh itu, angka yang ditandakan adalah kira-kira 400 hingga 1,267 kali ganda penanda aras tersebut, menjadikan panjang dan unit yang direkodkan perkara mendesak untuk disahkan.

Abante, rakan pengerusi bersama gabungan itu, memberi amaran kepada senator supaya tidak meluluskan cadangan tersebut tanpa menyelesaikan kebimbangan tentang harga.

"Jika kita menerima bajet seadanya, kemungkinan besar terdapat projek yang harganya dinaikkan dalam DA," kata Abante.

Pengairan solar memerlukan perbandingan yang lebih terperinci. Abante mempersoalkan cadangan sistem berharga ₱50 juta hingga ₱200 juta yang dikatakan mempunyai keupayaan kecerdasan buatan. Beliau berkata panel solar individu berkadar 600 hingga 700 watt berharga sekitar ₱7,000 di pasaran.

Menurut Abante, semakan gabungan itu terhadap dokumen pembidaan Pentadbiran Pengairan Negara mendapati harga panel sekitar ₱30,000 hingga ₱40,000. Angka itu kira-kira 4.3 hingga 5.7 kali ganda harga pasaran yang disebutnya.

Panel ialah satu komponen dalam sistem pengairan. Untuk meneliti harga keseluruhan, bilangan dan spesifikasi panel, pam, kawalan, kerja pemasangan serta pembinaan lain perlu diperiksa. Fungsi kecerdasan buatan yang didakwa itu juga memerlukan penerangan teknikal supaya penyemak dapat menilai peralatan dan perkhidmatan yang akan dibeli menggunakan peruntukan tersebut.

Kos bahan solar turut meningkat susulan perang Amerika Syarikat dan Israel terhadap Iran. Perubahan harga itu menjadikan tarikh dan spesifikasi yang menjadi asas perbandingan harga relevan dalam penelitian dokumen pembidaan.

Senator mengenal pasti satu lagi kumpulan butiran yang diragui

Presiden Senat Sherwin "Win" Gatchalian berkata pejabatnya menandakan sekurang-kurangnya 29 projek bernilai lebih ₱660 juta kerana nama dan koordinat yang berulang atau tidak konsisten, atau kerana projek itu muncul dalam kedua-dua bajet 2026 dan 2027.

Coraknya termasuk projek dengan nama dan koordinat yang sepadan, nama yang sama tetapi koordinat berlainan, serta nama berlainan dengan koordinat yang sama. Gatchalian menawarkan untuk berkongsi senarai itu dengan jabatan pertanian dan menggesa jabatan berkenaan memastikan projek tambahan selaras dengan pelan induknya.

Semakan sedemikian memerlukan pengecam projek, sejarah pembiayaan dan penerangan tentang kerja yang dirancang. Jika sesuatu jalan muncul dalam bajet tahunan berturut-turut, penyemak perlu mengenal pasti bahagian atau fasa pembinaan yang dibiayai pada setiap tahun.

Pengerusi jawatankuasa kewangan Senat JV Ejercito dan senator lain turut mempersoalkan perubahan antara cadangan pihak eksekutif dengan rang undang-undang Dewan Perwakilan, termasuk pengurangan projek kereta api sementara kawalan banjir dan bantuan kewangan ditambah. Perbelanjaan pertanian diteliti dalam pertikaian lebih luas mengenai cara Kongres memperuntukkan wang awam selepas skandal kawalan banjir.

Ketua pertanian menjelaskan pendiriannya mengenai pembiayaan

Laurel berkata jabatan pertanian telah berusaha mendapatkan semula peruntukan jalan ladangnya kepada ₱33 bilion, tetapi had fiskal menyebabkan jabatan itu mendapat peruntukan bersih yang diluluskan sebanyak ₱16 bilion. PBC menyebut kemungkinan peruntukan jalan raya sebanyak ₱55 bilion.

Jika ₱55 bilion menjadi angka akhir, jumlah itu ₱39 bilion lebih tinggi daripada peruntukan bersih ₱16 bilion jabatan berkenaan. Laurel berkata pembiayaan melebihi jumlah itu akan menampung bakinya, sambil menegaskan bahawa beliau masih belum melihat angka akhir.

Setiausaha itu berkata jalan tambahan biasanya dipilih daripada senarai jabatan yang telah disahkan. Beliau mengalu-alukan pembiayaan tambahan dengan syarat projek terletak di lokasi yang sesuai dan memberi khidmat kepada petani serta komuniti nelayan.

Laurel menjelaskan pendiriannya mengenai peruntukan tambahan dalam satu temu bual.

"Sejujurnya, sebarang pembiayaan tambahan dialu-alukan untuk petani dan nelayan kami, asalkan projek ditempatkan di lokasi yang betul dan disasarkan kepada penerima manfaat yang tepat," katanya.

Peruntukan akhir untuk jalan raya, senarai projek yang telah dibetulkan dan hasil semakan harga belum diumumkan. Tiada tarikh diberikan untuk menyiapkan semakan tersebut.

Sukarelawan rakyat akan menyemak pelaksanaan di lapangan

Jabatan pertanian menerima tawaran PBC untuk menggerakkan sukarelawan bagi mengesahkan projek jalan sedia ada. Jabatan itu mengambil alih tanggungjawab terhadap jalan ladang daripada Jabatan Kerja Raya dan Lebuhraya selepas dakwaan rasuah berleluasa menyebabkan agensi tersebut menjadi tumpuan penelitian.

Portal FMR Watch DA menyenaraikan 3,455 projek siap daripada 6,428 projek bernilai ₱110 bilion yang meliputi hampir 2,700 kilometer, menurut angka yang dipetik Abante. Jumlah projek siap itu mewakili kira-kira 54% daripada projek yang disenaraikan.

PBC menyasarkan untuk menggerakkan 200 sukarelawan di seluruh negara bagi mengesahkan laporan kemajuan dan pelaksanaan jalan yang dikontrakkan. Abante mencadangkan kerjasama dengan Ang Bisto Proyekto Group, yang dihimpunkan oleh Kardinal Ambo David dan Dondon Parafina. Beliau turut menggesa saintis membantu meneliti perbelanjaan pertanian, khususnya langkah berkaitan El Niño.

Laurel berkata penyertaan rakyat boleh membantu memastikan perbelanjaan awam sampai kepada penerima manfaat yang disasarkan. Semakan yang dicadangkan itu menghubungkan perbahasan bajet dengan tugas yang jelas: membandingkan kemajuan yang dilaporkan dengan jalan yang benar-benar diterima oleh komuniti.

Skala portal itu menjadikan tugas tersebut besar. Dengan ribuan butiran, pemantauan yang berkesan bergantung pada lokasi yang tepat, rekod projek yang boleh diakses dan kaedah untuk mengemukakan penemuan agar dapat disiasat oleh jabatan.

Perkara Utama

• PBC menandakan projek jalan raya dan pengairan yang dicadangkan bernilai kira-kira ₱15 bilion kerana dokumen sokongannya tidak disiarkan kepada umum.
• Gabungan itu mengenal pasti 355 projek jalan raya baharu bernilai hampir ₱6 bilion dan 319 projek pengairan bernilai ₱9.4 bilion.
• Tiga butiran jalan raya mempunyai koordinat yang menunjukkan lokasi di perairan berhampiran Benham Rise, Indonesia dan Brunei.
• Laurel berkata kesilapan koordinat mungkin berpunca daripada kemasukan data dan angka akhir pembiayaan jalan raya masih belum diputuskan.
• Pejabat Gatchalian menandakan sekurang-kurangnya 29 projek bernilai lebih ₱660 juta kerana butiran yang tidak konsisten atau berulang.
• PBC merancang untuk menggerakkan 200 sukarelawan bagi membantu mengesahkan jalan sedia ada yang disenaraikan dalam usaha pemantauan jabatan pertanian.