Taiwan Tetapkan Undian Dasar Nuklear November, Pejabat Presiden Kata Bekalan Elektrik Terjamin

Undian November buka semula perdebatan selepas reaktor terakhir Taiwan ditutup

Rakyat Taiwan akan mengundi pada 28 November 2026 sama ada mahu meninggalkan dasar Tanah Air Bebas Nuklear, sekali gus membuka semula perdebatan tenaga lebih setahun selepas reaktor nuklear terakhir yang beroperasi ditutup. Jurucakap Pejabat Presiden Karen Kuo berkata pada 22 Oktober bahawa Taiwan telah mencapai matlamat dasar itu pada 2025 dan ketika ini tidak berdepan kekurangan bekalan elektrik.

Referendum itu, yang ditetapkan sebagai Referendum Kebangsaan No. 22, akan berlangsung serentak dengan pilihan raya datuk bandar, ketua daerah, majlis tempatan dan jawatan awam lain. Suruhanjaya Pilihan Raya Pusat meluluskan cadangan itu pada 28 Ogos selepas Ahli Parlimen menyokongnya pada awal bulan tersebut.

Presiden Lai Ching-te kekal terbuka kepada pelbagai pilihan tenaga, kata Kuo. Namun, pentadbirannya menetapkan tiga syarat untuk menghidupkan semula loji nuklear: operasi yang selamat, penyelesaian jelas bagi sisa nuklear dan persetujuan orang ramai. Beliau turut berkata kelestarian alam sekitar tidak sepatutnya dikorbankan demi manfaat jangka pendek.

Taruhan politiknya melangkaui persoalan sama ada pengundi menyokong tenaga nuklear. Kuomintang (KMT), yang mencadangkan referendum itu, berhujah bahawa tenaga nuklear dapat menyokong industri dan pertumbuhan ekonomi. Pejabat Presiden berkata bekalan elektrik terjamin, sambil menegaskan bahawa sebarang pengoperasian semula perlu melepasi pemeriksaan teknikal dan kawal selia.

Bagi isi rumah dan perniagaan, perdebatan ini menggabungkan beberapa perkara praktikal: bekalan elektrik yang boleh diharap, harga, keperluan tenaga yang semakin meningkat dalam kalangan syarikat teknologi dan keselamatan penyimpanan sisa radioaktif. Undian itu meminta pengundi memilih hala tuju dasar. Keputusan mengenai reaktor tertentu memerlukan langkah susulan.

Perkara yang akan diputuskan pengundi

Soalan referendum muktamad bertanya sama ada pengundi menyokong penggunaan tenaga nuklear oleh kerajaan untuk merancakkan ekonomi dan memansuhkan dasar tenaga Tanah Air Bebas Nuklear. Wordingnya lebih luas berbanding referendum Ogos 2025, yang memfokuskan secara khusus pada operasi berterusan Loji Kuasa Nuklear Ketiga selepas mendapat kelulusan keselamatan.

Cadangan awal KMT menyenaraikan kesihatan awam, bekalan elektrik yang stabil, tenaga lebih murah, daya tahan pertahanan negara dan pembangunan kecerdasan buatan sebagai alasan untuk meninggalkan dasar itu. Ahli Parlimen menyemak semula wording tersebut sebelum meluluskan cadangan itu, menjadikan soalan muktamad tertumpu pada tenaga nuklear dan pertumbuhan ekonomi.

Ahli Parlimen KMT dan Parti Rakyat Taiwan (TPP), yang bersama-sama memegang majoriti perundangan, membawa cadangan itu terus ke bacaan kedua pada 14 Julai, tanpa melalui semakan jawatankuasa. Badan perundangan meluluskan cadangan nuklear itu pada 14 Ogos dan menghantarnya kepada suruhanjaya pilihan raya pada 18 Ogos.

Parti pembangkang pada asalnya mengemukakan enam cadangan referendum yang meliputi dasar nuklear dan beberapa perkara lain. Hanya cadangan nuklear akhirnya layak untuk undian November. Pengundi yang layak akan menerima kertas undi referendum berasingan bersama-sama kertas undi pilihan raya tempatan yang mereka layak sertai. Pengundian dijadualkan berlangsung dari 8 pagi hingga 4 petang.

Maksud dasar yang telah dilaksanakan menurut Pejabat Presiden

Loji Kuasa Nuklear Maanshan di Daerah Pingtung, yang juga dikenali sebagai Loji Nuklear No. 3, berhenti menjana elektrik apabila reaktor keduanya mencapai penghujung lesen operasi pada 17 Mei 2025. Reaktor itu telah beroperasi selama 40 tahun dan merupakan unit nuklear terakhir Taiwan yang masih beroperasi.

Kuo menyifatkan penutupan itu sebagai titik Taiwan secara rasmi mencapai matlamat Tanah Air Bebas Nuklear. Penghentian penjanaan elektrik memulakan proses nyahaktif yang jauh lebih panjang, termasuk pengurusan bahan api, pembongkaran peralatan dan pengendalian bahan radioaktif.

Akta Alam Sekitar Asas, yang digubal pada 2002, mengarahkan kerajaan merangka rancangan untuk mencapai Tanah Air Bebas Nuklear secara berperingkat. Kuo berkata dasar itu pada asalnya dipersetujui merentasi garis parti, bukannya milik Parti Progresif Demokratik (DPP) yang memerintah semata-mata.

Beliau turut menyebut penggantungan projek Loji Kuasa Nuklear Keempat semasa pemerintahan Ma Ying-jeou, pemimpin KMT. Loji yang tidak disiapkan itu dan Maanshan ialah kemudahan yang berbeza, satu perbezaan penting kerana referendum terdahulu menyentuh projek dan persoalan undang-undang yang berlainan.

Tiga syarat dan dua langkah yang diperlukan

Pentadbiran Lai menetapkan syarat politik serta proses teknikal untuk mempertimbangkan pengoperasian semula Maanshan. Tiga syarat itu berkaitan keselamatan nuklear, penyelesaian bagi sisa radioaktif dan kesepakatan masyarakat. Setiap syarat menyentuh keputusan yang berbeza: sama ada reaktor boleh beroperasi dengan selamat, ke mana sisanya akan dibawa dan sama ada masyarakat menerima aturan tersebut.

Kuo memberikan penjelasan lebih terperinci pada 7 November 2025. Suruhanjaya Keselamatan Nuklear mesti menetapkan prosedur semakan keselamatan mengikut undang-undang. Syarikat Kuasa Taiwan, utiliti elektrik milik kerajaan yang dikenali sebagai Taipower, kemudian perlu menjalankan pemeriksaan keselamatannya sendiri mengikut prosedur tersebut.

Penilaian Taipower akan meneliti syarat untuk menghidupkan semula loji, tempoh yang diperlukan serta kos dan manfaatnya. Kuo berkata kerajaan akan menghormati semakan profesional sekiranya syarikat itu mengemukakan rancangan melalui proses yang sah.

Jurucakap itu turut menolak dakwaan ketika itu bahawa Lai telah mengarahkan pegawai supaya meninggalkan tenaga hijau atau menyelesaikan isu pengoperasian semula Maanshan sebelum 2027. Beliau berkata presiden tidak menetapkan jadual untuk menghidupkan semula loji itu. Tiada tarikh pengoperasian semula yang disahkan diumumkan dalam kenyataan yang dibincangkan di sini.

Bagi loji tertentu, keputusan referendum yang memihak kepada cadangan itu masih akan disusuli persoalan mengenai peralatan, pemeriksaan keselamatan, kebenaran operasi dan kelulusan kawal selia. Keputusan dasar negara dan kebenaran menjana elektrik ialah peringkat berasingan dalam perdebatan yang sama.

Mengapa majoriti undi mungkin masih tidak mencukupi

Peraturan referendum Taiwan mensyaratkan majoriti undi sah memihak kepada cadangan serta jumlah minimum undi sokongan. Kerangka yang diterbitkan bagi undian 2026 menetapkan jumlah minimum itu pada 4,887,133, dikira sebagai satu perempat daripada 19,548,531 pengundi dalam pilihan raya presiden 2024, dibundarkan kepada nombor undi bulat.

Jumlah minimum itu menjadikan penyertaan penting. Walaupun lebih ramai mengundi ya berbanding tidak, cadangan itu gagal jika jumlah undi ya kurang daripada angka yang ditetapkan. Cadangan juga gagal jika mencapai jumlah minimum tetapi menerima lebih banyak undi menentang.

Referendum 23 Ogos 2025 menunjukkan cara peraturan itu berfungsi. Yayasan Asia Pasifik Kanada, dalam analisis referendum bertarikh 5 September, merekodkan kira-kira 4.3 juta undi menyokong pengoperasian semula Maanshan dan 1.5 juta menentangnya. Undi sokongan tidak mencapai kira-kira lima juta yang diperlukan.

Berdasarkan angka yang dibundarkan itu, kira-kira 74 peratus daripada mereka yang mengundi ya atau tidak menyokong cadangan tersebut: 4.3 juta daripada 5.8 juta undi. Namun, keputusan itu gagal kerana undang-undang mengukur sokongan berbanding jumlah minimum yang dikaitkan dengan bilangan pengundi, selain membandingkannya dengan undi menentang.

Akta Referendum mewajibkan pihak berkuasa mengambil langkah yang perlu untuk melaksanakan referendum dasar utama yang berjaya dan secara amnya melindungi dasar yang terhasil daripada pembatalan pentadbiran selama dua tahun. Perkara sama juga tertakluk pada sekatan dua tahun sebelum boleh dikemukakan semula. Soalan 2026 yang diluluskan menyentuh dasar tenaga yang lebih luas, manakala soalan 2025 berkaitan loji tertentu.

Empat undian nuklear, keputusan yang berbeza

Referendum November akan menjadi referendum tenaga nuklear keempat Taiwan sejak 2018. Undian terdahulu membantu menjelaskan mengapa isu ini terus timbul: pengundi pernah ditanya tentang tarikh akhir yang ditetapkan undang-undang, loji yang belum siap, loji sedia ada dan kini dasar negara yang lebih luas.

Peristiwa penting termasuk:

• 2018: Pengundi meluluskan pemansuhan syarat dalam Akta Elektrik yang mewajibkan kemudahan penjanaan nuklear berhenti beroperasi menjelang 2025. Hampir 60 peratus menyokong cadangan itu.
• 2021: Pengundi menolak penyambungan semula projek Loji Kuasa Nuklear Keempat.
• 17 Mei 2025: Reaktor terakhir Maanshan berhenti beroperasi selepas genap 40 tahun perkhidmatan.
• 23 Ogos 2025: Referendum Maanshan gagal mencapai jumlah undi sokongan yang diperlukan.
• 14 Julai 2026: Ahli Parlimen pembangkang mengemukakan cadangan dasar nuklear yang lebih luas tanpa semakan jawatankuasa.
• 28 Ogos 2026: Suruhanjaya pilihan raya meluluskan Referendum No. 22.
• 28 November 2026: Pengundi dijadualkan membuat keputusan mengenai cadangan itu serentak dengan pilihan raya tempatan.

Keputusan 2018 membawa kepada pemansuhan tarikh akhir penutupan loji dalam undang-undang elektrik. Reaktor Taiwan kemudiannya berhenti beroperasi apabila lesen masing-masing tamat. Peruntukan berasingan mengenai Tanah Air Bebas Nuklear dalam Akta Alam Sekitar Asas kekal sebagai sebahagian daripada kerangka dasar.

Pengundian terkini yang diadakan serentak dengan pilihan raya tempatan menjadikannya sebahagian daripada hari penyertaan politik yang lebih besar. Keputusan referendum akan dikira berasingan daripada undi bagi calon tempatan, dengan syarat kelulusan undang-undangnya sendiri.

Permintaan industri dan jaminan bekalan daripada Pejabat Presiden

Ahli Parlimen KMT Ko Ju-chun berhujah bahawa pusat data kecerdasan buatan, pengeluaran semikonduktor dan pembuatan termaju lain memerlukan bekalan elektrik yang boleh diharap dan dijangka. Penyokong referendum mahu tenaga nuklear dipertimbangkan bersama-sama penjanaan tenaga boleh baharu, bukannya dikecualikan melalui dasar negara.

Yayasan Asia Pasifik Kanada memetik unjuran bahawa permintaan elektrik Taiwan boleh meningkat 12 hingga 13 peratus menjelang 2030. Analisisnya juga menganggarkan penggunaan elektrik Taiwan Semiconductor Manufacturing Company pada kira-kira 9 peratus daripada jumlah keluaran pulau itu, menunjukkan betapa rapatnya hubungan antara pengeluaran industri dengan perancangan tenaga.

Kenyataan Kuo pada 22 Oktober menyentuh keadaan semasa, dengan mengatakan bekalan Taiwan terjamin dan tiada kekurangan elektrik. Hujah industri pula berkaitan kapasiti yang diperlukan apabila penggunaan meningkat. Bekalan semasa dan permintaan masa hadapan mempengaruhi keputusan mengenai penjanaan baharu, pembelian bahan api dan pelaburan grid.

Sumbangan tenaga nuklear telah berubah dengan ketara. Menurut angka sejarah Taipower yang dipetik dalam perdebatan nuklear, tenaga nuklear membekalkan kira-kira 52 peratus elektrik Taiwan ketika kemuncaknya pada 1985. Menjelang 2024, bahagiannya kurang daripada 5 peratus. Oleh itu, menghidupkan semula reaktor lama hanya melibatkan satu bahagian daripada sistem elektrik yang jauh lebih besar.

Bahan api import menimbulkan kebimbangan keselamatan yang berasingan

Menurut analisis yayasan itu, Taiwan mengimport lebih daripada 95 peratus tenaganya. Gas asli cecair (LNG), iaitu gas yang disejukkan menjadi cecair untuk diangkut menggunakan kapal, membekalkan lebih daripada 40 peratus penjanaan elektrik pada 2024.

Yayasan itu memetik anggaran bahawa bekalan LNG boleh habis dalam kira-kira 10 hari sekiranya berlaku sekatan. Senario itu mengaitkan perancangan elektrik dengan akses pelabuhan, perkapalan dan penyimpanan bahan api, selain jumlah peralatan penjanaan yang tersedia.

Penyokong tenaga nuklear berhujah bahawa menghidupkan semula reaktor boleh mengurangkan kebergantungan pada penghantaran bahan api yang kerap. Ahli Parlimen KMT Weng Hsiao-Ling turut berhujah bahawa penjanaan nuklear menghasilkan kurang pencemaran udara berbanding stesen janakuasa yang membakar bahan api fosil.

Profesor Universiti Nasional Taiwan Lin Tze-luen, yang menentang cadangan pengoperasian semula pada 2025, membangkitkan kebimbangan tentang peralatan yang semakin usang, keperluan mendapatkan alat ganti dari luar negara, gempa bumi dan kemungkinan kemudahan nuklear menjadi sasaran ketenteraan. Hujah yang saling bertentangan itu menumpukan pada kerentanan yang berbeza: gangguan kepada import bahan api dan keselamatan tapak penjanaan yang tidak boleh dipindahkan.

Platform Tindakan Bebas Nuklear berkata bekalan elektrik kekal stabil dan kualiti udara bertambah baik selepas reaktor terakhir ditutup. Pendiriannya menyokong pembangunan berterusan tanpa penjanaan nuklear, manakala pihak pembangkang mengemukakan tenaga nuklear sebagai satu lagi pilihan untuk mengurus risiko industri dan keselamatan.

Tenaga boleh baharu dan sisa kekal penting dalam pilihan

Pentadbiran Lai terus menyokong tenaga boleh baharu sambil menetapkan syarat bagi pilihan nuklear. Kuo berkata pada November 2025 bahawa kerajaan merancang untuk melabur NT$900 bilion sebelum 2030 bagi mempercepat tenaga hijau dan bahagian lain dalam peralihan tenaga.

Beliau merujuk ucapan Lai pada 18 Oktober 2025 di forum industri kuasa hidro kecil serta pertemuannya dengan delegasi Jepun pada 6 November sebagai contoh hala tuju itu. Lai menyatakan minat untuk menggabungkan pengalaman dan teknologi tenaga hijau Taiwan dengan pengalaman dan teknologi kerajaan Jepun pimpinan Sanae Takaichi.

Menurut yayasan itu, tenaga boleh baharu menyumbang 13 peratus daripada penjanaan elektrik pada 2024, kurang daripada sasaran kerajaan sebanyak 20 peratus. Jurang itu ialah tujuh mata peratusan. Meningkatkan penjanaan tenaga boleh baharu, menambah baik grid dan memenuhi permintaan yang semakin meningkat kekal sebagai tugas praktikal tanpa mengira keputusan referendum.

Sisa radioaktif pula merupakan tanggungjawab jangka panjang. Aktivis alam sekitar Tsai Chung-yueh berhujah bahawa pelupusan akhir tidak boleh terus ditangguhkan. Ahli Parlimen DPP Chuang Jui-hsiung turut menyeru supaya keputusan dibuat berasaskan keselamatan, pengurusan sisa dan penilaian institusi yang menyeluruh.

Tiga syarat Kuo meletakkan sisa setaraf dengan keselamatan reaktor dan persetujuan orang ramai, bukannya menganggapnya sebagai perkara yang hanya perlu diselesaikan selepas loji dihidupkan semula. Profesor Universiti Nasional Tsing Hua Yeh Tsung-kuang, penyokong referendum itu, berhujah bahawa undian awam dapat membantu kerajaan memahami tahap sokongan terhadap tenaga nuklear.

Undian November akan memberi rakyat satu lagi peluang untuk membentuk dasar tenaga. Jika cadangan itu berjaya, kerajaan perlu bertindak untuk melaksanakan hala tujunya, diikuti keputusan undang-undang dan teknikal yang diperlukan bagi mana-mana reaktor tertentu. Jika cadangan itu gagal, kerajaan tetap perlu melaksanakan tugas konkrit yang sama: membekalkan tenaga bagi permintaan yang semakin meningkat, mengurangkan kebergantungan pada laluan bahan api yang terdedah kepada risiko dan mengurus sisa nuklear sedia ada.

Perkara Utama

• Taiwan akan mengadakan Referendum No. 22 untuk memansuhkan dasar Tanah Air Bebas Nuklear pada 28 November 2026, serentak dengan pilihan raya tempatan.
• Jurucakap Pejabat Presiden Karen Kuo berkata Taiwan mencapai matlamat dasar itu pada Mei 2025 dan ketika ini tidak mengalami kekurangan elektrik.
• Pejabat Presiden mensyaratkan keselamatan nuklear, penyelesaian bagi sisa radioaktif dan kesepakatan masyarakat sebelum loji dihidupkan semula.
• Ambang kelulusan yang diterbitkan ialah sekurang-kurangnya 4,887,133 undi sokongan, dan undi ya juga mesti melebihi undi tidak.
• Referendum Maanshan pada Ogos 2025 menerima kira-kira 4.3 juta undi ya dan 1.5 juta undi tidak, tetapi gagal mencapai jumlah minimum yang diperlukan.
• Referendum dasar yang berjaya memerlukan tindakan kerajaan; setiap reaktor masih perlu melalui semakan keselamatan, peralatan dan pelesenan.