Suruhanjaya Pilihan Raya Tidak Dedahkan Butiran Perisian SIR di Bawah RTI, Petik Rahsia Dagangan

Jawapan 16 Oktober tidak dedahkan proses saringan pengundi

Suruhanjaya Pilihan Raya India enggan mendedahkan nama dan versi perisian yang digunakan untuk mengenal pasti kesilapan dalam daftar pemilih semasa Semakan Intensif Khas (SIR), dengan memetik perlindungan terhadap kerahsiaan komersial, rahsia dagangan dan harta intelek di bawah Akta Hak Mendapatkan Maklumat.

Jawapan bertarikh 16 Oktober kepada aktivis sosial MA Mujeeb Ayyub dari Karimnagar, Telangana, turut tidak menyatakan pihak yang menyemak rekod yang ditandai kerana berkemungkinan bermasalah. Soalan mengenai saringan automatik, kecerdasan buatan dan perlindungan bagi mengelakkan pengundi sebenar daripada ditandai secara salah dianggap sebagai permintaan penjelasan, bukannya maklumat yang diliputi undang-undang.

Suruhanjaya berkata tiada perisian baharu dibangunkan atau dibeli untuk semakan itu. Suruhanjaya menegaskan bahawa pegawai pendaftaran pemilih, yang dikenali sebagai ERO, membuat keputusan untuk memasukkan atau mengecualikan pengundi berdasarkan fakta dan rekod.

Keengganan itu berlaku ketika satu usaha yang dilaporkan telah menggugurkan 130 juta nama daripada daftar pemilih menjadi perhatian, dakwaan pemotongan tidak teratur di Bengal Barat dibangkitkan, dan bantahan dicatatkan oleh dua pesuruhjaya pilihan raya. Kongres menuntut SIR digantung dan Ketua Pesuruhjaya Pilihan Raya Gyanesh Kumar disingkirkan. Suruhanjaya menegaskan bahawa keputusannya mematuhi undang-undang dan prosedur yang ditetapkan.

Perkara yang ingin diketahui aktivis itu

Permohonan Ayyub meminta penjelasan tentang bagaimana rekod pengundi melalui sistem digital suruhanjaya. Selain nama perisian, beliau meminta versi, aplikasi atau platform kecerdasan buatan yang digunakan untuk mengesan ketidakselarasan, serta sama ada ia menandai rekod secara automatik untuk pengesahan, pembetulan atau pemadaman.

Beliau turut bertanya tentang tindakan selepas rekod ditandai, perlindungan yang menghalang pengundi sebenar daripada terjejas oleh kesilapan, dan pihak berkuasa yang menyemak atau meluluskan sesuatu anomali sebelum tindakan diambil.

Keputusan positif palsu, salah satu kebimbangan yang dibangkitkan dalam permohonan itu, berlaku apabila sistem melabel rekod yang sah sebagai berkemungkinan salah. Bagi pengundi, persoalan praktikalnya ialah sama ada amaran itu mencetuskan semakan teliti, permintaan dokumen atau pemadaman nama daripada daftar.

Ayyub secara berasingan bertanya sama ada kecerdasan buatan, pembelajaran mesin, analitik ramalan atau alat automatik yang menyokong keputusan digunakan pada mana-mana peringkat. Alat sedemikian boleh mencari corak atau menetapkan rekod untuk semakan lanjut. Peranannya boleh merangkumi bantuan kepada pegawai untuk menyusun maklumat sehinggalah mempengaruhi kes yang diteliti.

Tiga asas undang-undang untuk tidak menjawab

Suruhanjaya menggunakan bahagian berbeza dalam Akta Hak Mendapatkan Maklumat untuk soalan yang berlainan. Bagi identiti dan versi perisian, suruhanjaya memetik Seksyen 8(1)(d), yang meliputi kerahsiaan komersial, rahsia dagangan dan harta intelek apabila pendedahan boleh menjejaskan kedudukan persaingan pihak ketiga.

ECI menyifatkan maklumat itu sebagai berkaitan dengan kategori yang dilindungi tersebut. Jawapannya turut menyatakan bahawa tiada perisian baharu dibangunkan atau diperoleh untuk SIR, sekali gus memberi tumpuan kepada alat yang sudah digunakan.

Soalan mengenai penandaan automatik, kecerdasan buatan dan perlindungan menerima jawapan yang berbeza. Suruhanjaya berkata soalan itu meminta penjelasan yang tidak termasuk dalam takrif maklumat di bawah Seksyen 2(f). Dari segi praktikal, suruhanjaya menganggap permintaan itu sebagai permintaan penjelasan, bukannya pendedahan butiran operasi yang diminta Ayyub.

Bagi pihak berkuasa yang menyemak anomali yang ditandai, suruhanjaya menggunakan Seksyen 8(1)(g). Pengecualian itu meliputi maklumat yang pendedahannya boleh membahayakan nyawa atau keselamatan fizikal seseorang, atau mengenal pasti sumber sulit yang membantu kerja penguatkuasaan undang-undang atau keselamatan.

Oleh itu, jawapan tersebut tidak mendedahkan beberapa butiran operasi: identiti perisian, sama ada kecerdasan buatan digunakan, perlindungan yang dikenakan terhadap amaran, dan proses semakan sebelum tindakan diambil terhadap sesuatu rekod.

Siapa yang mempunyai kuasa undang-undang untuk mengubah rekod pengundi?

ECI merujuk Seksyen 13B(1) dan 13B(2) Akta Perwakilan Rakyat, 1950, ketika menjelaskan tanggungjawab ERO dalam menyediakan dan menyemak daftar pemilih bagi sesuatu kawasan pilihan raya.

Suruhanjaya menerangkan cara pegawai itu membuat keputusan untuk memasukkan atau mengecualikan pengundi:

berdasarkan fakta dan rekod.

Daftar pemilih ialah senarai rasmi penduduk yang berdaftar untuk mengundi di sesuatu kawasan pilihan raya. Menyemaknya bermaksud menambah individu yang layak, membetulkan catatan dan menggugurkan nama apabila syarat undang-undang untuk pemadaman dipenuhi. Kedudukan seseorang dalam senarai itu secara langsung mempengaruhi keupayaannya untuk mengundi.

Jawapan suruhanjaya mengenal pasti pegawai yang memikul tanggungjawab berkanun. Soalan Ayyub turut menyentuh langkah-langkah sebelumnya: bagaimana sesuatu rekod menarik perhatian, bukti apa yang sampai kepada pegawai, dan siapa yang menyemak amaran komputer sebelum keputusan dibuat.

Dakwaan di Bengal Barat meletakkan proses kerja di bawah penelitian

Di Bengal Barat, 538,000 pengundi dilaporkan telah dipadam melalui bantahan Borang 7 yang tidak difailkan oleh sesiapa, dengan penolakan yang dijana secara automatik tidak memberikan sebarang alasan. Borang 7 digunakan untuk membantah sesuatu catatan atau memohon pemadaman nama daripada daftar pemilih.

Satu lagi kejadian yang dilaporkan melibatkan 1.6 juta rayuan yang difailkan oleh Suruhanjaya Pilihan Raya terhadap pengundi yang telah dimasukkan ke dalam daftar. Rayuan itu difailkan dalam tempoh tiga hari ketika daftar Bengal Barat dibekukan menjelang pilihan raya dewan undangan pada April.

Angka itu merujuk kepada tindakan yang berbeza: 538,000 pemadaman yang dilaporkan dan 1.6 juta rayuan terhadap kemasukan nama. Angka-angka itu tidak boleh sekadar dijumlahkan sebagai jumlah pengundi yang digugurkan.

Pegawai kanan bahagian teknologi maklumat suruhanjaya turut mengaitkan beberapa masalah dalam SIR di Bengal Barat dengan portal Rangkaian Pegawai Pendaftaran Pemilih, atau ERONET. Ini meletakkan pengendalian sistem pentadbiran yang dinamakan itu di samping pertikaian lebih luas tentang cara pegawai menggunakan alat digital.

Bagi pengundi yang terjejas, isu nyatanya ialah sama ada mereka menerima alasan bagi keputusan yang memudaratkan, sama ada bantahan yang mendasarinya boleh dijejaki, dan sama ada pegawai boleh meneliti rekod yang digunakan untuk mengubah status mereka.

Dua pesuruhjaya mencatatkan bantahan berulang kali

Pesuruhjaya Pilihan Raya Sukhbir Singh Sandhu dan Vivek Joshi dilaporkan mencatatkan bantahan dan pendapat berbeza secara bertulis sekurang-kurangnya 14 kali antara November 2025 dengan Ogos 2026. Bantahan itu berkaitan keputusan dan perintah yang kebanyakannya berhubung dengan SIR, termasuk beberapa keputusan yang didakwa dibuat tanpa pengetahuan mereka.

Kedua-dua pesuruhjaya turut menyuarakan kebimbangan kepada Setiausaha Kabinet T.V. Somanathan. Dakwaan bahawa pasukan teknologi maklumat pusat mengehadkan akses pegawai pilihan raya kepada perisian ECI menambah satu lagi isu: sejauh mana pegawai yang bertanggungjawab terhadap keputusan pilihan raya mempunyai akses kepada sistem yang menyokong tugas mereka.

Suruhanjaya menjawab bahawa perbezaan pandangan dan pemerhatian merupakan perkara biasa dalam perbincangan institusi. Suruhanjaya berkata platform digitalnya beroperasi di bawah protokol keselamatan data yang ketat dan perintahnya mempunyai kuasa undang-undang penuh serta mematuhi prosedur berkanun yang ditetapkan.

Pertikaian itu menggabungkan dua aspek pentadbiran pilihan raya: tanggungjawab undang-undang yang diberikan kepada pegawai kawasan pilihan raya dan kebenaran akses yang dikawal melalui sistem digital pusat. Kedua-duanya mempengaruhi cara pegawai dapat meneliti dan mengambil tindakan terhadap sesuatu kes.

Kongres menyasarkan ECINET dan menuntut penggantungan

Setiausaha Agung Kongres bagi komunikasi, Jairam Ramesh, menuduh ECI menyembunyikan maklumat tentang ECINET, platform dalam talian untuk pendaftaran pengundi dan perkhidmatan berkaitan. Beliau mendakwa platform itu digunakan untuk memusatkan manipulasi daftar pemilih.

Ramesh turut mempersoalkan mengapa, menurut keterangannya, pendedahan oleh Tata Consultancy Services menunjukkan bahawa syarikat itu membangunkan ECINET, dan bukannya suruhanjaya mengumumkan maklumat tersebut secara telus. Beliau mendakwa kecerdasan buatan digunakan dalam semakan pilihan raya dan mencabar pendirian suruhanjaya mengenai isu itu.

Ketika menjelaskan bantahan Kongres terhadap ketiadaan pendedahan, Ramesh berkata:

Ketiadaan ketelusan berhubung perisian ECINET dan penggunaan AI telah menjejaskan kredibiliti keseluruhan proses itu dalam kalangan rakyat.

Ramesh berkata bantahan berkaitan ECINET dan bahagian teknologi maklumat suruhanjaya telah dikemukakan kepada Jabatan Personel dan Latihan. Kongres mengulangi tuntutan supaya Kumar disingkirkan dan SIR digantung serta-merta, di tengah-tengah bantahan terhadap operasi suruhanjaya dan dakwaan penyelewengan dalam semakan itu.

Dakwaan manipulasi dan penggunaan kecerdasan buatan itu ialah dakwaan Kongres. Pendirian ECI yang dinyatakan ialah keputusannya mematuhi undang-undang, prosedurnya telah ditetapkan dan platformnya mengikuti protokol keselamatan yang ketat.

Bagaimana pertikaian ini berkembang

Kontroversi ini semakin memuncak sepanjang proses semakan, bantahan dalaman dan permintaan kemudian untuk mendapatkan maklumat perisian. Tarikh-tarikh utamanya ialah:

• Jun 2025: Usaha SIR bermula.
• November 2025 hingga Ogos 2026: Sandhu dan Joshi dilaporkan mencatatkan sekurang-kurangnya 14 bantahan dan pendapat berbeza secara bertulis.
• 23 September: Butiran bantahan pesuruhjaya itu diketahui umum.
• 16 Oktober: ECI menjawab permohonan Ayyub, dengan tidak mendedahkan butiran perisian dan maklumat lain yang diminta.

Mahkamah Agung mengesahkan kesahan SIR Bihar, yang dimulakan melalui perintah suruhanjaya bertarikh 24 Jun 2025, dalam kes Association For Democratic Reforms & Ors. v. Election Commission of India & Ors. pada 27 Mei 2026. Penghakimannya, 2026 INSC 564, menyatakan:

Usaha SIR yang dicabar itu tidak bercanggah secara langsung dengan Akta RP dan Peraturan 1960, mahupun menjejaskan tuntutan perlembagaan terhadap pilihan raya yang bebas dan adil. Sebaliknya, usaha itu berpunca daripada Seksyen 21(3) Akta RP dibaca bersama Perkara 324 Perlembagaan, dan dilaksanakan untuk mencapai matlamat yang hendak dilindungi oleh Bahagian XV Perlembagaan.

Mahkamah turut memutuskan bahawa usaha itu memenuhi keperluan perkadaran, perlindungan notis dan pendengaran dikekalkan dari segi intipati, dan pemadaman itu tidak melanggar Peraturan 21A Peraturan 1960. Mahkamah mengesahkan rangka kerja dokumentasi itu sebagai tidak sewenang-wenangnya dan tidak bertentangan dengan skim berkanun. Pendaftaran sedia ada mewujudkan anggapan kesahan yang boleh disangkal, bukannya halangan kepada semakan intensif khas.

Mengenai kewarganegaraan, mahkamah membenarkan siasatan terhad terhadap kelayakan untuk pendaftaran pemilih, tetapi membezakannya daripada penentuan muktamad kewarganegaraan, yang terletak di bawah bidang kuasa pihak berkuasa berwibawa menurut Akta Kewarganegaraan. Pengecualian daripada daftar pemilih tidak dengan sendirinya melucutkan kewarganegaraan seseorang. Jika suruhanjaya tidak berpuas hati bahawa seseorang memenuhi syarat berkanun untuk dimasukkan, suruhanjaya mesti merujuk individu itu kepada pihak berkuasa berwibawa dalam Kerajaan Pusat, dan sebarang pemadaman atas alasan kewarganegaraan kekal tertakluk kepada pengadilan pihak berkuasa itu.

Mahkamah mengarahkan suruhanjaya merujuk kes individu yang dipadam daripada daftar 2003 atas alasan kewarganegaraan kepada pihak berkuasa berwibawa dalam tempoh empat minggu. Pihak berkuasa itu mesti memberikan notis dan peluang untuk didengar, dan sebaik-baiknya membuat keputusan sebelum pilihan raya Parlimen, Dewan Undangan atau Badan Tempatan yang berikutnya, mengikut mana-mana yang lebih awal. Mereka yang didapati sebagai warganegara mesti dikembalikan ke dalam daftar. Penduduk Bihar yang nama mereka tersilap dipadam kerana ditandai tidak hadir, meninggal dunia, berpindah atau berganda boleh mencabar keputusan itu melalui semakan kehakiman.

Mantan ketua pilihan raya menggesa rayuan

Mantan Ketua Pesuruhjaya Pilihan Raya OP Rawat menasihati Ayyub supaya mencabar jawapan itu melalui pihak berkuasa yang berkenaan. Beliau menyifatkan perkara itu sebagai pertikaian undang-undang dan menuduh suruhanjaya mengelak daripada menjawab soalan.

Rawat berkata:

Ini perkara undang-undang dan pemohon perlu mengemukakan rayuan kepada pihak berkuasa yang berwibawa untuk mendapatkan jawapan bagi soalan-soalan yang dielakkan ECI.

Rayuan akan membawa alasan suruhanjaya untuk menahan maklumat kepada pihak berkuasa yang menyemak keputusan RTI itu. Isu segera ialah akses kepada rekod mengenai perisian, perlindungan dan tanggungjawab semakan, di samping kontroversi berasingan tentang cara daftar pemilih disemak.

Perkara Utama

• Jawapan ECI pada 16 Oktober tidak mendedahkan nama dan versi perisian SIR, dengan memetik kerahsiaan komersial, rahsia dagangan dan harta intelek.
• Soalan mengenai penandaan automatik, kecerdasan buatan dan perlindungan diklasifikasikan sebagai permintaan penjelasan.
• Suruhanjaya berkata tiada perisian baharu dibangunkan atau dibeli untuk SIR dan ERO memutuskan kemasukan atau pengecualian pengundi berdasarkan fakta dan rekod.
• Dakwaan penyelewengan di Bengal Barat dan bantahan berulang oleh dua pesuruhjaya pilihan raya telah meningkatkan penelitian terhadap sistem digital dan akses pegawai.
• Kongres menuntut SIR digantung dan ketua pesuruhjaya pilihan raya disingkirkan. ECI menegaskan tindakannya mematuhi undang-undang.
• Keputusan Mahkamah Agung pada 27 Mei 2026 mengesahkan SIR Bihar dan membenarkan siasatan kewarganegaraan yang terhad bagi menentukan kelayakan pilihan raya, sementara penentuan muktamad kewarganegaraan diserahkan kepada pihak berkuasa berwibawa di bawah Akta Kewarganegaraan.
• Mantan Ketua Pesuruhjaya Pilihan Raya OP Rawat menggesa pemohon supaya merayu keputusan RTI itu.