Suruhanjaya RTI Sri Lanka Putuskan Bank Swasta Berlesen ialah Pihak Berkuasa Awam

Pertikaian pinjaman SDB Bank membawa bank swasta di bawah undang-undang maklumat

Suruhanjaya Hak untuk Mendapatkan Maklumat Sri Lanka memutuskan bahawa bank swasta yang beroperasi di bawah lesen yang dikeluarkan oleh Lembaga Monetari Bank Pusat termasuk dalam takrif pihak berkuasa awam di bawah Akta Hak untuk Mendapatkan Maklumat, No. 12 tahun 2016. Keputusan itu dibuat susulan permintaan seorang pelanggan untuk mendapatkan maklumat tentang cara SANASA Development Bank PLC menyemak kadar faedah pinjamannya.

Suruhanjaya menyampaikan keputusannya pada 21 Oktober 2026 dalam Rayuan No. RTC/Appeal/1005/2025 yang dikemukakan oleh pelanggan Udara Ranasinghe. Ia menolak hujah SDB Bank bahawa penubuhannya di bawah Akta Syarikat, No. 7 tahun 2007, meletakkannya di luar skop undang-undang maklumat itu.

Keputusan itu memberi alasan yang konkrit kepada peminjam untuk mengambil perhatian terhadap takrif undang-undang yang mungkin kedengaran jauh daripada kehidupan seharian. Status sesebuah bank sebagai pihak berkuasa awam menentukan sama ada orang ramai boleh menggunakan Akta RTI untuk mendapatkan maklumat yang disimpan oleh bank itu, tertakluk pada pengecualian dalam undang-undang tersebut.

Bagi Ranasinghe, isu itu bermula dengan kos pinjamannya sendiri. Permintaannya berkaitan cara kadar faedah pinjamannya disemak. Rayuan itu kemudian menghendaki Suruhanjaya menangani persoalan yang lebih luas: sama ada bank milik swasta yang dilesenkan oleh pengawal selia perbankan mesti menjawab permintaan di bawah Akta RTI.

Apa yang diminta pelanggan dan bagaimana bank menjawab

Ranasinghe meminta maklumat tentang semakan kadar faedah yang dikenakan pada pinjamannya. SDB Bank menghantar jawapan melalui e-mel kepadanya pada 9 April 2025, namun beliau masih tidak berpuas hati lalu merayu kepada Suruhanjaya.

Dalam prosiding rayuan, bank berkata bahawa ia telah memberikan maklumat melalui e-mel sebanyak empat kali. Bank itu juga mempertikaikan sama ada Akta RTI terpakai kepadanya, dengan merujuk pendaftarannya sebagai sebuah syarikat di bawah Akta Syarikat 2007.

Oleh itu, pertikaian tersebut melibatkan rasa tidak puas hati pelanggan terhadap maklumat yang diberikan serta status undang-undang bank. Memberikan jawapan dan tertakluk pada kewajipan berkanun untuk memberikan maklumat ialah dua perkara yang berbeza. Keputusan Suruhanjaya menangani perkara kedua dengan memutuskan bahawa bank itu termasuk dalam takrif Akta tersebut.

Jumlah pinjaman, kadar faedah yang terlibat, kandungan terperinci empat e-mel itu dan sebarang arahan lanjut untuk mendedahkan maklumat tidak dinyatakan dalam laporan mengenai keputusan tersebut. Butiran itu diperlukan untuk menjelaskan dengan tepat maklumat yang masih diminta Ranasinghe selepas menerima jawapan bank.

Mengapa lesen perbankan penting

SDB Bank mengasaskan bantahannya pada identiti korporatnya. Bank itu berhujah bahawa oleh sebab ia diperbadankan di bawah Akta Syarikat, ia tidak layak dianggap sebagai pihak berkuasa awam di bawah Akta RTI.

Namun, Suruhanjaya mendapati bahawa bank swasta yang beroperasi di bawah lesen yang dikeluarkan oleh Lembaga Monetari Bank Pusat termasuk dalam takrif berkanun. Berdasarkan laporan mengenai keputusan itu, alasan Suruhanjaya menjadikan lesen perbankan sebagai faktor utama dalam keputusan tersebut.

Dalam bahasa mudah, sesebuah syarikat boleh dimiliki secara persendirian tetapi tetap mempunyai kewajipan di bawah undang-undang yang mengawal akses kepada maklumat. Dalam kes ini, Suruhanjaya menganggap kegiatan perbankan berlesen SDB Bank meletakkannya di bawah undang-undang tersebut, walaupun bank itu diperbadankan sebagai sebuah syarikat.

Panel itu terdiri daripada Pengerusi Suruhanjaya Dayaratne Lankapura dan Pesuruhjaya Kishali Pinto Jayawardena serta A. Mohomed Nahiya. Keputusan mereka menolak pengecualian yang dicadangkan bank itu dan menjelaskan pemakaian Akta RTI terhadap bank milik swasta yang beroperasi di bawah lesen yang dinyatakan.

Bagaimana hak mendapatkan maklumat terpakai dalam kes ini

Seksyen 3(1) Akta Hak untuk Mendapatkan Maklumat memberikan setiap warganegara hak untuk mengakses maklumat yang berada dalam milikan, jagaan atau kawalan pihak berkuasa awam, tertakluk pada Seksyen 5. Ringkasnya, hak itu meliputi maklumat yang disimpan atau dikawal oleh sesebuah institusi, dengan pengecualian undang-undang yang menentukan maklumat yang boleh didedahkan.

Seksyen 43 Akta Hak untuk Mendapatkan Maklumat mentakrifkan institusi yang dianggap sebagai pihak berkuasa awam. Perenggan (e) meliputi syarikat yang diperbadankan di bawah Akta Syarikat, No. 7 tahun 2007, yang mana Negara, sebuah perbadanan awam, atau Negara bersama sebuah perbadanan awam memegang 25 peratus atau lebih sahamnya atau selain itu mempunyai kepentingan mengawalnya. Peruntukan itu penting kerana skop Akta tersebut melangkaui institusi yang dikenal pasti hanya berdasarkan pemilikan kerajaan.

Perenggan (g) pula meliputi entiti atau organisasi swasta yang melaksanakan fungsi atau perkhidmatan berkanun atau awam di bawah kontrak, perkongsian, perjanjian atau lesen daripada kerajaan, agensinya atau badan kerajaan tempatan. Skopnya terhad kepada aktiviti yang diliputi oleh fungsi atau perkhidmatan berkanun atau awam tersebut.

Suruhanjaya menggunakan takrif berkanun itu terhadap SDB Bank dan mendapati bahawa bank swasta berlesen tersebut termasuk dalam skopnya. Bagi warganegara yang membuat permintaan, pengelasan ini ialah titik permulaan: ia menetapkan bahawa institusi tersebut mempunyai tanggungjawab di bawah undang-undang maklumat.

Seksyen 5 tetap menjadi sebahagian daripada proses itu. Permintaan maklumat masih perlu dipertimbangkan berdasarkan pengecualian dalam Akta tersebut. Oleh itu, secara praktikalnya seseorang berhak memohon maklumat daripada bank yang termasuk dalam skop Akta, sebelum maklumat khusus yang diminta dan peruntukan undang-undang berkaitan dipertimbangkan.

Bagi peminjam, sebab sesuatu permintaan dibuat amat penting. Ranasinghe bertanya tentang semakan kadar faedah pinjamannya sendiri, sekali gus menetapkan perkara khusus dalam pertikaian itu dan bukannya membuat permintaan umum untuk mendapatkan maklumat perbankan.

Urutan daripada jawapan e-mel hingga keputusan

Kes itu beralih daripada pertukaran antara seorang pelanggan dengan banknya kepada rayuan rasmi tentang skop undang-undang maklumat Sri Lanka. Tarikh dan peringkat utamanya ialah:

• 9 April 2025: SDB Bank menjawab melalui e-mel permintaan Ranasinghe tentang semakan kadar faedah pinjamannya.
• Selepas jawapan itu: Ranasinghe, yang tidak berpuas hati dengan maklumat yang diberikan, merayu kepada Suruhanjaya RTI.
• Dalam proses rayuan: Bank berkata bahawa ia telah memberikan maklumat melalui e-mel sebanyak empat kali dan berhujah bahawa ia tidak termasuk dalam takrif pihak berkuasa awam di bawah Akta tersebut.
• 21 Oktober 2026: Suruhanjaya menolak pendirian bank tentang statusnya dalam Rayuan No. RTC/Appeal/1005/2025.
• 26 Oktober 2026: Butiran keputusan itu diumumkan kepada umum.

Peguam Manoja Gunawardana, bersama Himashi Kumaratunga, mewakili Ranasinghe. Peguam K.D. Premaratne, bersama B.M.P. Nayanathara, mewakili SDB Bank.

Kronologi itu menunjukkan bagaimana permintaan biasa tentang pinjaman boleh membawa kepada keputusan yang mempengaruhi tafsiran undang-undang negara. Rasa tidak puas hati pelanggan membawa perkara itu ke hadapan Suruhanjaya, tempat bantahan bank menghendaki keputusan dibuat tentang sama ada rangka kerja hak mendapatkan maklumat terpakai.

Perubahan kepada peminjam dan bank

Peminjam yang mahu memahami semakan kadar faedah kini mempunyai keputusan Suruhanjaya yang menetapkan bahawa bank swasta berlesen termasuk dalam Akta RTI. Nilai praktikalnya terletak pada akses kepada proses yang tersedia untuk memohon maklumat dan mencabar jawapan, seperti yang dilakukan Ranasinghe.

Kadar faedah menentukan faedah yang dikenakan pada pinjaman. Memahami cara kadar itu disemak boleh membantu pelanggan meneliti penjelasan bank tentang kos pinjaman serta mengenal pasti keputusan atau pengiraan khusus yang ingin dijelaskan. Dalam kes ini, keperluan untuk mendapatkan penjelasan itulah yang mencetuskan rayuan.

Bank swasta yang beroperasi di bawah aturan pelesenan yang dinyatakan oleh Suruhanjaya perlu mengambil kira keputusan itu ketika menilai tanggungjawab mereka di bawah Akta tersebut. Hujah SDB Bank berasaskan pendaftaran syarikat, manakala jawapan Suruhanjaya berasaskan takrif berkanun dan lesen bank itu.

Kepentingan lebih luas keputusan itu ialah laluan yang lebih jelas antara persoalan kewangan pelanggan dengan proses undang-undang untuk mendapatkan maklumat. Keputusan tersebut meletakkan perbankan swasta berlesen dalam proses itu, sementara peruntukan Akta terus mengawal akses kepada setiap rekod yang diminta.

Perkara Utama

• Suruhanjaya RTI memutuskan bahawa bank swasta yang beroperasi di bawah lesen yang dikeluarkan oleh Lembaga Monetari Bank Pusat layak dianggap sebagai pihak berkuasa awam di bawah Akta RTI.
• Keputusan itu berkaitan permintaan Udara Ranasinghe tentang semakan kadar faedah pinjaman SDB Bank miliknya.
• SDB Bank berkata bahawa ia memberikan maklumat melalui empat e-mel dan berhujah bahawa pemerbadannya di bawah Akta Syarikat meletakkannya di luar skop Akta RTI.
• Suruhanjaya menolak hujah itu pada 21 Oktober 2026 dalam Rayuan No. RTC/Appeal/1005/2025.
• Akses kepada maklumat tetap tertakluk pada pengecualian dalam Seksyen 5 Akta tersebut.