Taliban Pecat Sekurang-kurangnya 200 Bekas Pendakwa Afghanistan ketika Pembaharuan Sistem Keadilan Semakin Mendalam

Pendakwa berpengalaman kehilangan jawatan apabila lantikan Taliban mengambil alih

Sekurang-kurangnya 200 pendakwa yang berkhidmat di bawah kerajaan terdahulu Afghanistan telah dipecat dalam tempoh sebulan, menurut sekurang-kurangnya enam pendakwa semasa dan bekas pendakwa, ketika pihak berkuasa Taliban menggantikan kakitangan yang masih ada dengan individu yang mempunyai hubungan dengan gerakan itu. Pemecatan tersebut melibatkan sebuah institusi yang bertanggungjawab memantau pusat tahanan dan menguatkuasakan arahan pemimpin Taliban, Hibatullah Akhundzada.

Para pendakwa berkata pemecatan semakin pantas di Kabul dan wilayah-wilayah selepas arahan lisan daripada Akhundzada. Sebahagian daripada mereka yang dipecat terus bekerja selepas Taliban kembali berkuasa pada Ogos 2021, dalam institusi yang menggantikan Pejabat Peguam Negara.

Seorang pendakwa menganggarkan 50 hingga 60 pemecatan berlaku setiap minggu dan berkata kira-kira 700 pendakwa daripada republik terdahulu masih berkhidmat. Farooq Aleem, seorang bekas pendakwa, memberikan angka lebih luas, iaitu lebih 700 pendakwa berpengalaman dipecat, tanpa menyatakan tempoh yang diliputi oleh anggarannya.

Pihak berkuasa Taliban tidak menjawab permintaan ulasan mengenai pemecatan terbaharu, dakwaan arahan daripada Akhundzada atau kelayakan serta pemilihan pengganti. Laporan terbaharu itu tidak menyatakan tarikh kalendar bagi bulan yang dimaksudkan.

Perubahan kakitangan itu meneruskan transformasi yang lebih mendalam: sebuah pejabat yang sebelum ini bertanggungjawab menyiasat jenayah dan membentangkan kes kini menjadi sebuah direktorat yang tertumpu pada penguatkuasaan arahan pemimpin Taliban. Bagi mereka yang mencari keadilan, perubahan ini menjejaskan pihak yang meneliti bukti, memeriksa keadaan tahanan dan boleh mempersoalkan tindakan pegawai.

Notis pemecatan disampaikan tanpa penjelasan bertulis

Seorang pendakwa yang bekerja di institusi pengganti itu berkata kakitangan mengetahui mereka akan kehilangan pekerjaan apabila nama mereka diumumkan di pejabat. Katanya, beliau tidak menerima notis bertulis mahupun gaji sebulan.

Pendakwa itu mengimbas kembali bagaimana beliau dan beberapa rakan sekerja dimaklumkan bahawa pekerjaan mereka akan ditamatkan:

Pada suatu hari, saya berada di pejabat apabila, tanpa sebarang notis rasmi bertulis, nama saya dan beberapa pendakwa lain diumumkan, dan kami diberitahu supaya tidak kembali bekerja mulai bulan berikutnya. Selain itu, mereka tidak membayar gaji kami untuk sebulan.

Seorang lagi pendakwa menggambarkan urutan pemecatan yang dirancang, bermula dengan kakitangan daripada republik terdahulu dan diteruskan kepada kategori pekerja lain. Keterangannya menunjukkan pemecatan semasa merupakan sebahagian daripada semakan kakitangan yang berterusan.

Satu laporan berkaitan bertarikh 24 Oktober 2026 menyebut sepucuk surat yang merekodkan pemecatan 11 pendakwa di enam wilayah: Daikundi, Bamyan, Nangarhar, Kapisa, Nuristan dan Maidan Wardak. Seorang bekas pendakwa dalam laporan itu menganggarkan sebuah jawatankuasa memecat 40 hingga 50 bekas pekerja setiap minggu, berbanding 50 hingga 60 pendakwa yang disebut dalam laporan terbaharu.

Bagaimana Pejabat Peguam Negara diubah

Rawadari, sebuah pertubuhan hak asasi manusia, mendokumentasikan perubahan institusi itu dalam kenyataannya pada 24 Mac 2023. Pertubuhan itu berkata Akhundzada telah mengeluarkan dekri lisan yang menukar Pejabat Peguam Negara menjadi Direktorat Agung Pemantauan dan Susulan Dekri serta Arahan.

Institusi pengganti itu turut digelar Direktorat Agung Penyeliaan dan Pendakwaan Dekri serta Perintah. Rawadari berkata perubahan itu mengehadkan fungsi pejabat kepada pelaksanaan arahan kepimpinan Taliban serta menyekat kuasanya untuk membanteras jenayah, menegakkan keadilan dan menyokong hak asasi.

Beberapa kuasa yang sebelum ini dilaksanakan Pejabat Peguam Negara dipindahkan kepada mahkamah Taliban dan pihak berkuasa perisikan. Bekas kakitangan berkata sekurang-kurangnya 4,000 orang kehilangan pekerjaan selepas dekri penyusunan semula itu. Angka tersebut merujuk kepada rombakan institusi yang lebih awal, manakala angka terkini sekurang-kurangnya 200 merujuk kepada pemecatan pendakwa yang masih berkhidmat dalam tempoh sebulan.

Jurucakap Taliban, Zabihullah Mujahid, berkata ketika penyusunan semula itu institusi baharu akan menggunakan khidmat bekas kakitangan. Para pendakwa ketika itu berkata mereka tidak menerima sebarang maklumat mengenai aturan tersebut. Sesetengah bekas pendakwa terus bekerja sebelum dipecat dalam tindakan terbaharu, menunjukkan perubahan kakitangan berlaku secara berperingkat.

Seabad sejarah institusi, kemudian perubahan pantas

Persatuan Pendakwa Afghanistan menentang pembubaran itu, dengan menyifatkan Pejabat Peguam Negara sebagai institusi neutral yang ditubuhkan pada 1921 semasa pemerintahan Raja Amanullah Khan. Persatuan itu memberi amaran bahawa pemansuhan pejabat berkenaan akan menghapuskan nilai kehakiman.

Tarikh-tarikh utama menggambarkan peralihan daripada perkhidmatan pendakwaan kepada institusi yang berpusat pada dekri pemimpin Taliban:

• 1921: Pejabat Peguam Negara ditubuhkan di bawah pemerintahan Raja Amanullah Khan, menurut Persatuan Pendakwa Afghanistan.
• 15 Ogos 2021: Taliban kembali berkuasa dan mula merungkai atau menggantikan institusi republik terdahulu.
• 24 Mac 2023: Rawadari menerbitkan kenyataan yang menerangkan dekri lisan untuk menukar Pejabat Peguam Negara dan mengurangkan tanggungjawabnya.
• 24 Oktober 2026: Satu laporan menceritakan pemecatan berterusan, jawatankuasa semakan kakitangan dan surat yang menyenaraikan 11 pendakwa yang dipecat di enam wilayah.

Pembongkaran tugas pendakwaan secara praktikal bermula selepas pengambilalihan kuasa pada 2021. Kenyataan Rawadari mendokumentasikan penyusunan semula rasmi yang menyusul pada 2023. Perkembangan tersebut menjelaskan mengapa laporan menyebut pembubaran pejabat itu berlaku pada tahap yang berbeza dalam pemerintahan Taliban.

Siapa yang memilih pengganti?

Bekas pendakwa berkata sebuah jawatankuasa menyemak rekod perkhidmatan dan menggantikan pekerja dengan anggota Taliban. Dalam laporan bertarikh 24 Oktober 2026, mereka mengenal pasti pengerusinya sebagai Shah Mohammad Shahid, timbalan direktorat bagi kewangan dan pentadbiran.

Mereka menamakan Ezatullah Haqqani, timbalan awam, bersama timbalan tentera dan ketua hal ehwal kakitangan sebagai anggota jawatankuasa lain. Bekas pekerja berkata semakan itu bukan sahaja melibatkan pemecatan, malah sekatan terhadap pengambilan kakitangan pada masa hadapan.

Beberapa calon berkata mereka lulus peperiksaan pengambilan tetapi kemudian ditolak selepas perkhidmatan terdahulu mereka di Pejabat Peguam Negara diketahui. Mereka berkata kakitangan memaklumkan bahawa Akhundzada telah mengarahkan supaya bekas pendakwa tidak diambil bekerja.

Seorang bekas pendakwa dalam laporan terbaharu turut mempersoalkan latihan pengganti. Beliau mendakwa sesetengah lantikan telah mengikuti pengajian agama selama enam bulan yang dianggap setaraf kelayakan sarjana, meskipun tidak memiliki pengetahuan profesional dan pengalaman yang diperlukan untuk tugas pendakwaan. Huraian tentang kursus tersebut dan kesetaraannya itu datang daripada pendakwa berkenaan.

Pendakwa perlu menilai keterangan saksi, meneliti dokumen dan menentukan sama ada bukti menyokong sesuatu tuduhan. Penggantian kakitangan berpengalaman mengubah keupayaan institusi untuk melaksanakan tugas-tugas tersebut, khususnya apabila pelantikan bergantung pada hubungan dengan gerakan itu dan perkhidmatan terdahulu dalam kerajaan menjadi sebab untuk mengecualikan seseorang.

Kes rasuah disebut dalam laporan pemecatan

Bekas pendakwa mengaitkan pemecatan itu dengan aduan pegawai kanan Taliban mengenai siasatan terhadap anggota gerakan tersebut. Mereka mendakwa pemimpin perisikan dan kehakiman memberitahu Akhundzada di Kandahar bahawa pendakwa daripada kerajaan terdahulu mereka-reka kes terhadap anggota Taliban.

Seorang pendakwa yang dipecat mendakwa Aminullah Obaid, yang dikenal pasti sebagai gabenor Kabul dan bekas gabenor Daikundi, telah menyeleweng 8.1 juta afghani bantuan Bulan Sabit Merah Afghanistan. Pendakwa itu berkata bantuan tersebut merangkumi tepung, minyak masak, khemah dan selimut, dan penyiasat telah menyediakan fail kes serta menghantarnya ke Kabul.

Laporan bertarikh 24 Oktober 2026 itu turut mendakwa sekurang-kurangnya 50 tan gandum dan bantuan kemanusiaan yang dibawa dalam 20 trak, yang sepatutnya disalurkan kepada penduduk Daikundi, telah diperuntukkan kepada rakan dan saudara-mara Obaid di Kabul, Ghor, Maidan Wardak, Farah dan Uruzgan. Ini kekal sebagai dakwaan yang dikaitkan dengan bekas pendakwa dan laporan mengenai pengagihan bantuan tersebut.

Dakwaan yang saling bercanggah itu menyentuh tanggungjawab sensitif yang sama: menyiasat tuduhan terhadap mereka yang berkuasa. Bekas pendakwa menyifatkan pemecatan sebagai tindakan balas kerana menyiasat rasuah; aduan yang dikaitkan dengan pegawai Taliban pula menuduh pendakwa menggunakan jawatan mereka untuk menentang gerakan itu.

Hakim kini mengendalikan kes tanpa pendakwa raya

Abdul Malik Haqqani, timbalan ketua hakim Taliban, menggambarkan sistem yang membolehkan hakim mengendalikan peringkat-peringkat sesuatu kes tanpa pendakwa raya. Penjelasannya meletakkan tanggungjawab meneliti tuduhan dan menjatuhkan penghakiman pada mahkamah.

Haqqani menjelaskan pendirian Taliban dalam satu temu bual televisyen:

Hakim tidak boleh mendasarkan keputusannya pada siasatan pendakwa. Inilah prinsip Syariah kami,

Pendakwa biasanya menyiasat dakwaan jenayah dan mengemukakan bukti untuk diteliti mahkamah. Hakim kemudian memutuskan kes itu. Pengasingan fungsi ini membolehkan mahkamah menguji kes yang dibentangkan kepadanya, dan bukannya mengambil tanggungjawab bagi setiap peringkat sendiri.

Farid Hamidi, bekas peguam negara Afghanistan, menyifatkan pembubaran pejabat itu sebagai tamparan maut kepada keadilan. Beliau berhujah bahawa usaha mendapatkan keputusan segera telah mengatasi penelitian kes secara teliti.

Hamidi menyuarakan kebimbangannya seperti berikut:

Mereka mengorbankan keadilan demi kepantasan,

Hakim Taliban dilaporkan menyelesaikan lebih 200,000 kes sepanjang dua tahun pertama pemerintahan mereka, termasuk kes tertunggak di bawah kerajaan terdahulu. Rakyat Afghanistan yang kecewa dengan kelewatan mahkamah sebelum ini menyambut baik keputusan yang lebih pantas. Bagi defendan dan pengadu, persoalan praktikal utama ialah sama ada perbicaraan pantas masih memberikan masa yang mencukupi untuk meneliti bukti dan mendengar kedua-dua pihak.

Pemantauan tahanan dan risiko terhadap bekas kakitangan

Direktorat pengganti itu mengekalkan tanggungjawab yang secara langsung menjejaskan orang dalam tahanan. Tanggungjawab ini termasuk memantau pusat tahanan dan pelaksanaan dekri Akhundzada. Huraian tentang tugasnya turut merangkumi pengeluaran waran tangkap di bawah arahan pemimpin itu, pemindahan banduan dari luar negara, ekstradisi suspek dan penyediaan atau pengubahan dokumen Taliban.

Rawadari memberi amaran pada Mac 2023 bahawa penangkapan sewenang-wenangnya, siasatan tidak lengkap, kes tertangguh dan penahanan tanpa had melemahkan akses kepada keadilan. Pertubuhan itu turut berkata perlembagaan telah dibubarkan dan undang-undang, termasuk Kanun Jenayah, digantung, sekali gus mengurangkan perlindungan undang-undang yang diterbitkan bagi mereka yang berurusan dengan pihak berkuasa.

Bekas pendakwa berdepan bahaya peribadi selain kehilangan pekerjaan. Badan hak asasi manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu melaporkan bahawa tindakan balas oleh banduan yang dibebaskan pada 2021 menyebabkan lebih sedozen bekas pendakwa terbunuh. Ramai bekas pendakwa sebelum ini membina kes terhadap pemberontak Taliban.

Oleh itu, pemecatan kakitangan yang masih ada menjejaskan pendapatan isi rumah serta keselamatan peribadi. Pendakwa yang kehilangan gaji juga mungkin kehilangan kedudukan institusi, sedangkan masih berdepan permusuhan berkaitan kes-kes terdahulu.

Wanita dan golongan rentan kehilangan institusi khusus

Rawadari meletakkan perubahan kepada Pejabat Peguam Negara dalam konteks pembongkaran institusi yang lebih luas selepas 15 Ogos 2021. Pertubuhan itu menyenaraikan Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Bebas Afghanistan, badan pilihan raya dan Kementerian Hal Ehwal Wanita antara institusi yang dibubarkan.

Pertubuhan itu turut mengenal pasti pemansuhan mahkamah khas dan unit pendakwaan yang khusus menangani keganasan terhadap wanita dan kanak-kanak. Unit-unit itu memberikan tanggungjawab kepada pegawai tertentu untuk menyiasat dan mengendalikan aduan sedemikian.

Wanita juga dikecualikan daripada pekerjaan kehakiman di bawah pemerintahan Taliban, menyebabkan tiada hakim wanita untuk mendengar pertikaian melibatkan plaintif dan defendan wanita. Pemansuhan unit khusus dan jawatan kehakiman wanita mengubah saluran yang boleh digunakan wanita untuk membuat aduan dan mendapatkan perbicaraan.

Pemecatan terbaharu meneruskan peralihan institusi itu. Pendakwa yang masih berkhidmat daripada republik terdahulu disingkirkan daripada sebuah organisasi yang tugasnya kini berpusat pada arahan pemimpin Taliban, sementara mahkamah menjalankan kuasa yang sebelum ini dikongsi dengan perkhidmatan pendakwaan.

Perkara Utama

• Sekurang-kurangnya 200 bekas pendakwa kerajaan dipecat dalam tempoh sebulan, menurut pendakwa semasa dan bekas pendakwa.
• Kakitangan berkata anggota Taliban menggantikan pekerja yang dipecat susulan arahan lisan yang dikaitkan dengan Hibatullah Akhundzada.
• Rawadari mendokumentasikan penyusunan semula rasmi Pejabat Peguam Negara pada Mac 2023.
• Bekas pekerja sebelum ini berkata sekurang-kurangnya 4,000 pekerjaan hilang dalam penyusunan semula yang lebih luas.
• Direktorat pengganti memantau dekri dan pusat tahanan, manakala mahkamah Taliban beroperasi tanpa pendakwa raya.
• Pihak berkuasa Taliban tidak menjawab soalan mengenai pemecatan terbaharu, arahan yang didakwa atau pelantikan pengganti.