Thaksin Mohon Pengampunan bagi Empat Kes Ketika Panel Thailand Bersiap untuk Semakan November

Empat kes dan aset bernilai berbilion menanti keputusan

Bekas perdana menteri Thailand Thaksin Shinawatra memohon pengampunan bagi empat kes Mahkamah Agung, termasuk pelucuthakan aset bernilai 46.373 bilion baht, dengan Jawatankuasa Promosi Masyarakat Aman dijangka mempertimbangkan petisyennya pada November 2026. Persoalan utama ialah sama ada kes-kes itu memenuhi syarat sebagai akibat konflik politik di bawah undang-undang yang mengecualikan kesalahan rasuah dan salah laku.

Setiausaha tetap Kementerian Kehakiman Piyasiri Wattanavrangkul berkata pada 26 Oktober bahawa petisyen itu belum sampai kepada jawatankuasa kecil saringan yang dipengerusikannya. Pegawai sedang mengumpulkan maklumat, dan beliau akan memanggil mesyuarat sebaik sahaja permohonan itu diterima. Jawatankuasa penuh, yang dipengerusikan Timbalan Perdana Menteri Pakorn Nilprapunt, akan mentafsir undang-undang dan membuat keputusan akhir jawatankuasa.

Thaksin memberi kuasa kepada peguamnya, Winyat Chatmontree, untuk mengemukakan permohonan itu pada 8 Oktober. Beliau mahu rekod jenayahnya dipadamkan dan liabiliti undang-undang yang timbul daripada sabitan terdahulu dihapuskan. Peguamnya berhujah bahawa prosiding itu berpunca daripada konflik politik antara 2005 dengan 2016, khususnya kesan selepas rampasan kuasa tentera pada 19 September 2006.

Permohonan itu melangkaui permintaan untuk memendekkan hukuman. Pihak Thaksin berkata beliau telah menjalani baki hukuman penjara selepas pengurangan hukuman diraja. Kini beliau memohon keputusan yang akan menggugurkan kesalahan berkaitan daripada rekod undang-undangnya dan memulihkan hak yang terjejas akibat kesalahan itu.

Semakan itu turut melibatkan banduan, golongan muda dan defendan politik lain di seluruh Thailand. Piyasiri berkata pegawai meneliti permohonan semua pihak yang diliputi undang-undang, bukan hanya menumpukan perhatian kepada bekas perdana menteri itu.

Apakah perkembangan petisyen itu?

Chatchai Bangchuad, setiausaha tetap Pejabat Perdana Menteri dan setiausaha jawatankuasa penuh, berkata pada 14 Oktober bahawa petisyen Thaksin telah memasuki proses saringan. Piyasiri berkata pada 26 Oktober bahawa petisyen itu masih belum sampai kepada jawatankuasa kecil khususnya. Peralihan pentadbiran yang tepat antara peringkat-peringkat itu tidak dijelaskan.

Jawatankuasa itu biasanya bermesyuarat sebulan sekali. Petisyen Thaksin dijangka dipertimbangkan pada November, dengan petunjuk awal menyatakan mesyuarat akan berlangsung pada awal bulan selepas perbahasan usul tidak percaya di parlimen. Tarikh mesyuarat atau keputusan mengenai permohonannya belum diumumkan.

Langkah utama setakat ini ialah:

• 28 September 2026: Tiga banduan yang dikaitkan dengan kes protes politik dibebaskan dari Penjara Khas Pattaya selepas memohon pertimbangan mahkamah.
• 8 Oktober: Winyat mengemukakan petisyen pengampunan Thaksin.
• 12 Oktober: Winyat menjelaskan secara terbuka bahawa Thaksin mahu membersihkan namanya dan menjalani kehidupan di luar politik.
• 14 Oktober: Chatchai menyatakan petisyen itu sedang melalui proses saringan.
• 26 Oktober: Piyasiri berkata jawatankuasa kecilnya sedang menunggu permohonan itu sementara agensi mengumpulkan maklumat.
• November: Jawatankuasa penuh dijangka mempertimbangkan petisyen itu.

Pakorn telah mengarahkan pegawai memproses permohonan dengan segera dan mematuhi undang-undang. Piyasiri berkata jawatankuasa kecilnya akan mengumpulkan penjelasan dan pandangan undang-undang yang berbeza sebelum mengemukakan syor kepada jawatankuasa penuh.

Perkara yang mahu digugurkan Thaksin

Permohonan Thaksin merujuk kepada empat penghakiman muktamad daripada Bahagian Jenayah bagi Pemegang Jawatan Politik Mahkamah Agung. Penghakiman pelucuthakan aset itu melibatkan 46,373,687,554.70 baht, atau kira-kira 46.373 bilion baht.

Peguamnya mengaitkan penghakiman itu dengan penelitian terhadap pentadbirannya selepas rampasan kuasa 2006. Mereka merujuk Pengumuman No. 30 Majlis Reformasi Demokratik dan perkara 31 dalam jadual undang-undang pengampunan, yang meliputi kesalahan berkaitan pengumuman dan arahan yang dikeluarkan pihak berkuasa tentera.

Permohonan itu turut bersandarkan Seksyen 7, 8 dan 9 Akta Promosi Masyarakat Aman 2026. Pihak Thaksin berhujah bahawa peruntukan itu memberinya hak untuk mendapat pengampunan, menggugurkan sabitan berkaitan daripada rekodnya dan memulihkan hak secara sama rata.

Winyat Chatmontree, peguam Thaksin, menjelaskan tujuan yang dinyatakan anak guamnya pada 12 Oktober:

Beliau mahu permohonan ini membersihkan namanya daripada tuduhan terhadapnya. Beliau sudah dihukum dan mahu mencari nafkah serta hidup dengan aman. Usianya semakin lanjut dan beliau tidak mahu terlibat dalam politik atau menceburi kehidupan politik.

Pihak Thaksin turut merujuk pengurangan hukuman diraja bertarikh 31 Ogos 2023, yang mengurangkan hukuman penjaranya kepada setahun. Pengurangan hukuman mengurangkan hukuman, manakala pengampunan yang dimohonnya kini akan menghapuskan tanggungjawab undang-undang bagi kesalahan yang diterima sebagai layak. Oleh itu, petisyen itu meminta jawatankuasa menangani kesan berpanjangan kes-kes tersebut dari segi undang-undang.

Pengecualian kes rasuah menjadi inti pertikaian

Undang-undang itu mengecualikan empat kategori utama kesalahan. Had tersebut amat penting kerana permohonan Thaksin meminta jawatankuasa mengaitkan penghakiman terhadap bekas pemegang jawatan dengan tempoh konfrontasi politik yang lebih luas.

• Kesalahan rasuah atau salah laku.
• Kesalahan membabitkan fitnah, penghinaan atau ancaman terhadap Raja, Permaisuri, pewaris takhta atau Pemangku Raja.
• Kesalahan yang menyebabkan kematian atau kecederaan parah.
• Kesalahan yang boleh diselesaikan antara pihak-pihak terlibat, atau perbuatan yang menimbulkan liabiliti terhadap individu atau kumpulan selain agensi kerajaan.

Peguam Thaksin berhujah bahawa tiada satu pun penghakiman Mahkamah Agung yang dirujuk secara jelas mensabitkannya atas kesalahan rasuah atau salah laku. Pengulas undang-undang yang berpandangan sebaliknya berhujah bahawa kes rasuah atau salah laku mungkin termasuk dalam pengecualian itu. Piyasiri mengakui ahli akademik berbeza pendapat mengenai skop pengampunan yang sewajarnya.

Winyat mahu pegawai meneliti bagaimana prosiding itu bermula dan tujuan undang-undang tersebut, dan bukannya menentukan kelayakan hanya berdasarkan nama kesalahan atau huraian ringkas kes. Menyokong pendekatan itu, peguam tersebut berkata:

Saya meminta anda bersikap adil dan berperikemanusiaan, kerana saya percaya sekatan terhadap hak sesetengah orang akan membawa kita kembali kepada perpecahan dan konflik yang lebih lanjut.

Jawatankuasa perlu menentukan bagaimana kaitan politik yang didakwa dalam petisyen itu selaras dengan pengecualian nyata dalam undang-undang. Keputusannya akan menentukan kes yang mana, jika ada, daripada empat kes itu boleh mendapat pelepasan.

Sejauh mana luas konflik politik boleh ditafsirkan?

Pakorn menyifatkan undang-undang itu sebagai tindak balas terhadap konflik politik yang berulang, termasuk pertikaian antara rakyat dengan agensi kerajaan yang berpunca daripada demonstrasi dan ekspresi politik. Beliau berkata kes perlu diteliti satu demi satu menurut undang-undang.

Timbalan Perdana Menteri Pakorn Nilprapunt, pengerusi jawatankuasa, menjelaskan pendekatan yang ingin digunakannya:

Kita mahu membina masyarakat yang aman, jadi kita akan mentafsir undang-undang seluas yang mungkin.

Piyasiri menyifatkan demonstrasi dan tindakan yang melibatkan kerajaan sebagai ruang utama pertimbangan. Penjelasan daripada pihak dalam jawatankuasa menekankan kepentingan hubungan dengan protes politik, bukannya dakwaan umum bahawa pendakwaan bermotifkan politik.

Chatchai, setiausaha jawatankuasa, menjelaskan bukti yang mungkin perlu dikemukakan pemohon:

Jika ia kes biasa yang tiada kaitan dengan politik, kes itu mungkin tidak layak mendapat pengampunan di bawah undang-undang ini. Dalam sesetengah kes, bukti atau maklumat mungkin diperlukan untuk menunjukkan bagaimana kes itu berpunca daripada, atau berkaitan dengan, konflik politik.

Bagi Thaksin, asal usul dan keadaan setiap kes menjadi perkara utama dalam semakan. Peguamnya mahu mengaitkan penghakiman itu dengan rampasan kuasa dan kesan selepasnya. Pegawai kemudian perlu menentukan sama ada kaitan tersebut memenuhi syarat undang-undang untuk pengampunan.

Apakah perubahan bagi mereka yang kesnya layak?

Peguam Negara Kowit Sripairoj mengeluarkan garis panduan pendakwaan di seluruh negara pada 24 Ogos, mengarahkan pendakwa meneliti kes protes politik dan ekspresi yang berkaitan dengan konflik antara 1 Januari 2005 dengan 16 Julai 2025. Semakan itu meliputi kesalahan yang disenaraikan dalam jadual undang-undang serta kesalahan berkaitan.

Menurut penjelasan garis panduan mengenai Seksyen 8, siasatan dan pendakwaan yang layak mesti digantung atau ditamatkan. Mahkamah mesti menghentikan prosiding yang layak dan menggugurkan kes daripada senarai mereka. Bagi seseorang yang sedang menjalani hukuman dalam kes yang layak, hukuman boleh ditamatkan dan pembebasan menyusul.

Pendakwa mesti meneliti kes pada pelbagai peringkat, termasuk siasatan, pertuduhan yang diluluskan tetapi menunggu prosiding mahkamah, perbicaraan dan rayuan. Jika suspek yang layak belum ditangkap, mereka mesti memaklumkan penyiasat supaya usaha menangkap digantung dan menyelaraskan permohonan untuk membatalkan waran tangkap.

Pegawai juga mesti segera menangani penahanan dan sekatan lain. Jika fakta tidak jelas, pendakwa diarahkan mendapatkan siasatan atau maklumat tambahan daripada agensi berkaitan. Pertikaian mengenai kelayakan akan dirujuk kepada Jawatankuasa Promosi Masyarakat Aman untuk diputuskan.

Mereka yang diberi pengampunan boleh memadam rekod jenayah dan mendapatkan semula hak politik yang terjejas akibat sabitan berkaitan. Kesan tersebut menjelaskan mengapa proses ini penting bagi mereka yang masih menghadapi pendakwaan dan pemohon seperti Thaksin yang mahu dibebaskan daripada kesan berterusan penghakiman.

Mengapa tuntutan kerajaan dan swasta dilayan secara berbeza

Pakorn menegaskan bahawa pengampunan itu berkaitan kesalahan terhadap agensi kerajaan. Pertikaian antara pihak swasta kekal tertakluk pada hak pihak yang terlibat dan berada di luar skopnya.

Perbezaan itu boleh timbul dalam satu protes yang sama. Kerosakan pada harta kerajaan dan kerosakan pada bangunan milik persendirian mungkin membawa kepada tuntutan undang-undang yang berbeza. Pegawai perlu mengenal pasti perbuatan, pihak yang mengalami kerugian dan kesalahan berkaitan ketika menentukan pelepasan yang terpakai.

Undang-undang itu juga memperuntukkan penamatan prosiding sivil tertentu yang berkaitan dengan peristiwa politik yang layak. Prosiding sivil lazimnya melibatkan pampasan atau remedi lain, bukannya hukuman jenayah. Oleh itu, sesetengah tuntutan yang dibawa agensi kerajaan boleh ditamatkan bersama prosiding jenayah.

Bagi pemohon, kelayakan mungkin perlu dipertimbangkan satu demi satu bagi setiap kes dan tuntutan. Keputusan yang meliputi satu bahagian sejarah undang-undang seseorang boleh membiarkan prosiding lain terus berjalan, khususnya apabila kesalahan yang dikecualikan atau hak pihak swasta terlibat.

Ribuan orang mungkin terjejas

Kementerian Kehakiman sedang mengumpulkan maklumat daripada Jabatan Siasatan Khas, Jabatan Pemerhatian dan Perlindungan Juvana serta Jabatan Penjara. Polis, pendakwa, pihak berkuasa probesen dan mahkamah juga menyimpan rekod yang berkaitan dengan semakan lebih luas itu.

Piyasiri berkata beliau mengetahui dua kes berkaitan di Jabatan Siasatan Khas, sambil mengakui bahawa beliau belum meneliti semua butiran permohonan Thaksin. Petisyen itu sendiri merujuk kepada empat penghakiman Mahkamah Agung; kedua-dua angka tersebut melibatkan kumpulan rekod yang berbeza dalam persediaan yang sedang dibincangkan.

Jawatankuasa menjangkakan bakal penerima manfaat berjumlah ribuan orang. Agensi diminta melaporkan kes yang diliputi dan tindakan yang telah diambil dalam tempoh 30 hari. Pegawai akan menggabungkan dan menyemak rekod tersebut, membolehkan orang ramai mengetahui sama ada kes mereka telah dimasukkan dan membuat aduan jika kes mereka tercicir.

Tiga banduan, Nisit Sinthuprai, Nopporn Namchiangtai dan Somyos Phrompha, dibebaskan dari Penjara Khas Pattaya pada 28 September selepas pertimbangan mahkamah. Kes mereka berkaitan dengan protes baju merah 2009 dan kemasukan ke Hotel Royal Cliff Beach untuk mengganggu sidang kemuncak ASEAN. Peguam Hak Asasi Manusia Thailand turut merekodkan enam lagi pembebasan.

Jawatankuasa itu menubuhkan dua jawatankuasa kecil, satu untuk menyaring aduan dan satu lagi bagi komunikasi awam serta saluran aduan. Piyasiri berkata semakan itu perlu memberi perhatian kepada banduan dan golongan muda selain tokoh politik terkenal.

Tarikh akhir, rayuan dan hak politik

Jawatankuasa penuh mempunyai 180 hari dari mesyuarat pertamanya untuk menyelesaikan tugas, dengan sehingga dua pelanjutan yang masing-masing tidak melebihi 90 hari. Tempoh awal itu dinyatakan berlangsung hingga sekitar Mac 2027. Jika kedua-dua pelanjutan digunakan sepenuhnya, tempoh yang dibenarkan boleh mencecah 360 hari.

Piyasiri berkata pemohon yang tidak berpuas hati dengan hasilnya mempunyai saluran rayuan. Penjelasannya tidak menyatakan badan yang akan mendengar rayuan atau tarikh akhir untuk memfailkannya.

Permohonan Thaksin juga mempunyai implikasi politik kerana pengampunan boleh memulihkan hak yang terjejas akibat sabitan. Peguamnya berkata beliau mahukan kehidupan aman di luar politik, manakala pelepasan undang-undang yang dimohon boleh meluaskan keupayaannya untuk mengambil bahagian dalam kehidupan awam.

Kes fitnah diraja yang masih menunggu keputusan menjadi kekangan tambahan kerana kategori kesalahan itu dikecualikan secara jelas daripada undang-undang. Tugas segera jawatankuasa ialah memutuskan kes-kes dalam petisyen itu dengan menerapkan kedua-dua kriteria konflik politik dan pengecualian.

Bagi pemohon lain, kepentingan praktikalnya mungkin berupa pembebasan dari penjara, pembatalan waran tangkap, penamatan pendakwaan atau penghapusan rekod jenayah. Semakan agensi dan proses aduan akan menentukan jumlah orang yang menerima manfaat tersebut serta seberapa cepat keputusan sampai kepada mereka.

Perkara Utama

• Thaksin mengemukakan petisyen pengampunan pada 8 Oktober 2026, dengan merujuk empat kes Mahkamah Agung, termasuk pelucuthakan aset bernilai kira-kira 46.373 bilion baht.
• Jawatankuasa Promosi Masyarakat Aman dijangka mempertimbangkan petisyen itu pada November.
• Piyasiri berkata pada 26 Oktober bahawa jawatankuasa kecil saringannya masih belum menerima permohonan itu.
• Pertikaian utama ialah sama ada kes-kes itu memenuhi syarat sebagai berkaitan dengan konflik politik di bawah undang-undang yang mengecualikan rasuah dan salah laku.
• Pemohon yang layak mungkin dibebaskan, prosiding terhadap mereka ditamatkan, rekod jenayah dipadamkan dan hak politik yang terjejas dipulihkan.
• Tempoh kerja awal jawatankuasa ialah 180 hari, dengan dua pelanjutan yang masing-masing boleh berlangsung sehingga 90 hari.