Malaysia Sasar Rang Undang-Undang Entiti Kerajaan Diluluskan pada 2026 untuk Memperketat Pengawasan dan Membendung Campur Tangan Politik

Kawalan terhadap anak syarikat dan kuasa pelaburan berdepan peraturan lebih ketat

Malaysia sedang merangka undang-undang untuk memperketat pengawasan terhadap syarikat kerajaan, institusi pelaburan dan anak syarikat mereka, dengan Perdana Menteri Anwar Ibrahim menyasarkan kelulusan sebelum penghujung 2026. Peraturan yang dicadangkan itu akan menangani satu kelemahan khusus: anak syarikat boleh beroperasi tanpa kawalan sama seperti yang dikenakan ke atas agensi induknya.

Ketika berucap di Dewan Rakyat pada 27 Oktober, Anwar berkata Rang Undang-Undang Entiti Milik Kerajaan yang dicadangkan itu akan menetapkan peraturan undang-undang yang lebih jelas, mentakrifkan had kuasa dan meningkatkan akauntabiliti pihak yang diamanahkan mengurus aset awam. Beliau menyebut kegagalan tadbir urus melibatkan 1Malaysia Development Berhad (1MDB), Felda dan Tabung Haji sebagai sebab perlunya perlindungan lebih kukuh.

Cadangan itu dikemukakan ketika kerajaan berusaha mendapatkan pelaburan langsung domestik berjumlah RM120 bilion melalui program GEAR-uP antara 2024 hingga 2028. Anwar berkata tokoh politik dilarang menentukan projek dan keutamaan pelaburan di syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC). Menurutnya, keputusan itu terletak pada badan pelaburan yang dianggotai golongan profesional dengan kepakaran berkaitan.

Anwar memberitahu Parlimen pada 20 Oktober bahawa undang-undang itu, yang turut disebut sebagai Rang Undang-Undang Perusahaan Milik Negara, sedang dimuktamadkan untuk dibentangkan dan diluluskan tahun ini. Kenyataan beliau pada 27 Oktober memperincikan perlindungan yang dirancang. Peruntukan undang-undang muktamad, aturan penguatkuasaan dan jadual tepat di Parlimen belum diumumkan.

Mengapa kerajaan mahu kuasa undang-undang yang lebih jelas

Anwar menyifatkan undang-undang itu sebagai tindak balas terhadap kegagalan pengurusan serius yang didokumentasikan melalui Suruhanjaya Siasatan Diraja, pasukan petugas khas dan kertas putih. Semua ini merupakan bentuk penyiasatan dan pelaporan rasmi yang berbeza untuk meneliti masalah yang berlaku dalam institusi awam.

Semasa sesi soal jawab menteri pada 27 Oktober, Ahli Parlimen Bangi Syahredzan Johan bertanya apakah langkah kerajaan untuk memperkukuh tadbir urus korporat di GLC dan badan berkanun. Tadbir urus korporat merujuk kepada peraturan yang menentukan cara sesebuah organisasi dikendalikan, bagaimana keputusan disemak dan siapa yang perlu dipertanggungjawabkan apabila berlaku masalah.

Anwar berkata peraturan yang lebih jelas diperlukan untuk mencegah campur tangan, membolehkan pemantauan lebih rapi dan membantu mengesan pelanggaran lebih awal. Hujah beliau ialah pemilikan awam sahaja tidak memberikan kawalan yang mencukupi terhadap cara sesebuah organisasi menggunakan kuasanya.

Perdana Menteri turut mengingatkan supaya institusi awam tidak dianggap sebagai milik persendirian. Ketika menjelaskan tanggungjawab mereka yang dilantik mengurus institusi berkenaan, beliau berkata:

Mereka yang diberi kuasa dan tokoh yang dilantik ke jawatan ini mesti lebih bertanggungjawab dan tidak boleh menganggap entiti ini sebagai harta milik mereka sendiri atau keluarga mereka,

Oleh itu, perubahan yang dicadangkan akan menangani peraturan institusi serta tingkah laku pihak yang menggunakan kuasa di dalamnya. Anwar berkata had kuasa itu perlu diperincikan dengan lebih jelas.

Bagaimana anak syarikat boleh mewujudkan jurang pengawasan

Syarikat anak syarikat merupakan antara kelemahan paling jelas yang dikenal pasti dalam penjelasan Anwar pada 27 Oktober. Anak syarikat ialah syarikat yang dikawal oleh organisasi lain. Agensi kerajaan mungkin mempunyai peraturan yang mengawal perbelanjaan dan kelulusannya sendiri, sedangkan syarikat di bawahnya beroperasi mengikut aturan yang berbeza.

Anwar berkata anak syarikat tidak semestinya tertakluk kepada kawalan yang sama seperti agensi induknya. Rang undang-undang yang dicadangkan bertujuan memastikan entiti kerajaan, termasuk syarikat-syarikat ini, tertakluk kepada mekanisme kawal selia yang berkesan.

Bagi pembaca yang mengikuti pengurusan wang awam, isu praktikalnya ialah di mana letaknya tanggungjawab apabila pelaburan atau projek beralih daripada badan kerajaan kepada syarikat yang dikawalnya. Pengawasan perlu meliputi keseluruhan rangkaian itu supaya pihak yang meluluskan dan mengurus wang kekal bertanggungjawab.

Skop yang dirancang merangkumi syarikat kerajaan, badan berkanun dan agensi berkaitan yang diamanahkan mengurus dana serta aset awam. Badan berkanun ialah organisasi yang ditubuhkan di bawah undang-undang untuk melaksanakan tanggungjawab awam tertentu. Kenyataan Anwar meletakkan pengurusan kewangan badan-badan ini seiring dengan pengurusan syarikat dalam usaha pembaharuan itu.

Jadual waktu dari pembentangan belanjawan hingga hujung tahun

Anwar memperkenalkan undang-undang yang dicadangkan itu semasa pembentangan Belanjawan 2027 pada 9 Oktober. Perbahasan lanjut di Parlimen pada 20 dan 27 Oktober mengaitkan rancangan itu dengan prosedur pelaburan, pengawasan anak syarikat dan sekatan terhadap penglibatan politik.

Langkah utama yang diumumkan setakat ini ialah:

• 9 Oktober 2026: Anwar mengumumkan rang undang-undang yang dicadangkan semasa pembentangan Belanjawan 2027, sambil berkata ia akan membantu mencegah pengulangan keterlaluan dan skandal lampau.
• 20 Oktober 2026: Beliau berkata kerajaan sedang memuktamadkan undang-undang itu dan berharap dapat membentangkannya serta mendapatkan kelulusan Dewan Rakyat pada 2026.
• 27 Oktober 2026: Beliau menggariskan kawalan lebih ketat terhadap anak syarikat, had kuasa yang lebih jelas dan tanggungjawab profesional dalam keputusan pelaburan.
• Menjelang penghujung 2026: Kerajaan menyasarkan kelulusan undang-undang itu.

Anwar meletakkan rang undang-undang itu dalam agenda reformasi Madani ketika kerajaan pimpinannya memasuki tahun kelima pentadbiran. Sasaran itu memberi baki minggu pada 2026 untuk menterjemahkan prinsip yang dinyatakan menjadi undang-undang dan mendapatkan kelulusan Parlimen.

Siapa patut menentukan hala tuju pelaburan awam?

Anwar berkata tokoh politik tidak boleh campur tangan dalam pemilihan projek atau keutamaan pelaburan di GLC dan GLIC. Badan pelaburan yang terdiri daripada golongan profesional dan individu dengan kepakaran bersesuaian patut membuat pilihan itu berdasarkan penilaian ekonomi.

GLC ialah syarikat yang mempunyai kaitan dengan kerajaan melalui pemilikan atau kawalan. GLIC ialah institusi pelaburan berkaitan kerajaan yang mengurus pegangan pelaburan. Sekatan yang dicadangkan melibatkan kedua-dua syarikat yang menjalankan perniagaan dan institusi yang memperuntukkan dana pelaburan.

Skalanya penting kerana GEAR-uP menyasarkan untuk menggerakkan pelaburan langsung domestik berjumlah RM120 bilion antara 2024 hingga 2028. Pelaburan langsung biasanya merujuk kepada wang yang dilaburkan dalam perniagaan atau projek, dan bukannya sekadar pembelian aset kewangan untuk didagangkan. Oleh itu, keputusan di bawah program ini menentukan lokasi kegiatan pelaburan yang besar di Malaysia.

Ahli Parlimen Muar Syed Saddiq Syed Abdul Rahman membangkitkan kebimbangan berkaitan: bagaimana memastikan dana pelaburan GLIC digunakan secara berhemat dan bukannya untuk menyelamatkan syarikat besar yang menghadapi masalah kewangan. Soalannya menumpukan perhatian kepada tujuan pelaburan dan kepentingan yang ingin dipenuhi.

Jawapan Anwar menggabungkan pembuatan keputusan profesional dengan pengawasan undang-undang yang lebih ketat, ketelusan dan akauntabiliti. Kerajaan mahu mengekalkan peranan pembangunan institusi-institusi ini sambil menetapkan batas lebih tegas tentang pihak yang boleh mengarahkan penggunaan wang mereka.

Contoh KWAP menyorot penelitian terhadap semakan pelaburan

Perbahasan Anwar di Parlimen pada 20 Oktober semasa Waktu Pertanyaan Perdana Menteri menangani kebimbangan khusus tentang pelaburan Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan), yang dikenali sebagai KWAP, di Jakarta, Indonesia. Datuk Seri Dr Ronald Kiandee (PN-Beluran) bertanya tentang kerugian besar yang dialami KWAP, langkah mengenal pasti pihak yang bertanggungjawab dan prosedur pelaburan yang lebih ketat untuk mencegah kerugian pada masa depan.

Anwar berkata kelemahan berlaku dalam proses usaha wajar pelaburan itu. Usaha wajar ialah semakan yang dilakukan pelabur sebelum melaburkan wang, termasuk meneliti kewangan, risiko dan andaian perniagaan sesuatu cadangan.

Beliau menyifatkan proses sedia ada sebagai sistematik dan ketat, dengan penelitian jawatankuasa pelaburan sebelum sesuatu cadangan dibawa ke lembaga KWAP. Namun, katanya, kes Jakarta itu mendedahkan kelemahan kritikal akibat terlalu bergantung pada trend antarabangsa dan pertimbangan institusi luar, termasuk firma besar dari Eropah dan Jepun seperti SoftBank.

"Dalam kes ini, kita bergantung pada SoftBank, dengan andaian mereka tidak akan membuat pelaburan secara cuai, tetapi itulah yang berlaku.

"Saya mengakui kelemahan yang ada. Namun, kita tidak boleh menafikan pencapaian keseluruhan KWAP dalam mencatatkan keuntungan besar. Itu jelas, tetapi kita juga mesti mengakui kelemahan," katanya.

Ketika menjelaskan sebab beliau mahu semakan lebih ketat apabila wang awam terlibat, Anwar berkata:

Untuk melindungi wang rakyat yang diamanahkan kepada kita, proses yang lebih ketat mesti dilaksanakan.

Anwar berkata keputusan pelaburan perlu diteliti dengan lebih rapi dan tidak hanya bergantung pada pilihan institusi dari Jepun, Eropah atau tempat lain. Contoh ini menghubungkan matlamat akauntabiliti rang undang-undang yang lebih luas dengan tugas jawatankuasa pelaburan: peringkat kelulusan rasmi tetap memerlukan penilaian bebas terhadap setiap cadangan.

Beliau berkata kerajaan akan memperketat peraturan dan prosedur bagi memastikan dana awam yang diamanahkan kepada KWAP diurus secara bertanggungjawab.

Misi awam menuntut tadbir urus lebih kukuh

Anwar berkata institusi yang diamanahkan untuk melindungi kepentingan Bumiputera dan umat Islam harus menjadi teladan dari segi integriti, ketelusan dan akauntabiliti. Bumiputera merujuk kepada orang Melayu dan masyarakat pribumi lain di Malaysia. Tabung Haji merupakan antara institusi yang dibincangkannya berhubung masyarakat Islam.

Beliau berkata mandat untuk berkhidmat kepada kumpulan tertentu tidak boleh dijadikan alasan bagi pengurusan lemah atau amalan yang bercanggah dengan tadbir urus baik. Sebaliknya, tanggungjawab sedemikian sepatutnya disertai piawaian yang lebih ketat.

Perkara itu menghubungkan tujuan sosial institusi dengan pengurusan kewangan mereka. Organisasi yang diamanahkan untuk berkhidmat kepada masyarakat memerlukan pengurusan mantap bagi melaksanakan tanggungjawab itu dengan berkesan, dan Anwar berkata kegagalan tadbir urus tidak sepatutnya menjejaskan reputasi mereka.

Anwar turut mengakui wujud tentangan daripada golongan elit politik dan ahli perniagaan yang terbiasa dengan amalan terdahulu. Katanya, ada pihak yang mempertahankan prinsip secara terbuka tetapi mencabar usaha pembaharuan apabila kepentingan sendiri terjejas. Keadaan itu menjadikan sekatan terhadap kuasa dalam cadangan tersebut sebagai cabaran politik selain cabaran undang-undang.

Projek pembangunan kekal sebahagian daripada mandat

Anwar mempertahankan peranan GLC dan GLIC dalam pembangunan negara ketika menjawab soalan asal Syahredzan tentang projek dan kebajikan awam. Katanya, tanggungjawab mereka boleh merangkumi perumahan, kemudahan pendidikan, pemeliharaan warisan dan pembangunan ekonomi setempat.

Petronas memberikan satu contoh. Anwar menyebut penglibatannya dalam Putrajaya Holdings dan berkata pembiayaan Petronas menyokong pembangunan Putrajaya sejak awal. Beliau menghuraikan pelbagai kegiatan di sana, termasuk pejabat kerajaan, hotel, perniagaan swasta dan pelaburan pelancongan.

Beliau turut menyebut penglibatan GLIC dalam penyediaan penginapan untuk pelajar Malaysia di Kanada, Korea dan Belanda. Contoh-contoh ini merupakan sebahagian daripada penjelasannya bahawa institusi pelaburan pernah menyokong projek yang berkaitan dengan keperluan negara.

Di Putrajaya, Anwar menonjolkan Kota MADANI yang memberi tumpuan kepada perumahan untuk penjawat awam yang berdepan kekangan penginapan. Beliau turut berkata 500 kampung dan 1,700 sekolah mendapat manfaat melalui Kampung Angkat MADANI dan Sekolah Angkat MADANI, dengan penyertaan GLIC dan syarikat swasta.

Jumlah bagi kedua-dua angka program itu ialah 2,200 kampung dan sekolah, dengan sekolah membentuk lebih daripada tiga perempat jumlah tersebut. Angka itu menggambarkan jangkauan inisiatif berkenaan; hujah Anwar yang lebih luas ialah pembangunan masyarakat merupakan sebahagian daripada tanggungjawab institusi itu, seiring pengurusan kewangan secara berhemat.

Kerugian lampau dan penilaian semasa kerajaan

Anwar menyebut kerugian berjumlah berbilion ringgit ketika menjelaskan keperluan peraturan yang lebih kukuh pada 20 Oktober. Beliau mengaitkan usaha perundangan itu dengan penyelewengan lampau serta tanggungjawab melindungi dana dan aset awam.

Pada 27 Oktober, beliau turut berkata kerajaan belum mengenal pasti pelanggaran tadbir urus sebanding dengan yang dikaitkan dengan skandal terdahulu di GLC dan GLIC. Penilaian semasanya itu disertai seruannya supaya kelemahan ditangani sebelum berlaku lagi penyalahgunaan serius.

Tindak balas yang dicadangkan itu menggabungkan tiga bidang yang dibincangkan di Parlimen: kawalan yang meliputi anak syarikat, penelitian profesional terhadap pelaburan dan tanggungjawab jelas bagi pihak yang mengurus organisasi awam. Bagi mereka yang bergantung pada program perumahan, pendidikan dan kemasyarakatan institusi ini, perubahan yang dimaksudkan ialah peraturan lebih kukuh tentang cara sumber awam diperuntukkan dan diawasi.

Peristiwa penting seterusnya yang diumumkan ialah sasaran kerajaan untuk mendapatkan kelulusan menjelang penghujung 2026. Undang-undang itu akan menterjemahkan komitmen Anwar terhadap pengawasan dan campur tangan politik yang dinyatakan kepada satu kerangka bagi badan-badan yang diamanahkan mengurus wang awam.

Perkara Utama

• Malaysia menyasarkan untuk membentangkan dan meluluskan undang-undang yang mengawal entiti kerajaan sebelum penghujung 2026.
• Anwar mengenal pasti kawalan yang lebih lemah terhadap anak syarikat sebagai jurang yang memerlukan peraturan undang-undang lebih jelas.
• Beliau berkata ahli politik tidak boleh menentukan projek atau keutamaan pelaburan GLC dan GLIC.
• Program GEAR-uP menyasarkan pelaburan langsung domestik berjumlah RM120 bilion antara 2024 hingga 2028.
• Anwar berkata pelaburan KWAP di Jakarta mendedahkan kebergantungan berlebihan pada pertimbangan institusi luar, termasuk SoftBank, sambil mengakui keuntungan keseluruhan dana itu yang besar.
• Anwar berkata institusi yang berkhidmat untuk masyarakat Bumiputera dan Islam harus memenuhi piawaian tadbir urus yang lebih ketat.
• Kerajaan berkata pihaknya belum mengenal pasti pelanggaran semasa yang setanding dengan skandal terdahulu yang disebut Anwar.