Anwar Rujuk Penjualan Korporat Pasca Krisis, Tegaskan Tekad Politik Penting untuk Tangani Jenayah Kewangan

Urus niaga korporat terdahulu kembali diteliti Parlimen

Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim merujuk tiga urus niaga korporat utama Malaysia selepas Krisis Kewangan Asia sebagai contoh mengapa pengawal selia kewangan dan agensi penguatkuasaan mesti bertindak secara telus dan tanpa campur tangan politik. Ketika berucap di Parlimen pada Selasa, beliau menyebut pengambilalihan Multi-Purpose Holdings Bhd pada 1999, penstrukturan semula RHB Bank dan penjualan Phileo Allied Bank kepada Maybank pada 2001.

Anwar berkata Malaysia sudah mempunyai undang-undang yang mencukupi untuk menangani jenayah korporat. Isu utamanya, katanya kepada Dewan Rakyat, ialah sama ada kepimpinan negara memberikan hala tuju yang jelas dan komitmen politik yang diperlukan untuk menguatkuasakan undang-undang itu, termasuk apabila individu berpengaruh terlibat.

Kenyataan beliau mengaitkan persoalan tentang layanan terhadap pemilik perniagaan terkemuka selepas krisis kewangan dengan kebimbangan semasa mengenai siasatan, urus niaga merentas sempadan negara dan perlindungan wang awam. Beliau turut membangkitkan kes Serba Dinamik, dengan berkata kerugian kepada orang awam atau pemegang saham mencecah RM34 bilion, serta mendakwa bahawa permintaan pernah dibuat sebelum ini supaya siasatan dihentikan.

Anwar, yang juga menteri kewangan, menjawab soalan tambahan daripada Datuk Seri Aminuddin Harun, Ahli Parlimen Port Dickson daripada Pakatan Harapan. Aminuddin bertanya tentang siasatan yang merentasi beberapa agensi dan urus niaga di luar negara, kerjasama antarabangsa yang lebih kukuh, serta sama ada perubahan kepada undang-undang kewangan dan perdagangan diperlukan untuk mencegah kelompangan dalam penguatkuasaan dan pendakwaan.

Perkara yang menurut Anwar boleh dilakukan dengan undang-undang sedia ada

Bank Negara Malaysia, Suruhanjaya Sekuriti Malaysia, Polis Diraja Malaysia, Lembaga Hasil Dalam Negeri dan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia sudah mempunyai kuasa undang-undang yang mencukupi dalam bidang tanggungjawab masing-masing, kata Anwar.

Agensi-agensi itu meliputi pelbagai aspek kegiatan kewangan. Penyeliaan perbankan, pasaran modal, percukaian, rasuah dan siasatan jenayah boleh bertindih dalam sesuatu kes korporat. Sebagai contoh, urus niaga yang melibatkan sesebuah syarikat boleh menghendaki penyiasat meneliti rekod kewangan dan pada masa sama menyemak sama ada pegawai atau pemimpin perniagaan menyalahgunakan kedudukan mereka.

Jawapan Anwar meletakkan tanggungjawab pada cara kuasa itu digunakan. Pendirian beliau ialah penguatkuasaan yang berkesan memerlukan penyiasat diberikan ruang untuk menelusuri maklumat dan mengambil tindakan sewajarnya, disokong komitmen jelas daripada kerajaan.

Soalan Aminuddin menyentuh kesukaran praktikal dalam kes yang merentasi sempadan institusi dan negara. Bukti mungkin berada dalam simpanan lebih daripada satu agensi, manakala wang atau rekod syarikat mungkin berada di luar Malaysia. Anwar berkata hubungan antarabangsa sememangnya sudah menjadi sebahagian daripada sistem penguatkuasaan.

Tiga urus niaga dan tekanan untuk menjual

Multi-Purpose Holdings diambil alih pada 1999 oleh kumpulan yang diketuai ahli perniagaan Singapura, Akbar Khan. Anwar membangkitkan dakwaan bahawa pemegang saham pengawalnya, Lim Thian Kiat, ditekan supaya menjual kepentingannya.

RHB Bank ialah contoh kedua yang disebutnya. Selepas krisis kewangan dan penstrukturan semula bank itu, pengasasnya, Abdul Rashid Hussain, secara meluas dianggap berdepan tekanan politik dan kawal selia untuk melepaskan pegangannya. Pegangan kawalan memberikan pemilik pengaruh besar terhadap sesebuah perniagaan, maka tekanan untuk menyerahkannya boleh mengubah pemilikan serta proses membuat keputusan.

Phileo Allied Bank, yang diasaskan Tong Kooi Ong, dijual kepada Maybank pada 2001. Tong juga secara meluas dianggap berdepan tekanan politik yang kuat untuk berundur ketika industri perbankan Malaysia disatukan selepas krisis.

Anwar mengaitkan kes-kes itu dengan menteri kewangan pada waktu berkenaan, yang tidak dinamakan dalam kenyataannya, dengan menggambarkan seorang tokoh yang mempunyai pengaruh besar dan sumber kewangan yang banyak. Menteri yang dikaitkan dengan tempoh penyatuan perbankan itu ialah Daim Zainuddin.

Dakwaan itu menyentuh persoalan sama ada pengaruh politik membentuk keputusan pemilik perniagaan dan pengawal selia. Anwar menggunakan urus niaga itu untuk menuntut ketelusan dan akauntabiliti yang lebih tinggi di Bank Negara, Suruhanjaya Sekuriti, suruhanjaya antirasuah dan polis.

Bagaimana peristiwa-peristiwa itu berkait

Urus niaga korporat yang dibincangkan Anwar merentasi beberapa tahun krisis kewangan dan penyusunan semula perbankan. Urutan utamanya ialah:

• 1998: Krisis Kewangan Asia menjadi latar kepada penstrukturan semula sektor kewangan Malaysia dan tekanan yang kemudiannya dikaitkan dengan pemergian Abdul Rashid Hussain dari RHB.
• 1999: Kumpulan yang diketuai Akbar Khan mengambil alih Multi-Purpose Holdings, di tengah-tengah dakwaan bahawa Lim Thian Kiat ditekan supaya menjual kepentingannya.
• 2001: Phileo Allied Bank dijual kepada Maybank ketika sektor perbankan disatukan.
• 2025: Malaysia menjalani penilaian bersama Pasukan Petugas Tindakan Kewangan yang dirujuk Anwar bagi mempertahankan usaha penguatkuasaan kewangan negara.

Penyatuan perbankan bermaksud menggabungkan bank menjadi lebih sedikit institusi, biasanya melalui penggabungan atau pengambilalihan. Dalam kes-kes yang dibangkitkan Anwar, kebimbangan utamanya ialah cara keputusan mengenai pemilikan dibuat dan sejauh mana tekanan yang dihadapi individu yang menjual kepentingan mereka.

Serba Dinamik dan tuntutan pendedahan maklumat

Serba Dinamik mengalihkan perbincangan daripada pertikaian pemilikan terdahulu kepada pengendalian siasatan korporat besar. Anwar meletakkan kerugian kepada orang awam atau pemegang saham setinggi RM34 bilion. Beliau tidak memberikan pecahan angka itu dalam kenyataan di Parlimen yang dilaporkan.

Anwar turut mendakwa bahawa permintaan pernah dibuat sebelum ini supaya siasatan dihentikan. Beliau berkata pendirian kerajaan adalah untuk mengelakkan campur tangan dalam kerja penyiasatan dan memastikan maklumat tentang salah laku korporat didedahkan serta disiasat tanpa pengecualian.

Menjelaskan pendirian itu kepada Ahli Parlimen, Anwar berkata, dalam kenyataan yang diterjemahkan daripada bahasa Melayu:

Pendirian kita ialah apa-apa maklumat yang diperoleh, tanpa pengecualian, perlu didedahkan dan disiasat sewajarnya.

Anwar juga membezakan maklumat yang memerlukan siasatan daripada tuduhan yang tidak disokong bukti jelas. Hujah beliau ialah penguatkuasaan perlu menyusuli maklumat yang diperoleh, tanpa mengira siapa yang mungkin terlibat, sementara penyiasat menilai bukti yang diperlukan untuk tindakan lanjut.

Bagi pemegang saham, komitmen itu menyentuh pengendalian kerugian dan akses kepada jawapan tentang apa yang berlaku kepada pelaburan mereka. Bagi agensi penguatkuasaan, ia berkaitan dengan sama ada siasatan boleh diteruskan apabila sesuatu kes menarik perhatian politik atau melibatkan kepentingan berkuasa.

Mengapa kerjasama di luar Malaysia penting

Suruhanjaya Sekuriti, Bank Negara dan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia menjalin hubungan dengan badan antarabangsa, kata Anwar. Beliau menjelaskan bahawa hubungan itu perlu kerana jenayah kewangan boleh merentasi sempadan.

Wang boleh dipindahkan antara akaun bank di negara berbeza, manakala dokumen yang diperlukan untuk menjelaskan sesuatu urus niaga mungkin disimpan di tempat lain. Kerjasama membolehkan pihak berkuasa negara mendapatkan bantuan rakan sejawat mereka ketika menjejaki dana dan menyiasat individu atau syarikat yang terlibat.

Anwar merujuk penilaian bersama Malaysia pada 2025 oleh Pasukan Petugas Tindakan Kewangan, atau FATF, sebagai pengiktirafan terhadap usaha negara. Beliau berkata Bank Negara menerima pengiktirafan yang amat baik, seiring usaha Malaysia memerangi pengubahan wang haram dan mendapatkan semula dana yang diselewengkan.

FATF menilai langkah negara dalam memerangi pengubahan wang haram dan jenayah kewangan berkaitan. Pengubahan wang haram ialah proses menjadikan wang yang diperoleh melalui jenayah seolah-olah berasal daripada sumber yang sah. Penilaian bersama meneliti kedua-dua peraturan sesebuah negara dan cara institusinya melaksanakan peraturan itu.

Rujukan Anwar kepada penilaian itu menyokong hujahnya bahawa Malaysia mempunyai rangka kerja penguatkuasaan yang mantap. Seruannya agar wujud komitmen politik pula menyentuh cara rangka kerja itu perlu digunakan dalam kes tertentu, termasuk kes yang melibatkan individu berpengaruh.

Perubahan dirancang untuk perusahaan kerajaan

Perubahan perundangan yang dihuraikan Anwar tertumpu pada perusahaan milik kerajaan. Beliau berkata Kementerian Kewangan sedang menyediakan langkah di bawah rangka kerja Perusahaan Milik Kerajaan yang dicadangkan, dirujuk sebagai Akta SOE.

Anwar berkata cadangan itu dijangka dibentangkan menjelang penghujung tahun ini, atau pada awal tahun berikutnya jika lebih banyak masa persediaan diperlukan. Tarikh pembentangan tepat tidak diberikan. Pembentangan undang-undang di Parlimen memulakan proses parlimen, dengan perbahasan dan kelulusan diperlukan sebelum peraturan yang dicadangkan boleh berkuat kuasa.

Tumpuan terhadap perusahaan kerajaan menjadikan skop perubahan yang dicadangkan lebih sempit berbanding soalan Aminuddin yang lebih luas mengenai jenayah korporat. Perusahaan sedemikian melibatkan pemilikan awam, menjadikan pengurusan dan akauntabilitinya kepentingan langsung pembayar cukai serta kerajaan.

Oleh itu, pendirian Anwar mempunyai dua bahagian: undang-undang penguatkuasaan sedia ada mencukupi untuk siasatan jenayah korporat semasa, manakala perubahan berkaitan perusahaan kerajaan sedang disediakan secara berasingan. Arahan segera kepada agensi ialah bertindak secara telus dan menelusuri maklumat tanpa melindungi mereka yang terlibat atas dasar politik.

Perkara Utama

• Anwar berkata undang-undang kewangan dan penguatkuasaan sedia ada di Malaysia mencukupi, tetapi tindakan berkesan memerlukan kepimpinan yang jelas dan komitmen politik.
• Beliau menyebut Multi-Purpose Holdings, RHB Bank dan Phileo Allied Bank ketika membincangkan dakwaan tekanan terhadap pemilik perniagaan selepas Krisis Kewangan Asia.
• Beliau meletakkan kerugian yang dikaitkan dengan Serba Dinamik setinggi RM34 bilion dan mendakwa permintaan pernah dibuat sebelum ini supaya siasatannya dihentikan.
• Beliau berkata maklumat mengenai jenayah korporat perlu didedahkan dan disiasat tanpa pengecualian, sambil membezakannya daripada tuduhan yang tidak disokong bukti.
• Anwar merujuk penilaian bersama FATF pada 2025 sebagai pengiktirafan terhadap usaha Bank Negara dan Malaysia memerangi pengubahan wang haram.
• Cadangan Kementerian Kewangan mengenai perusahaan kerajaan dijangka dibentangkan menjelang penghujung tahun ini atau pada awal tahun berikutnya.