Bank Mandiri Perincikan Kemudahan Kredit Rp 40 Trilion kepada Jhonlin ketika Cagaran Saham Diteliti

Rp 17 trilion telah digunakan ketika Mandiri menjelaskan langkah perlindungannya

Bank Mandiri mendedahkan kemudahan kredit bernilai Rp 40 trilion untuk PT Jhonlin Baratama, dengan Rp 17 trilion telah digunakan, ketika Bursa Saham Indonesia meminta penjelasan tentang keupayaan membayar balik dan penggunaan saham dalam dua syarikat bersekutu sebagai cagaran.

Bank milik negara Indonesia itu berkata pembayaran balik akan datang daripada operasi arang batu sedia ada dalam Jhonlin Group. Pakej cagaran merangkumi aset tetap, akaun syarikat dan saham dalam PT Jhonlin Agro Raya Tbk (JARR) serta PT Pradiksi Gunatama Tbk (PGUN). Menurut Mandiri, nisbah perlindungan cagaran gabungan ialah 150%, berdasarkan harga terendah saham berkenaan sepanjang dagangan pada bulan sebelumnya.

Penjelasan itu, yang dikemukakan kepada bursa pada 26 Oktober 2026 dan dihuraikan kepada umum pada 27 Oktober, menjawab soalan lanjut mengenai aturan pembiayaan besar yang melibatkan kumpulan perniagaan usahawan Andi Syamsuddin Arsyad, yang dikenali sebagai Haji Isam. Permintaan bursa itu dinyatakan dalam surat S-13310/BEI.PP1/10-2026 bertarikh 21 Oktober.

Penggunaan Rp 17 trilion itu bersamaan 42.5% daripada had kemudahan Rp 40 trilion, dengan baki Rp 23 trilion belum digunakan pada masa pendedahan dibuat. Had kredit ialah jumlah maksimum yang tersedia di bawah sesuatu perjanjian, manakala jumlah yang telah digunakan ialah wang yang benar-benar dipinjam.

Penjelasan Mandiri menghimpunkan tiga langkah perlindungan: wang tunai yang dijana oleh perniagaan arang batu, dana yang diketepikan untuk pembayaran berjadual dan aset yang dicagarkan sebagai sandaran. Perjanjian itu juga membolehkan bank meminta cagaran tambahan atau pengurangan baki pinjaman jika nisbah perlindungan cagaran jatuh di bawah syarat yang ditetapkan.

Untuk apa pinjaman itu akan digunakan?

Kemudahan Jhonlin Baratama bertujuan menyokong pembangunan perniagaan, perbelanjaan modal dan keperluan pembiayaan merentas operasi industri arang batu Jhonlin Group serta sektor sokongannya, kata Mandiri. Perbelanjaan modal merujuk kepada perbelanjaan untuk aset yang digunakan dalam perniagaan dalam tempoh tertentu, bukannya perbelanjaan harian biasa.

Adhika Vista, naib presiden kanan Mandiri yang bertanggungjawab dalam hal ehwal setiausaha korporat, menjelaskan skop pembiayaan yang dirancang dalam penjelasan bank itu:

Kemudahan kredit itu juga bertujuan menyokong pengembangan perniagaan kumpulan tersebut "dalam industri arang batu dan sektor sokongannya".

Mandiri berkata keputusan pemberian pinjaman mengambil kira prospek perniagaan, prestasi kewangan, keupayaan membayar balik dan kemampuan peminjam menyumbangkan wang sendiri untuk keperluan syarikat dan kumpulannya. Faktor terakhir itu merujuk kepada jumlah pembiayaan yang dapat disediakan sendiri oleh perniagaan, selain pinjaman bank.

Bank itu berulang kali menegaskan bahawa kemudahan tersebut bukan untuk perdagangan saham. Maklum balasnya diberikan ketika cagaran saham dan pemerolehan pegangan besar dalam pengeluar arang batu PT Bayan Resources Tbk (BYAN) oleh Jhonlin Baratama diteliti.

Bagaimanakah pemerolehan Bayan berkait dengan perkara ini?

Jhonlin Baratama menyelesaikan pemerolehan 10,084,088,370 saham Bayan Resources pada 7 Oktober 2026, sekali gus memperoleh pegangan 30.25%. Pengarah Bayan berkata syarikat itu menerima surat pemberitahuan bertarikh 8 Oktober daripada penjual, Low Tuck Kwong dan anak perempuannya, Elaine Low.

Low Tuck Kwong memindahkan 10,067,421,703 saham, manakala Elaine Low memindahkan 16,666,667 saham. Selepas transaksi itu, pegangan langsung mereka masing-masing ialah 9.95% dan 22.05%.

Pinjaman itu telah dikaitkan dengan pembiayaan pembelian pegangan 30.25% dalam Bayan. Mandiri menyatakan kemudahannya menyokong pembangunan perniagaan arang batu dan bukan untuk perdagangan saham. Apabila ditanya bursa sama ada pembiayaan itu melibatkan urus niaga secara langsung atau tidak langsung dengan Bayan atau syarikat tersenarai lain, bank itu tidak mengesahkan mahupun menafikan kaitan tersebut secara jelas.

Sebaliknya, Mandiri merujuk kepada tujuan pembiayaan yang dipersetujui serta aturan pemantauannya. Perkara praktikal bagi pelabur ialah ke mana wang pinjaman itu disalurkan dalam kumpulan berkenaan dan perniagaan operasi mana yang menjana wang tunai untuk membayarnya semula.

Pembayaran balik bergantung pada operasi arang batu sedia ada

Mandiri berkata penilaian pembayaran balik dibuat dengan mengambil kira aliran tunai daripada perniagaan arang batu sedia ada Jhonlin Group sahaja. Aliran tunai ialah wang yang masuk dan keluar daripada perniagaan, termasuk penerimaan daripada pelanggan dan pembayaran untuk perbelanjaan operasi.

Adhika menjelaskan asas penilaian itu dalam penjelasan bank:

Dalam menilai keupayaan peminjam membayar balik, Bank Mandiri hanya mengambil kira aliran tunai daripada perniagaan sedia ada yang berpunca daripada operasi industri arang batu Jhonlin Group.

Sumber utama pembayaran balik ialah operasi peminjam dan dividen daripada beberapa anak syarikat operasi dalam perniagaan arang batu. Dividen ialah wang yang diagihkan syarikat kepada pemegang sahamnya. Dalam hal ini, dividen daripada anak syarikat boleh menyalurkan pendapatan dalam kumpulan kepada entiti yang bertanggungjawab membayar pinjaman.

Mandiri berkata sumber tersebut mencukupi untuk memenuhi obligasi dalam jangka pendek, sederhana dan panjang. Penilaiannya merangkumi ujian sensitiviti terhadap perubahan harga arang batu dan jumlah pengeluaran. Ujian sedemikian menilai perubahan keupayaan pembayaran apabila perniagaan memperoleh pendapatan lebih rendah kerana menjual lebih sedikit tan atau menerima harga yang lebih rendah.

Bagi Jhonlin, pendapatan arang batu menjadi teras aturan pembiayaan ini. Penerimaan jualan yang lebih rendah akan mengurangkan wang tunai yang tersedia untuk perbelanjaan perniagaan, dividen dan pembayaran hutang. Sebab itu bank berkata ia menguji perubahan harga dan pengeluaran.

Laporan perniagaan dan rizab pembayaran

Mandiri mewajibkan laporan aktiviti perniagaan dikemukakan pada sela masa yang ditetapkan dalam dokumen pembiayaan. Bank itu berkata laporan tersebut digunakan untuk memantau sama ada wang dibelanjakan bagi tujuan yang dipersetujui dalam kemudahan itu.

Perjanjian itu juga memperuntukkan dana penjelas, iaitu rizab yang dikumpulkan untuk membantu membayar faedah dan ansuran pokok pinjaman. Faedah ialah kos pinjaman, manakala pokok pinjaman ialah jumlah asal yang dipinjam dan perlu dibayar semula.

Rizab itu menangani soal masa pembayaran. Perniagaan mungkin menerima wang daripada pelanggan pada tarikh yang berbeza daripada tarikh pembayaran pinjaman perlu dibuat. Mengetepikan dana menyediakan kumpulan wang yang ditujukan untuk memenuhi obligasi berjadual tersebut.

Oleh itu, kawalan Mandiri meliputi penggunaan pinjaman dan ketersediaan wang untuk pembayaran balik. Laporan perniagaan menjejaki tujuan pembiayaan, manakala dana penjelas membantu pembayaran faedah dan pokok pinjaman mengikut perjanjian.

Apakah maksud perlindungan cagaran sebanyak 150%?

Mandiri berkata jumlah nilai cagaran yang dicagarkan melebihi kemudahan kredit, dengan nisbah perlindungan cagaran sebanyak 150%. Secara ringkas, nisbah 150% bermaksud nilai cagaran yang diiktiraf sebanyak Rp 150 bagi setiap Rp 100 kredit yang digunakan dalam pengiraan.

Nisbah itu meliputi keseluruhan pakej cagaran, termasuk aset tetap, aset lain, akaun syarikat dan saham yang dicagarkan. Mandiri berkata nisbah itu kekal pada paras tersebut selepas menggunakan harga terendah intrahari JARR dan PGUN pada bulan sebelumnya. Harga terendah intrahari ialah harga terendah yang dicapai semasa sesi dagangan.

Aset selain saham dinilai oleh firma penilai awam bebas, yang dikenali di Indonesia sebagai Kantor Jasa Penilai Publik, atau KJPP. Mandiri berkata pemeriksaan dan proses undang-undang untuk mencagarkan aset itu melibatkan notari dan/atau pegawai pembuat akta tanah, yang dikenali sebagai PPAT.

Bank itu turut berkata aturan cagaran mematuhi keperluan yang berkuat kuasa, termasuk peraturan berkaitan pemilikan aset yang dicagarkan. Langkah undang-undang tersebut penting kerana pemberi pinjaman memerlukan hak yang boleh dikuatkuasakan terhadap cagaran jika perlu mendapatkan semula hutang yang belum dibayar.

Mandiri meletakkan saham yang dicagarkan sebagai sumber pembayaran balik sekunder selepas aliran tunai operasi. Urutan yang dirancang ialah perniagaan arang batu membayar pinjaman, manakala cagaran tersedia sebagai sandaran jika pembayaran balik gagal.

Kejatuhan harga saham memberi tekanan kepada sandaran

JARR dan PGUN mendapat perhatian kerana harganya berubah dengan ketara sebelum penjelasan terkini Mandiri. Angka dagangan pada 21 Oktober, 9:52 pagi waktu Jakarta, meletakkan harga PGUN pada Rp 7,450, turun 23.79% sejak awal tahun, dan JARR pada Rp 2,220, turun 31.27%.

Kedua-duanya pernah mencapai harga yang jauh lebih tinggi pada 13 Oktober: Rp 29,527 bagi PGUN dan Rp 8,175 bagi JARR. Pergerakan itu menarik perhatian kepada penilaian saham yang dicagarkan, selain tumpuan pemilikan PGUN yang dilaporkan sebanyak 99.95% dan penyertaannya dalam kategori kepekatan pegangan saham tinggi.

Pemerhati perbankan Moch Amin Nurdin memberi amaran bahawa pemberi pinjaman menghadapi dua risiko yang saling berkait apabila saham dijadikan cagaran: kejatuhan harga mengurangkan nilainya, manakala penjualan blok saham yang besar boleh menambah tekanan terhadap harga. Kecairan, iaitu betapa mudahnya sesuatu aset dijual, menjadi sangat penting apabila bank perlu mendapatkan semula wang dengan cepat.

Mandiri berkata ia mengambil kira kepekatan pemilikan PGUN melalui ujian sensitiviti terhadap turun naik harga saham. Pendekatan bank itu menggabungkan pengujian nilai saham dengan semakan keupayaan peminjam membayar daripada pendapatan arang batu.

Bilakah Mandiri boleh meminta cagaran tambahan?

Perjanjian kredit Mandiri membolehkannya meminta cagaran tambahan atau pengurangan baki pinjaman apabila syarat perlindungan cagaran tidak dipenuhi. Sebarang pengurangan sedemikian adalah berasingan daripada ansuran pokok berjadual.

Mekanisme itu memberikan peminjam dua cara untuk memulihkan tahap perlindungan: mencagarkan lebih banyak aset yang diterima atau mengurangkan hutang yang diukur berbanding aset sedia ada. Bagi Jhonlin, kejatuhan nilai cagaran yang diiktiraf boleh menyebabkan keperluan menyediakan cagaran tambahan atau wang tunai lebih awal daripada jadual pembayaran balik biasa.

Bursa turut meminta penjelasan tentang asas penilaian saham JARR dan PGUN, termasuk harga saham ketika perjanjian pembiayaan ditandatangani, jumlah saham yang dicagarkan dan nilai yang diiktiraf oleh bank. Pertanyaannya merangkumi had maksimum 50% serta kemungkinan diskaun penilaian bagi turun naik dan kecairan. Diskaun penilaian, yang sering disebut potongan nilai, mengurangkan jumlah yang diiktiraf bank berbanding harga pasaran sesuatu aset.

Mandiri berkata penilaian konservatif terhadap cagaran tambahan berbentuk saham mematuhi Artikel 4 Peraturan Pihak Berkuasa Perkhidmatan Kewangan No. 40/POJK.03/2017 serta dasar dalaman. Penjelasan awam itu tidak menyatakan kadar faedah kemudahan, tempoh matang, keputusan terperinci ujian tekanan, jumlah sebenar diskaun penilaian atau pengiraan penuh di sebalik nisbah 150% itu.

Nafan Aji Gusta, penganalisis pasaran kanan di Mirae Asset Sekuritas, berkata risiko pinjaman perlu dinilai berbanding modal bank, keseluruhan portfolio pinjaman korporat dan had pinjaman. Beliau turut menyebut peruntukan bagi kerugian kredit dijangka sebagai penampan. Perbincangannya mengenai kemungkinan jaminan, akaun terkawal dan insurans merujuk kepada perlindungan yang boleh digunakan dalam pinjaman korporat; pakej cagaran yang didedahkan Mandiri terdiri daripada aset dan akaun yang dinyatakannya.

Tarikh di sebalik penelitian

Pencagaran saham, pemerolehan Bayan dan pertanyaan bursa berlaku dalam tempoh beberapa minggu. Kronologi ini menjelaskan mengapa pendedahan terkini Mandiri menyentuh keupayaan perniagaan membayar balik serta nilai pasaran cagaran.

• 30 September 2026: Pemegang saham mencagarkan saham JARR dan PGUN kepada Bank Mandiri. PT Eshan Agro Sentosa mencagarkan 7,997,556,204 saham JARR, yang mewakili keseluruhan pegangannya.
• 30 September 2026: Tiga pemegang saham PGUN mencagarkan pegangan masing-masing: PT Araya Agro Lestari, 2.20 bilion saham; PT Citra Agro Raya, 2.19 bilion; dan PT Baramega Citra Mulia Persada, 900 juta.
• 7 Oktober 2026: Pencagaran JARR didedahkan dan Jhonlin Baratama menyelesaikan pemerolehan 30.25% Bayan Resources.
• 16 Oktober 2026: Mandiri menjelaskan bahawa kemudahan itu menyokong keperluan perniagaan arang batu dan mempunyai beberapa jenis cagaran.
• 21 Oktober 2026: Bursa mengeluarkan permintaan lanjut untuk penjelasan.
• 26 Oktober 2026: Mandiri mengemukakan jawapannya, dengan butiran lanjut dihuraikan kepada umum pada 27 Oktober.

Kemudahan Rp 40 trilion memberikan Jhonlin kapasiti pinjaman yang besar, manakala Rp 17 trilion telah digunakan pada tarikh pendedahan. Tugas Mandiri seterusnya ialah memantau pendapatan arang batu yang menyokong pembayaran balik serta memastikan aset yang dicagarkan memenuhi syarat perlindungan dalam perjanjian.

Perkara Utama

• Bank Mandiri menyediakan had kredit Rp 40 trilion kepada Jhonlin Baratama; Rp 17 trilion, atau 42.5%, telah digunakan.
• Bank itu berkata wang tersebut menyokong pembangunan perniagaan arang batu, perbelanjaan modal dan keperluan pembiayaan berkaitan.
• Pembayaran balik dinilai berdasarkan operasi arang batu sedia ada dan dividen daripada anak syarikat arang batu.
• Cagaran merangkumi aset tetap, akaun syarikat serta saham JARR dan PGUN, dengan perlindungan gabungan dinyatakan sebanyak 150%.
• Perjanjian itu membolehkan cagaran tambahan diminta atau baki pinjaman dikurangkan jika syarat perlindungan tidak dipenuhi.
• Jhonlin memperoleh 30.25% pegangan dalam Bayan Resources pada 7 Oktober 2026; Mandiri tidak mengesahkan mahupun menafikan secara jelas kaitan pembiayaan dengan transaksi itu.