Tashkent Peruntukkan 131 Hartanah untuk Pusat Mahalla di bawah Keputusan Datuk Bandar yang Terhad

Pusat komuniti berkongsi ruang dengan projek komersial

Satu resolusi Datuk Bandar Tashkent bertarikh 29 November 2024 yang diklasifikasikan sebagai terhad memperuntukkan 131 hartanah untuk pusat mahalla melalui kerjasama dengan perniagaan. Dokumen projek menerangkan pembangunan yang terdiri daripada bangunan dengan 80 apartmen hinggalah klinik dengan 56 katil, hotel dan restoran atas bumbung, sementara jawatankuasa kejiranan sering hanya menempati sebahagian kecil premis.

Resolusi No. 877-14-0-Q/24 menyenaraikan 112 hartanah dan menyertakan lampiran yang merangkumi 19 lagi. Lampiran itu meminda peruntukan dalam resolusi terdahulu, No. 417-14-0-Q/24, yang diterima pakai pada 1 Julai 2024. Semakan melalui kod QR dokumen November itu mengesahkan kesahihannya, tetapi menunjukkan akses awam dihadkan di bawah klasifikasi "untuk kegunaan rasmi sahaja", atas alasan maklumat yang dilindungi.

Peruntukan itu mendapat perhatian susulan pertikaian pembinaan di Mutaxassislar uylari, Cho'lpon, Qadrdon dan Oqqo'rg'on. Siasatan menjejaki projek melalui penilaian alam sekitar, rekod perkongsian awam dan imejan satelit, lalu mengenal pasti rancangan untuk menggantikan pejabat mahalla dan kawasan parkir sedia ada dengan pembangunan yang lebih besar.

Mahalla ialah organisasi komuniti kejiranan yang menjadi saluran bagi penduduk mendapatkan khidmat pentadbiran dan sokongan tempatan. Perkongsian awam-swasta, atau PPP, menggabungkan pihak berkuasa awam dengan perniagaan untuk melaksanakan projek melalui satu perjanjian. Dalam hal ini, isu utamanya ialah sejauh mana ruang komuniti yang akan diperoleh penduduk sebagai pertukaran bagi pembangunan komersial di hartanah yang diperuntukkan.

Kemudahan yang sepatutnya disediakan oleh pusat

Resolusi itu menetapkan model berdasarkan mahalla Dilbuloq di daerah Yakkasaroy. Projek sepatutnya mengikut reka bentuk yang diluluskan dan memenuhi tarikh akhir yang ditetapkan dalam perjanjian perkongsian masing-masing.

Kemudahan yang diwajibkan termasuk bilik berasingan untuk pengerusi mahalla dan "tujuh mahalla", iaitu pasukan kepimpinan tempatan, selain ruang menunggu, dewan mesyuarat dan perpustakaan. Rancangan turut merangkumi bilik perubatan, taman permainan kanak-kanak, landskap dan kawasan parkir moden yang boleh digunakan secara percuma.

Sudut Jadid turut diwajibkan. Ruang ini dikhususkan untuk para reformis yang dikaitkan dengan gerakan Jadid, yang menggalakkan pendidikan dan pembaharuan sosial di Asia Tengah. Pengaturan penggunaan bangunan yang siap dibina sepatutnya dinyatakan dalam perjanjian perkongsian.

Tashkent mempunyai keperluan yang didokumenkan untuk premis komuniti yang lebih baik: 99 mahalla tidak mempunyai pejabat sendiri, 84 premis tidak memenuhi piawaian perancangan bandar dan empat berada dalam keadaan kecemasan. Angka-angka ini merujuk kepada masalah yang berbeza dan perlu dipertimbangkan secara berasingan. Angka tersebut menjelaskan mengapa penggantian atau penambahbaikan pejabat kejiranan boleh membawa manfaat praktikal, khususnya di kawasan yang penduduknya kini tidak mempunyai tempat sesuai untuk bertemu pegawai tempatan.

Sejauh mana program ini dapat dijejaki?

Penilaian alam sekitar yang dikeluarkan oleh Pusat Kepakaran Ekologi Negara membolehkan penyiasat meneliti 50 daripada 131 hartanah, kira-kira 38% daripada jumlah keseluruhan. Koordinat dalam dokumen tersebut digunakan untuk memetakan lokasi dan mengenal pasti pemaju.

Penilaian bagi tujuh syarikat merujuk secara langsung kepada resolusi terhad itu: Mercury Energy, Basic Idea, East Dream Engineering, Universal Montaj Group, Nani Studio, Welcome to Bukhara dan Orient Star. Rujukan tersebut menghubungkan rancangan pembinaan individu dengan peruntukan oleh Datuk Bandar.

Daftar PPP Kementerian Ekonomi dan Kewangan mengenal pasti sembilan lagi kemudahan, dengan kos projek yang disenaraikan antara UZS 8 bilion hingga UZS 12.7 bilion. Angka tertinggi itu UZS 4.7 bilion, atau kira-kira 59%, lebih tinggi daripada angka terendah. Koordinat tepat tidak tersedia bagi sembilan projek ini.

Daftar itu mengaitkan Kaykovus Invest dengan mahalla Kaykovus, Ayino dengan Shirin, Yosh Nihol Tekstil dengan Birdamlik dan Prosperity Tashkent dengan Chakar. Daftar itu turut mengenal pasti Omina Fayz Servis untuk Feruza, Max Win Service untuk Ijodkor, Gold Zillion Pharm untuk Fazogir, Blessed Rent untuk Marhamat dan Universal Montaj Group untuk Qumariq.

Kos tersebut memberi gambaran kepada penduduk tentang skala setiap pembangunan. Untuk menilai pulangan kepada orang awam, perlu juga diketahui keluasan dan keadaan premis komuniti, nilai hartanah yang diperuntukkan serta tanggungjawab yang termaktub dalam setiap perjanjian. Butiran itu menentukan apa yang akan diperoleh bandar dan kawasan kejiranannya.

Apartmen, katil hospital dan sebuah hotel

Di mahalla Guzarboshi, East Dream Engineering memohon untuk membina bangunan tujuh tingkat dengan 80 apartmen, yang direka untuk menempatkan 240 penduduk. Premis mahalla dan ruang komersial akan berkongsi tingkat bawah, dengan kediaman di tingkat atas.

Di Birdamlik, Yosh Nihol Tekstil mencadangkan bangunan lima tingkat. Sebuah klinik diagnostik pelbagai disiplin akan menempati tingkat tiga, empat dan lima, termasuk wad yang menyediakan 56 katil pesakit dalam.

Projek Turon, yang dibangunkan oleh Lauris Decoration Build, merangkumi gimnasium, kolam renang, salun kecantikan, klinik perubatan dan pusat pendidikan dalam bangunan lima tingkat. Di Beshag'och, One Housing Group merancang sebuah hotel enam tingkat yang digabungkan dengan pejabat mahalla. Projek Friends Fish Lucky di Nihol merangkumi bangunan tiga tingkat dengan restoran atas bumbung.

Dalam kebanyakan projek yang diteliti, jawatankuasa mahalla akan menempati kawasan yang agak kecil, lazimnya di tingkat bawah, ruang bawah tanah atau tingkat yang sebahagiannya berada di bawah aras tanah. Ruang selebihnya akan digunakan untuk tujuan komersial. Satu projek oleh INSAN 01 menyenaraikan kedai, bilik darjah dan pejabat tanpa menyebut secara khusus premis jawatankuasa mahalla.

Kegunaan komersial boleh menjana pendapatan dalam perkongsian, manakala klinik atau kemudahan sukan baharu mungkin menyediakan perkhidmatan berdekatan. Namun, bagi penduduk yang memerlukan khidmat pentadbiran kejiranan, manfaat sebenar bergantung pada bilik yang boleh mereka gunakan, kemudahsampaiannya dan perkhidmatan yang dijamin di bawah perjanjian.

Kawasan parkir dan pejabat sedia ada digantikan

Perbandingan imejan Google Earth dengan dokumen alam sekitar mengenal pasti sekurang-kurangnya enam pembangunan yang menjejaskan kawasan parkir sedia ada: lima pusat yang dirancang dan sebuah bangunan keenam yang telah dibina di tapak parkir.

Projek yang diteliti termasuk The Paradise House di Matonat, pusat mahalla yang digabungkan dengan pusat perniagaan oleh Developers Sam, serta bangunan lima tingkat yang dikaitkan dengan Rom Global Stroy. Pembangunan lain melibatkan Voris Property Management di Oliy Himmat dan Abdulla Avloniy, ABC Cosmo di Beg'ubor, serta Umida Bintu Baxodir di Bunyod.

Bangunan mahalla sedia ada juga sedang dirobohkan di lebih 14 kejiranan bagi memberi laluan kepada pembangunan komersial berbilang tingkat. Bagi komuniti tersebut, perubahan ini melibatkan penggantian kemudahan awam yang telah lama wujud, bukannya sekadar membina kemudahan baharu di tanah kosong.

Janji resolusi untuk menyediakan parkir percuma amat relevan apabila pembinaan mengambil alih kawasan parkir. Penduduk perlu mengetahui jumlah petak yang boleh digunakan selepas projek siap, lokasi petak itu dan sama ada penggunaannya kekal percuma. Semasa pembangunan semula, lokasi sementara khidmat mahalla juga penting bagi mereka yang memerlukan bantuan sebelum bangunan gantian dibuka.

Kelulusan alam sekitar diperoleh selepas pembinaan dalam beberapa kes

Pembinaan di Nurliyo'l, Abdulla Avloniy dan Astrobod dilaporkan bermula, atau sudah pun selesai, sebelum semakan pakar alam sekitar negeri yang diwajibkan dijalankan. Beberapa penilaian dilaporkan dikeluarkan selepas kerja yang sepatutnya dinilai itu dilakukan.

Semakan alam sekitar menilai kesan projek yang dicadangkan serta syarat yang diperlukan untuk mengehadkan kemudaratan. Masa semakan penting kerana langkah perlindungan boleh dimasukkan dalam rancangan sebelum kerja penggalian, perobohan atau penebangan pokok bermula. Kelulusan yang dikeluarkan selepas pembinaan mengurangkan peluang untuk mengubah reka bentuk atau melindungi perkara yang sudah musnah.

Siasatan itu turut mengenal pasti dakwaan bahawa pokok matang ditebang sebelum pembinaan di lokasi yang dikaitkan dengan Quyosh dan Mercury Energy. Pemaju dilaporkan memaklumkan pihak berkuasa alam sekitar bahawa tiada pokok di tapak yang diperuntukkan, sedangkan imejan menunjukkan kawasan sekeliling yang menghijau.

Berdekatan projek True Grade, sebanyak 29 pokok direkodkan, memberikan jumlah khusus kepada kebimbangan tentang cara tumbuh-tumbuhan dihuraikan. Kedudukan pokok berbanding sempadan hartanah penting ketika menyemak pengisytiharan sedemikian, kerana kesan tapak pembinaan juga boleh meliputi pokok yang terletak betul-betul di sekelilingnya.

Bagi penduduk, pertikaian ini berkaitan dengan teduhan, ruang luar dan keadaan jalan mereka, selain urusan dokumentasi. Semakan terhadap tinjauan tapak asal, rekod pokok dan tarikh pembinaan dapat membantu pihak berkuasa menilai sama ada pengisytiharan projek menepati keadaan sebelum kerja dimulakan.

Siapa menerima lebih daripada satu hartanah?

Haike Zhineng, Max Win Service dan Best-Tall-House antara syarikat yang masing-masing menerima dua projek. Siasatan mengenal pasti pengasas, eksekutif atau akauntan yang sama dalam beberapa perniagaan, selain syarikat yang telah diisytiharkan muflis atau dibubarkan.

Hubungan korporat penting ketika menilai sejauh mana peluang awam diagihkan. Beberapa perniagaan dengan nama berbeza mungkin masih berkait melalui pemilikan atau pengurusan, menjadikan identiti di sebalik syarikat itu relevan untuk meneliti peruntukan tersebut.

Maklumat pemilikan yang disebut dalam siasatan menunjukkan bahawa Doniyor Komilov, anak kepada bekas Menteri Luar Uzbekistan Abdulaziz Komilov, memiliki pegangan 99% dalam Delta Global Dynamics. Penelitian terhadap proses pemilihan memerlukan penjejakan pemilikan dan pengurusan penerima, selain terma perjanjian mereka.

Ahli ekonomi Otabek Bakirov dan pakar undang-undang menggesa audit menyeluruh serta pemulangan tanah yang diperuntukkan kepada rizab negara. Kebimbangan mereka ialah petak tanah bernilai di Tashkent diperuntukkan untuk pembangunan komersial atas alasan membina pusat mahalla.

Audit perlu membandingkan setiap peruntukan dengan reka bentuk yang diluluskan, tanggungjawab di bawah perkongsian dan kemudahan yang telah siap. Bagi sesebuah kejiranan, ukuran praktikalnya ialah sama ada premis awam, tempat parkir dan kemudahan lain yang dijanjikan telah disediakan dan kekal boleh digunakan mengikut terma yang dipersetujui.

Keputusan terhad semakin lazim

Angka portal E-Qaror menunjukkan Datuk Bandar Tashkent mengeluarkan 803 keputusan dan perintah dari Januari hingga 18 Ogos 2025. Daripada jumlah itu, 264 dokumen terbuka dan 539 ditutup, termasuk 371 yang dicap "untuk kegunaan rasmi sahaja".

Dalam tempoh yang sama pada 2024, sebanyak 405 daripada 763 dokumen terbuka dan 358 ditutup, termasuk 277 yang membawa cap tersebut. Bahagian dokumen tertutup meningkat daripada 46.9% kepada 67.1%, iaitu kenaikan 20.2 mata peratusan. Jumlah keseluruhan dokumen hanya bertambah sebanyak 40.

Majlis Perwakilan Rakyat Tashkent mempunyai corak penerbitan yang berbeza. Majlis itu menyiarkan 135 daripada 172 keputusannya dalam tempoh 2025, kira-kira 78%, berbanding 110 daripada 130, kira-kira 85%, setahun sebelumnya.

Kementerian Kehakiman menjelaskan bahawa datuk bandar menentukan status penerbitan tertakluk pada sekatan undang-undang yang meliputi maklumat seperti hal keselamatan, data peribadi dan penjagaan. Pada November 2022, pejabat datuk bandar menerbitkan, kemudian menyembunyikan, keputusan majlis mengenai bajet bandar bagi separuh pertama tahun itu. Kementerian kemudiannya memulihkan akses.

Semakan Agensi Pencegahan Rasuah terhadap 19,495 keputusan dan perintah tersembunyi dari Januari hingga Jun 2026 mendapati 775 daripadanya disekat tanpa alasan yang wajar. Jumlah itu bersamaan kira-kira 4% daripada dokumen yang diperiksa dan meletakkan kontroversi mahalla dalam konteks masalah akses yang lebih luas terhadap keputusan kerajaan tempatan.

Cabaran mahkamah dan garis masa undang-undang

Penduduk Oqqo'rg'on berjaya mencabar keputusan Datuk Bandar yang memperuntukkan tapak seluas 0.05 hektar, bersamaan 500 meter persegi, untuk bangunan lima tingkat. Mahkamah pentadbiran antara daerah Mirzo Ulug'bek mengisytiharkan keputusan itu tidak sah pada 4 Ogos. Tahun keputusan itu dibuat tidak dinyatakan.

Peraturan yang mengawal dokumen bertanda "untuk kegunaan rasmi sahaja" diluluskan melalui Resolusi Kabinet Menteri No. 766 pada 4 Disember 2025. Peraturan itu menghendaki badan awam menetapkan senarai maklumat yang boleh dihadkan aksesnya dan mengecualikan maklumat yang diwajibkan untuk diterbitkan di bawah undang-undang keterbukaan.

Peraturan itu turut mengehadkan penggunaan klasifikasi tersebut bagi dokumen yang menetapkan, mengubah atau memansuhkan peraturan undang-undang yang mengikat umum, kecuali bagi maklumat yang tertakluk pada pengedaran terhad. Peraturan itu memberikan agensi O'zarxiv tanggungjawab penyelarasan dan pemantauan, termasuk kuasa mengeluarkan arahan mengikat untuk menangani pelanggaran.

Perkembangan utama yang bertarikh menunjukkan bagaimana peruntukan hartanah dan peraturan pendedahan yang lebih luas dilaksanakan:

• 1 Julai 2024: Tashkent menerima pakai resolusi terdahulu, No. 417-14-0-Q/24.
• 29 November 2024: Resolusi No. 877-14-0-Q/24 meliputi 131 hartanah, termasuk pindaan berhubung 19 hartanah.
• Januari hingga 18 Ogos 2025: Dokumen Datuk Bandar yang ditutup merangkumi 67.1% daripada jumlah keseluruhan.
• 4 Disember 2025: Resolusi Kabinet No. 766 meluluskan peraturan pengendalian dokumen yang ditandakan untuk kegunaan rasmi sahaja.
• Januari hingga Jun 2026: Agensi Pencegahan Rasuah mengenal pasti 775 keputusan dan perintah yang disembunyikan tanpa alasan yang wajar.

Keputusan mahkamah Oqqo'rg'on memberikan contoh jelas kepada penduduk tentang peruntukan yang dibatalkan melalui prosiding mahkamah. Bagi keseluruhan program, akses awam kepada keputusan peruntukan hartanah dan perjanjian perkongsian akan membolehkan komuniti membandingkan kemudahan yang dijanjikan dengan apa yang sedang dibina.

Perkara Utama

• Resolusi Datuk Bandar bertarikh November 2024 yang diklasifikasikan sebagai terhad memperuntukkan 131 hartanah di Tashkent untuk pusat mahalla melalui perkongsian awam-swasta.
• Dokumen alam sekitar membolehkan 50 hartanah diteliti; daftar kementerian kewangan mengenal pasti sembilan lagi kemudahan.
• Rancangan merangkumi apartmen, klinik dengan 56 katil, hotel dan restoran atas bumbung, lazimnya bersama ruang pejabat mahalla yang terhad.
• Sekurang-kurangnya enam pembangunan menjejaskan kawasan parkir sedia ada, manakala bangunan mahalla sedia ada sedang dirobohkan di lebih 14 kejiranan.
• Pembinaan dilaporkan mendahului kelulusan alam sekitar yang diwajibkan di Nurliyo'l, Abdulla Avloniy dan Astrobod.
• Penduduk Oqqo'rg'on memenangi cabaran mahkamah terhadap peruntukan tapak untuk bangunan lima tingkat.
• Bahagian dokumen Datuk Bandar Tashkent yang ditutup meningkat daripada 46.9% kepada 67.1% antara tempoh perbandingan pada 2024 dan 2025.