Arahan Taliban Hentikan Pemindahan Kornea Percuma, Pesakit Afghanistan Menunggu untuk Kembali Melihat

Lebih 150 pembedahan, kemudian dihentikan

Sebuah program kebajikan yang membolehkan lebih 150 pemindahan kornea dilakukan di Afghanistan telah digantung selepas doktor menerima arahan lisan Taliban supaya prosedur itu dihentikan. Hospital di Kabul dan Jalalabad menghentikan rawatan, menyebabkan pesakit yang mengalami kecederaan akibat letupan dan kemalangan di tempat kerja terpaksa menunggu pembedahan yang boleh memulihkan penglihatan mereka.

Di Hospital Mata Noor di Kabul, Dr Noor Zaman Hashim, yang mengetuai pasukan pemindahan, berkata doktor telah melakukan 90 pembedahan dalam beberapa bulan kebelakangan ini sebelum penggantungan itu. Senarai menunggu hospital itu semakin panjang, dengan golongan muda membentuk sebahagian besar daripada mereka yang mendapatkan rawatan selepas mengalami kecederaan akibat letupan, trauma fizikal dan kemalangan ketika mengimpal.

Program itu menggunakan kornea yang didermakan dan menyediakan rawatan secara percuma. Penggantungannya telah menjejaskan akses kepada tisu yang didermakan serta usaha membina keupayaan Afghanistan untuk menjalankan pembedahan itu: tiga pakar oftalmologi Afghanistan telah menerima latihan di Peshawar, Pakistan.

Doktor berkata arahan itu berasaskan bantahan agama terhadap pemindahan organ. Undang-undang Taliban melarang jual beli organ manusia, manakala pihak badan amal berkata kornea yang digunakan diperoleh melalui derma sukarela. Isu utama bagi pesakit ialah sama ada pihak berkuasa akan membenarkan tisu yang didermakan digunakan untuk rawatan perubatan.

Arahan yang diterima hospital

Hashim berkata arahan itu disampaikan secara lisan, dengan akibat yang cukup serius sehingga pasukannya terpaksa berhenti meneruskan pembedahan. Program di Hospital Mata Jalalabad, di timur Afghanistan, turut ditutup susulan arahan Taliban.

Hashim, ketua pasukan pemindahan Hospital Mata Noor, menjelaskan sebab doktor mematuhi arahan itu:

"Tiada siapa berani ingkar arahan mereka kerana risiko dikenakan hukuman berat," katanya.

Identiti pegawai yang membenarkan penggantungan itu, asas bertulis yang tepat, sama ada tisu yang didermakan termasuk dalam larangan perdagangan organ dan tarikh pembedahan akan disambung semula masih belum diperjelas. Bagi pesakit yang telah mendaftar, kesan serta-merta ialah penantian tanpa tempoh yang pasti.

Bagaimana pemindahan kornea boleh memulihkan penglihatan

Kornea ialah lapisan jernih di bahagian depan mata. Cahaya melaluinya sebelum sampai ke struktur di dalam mata yang membolehkan seseorang melihat. Apabila kecederaan atau penyakit menyebabkan kornea berparut teruk atau rosak, cahaya tidak lagi dapat melaluinya dengan baik dan penglihatan boleh terjejas dengan teruk.

Pemindahan kornea menggantikan tisu yang rosak dengan tisu yang didermakan. Pembedahan itu merawat kornea, bukannya menggantikan keseluruhan mata. Keupayaannya memulihkan penglihatan seseorang pesakit bergantung pada keadaan bahagian mata yang lain serta tahap kerosakan pada permukaan hadapan mata.

Di Afghanistan, doktor menyifatkan keperluan yang tinggi dalam kalangan mereka yang cedera akibat letupan, kemalangan dan konflik selama bertahun-tahun. Kecederaan ketika mengimpal antara punca yang tersenarai dalam senarai menunggu Hospital Mata Noor, menunjukkan permintaan turut datang daripada mereka yang cedera ketika bekerja.

Hashim berkata hospital itu sudah pun berdepan kekurangan pakar dan tisu sebelum arahan tersebut dikeluarkan:

"Keganasan selama beberapa dekad telah memusnahkan prasarana penjagaan kesihatan Afghanistan. Kami tidak mempunyai pakar oftalmologi yang mencukupi mahupun bekalan kornea tempatan untuk memenuhi permintaan pemindahan," katanya.

Bagi pesakit, program badan amal itu menghimpunkan sumber yang sukar diperoleh di negara sendiri: kornea yang didermakan, pakar bedah terlatih dan rawatan tanpa bayaran. Penggantungan itu menghentikan laluan mendapatkan rawatan tersebut, meskipun hospital mempunyai kakitangan yang mampu melakukan prosedur berkenaan.

Program yang dibina berasaskan tisu derma dan latihan

Persatuan Pakar Perubatan Keturunan Pakistan di Amerika Utara (APPNA), sebuah organisasi kebajikan yang berpangkalan di Amerika Syarikat, menyokong peluasan program itu ke Afghanistan. Program korneanya telah membekalkan tisu percuma untuk pemindahan di Pakistan sejak 2017.

Dr Fawad Zaffar, yang mengetuai program kornea APPNA dan mengetuai Yayasan Zaffar Meer di Amerika Syarikat, berkata kira-kira 10,000 orang telah mendapat manfaat daripada program di Pakistan itu. Lebih 150 pembedahan telah dilakukan selepas program tersebut diperluas ke Afghanistan.

Zaffar menjelaskan bila usaha di Afghanistan itu bermula:

"Kira-kira empat bulan lalu, kami memperluas program itu ke Afghanistan, tempat ratusan orang memerlukan pemindahan kornea. Namun, arahan Taliban telah menjejaskan program itu dengan teruk," katanya.

Tiga pakar oftalmologi Afghanistan dilatih di Peshawar untuk melakukan prosedur itu. Latihan tersebut memberikan doktor tempatan kemahiran untuk menggunakan tisu yang didermakan di Afghanistan, tanpa memerlukan setiap pesakit mendapatkan pembedahan di luar negara.

Kira-kira 10,000 penerima manfaat program Pakistan itu mencerminkan usaha yang bermula sejak 2017; lebih 150 pembedahan di Afghanistan pula dilakukan dalam tempoh awal yang jauh lebih singkat. Angka tersebut menunjukkan tahap berbeza bagi kedua-dua program: perkhidmatan yang sudah mantap di Pakistan dan perkhidmatan baharu yang diperluas di Afghanistan tetapi terhenti dalam tempoh beberapa bulan.

Pesakit sudah pun menerima rancangan pembedahan

Salamat Khan, seorang penjual jus tebu di Kabul, kehilangan penglihatannya dalam letupan silinder gas pada 2023. Dia mengetahui tentang program pemindahan percuma itu daripada seseorang yang telah mendapat manfaat daripadanya lalu mengunjungi hospital dengan harapan dia juga boleh menerima rawatan.

Khan berkata doktor merancang untuk melakukan pembedahan pada September, sebelum dia mengetahui program itu telah dihentikan pada Ogos. Dia menceritakan pembatalan itu:

"Saya mendengar tentang program percuma itu daripada seseorang yang telah mendapat manfaat daripadanya lalu pergi ke hospital. Doktor memberitahu saya mereka akan membedah saya pada September, tetapi saya terkejut apabila mereka memaklumkan bahawa program itu dihentikan pada Ogos," katanya.

Khadija Begum, 40, mengalami kecederaan mata dalam satu letupan di Jalalabad. Katanya, dia telah mendaftar di Hospital Mata Jalalabad dua bulan sebelum menceritakan keadaannya, dan pada bulan berikutnya diberitahu bahawa program itu ditutup atas arahan Taliban yang merujuk kepada ajaran Islam.

Kedua-dua pesakit itu sudah pun melangkaui tahap mencari bantuan: mereka telah mendaftar di hospital, dan Khan telah diberi bulan yang dirancang untuk pembedahannya. Penutupan itu memutuskan laluan rawatan yang nyata dan mereka jangka akan diterima.

Peringkat utama yang diceritakan oleh pesakit dan penganjur program ialah:

• 2017: APPNA mula menyediakan kornea percuma untuk pemindahan di Pakistan.
• 2023: Khan kehilangan penglihatannya dalam letupan silinder gas.
• Kira-kira empat bulan sebelum kenyataan Zaffar: APPNA memperluas program itu ke Afghanistan.
• Ogos, menurut kenyataan Khan: program di Afghanistan dihentikan.
• September, menurut kenyataan Khan: pembedahan yang dirancang untuknya tidak dapat diteruskan.

Undang-undang perdagangan organ dan isu pendermaan

Perkara 18, fasal 7 Undang-Undang Taliban Mengenai Penggalakan Kebajikan melarang jual beli organ manusia. Peruntukan itu menyenaraikan buah pinggang, hati dan mata, serta rambut. Kementerian Penggalakan Kebajikan dan Pencegahan Maksiat sebelum ini telah mengumumkan sekatan terhadap perdagangan sedemikian.

Urus niaga organ secara komersial dan pendermaan sukarela melibatkan aturan yang berbeza. Dalam urus niaga jual beli, seseorang menerima bayaran bagi organ atau tisu. Menurut penganjur, tisu dalam program kornea Afghanistan itu didermakan dan pesakit menerima rawatan percuma.

Latar belakang larangan perdagangan itu merangkumi laporan tentang golongan miskin yang menjual buah pinggang dengan harga yang rendah, lalu mengalami penyakit atau kecacatan fizikal. Penjualan buah pinggang menjadi kebimbangan di Herat, tempat sebuah hospital swasta melakukan pemindahan organ. Pemindahan buah pinggang juga dilaporkan telah dihentikan di bawah undang-undang tersebut.

Rayuan APPNA berkaitan kebenaran untuk meneruskan program yang dibekalkan melalui derma. Bagi pesakitnya, persoalan praktikal ialah sama ada hospital boleh menyambung semula pembedahan itu selagi larangan jual beli organ masih berkuat kuasa.

Keputusan Islam membenarkan pemindahan dengan syarat

Akademi Fiqh Islam Antarabangsa membincangkan pemindahan organ dalam Resolusi No. 26, yang diterima pakai pada sesi keempatnya di Jeddah, Arab Saudi, dari 6 hingga 11 Februari 1988. Resolusi itu secara jelas merangkumi tisu, sel, darah dan kornea dalam perbincangannya mengenai organ manusia.

Keputusan akademi itu membenarkan pemindahan tertentu dengan syarat yang ditetapkan dan mengiktiraf pemeliharaan penglihatan sebagai fungsi asas tubuh yang berkaitan dengan rawatan. Keputusan itu juga melarang jual beli organ manusia.

Menurut peruntukan keenamnya, organ boleh dipindahkan daripada orang yang telah meninggal dunia apabila nyawa penerima atau fungsi penting tubuhnya bergantung padanya, dengan syarat penderma memberikan persetujuan sebelum meninggal dunia atau waris memberikan kebenaran selepas itu. Jika si mati tidak dikenal pasti atau tiada waris, resolusi itu mensyaratkan kelulusan pihak berkuasa Muslim.

Satu lagi peruntukan membenarkan penggunaan kornea daripada mata yang dibuang kerana penyakit untuk dipindahkan kepada orang lain. Resolusi itu melarang pengambilan kedua-dua kornea daripada penderma yang masih hidup kerana tindakan itu akan menyebabkan penderma kehilangan penglihatan.

Akademi itu menyatakan beberapa persoalan perlu diteliti dengan lebih lanjut, termasuk kes pendermaan yang akan menjejaskan sebahagian fungsi penting tubuh penderma yang masih hidup. Kerangka tersebut menggabungkan kebenaran untuk kegunaan perubatan tertentu dengan syarat persetujuan, perlindungan penderma dan larangan jual beli organ.

Mendapatkan rawatan merentasi sempadan juga sukar

Pakistan memainkan peranan penting dalam program Afghanistan itu: hospital di negara tersebut menjadi tempat latihan tiga pakar oftalmologi Afghanistan, manakala usaha sedia ada APPNA di sana menjadi asas kepada peluasan program itu. Namun, bagi pesakit Afghanistan, mendapatkan rawatan di Pakistan turut terbatas berikutan laporan penutupan sempadan darat antara kedua-dua negara.

Penutupan sempadan itu mengehadkan pilihan lain pada masa yang sama hospital dalam negara menghentikan pembedahan. Pesakit yang mungkin mempertimbangkan perjalanan melalui jalan darat untuk mendapatkan rawatan kini berdepan satu lagi halangan.

APPNA menggesa Taliban membenarkan pemindahan kornea disambung semula. Doktor berkata ratusan orang memerlukan prosedur itu, manakala pihak hospital melaporkan senarai menunggu yang semakin panjang. Program itu telah pun menghimpunkan tisu derma dan pakar bedah yang baru dilatih; kebenaran untuk melakukan pembedahan kini menjadi halangan segera bagi mereka yang berdaftar untuk mendapatkan rawatan.

Perkara Utama

• Arahan lisan Taliban menghentikan program pemindahan kornea di Kabul dan Jalalabad.
• APPNA menyokong lebih 150 pembedahan di Afghanistan, termasuk 90 yang dilaporkan oleh pasukan pemindahan Hospital Mata Noor.
• Program itu menggunakan kornea yang didermakan dan menyediakan rawatan percuma.
• Tiga pakar oftalmologi Afghanistan menerima latihan di Peshawar.
• Pesakit termasuk Salamat Khan dan Khadija Begum masih menunggu selepas rancangan rawatan mereka terganggu.
• Larangan perdagangan organ oleh Taliban dan penggunaan tisu yang didermakan secara sukarela menjadi isu utama dalam pertikaian itu.
• APPNA menggesa pembedahan disambung semula; tiada tarikh untuk memulakannya semula diumumkan.