Indonesia dan Singapura Rancang Pasukan Petugas Bersama Jerebu untuk Menjejaki Syarikat dan Aliran Wang

Penyiasat mahu menjejaki aliran wang di sebalik kebakaran

Indonesia dan Singapura bersetuju membentuk pasukan petugas bersama untuk menyiasat syarikat yang disyaki menyumbang kepada jerebu, dengan menggabungkan bukti dari lokasi kebakaran serta maklumat tentang hubungan korporat dan aktiviti kewangan merentas sempadan kedua-dua negara.

Perjanjian itu, yang diumumkan selepas rundingan di Jakarta pada 27 Oktober 2026, dibuat ketika Agensi Alam Sekitar Kebangsaan Singapura mengeluarkan notis langkah pencegahan kepada 10 syarikat di Indonesia dan meminta maklumat serta dokumen daripada 10 syarikat yang berpangkalan di Singapura. Pihak berkuasa Indonesia turut mengambil tindakan terhadap ratusan individu dan lebih 50 syarikat berhubung kebakaran hutan dan tanah.

Menteri Luar Indonesia Arrmanatha Nasir dan Menteri Luar Singapura Vivian Balakrishnan mahu pasukan petugas itu menghubungkan siasatan yang sebaliknya akan dijalankan secara berasingan. Tugas yang dicadangkan termasuk perkongsian maklumat, risikan kewangan, pengumpulan bukti merentas sempadan dan kemungkinan mendapatkan semula aset.

Arrmanatha berkata Singapura menawarkan untuk berkongsi data mengenai syarikat yang dikaitkan dengan kebakaran itu. Beliau menjelaskan sebab siasatan kewangan akan menjadi sebahagian daripada usaha menangani masalah tersebut:

Asap boleh merentasi sempadan, begitu juga wang. Sebab itulah kita mesti menjejaki aliran wang yang ditinggalkan syarikat-syarikat ini.

Bagi penyiasat, menjejaki aliran itu bermakna meneliti pergerakan wang antara perniagaan dan individu yang dikaitkan dengan pembakaran yang disyaki. Risikan kewangan ialah maklumat yang digunakan untuk memahami pergerakan tersebut. Mendapatkan semula aset bermakna menggunakan prosedur undang-undang untuk menuntut pemulangan atau penyitaan harta atau wang yang dikaitkan dengan salah laku.

Matlamat praktikalnya ialah mengenal pasti pihak yang mengarahkan, membiayai atau mendapat manfaat daripada kegiatan yang menyebabkan kebakaran, di samping menentukan apa yang berlaku di kawasan tanah itu sendiri. Setiap negara akan menjalankan penguatkuasaan dalam bidang kuasa masing-masing, dengan sokongan maklumat daripada negara satu lagi.

Perjanjian itu masih memerlukan kakitangan dan aturan operasi

Balakrishnan berkata pada 28 Oktober bahawa keanggotaan dan kakitangan pasukan petugas itu masih belum dimuktamadkan. Kedua-dua kerajaan tidak menetapkan tarikh mula operasi, namun berikrar untuk bertindak segera.

Menteri luar Singapura itu berkata sokongan politik peringkat kanan akan membantu menjadikan perjanjian itu satu mekanisme yang berfungsi:

Dengan komitmen pada peringkat tertinggi kedua-dua negara, kita akan melaksanakannya dengan cepat, segera dan berkesan.

Pasukan petugas itu bertujuan membantu merapatkan jurang yang timbul apabila sesebuah syarikat, rakan niaganya, kewangannya dan tanah yang disiasat berada di negara berlainan. Perkongsian bukti boleh membantu pihak berkuasa menghubungkan bahagian-bahagian kes itu sambil terus menggunakan kuasa undang-undang masing-masing.

Singapura turut menubuhkan panel pakar untuk meneliti hubungan korporat dan rantaian bekalan. Rantaian bekalan ialah rangkaian perniagaan yang terlibat dalam pengeluaran dan penjualan sesuatu produk. Penelitian terhadapnya boleh membantu penyiasat memahami hubungan antara syarikat yang menguruskan tanah, bahan mentah dan barangan siap.

Singapura bersedia memperkukuh kuasa penyiasatan

Singapura mengumumkan rancangan pada 28 Oktober untuk meminda Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan bagi memperkukuh penguatkuasaan dan memudahkan siasatan terhadap penglibatan korporat yang disyaki. Undang-undang itu sudah menjadi asas kepada permintaan Agensi Alam Sekitar Kebangsaan untuk mendapatkan maklumat dan dokumen daripada syarikat yang berpangkalan di Singapura.

Tindakan agensi itu melibatkan dua kumpulan: 10 syarikat di Indonesia yang disyaki terlibat dalam kebakaran yang menyumbang kepada jerebu di Singapura, dan 10 syarikat yang berpangkalan di Singapura yang diminta memberikan maklumat tentang kegiatan serta hubungan korporat mereka. Permintaan itu meletakkan rekod perniagaan bersama bukti tentang lokasi kebakaran.

Balakrishnan berkata Singapura bersedia menggunakan langkah undang-undang, kawal selia dan ekonomi yang lebih luas terhadap perniagaan yang bertanggungjawab, termasuk yang berpangkalan di negara itu. Beliau menggambarkan tindak balas yang dirancang kerajaan sebagai menggunakan:

setiap satu kuasa undang-undang dan kawal selia

Pindaan undang-undang yang dirancang, panel pakar dan pasukan petugas dua hala menangani bahagian berlainan dalam siasatan yang sama: mendapatkan rekod, memahami hubungan perniagaan dan berkongsi bukti merentas sempadan. Notis dan permintaan dokumen itu melibatkan syarikat yang sedang disiasat, dan tanggungjawab akan ditentukan melalui proses undang-undang yang berkaitan.

Indonesia mengerahkan 71,000 anggota ketika masyarakat menghirup asap

Indonesia mengerahkan kira-kira 71,000 anggota darat dan 51 unit udara di wilayah keutamaan, khususnya di Sumatera dan Kalimantan. Arrmanatha berkata Presiden Prabowo Subianto menjadikan usaha menangani kebakaran hutan dan tanah sebagai keutamaan negara.

Operasi memadam kebakaran merangkumi pengeboman air dan pengubahsuaian cuaca. Pengeboman air melibatkan pesawat yang menggugurkan air ke atas kebakaran. Pengubahsuaian cuaca bertujuan menggalakkan hujan apabila keadaan atmosfera sesuai.

Keadaan lebih panas dan kering yang dikaitkan dengan El Niño merumitkan usaha menangani kebakaran. El Niño ialah corak iklim semula jadi yang boleh mengubah taburan hujan dan suhu di kawasan yang luas. Kebakaran hutan dan tanah gambut di barat Indonesia sering dimulakan untuk membersihkan tanah bagi pertanian, lalu menghasilkan asap yang boleh merebak ke negara jiran.

Balakrishnan membezakan keadaan cuaca daripada perbuatan yang mencetuskan kebakaran dalam satu kenyataan bersama:

El Niño ialah fenomena semula jadi, tetapi pembakaran hutan dan tanah berpunca daripada perbuatan manusia.

Masyarakat Indonesia yang paling hampir dengan kawasan pembakaran terdedah kepada pencemaran paling tinggi. Jerebu tebal menjadikan langit berwarna jingga di beberapa bahagian Borneo Indonesia, manakala asap yang merebak ke Singapura, Malaysia dan kawasan lain di Asia Tenggara mengganggu kehidupan seharian serta menyebabkan sekolah ditutup.

Arrmanatha menggambarkan kesan segera terhadap masyarakat di wilayah Indonesia yang terjejas:

Petani, anak-anak dan keluarga kita di Sumatera dan Kalimantanlah yang terpaksa menghirup asap terlebih dahulu.

Angka keluasan tanah terbakar menunjukkan krisis semakin meluas

Kementerian Perhutanan Indonesia merekodkan lebih 2,020 kilometer persegi tanah terbakar antara Januari hingga Julai. Projek Nusantara Atlas menganggarkan hampir 8,960 kilometer persegi menjelang akhir Ogos, dan lebih 1.9 juta hektar dalam tempoh sembilan bulan hingga September.

Anggaran September itu bersamaan lebih 19,000 kilometer persegi, kerana satu kilometer persegi mengandungi 100 hektar. Angka-angka tersebut meliputi tempoh yang berbeza dan datang daripada badan pemantauan berlainan, maka pembaca perlu mengetahui tarikh serta organisasi di sebalik setiap angka untuk memahami skala yang digambarkan.

Jerebu baru-baru ini di Singapura menimbulkan kebimbangan, keresahan dan kemarahan dalam kalangan penduduk, kata Balakrishnan. Beliau turut menyebut usaha agensi kerajaan dan sukarelawan masyarakat yang mengagihkan pelitup muka serta membantu golongan rentan.

Menteri-menteri itu menyifatkan penguatkuasaan sebagai sebahagian daripada usaha melindungi kesihatan awam di kedua-dua belah sempadan. Pasukan bomba menangani kecemasan segera, sementara penyiasat menjejaki individu dan perniagaan yang disyaki menyumbang kepada kebakaran itu.

Kes di Jambi menunjukkan cara tanggungjawab disiasat

Di wilayah Jambi, Sumatera, polis meneruskan prosiding jenayah melibatkan dua syarikat walaupun tindakan pentadbiran telah dikenakan. Ketua Polis Wilayah Jambi, Inspektor Jeneral Widodo, berkata penyiasat sedang meneliti peranan pegawai syarikat serta kemungkinan kaitan dengan penduduk tempatan dan pihak lain.

Direktorat Jenayah Khas Polis Jambi sedang menyiasat Samhutani dan PT Restorasi Ekosistem Indonesia, yang dikenali sebagai REKI. Widodo berkata penyiasat akan menentukan tanggungjawab individu dalam syarikat itu:

Semua pegawai syarikat akan disoal siasat dan kami akan menentukan siapa yang akhirnya bertanggungjawab. Peranan setiap individu akan dikenal pasti dan mereka yang bertanggungjawab akan berdepan tindakan undang-undang.

Tindakan pentadbiran ialah langkah yang dikenakan oleh pengawal selia kerajaan. Prosiding jenayah melalui proses undang-undang yang berasingan untuk menentukan sama ada kesalahan berlaku dan siapa yang patut dipertanggungjawabkan. Kenyataan Widodo bermakna tindakan pentadbiran itu tidak menamatkan siasatan polis.

Kementerian Perhutanan secara berasingan sedang menyiasat bekas PT Lontianakud Kola, yang dikenali sebagai LKU, dan PT Mugitriman International. Jurucakap kementerian, Yola Meilisa, berkata penyiasat telah melawat tapak kedua-dua syarikat.

Pasukan petugas kebakaran hutan Jambi melaporkan 71 siasatan awal, dengan 20 daripadanya meningkat kepada siasatan rasmi dan 19 individu dinamakan sebagai suspek. Ini bermakna jumlah siasatan rasmi kira-kira 28 peratus daripada keseluruhan siasatan awal. Menteri Perhutanan Raja Juli Antoni turut mempengerusikan mesyuarat mengenai tindak balas terhadap kebakaran dan bantuan kerajaan pusat di Lapangan Terbang Sultan Thaha pada 27 Oktober.

Rundingan dua hari menetapkan langkah seterusnya

Perjanjian pasukan petugas itu disusuli ikrar sokongan pada peringkat politik tertinggi. Balakrishnan berkata pada 28 Oktober bahawa Perdana Menteri Singapura Lawrence Wong dan Presiden Prabowo telah berhubung dan mencapai komitmen bersama untuk menangani cabaran dua hala, termasuk jerebu.

Perkembangan utama ialah:

• 27 Oktober: Balakrishnan dan Arrmanatha bertemu di Jakarta dan bersetuju menubuhkan pasukan petugas bersama menangani jerebu serta saluran komunikasi khusus.
• 27 Oktober: Menteri Perhutanan Raja Juli Antoni mempengerusikan mesyuarat di Jambi mengenai usaha memadam kebakaran dan bantuan kerajaan pusat.
• 28 Oktober: Balakrishnan berikrar bahawa pasukan petugas akan segera beroperasi, sambil berkata keanggotaan dan susunannya masih dimuktamadkan.
• 28 Oktober: Singapura mengumumkan rancangan untuk memperkukuh Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan.
• 2027: Indonesia dan Singapura akan menyambut ulang tahun ke-60 hubungan diplomatik, dan Singapura akan mempengerusikan ASEAN.

Langkah praktikal seterusnya ialah melantik anggota pasukan petugas, menetapkan aturan kerja untuk perkongsian maklumat dan meneruskan cadangan perubahan undang-undang Singapura. Langkah-langkah itu akan menentukan bagaimana perjanjian politik tersebut diterjemahkan menjadi kerja penyiasatan yang diselaraskan.

Talian hotline akan membantu mengurus perbezaan

Indonesia dan Singapura turut bersetuju mewujudkan talian hotline khusus untuk menteri dan pegawai kanan. Saluran itu bertujuan membantu mereka menangani perbezaan secara langsung, termasuk apabila sesuatu isu memberi kesan kepada rakyat dan perniagaan di kedua-dua negara.

Balakrishnan berkata perbincangan secara langsung diperlukan untuk menyampaikan kebimbangan dan mencari penyelesaian. Beliau menyifatkan jerebu sebagai masalah yang telah menjejaskan Asia Tenggara selama hampir tiga dekad, tempoh yang menurutnya terlalu lama.

Talian hotline dan pasukan petugas itu mempunyai tugas berbeza. Hotline memberi pegawai kanan saluran langsung untuk mengurus perselisihan dan kebimbangan mendesak. Pasukan petugas pula bertujuan menyokong kerjasama terperinci mengenai syarikat, bukti dan kegiatan kewangan.

Balakrishnan mengakui negara jiran mungkin mempunyai keutamaan dan pendekatan berbeza. Katanya, perbincangan beliau dengan pemimpin Indonesia menghasilkan pendekatan membina, dan sebahagiannya sudah dilaksanakan. Perjanjian mengenai jerebu itu meletakkan mekanisme penyiasatan bersama seiring dengan komunikasi diplomatik tersebut.

Kerjasama menangani jerebu berlangsung ketika pertikaian tenaga

Rundingan di Jakarta itu turut berlangsung ketika terdapat perselisihan mengenai bekalan tenaga. Indonesia mula mengurangkan eksport gas asli ke Singapura pada 24 Oktober sebanyak 31 juta kaki padu standard sehari, kira-kira 8 peratus daripada eksport gasnya melalui paip, bagi mengutamakan keperluan elektrik domestik di Batam, Bintan dan Sumatera.

Pihak Berkuasa Pasaran Tenaga Singapura berkata pengurangan itu berjumlah 17 bilion unit terma British sehari selama 18 hari, bersamaan kurang daripada 2 peratus permintaan gas harian Singapura. Pihak berkuasa itu berkata bekalan mencukupi dan pengimport gasnya bersedia mendapatkan lebih banyak gas asli cecair jika perlu.

Wong berkata pada 25 Oktober bahawa semua pihak perlu memenuhi komitmen komersial masing-masing. Menteri Indonesia Bahlil Lahadalia berkata pengurangan itu masih dalam had kontrak. Balakrishnan kemudian berkata kedua-dua negara mempunyai komitmen bersama untuk menghormati kontrak. Kontrak import gas Indonesia yang sedia ada tamat pada akhir 2028.

Indonesia juga sedang mengkaji rancangan eksport elektrik, dengan rundingan harga masih belum mencapai persetujuan. Singapura telah memberikan lesen bersyarat kepada enam projek import elektrik Indonesia yang mempunyai kapasiti gabungan 3 gigawatt.

Hubungan ekonomi memberi kedua-dua kerajaan alasan kukuh untuk mengekalkan kerjasama. Singapura menjadi sumber pelaburan langsung asing terbesar Indonesia sejak 2014, dengan pelaburan berjumlah AS$17.4 bilion pada 2025. Semasa pertemuan pemimpin kedua-dua negara pada Julai, Wong dan Prabowo menyaksikan pemeteraian 26 perjanjian dalam bidang termasuk tenaga, pertahanan, kegiatan digital dan alam sekitar.

Oleh itu, pasukan petugas jerebu menjadi sebahagian daripada usaha lebih luas untuk mengurus pertikaian sambil mengekalkan hubungan perdagangan dan pelaburan. Bagi penduduk yang menghirup asap, tujuan paling langsungnya lebih khusus: membantu pihak berkuasa mengenal pasti dan mengambil tindakan terhadap pihak yang bertanggungjawab atas kebakaran.

Perkara Utama

• Indonesia dan Singapura bersetuju pada 27 Oktober 2026 untuk menubuhkan pasukan petugas bersama bagi menyiasat penglibatan korporat dalam kejadian jerebu.
• Skop kerja yang dicadangkan merangkumi risikan kewangan, perkongsian bukti merentas sempadan dan kemungkinan mendapatkan semula aset.
• Singapura telah mengeluarkan notis kepada 10 syarikat di Indonesia dan meminta dokumen daripada 10 syarikat yang berpangkalan di Singapura.
• Indonesia telah mengerahkan kira-kira 71,000 anggota darat dan 51 unit udara, dengan operasi utama di Sumatera dan Kalimantan.
• Polis Jambi meneruskan siasatan terhadap syarikat, selain kes berasingan oleh Kementerian Perhutanan.
• Keanggotaan dan susunan pasukan petugas itu masih dimuktamadkan, sementara kedua-dua kerajaan berikrar melaksanakannya dengan segera.
• Talian hotline untuk menteri dan pegawai kanan akan menyokong komunikasi langsung ketika kedua-dua negara menangani isu jerebu dan perkara dua hala lain.