Pensterilan Wanita Masih Mendominasi Penggunaan Kontraseptif di India Walaupun Akses Semakin Meluas

Lebih ramai pasangan menggunakan kontraseptif, tetapi wanita menanggung beban berpanjangan

Pensterilan wanita merangkumi 56.8% penggunaan kontraseptif dalam kalangan wanita India yang kini berkahwin dan berusia 15 hingga 49 tahun pada 2019–21, menurut analisis data tinjauan nasional selama hampir tiga dekad. Bahagiannya telah menurun daripada 67.3% pada 1992–93, namun kekal sebagai kaedah utama dalam setiap tinjauan yang diteliti.

Kajian yang diterbitkan dalam Contraception and Reproductive Medicine itu meneliti lima pusingan Tinjauan Kesihatan Keluarga Kebangsaan (NFHS). Penggunaan kontraseptif meningkat daripada kira-kira 40% kepada 67% dalam tempoh itu, manakala kepelbagaian kaedah yang benar-benar digunakan pasangan berubah jauh lebih sedikit. Pensterilan lelaki merosot kepada kurang daripada 1% dalam kalangan pengguna kontraseptif.

Laporan nasional terkini kerajaan, NFHS-5, memberikan angka terbaharu dengan lebih jelas: 66.7% wanita yang kini berkahwin menggunakan kontraseptif, dan 37.9% telah menjalani pensterilan wanita. Angka-angka itu merujuk kepada kumpulan yang berbeza. Angka pertama merangkumi semua wanita berkahwin dalam lingkungan umur tersebut; 56.8% dalam kajian itu mengukur bahagian pensterilan dalam kalangan pengguna kontraseptif.

Perbezaan ini penting kerana penggunaan boleh meningkat tanpa tanggungjawab dikongsi dengan lebih saksama. Pensterilan wanita meningkat daripada 36% wanita berkahwin pada 2015–16 kepada 37.9% pada 2019–21, walaupun kaedah lain turut mencatat pertambahan pengguna. Pensterilan lelaki kekal pada 0.3%.

Program awam India menjanjikan pilihan sukarela daripada beberapa kaedah. Persoalan utama yang dibangkitkan oleh dapatan ini ialah sejauh mana janji itu dapat dicapai oleh wanita yang pilihannya dibentuk oleh pendapatan, pendidikan, lokasi dan hubungan keluarga.

Apakah perubahan yang berlaku sepanjang tiga dekad?

Para penyelidik meneliti komposisi kaedah kontraseptif, iaitu bahagian pengguna yang bergantung pada setiap kaedah. Penggunaan kondom dan pil meningkat, tetapi kaedah kekal masih mengatasi pilihan boleh balik, yang membolehkan seseorang mencegah kehamilan sekarang sambil mengekalkan kemungkinan untuk mempunyai anak kemudian.

Bahagian pensterilan wanita merosot sebanyak 10.5 mata peratusan antara tinjauan pertama dengan yang terkini, daripada 67.3% kepada 56.8%. Dalam tempoh yang sama, penggunaan kontraseptif meningkat kira-kira 27 mata peratusan. Maka, liputan berkembang jauh lebih pesat berbanding kepelbagaian kaedah.

Kajian itu menggunakan Indeks Ketaksamaan untuk membandingkan taburan kaedah antara pusingan tinjauan. Secara ringkas, indeks ini mengukur sejauh mana keseimbangan antara kaedah berubah. Para penyelidik mendapati kepelbagaian kaedah sejak 2005–06 adalah terhad, menunjukkan corak umum kebergantungan pada pensterilan wanita berterusan selama hampir dua dekad.

Beberapa peristiwa penting menunjukkan jurang antara perubahan matlamat program dengan pilihan yang direkodkan dalam tinjauan isi rumah:

• 1952: India melancarkan Program Kebangsaan Perancangan Keluarga.
• 1977: Program itu beralih kepada kebajikan keluarga dan pendekatan kafeteria yang menawarkan pelbagai pilihan kontraseptif.
• 1992–93: Kira-kira 40% wanita yang kini berkahwin menggunakan kontraseptif; pensterilan wanita merangkumi 67.3% pengguna.
• Sejak 2005–06: Kajian mendapati kepelbagaian komposisi kaedah selanjutnya adalah terhad.
• 2019–21: Penggunaan kontraseptif mencecah 66.7%, dengan pensterilan wanita merangkumi 56.8% pengguna.

Apakah yang ditawarkan program awam?

Program perancangan keluarga Misi Kesihatan Kebangsaan menyenaraikan penggunaan secara sukarela, peluasan pilihan, perkhidmatan berkualiti dan pendekatan tanpa sasaran angka sebagai strategi. Pilihannya merangkumi kaedah untuk menjarakkan kehamilan dan kaedah kekal bagi mereka yang tidak mahu mempunyai anak lagi.

Pilihan untuk menjarakkan kehamilan termasuk alat kontraseptif dalam rahim, atau IUCD, kontraseptif suntikan di bawah program Antara, pil makan termasuk Mala-N dan Chhaya, serta kondom Nirodh. IUCD ialah alat kecil yang dimasukkan ke dalam rahim oleh petugas terlatih. Program ini turut menyediakan pil kontraseptif kecemasan, pensterilan wanita dan vasektomi, iaitu prosedur pensterilan lelaki.

Rangkaian perkhidmatan menetapkan tugas berbeza mengikut peringkat penjagaan. Petugas kesihatan komuniti boleh mengedarkan pil dan kondom di peringkat kampung. Pemasangan IUCD dan pemberian kontraseptif suntikan memerlukan petugas terlatih, manakala pensterilan memerlukan doktor terlatih di fasiliti yang ditetapkan.

Mission Parivar Vikas bermula di 146 daerah keutamaan merentasi tujuh negeri dan diperluas ke semua daerah di negeri-negeri tersebut serta enam negeri di timur laut. Matlamat yang dinyatakan termasuk memastikan produk kontraseptif tersedia di seluruh sistem kesihatan. Bagi wanita yang memilih kaedah, keperluan praktikalnya termasuk penyedia perkhidmatan berdekatan, bekalan yang boleh diharap dan kaunseling yang menerangkan pilihan lain.

Pendidikan, kekayaan dan lokasi membentuk pilihan

Jadual nasional NFHS-5 merangkumi 521,352 wanita yang kini berkahwin. Pensterilan wanita digunakan oleh 48.5% wanita tanpa pendidikan formal, berbanding 21.7% wanita yang telah menamatkan sekurang-kurangnya 12 tahun pendidikan. Penggunaan kondom menunjukkan arah yang bertentangan, meningkat daripada 5.2% kepada 17.4%.

Angka mengikut kekayaan menunjukkan pola yang lebih rumit daripada jurang mudah antara kaya dengan miskin. Kelaziman pensterilan wanita hampir sama dalam kelompok 20% paling miskin dan 20% paling kaya, masing-masing 34.5% dan 33.4%, dan mencapai 42.3% dalam kelompok 20% pertengahan. Namun, penggunaan kondom meningkat daripada 4.9% dalam kelompok 20% paling miskin kepada 17.8% dalam kelompok 20% paling kaya, lebih tiga kali ganda.

Wanita luar bandar juga menunjukkan komposisi kaedah yang berbeza daripada wanita bandar. Kelaziman pensterilan wanita ialah 38.6% di kawasan luar bandar dan 36.3% di pekan serta bandar. Penggunaan kondom masing-masing ialah 7.6% dan 13.6%. Penggunaan pil sedikit lebih lazim di kawasan luar bandar, iaitu 5.4%, berbanding 4.3% di kawasan bandar.

Model statistik kajian meneliti beberapa ciri secara serentak dalam tinjauan terkini. Kajian itu melaporkan nisbah risiko relatif bagi penggunaan kaedah moden boleh balik sebanyak 1.75 bagi wanita dalam kumpulan kekayaan tertinggi, 1.67 bagi wanita berpendidikan tinggi dan 0.82 bagi wanita luar bandar, berbanding kumpulan perbandingan masing-masing.

Nisbah itu menggambarkan perbezaan dalam model, bukannya peratusan wanita yang menggunakan sesuatu kaedah. Selang keyakinan 95% yang dilaporkan masing-masing ialah 1.58–1.93, 1.53–1.83 dan 0.77–0.87. Analisis itu meneliti trend nasional dari semasa ke semasa, manakala anggaran perkaitan sosial dan ekonomi ini diperoleh daripada satu pusingan tinjauan sahaja, iaitu 2019–21.

Sejauh mana maklumat sampai kepada wanita?

NFHS-5 menyediakan ukuran langsung tentang kaunseling. Dalam kalangan wanita yang menjalani pensterilan dalam tempoh lima tahun sebelum tinjauan, 58.7% berkata mereka telah dimaklumkan tentang kemungkinan kesan sampingan atau masalah, 50.8% tentang tindakan yang perlu diambil jika masalah berlaku, dan 65% tentang kaedah kontraseptif lain.

Hanya 46.1% melaporkan menerima ketiga-tiga jenis maklumat tersebut. Bagi pengguna pil, angka sepadan ialah 54.1%; bagi pengguna IUD atau IUD yang dipasang selepas bersalin, angkanya 62.7%. Ukuran ini merangkumi kaedah terpilih dan penggunaan terkini, dengan pengecualian seperti yang dinyatakan dalam tinjauan.

Kekurangan maklumat lebih penting bagi prosedur kekal. Tinjauan itu merekodkan median umur ketika pensterilan wanita dilakukan sebanyak 25.7 tahun, berdasarkan pengiraan bagi prosedur yang dijalankan sebelum umur 40 tahun. Keputusan yang dibuat pada usia itu boleh membentuk kehidupan reproduktif seseorang wanita selama berdekad-dekad.

Penulis kajian menggesa akses yang lebih baik kepada kaedah boleh balik, kaunseling penyedia perkhidmatan yang lebih bermutu dan perkhidmatan yang lebih saksama. Dalam amalan, pilihan termaklum bermaksud membincangkan fungsi setiap kaedah, kemungkinan masalah, pilihan yang tersedia dan sama ada seseorang ingin menangguhkan kehamilan seterusnya atau menghentikan kehamilan secara kekal.

Sikap lelaki membantu menjelaskan ketidakseimbangan

Separuh daripada lelaki yang ditinjau di Uttar Pradesh, Bihar dan Telangana berkata kontrasepsi ialah urusan wanita dan lelaki tidak sepatutnya perlu memikirkannya. Pandangan serupa dinyatakan oleh kira-kira seorang daripada tiga lelaki di Andhra Pradesh, Madhya Pradesh dan West Bengal, serta 45% di Karnataka.

Dr S Shantha Kumari, yang dikenal pasti sebagai presiden Federation of Obstetric and Gynaecological Societies of India dalam ulasannya mengenai dapatan itu, mengaitkan penyertaan lelaki yang rendah dengan salah tanggapan tentang vasektomi dan kempen yang ditujukan terutamanya kepada wanita. Beliau menjelaskan bagaimana tanggungjawab dibahagikan:

"Saya percaya tanggungjawab itu sepatutnya dipikul oleh lelaki dan wanita, dan mereka harus menjadi pasangan dalam membuat keputusan ini. Namun, beban itu sentiasa ditanggung wanita," katanya.

Abhinav Pandey, yang mengetuai penyelidikan di Uttar Pradesh, Bihar, Madhya Pradesh, Chhattisgarh dan Rajasthan dari 2017 hingga 2019, menjelaskan kebimbangan lelaki bahawa pensterilan akan mengurangkan kelelakian atau keupayaan mereka melakukan kerja berat. Beliau turut menemui penolakan terhadap kondom, termasuk aduan tentang keselesaan dan kenikmatan seksual.

Pandey, ketika menjelaskan dapatan projek penyelidikan itu, berkata:

"Di semua negeri, kami mendapati penglibatan lelaki dalam program perancangan keluarga sangat rendah, terutamanya kerana kurangnya kesedaran," kata Encik Pandey.

Program nasional secara jelas merangkumi usaha meningkatkan penyertaan lelaki dan mempromosikan vasektomi tanpa pisau bedah. Kelaziman pensterilan lelaki sebanyak 0.3% dalam tinjauan menunjukkan betapa kecil peranan kaedah itu.

Mengapa prosedur kekal boleh dilihat lebih mudah

Ranjani Sharma, ibu kepada tiga orang anak yang tinggal di luar Lucknow, menceritakan keputusannya memilih pensterilan selepas menggunakan kondom dan mengalami dua kehamilan yang ditamatkannya dengan pil yang dibeli tanpa preskripsi. Beliau melaporkan mengalami pendarahan banyak, pening, pengsan dan keletihan.

Sharma berkata suaminya pada mulanya bimbang tentang kesihatannya. Apabila mereka mempertimbangkan sama ada suaminya patut menjalani pensterilan, beliau membantah kerana takut suaminya akan menjadi lemah dan tidak mampu mengangkat barang berat sebagai pencari nafkah keluarga. Kisahnya menunjukkan bagaimana kebimbangan tentang pendapatan isi rumah boleh wujud serentak dengan maklumat salah tentang kontrasepsi lelaki.

Petugas barisan hadapan berdepan kepercayaan sedemikian semasa kaunseling harian. Kisah daripada Aktivis Kesihatan Sosial Bertauliah, yang dikenali sebagai petugas ASHA, di Haryana, Uttar Pradesh dan Gujarat menunjukkan bagaimana insentif dan keinginan mengelakkan lawatan berulang ke pusat kesihatan boleh menjadikan pensterilan wanita pilihan yang menarik. Sesetengah petugas turut menggalakkannya selepas kelahiran anak lelaki.

Wanita yang mengedarkan kontraseptif mungkin mempunyai akses terhad kepada lelaki atau pengaruh yang terbatas terhadap suami yang enggan menggunakan kondom. Pandey mencadangkan pengambilan sukarelawan lelaki untuk mendekati mereka. Projek rintis perbincangan yang melibatkan ibu mentua dan menantu perempuan bermula di 148 daerah pada 2016; Rajasthan melibatkan suami pada 2019, diikuti Uttar Pradesh pada 2020.

Pandey menceritakan bahawa sesetengah lelaki mula menemani isteri ke sesi kaunseling, tetapi masih keberatan menggunakan kontraseptif sendiri. Melibatkan suami dalam sesi dan berkongsi tanggungjawab kontrasepsi ialah dua langkah berasingan yang perlu ditangani oleh program.

Keperluan yang tidak dipenuhi semakin berkurang, tetapi wanita lebih muda masih berdepan jurang

NFHS-5 merekodkan penurunan keperluan perancangan keluarga yang tidak dipenuhi daripada kira-kira 13% pada 2015–16 kepada 9% pada 2019–21. Misi Kesihatan Kebangsaan menyatakan angka terkini dengan lebih tepat, iaitu 9.4%. Keperluan yang tidak dipenuhi merujuk kepada wanita berkahwin yang mahu berhenti mempunyai anak atau menangguhkan kelahiran seterusnya sekurang-kurangnya dua tahun tetapi tidak menggunakan sebarang kontraseptif.

Jumlah permintaan terhadap perancangan keluarga meningkat daripada 66% kepada 76% antara kedua-dua tinjauan. Ukuran itu menggabungkan wanita yang sudah menggunakan kontraseptif dengan mereka yang mahu mengelakkan atau menangguhkan kehamilan tetapi belum menggunakan sebarang kaedah.

Umur membawa perbezaan besar: keperluan yang tidak dipenuhi ialah 18% dalam kalangan wanita berkahwin berusia 15 hingga 19 tahun, berbanding 3% bagi mereka yang berusia 45 hingga 49 tahun. Wanita lebih muda mungkin memerlukan kaedah yang membolehkan mereka menangguhkan kehamilan sambil mengekalkan pilihan untuk mempunyai anak kemudian.

Halaman program kerajaan melaporkan bahawa 47.6% kelahiran berlaku kurang daripada tiga tahun selepas kelahiran sebelumnya, menurut data Sistem Pendaftaran Sampel bagi 2020. Program itu menggalakkan jarak tiga tahun antara kelahiran untuk meningkatkan kelangsungan hidup bayi. Oleh itu, akses yang boleh diharap kepada kaedah boleh balik penting bagi menentukan jarak kelahiran serta jumlah anak pada akhirnya.

Kejayaan bukan sekadar menjangkau lebih ramai pengguna

Kadar kesuburan India mencecah 2.0 anak bagi setiap wanita pada 2020, menurut Sistem Pendaftaran Sampel dan Misi Kesihatan Kebangsaan. Penggunaan kontraseptif moden turut meningkat daripada 47.8% pada 2015–16 kepada kira-kira 56.5% pada 2019–21. Peningkatan ini berlaku serentak dengan tumpuan berterusan tanggungjawab kontraseptif kepada wanita.

Dapatan kajian menghimpunkan tiga keutamaan praktikal: memastikan kaedah boleh balik sentiasa tersedia, memberikan maklumat yang mudah difahami kepada wanita sebelum mereka membuat pilihan, dan melibatkan lelaki dalam keputusan serta penggunaan kontraseptif. Setiap keutamaan menangani aspek berbeza dalam jurang antara senarai kaedah dengan pilihan yang benar-benar boleh digunakan.

Bagi wanita yang tidak mahu mempunyai anak lagi, keputusan sukarela untuk menjalani pensterilan kekal sebagai sebahagian daripada pilihan tersebut. Bagi wanita yang mahu menangguhkan kehamilan atau belum pasti tentang keinginan mempunyai anak pada masa depan, pilihan boleh balik yang boleh diharap serta penjagaan susulan yang mudah dicapai memenuhi keperluan yang berbeza. Liputan yang semakin luas menjadikan mutu dan kepelbagaian pilihan itu ukuran kemajuan seterusnya bagi India.

Perkara Utama

• Penggunaan kontraseptif dalam kalangan wanita yang kini berkahwin meningkat daripada kira-kira 40% pada 1992–93 kepada 66.7% pada 2019–21.
• Pensterilan wanita merangkumi 56.8% pengguna kontraseptif dalam tinjauan terkini, turun daripada 67.3% hampir tiga dekad sebelumnya.
• Pensterilan wanita dilakukan oleh 37.9% wanita berkahwin; kelaziman pensterilan lelaki ialah 0.3%.
• Penggunaan kondom ialah 4.9% dalam kelompok 20% paling miskin dan 17.8% dalam kelompok 20% paling kaya.
• Hanya 46.1% wanita yang baru menjalani pensterilan melaporkan menerima ketiga-tiga jenis maklumat yang diukur dalam penilaian kaunseling tinjauan itu.
• Keperluan yang tidak dipenuhi menurun, namun kekal paling tinggi dalam kalangan remaja berkahwin, iaitu 18%.