Krisis PM2.5 India Menjejaskan Lebih Daripada Paru-paru, Ketika Bukti Kesihatan Mendahului Piawaian Kualiti Udara

Beban kesihatan negara melangkaui jerebu musim sejuk Delhi

Had tahunan India bagi PM2.5 kekal pada 40 mikrogram per meter padu, lapan kali ganda garis panduan Pertubuhan Kesihatan Sedunia sebanyak 5, manakala satu kajian seluruh negara mengaitkan setiap kenaikan 10 mikrogram dengan peningkatan 8.6% dalam kadar kematian tahunan. Penemuan itu memberikan angka kepada bahaya yang bukan sahaja menyebabkan batuk dan sesak nafas, malah turut mengakibatkan penyakit jantung, strok dan kerosakan organ lain.

Penyelidikan yang diterbitkan dalam The Lancet Planetary Health pada Disember 2024 itu mengkaji kadar kematian dan menganggarkan pendedahan kepada pencemaran di seluruh India dari 2009 hingga 2019. Kajian itu menganggarkan 3.8 juta kematian sepanjang 11 tahun tersebut berpunca daripada pendedahan yang melebihi piawaian kebangsaan India. Dengan menggunakan garis panduan WHO yang lebih rendah sebagai perbandingan, para penyelidik menganggarkan kira-kira 1.5 juta kematian tambahan setiap tahun.

Kedua-dua anggaran itu menjawab soalan yang berbeza: berapa banyak kematian yang boleh dielakkan dengan memenuhi piawaian semasa India, dan berapa banyak yang boleh dielakkan dengan mencapai saranan WHO. Beban yang jauh lebih besar berdasarkan penanda aras lebih rendah menunjukkan bahawa pemilihan piawaian ialah keputusan kesihatan awam yang membawa kesan jauh melangkaui papan pemuka kualiti udara.

Purata tahunan kepekatan PM2.5 di Delhi ialah 96.4 mikrogram per meter padu pada 2025, kira-kira 2.4 kali had kebangsaan dan lebih 19 kali garis panduan WHO. Namun, masalah ini melangkaui ibu negara. Penilaian Januari 2026 oleh Centre for Research on Energy and Clean Air mendapati 1,787 daripada 4,041 bandar melebihi piawaian tahunan kebangsaan pada setiap tahun yang dinilai dari 2019 hingga 2024, kecuali 2020.

Jumlah itu kira-kira 44% daripada bandar yang dikaji. Bagi mereka yang berulang-alik, pekerja binaan, kanak-kanak dan orang yang bersenam di luar, pendedahan terkumpul melalui kegiatan harian biasa, termasuk pada hari ketika udara kelihatan bersih.

Dapatan kajian kadar kematian seluruh negara

Penyelidik menggunakan model untuk menganggarkan kepekatan PM2.5 bagi setiap kilometer persegi di India, bersama-sama data kematian daerah. Pengumuman kajian Harvard T.H. Chan School of Public Health menyatakan seluruh penduduk tinggal di kawasan yang melebihi garis panduan tahunan WHO sepanjang tempoh yang dikaji. Kepekatan di sesetengah wilayah mencecah 119 mikrogram per meter padu.

Hubungan antara pencemaran dengan kadar kematian lebih kuat bagi kenaikan yang bermula di bawah had tahunan India sebanyak 40 mikrogram per meter padu. Dapatan itu memberi sebab kepada pihak berkuasa kesihatan untuk meneruskan usaha pengurangan pencemaran, termasuk di kawasan yang sudah memenuhi penanda aras kebangsaan.

Petter Ljungman, pengarang bersama kajian dari Karolinska Institute di Sweden, menjelaskan maksud dapatan itu terhadap peraturan:

Hasil kajian menunjukkan bahawa garis panduan semasa di India tidak mencukupi untuk melindungi kesihatan. Peraturan yang lebih ketat dan langkah mengurangkan pelepasan amat penting.

Angka 8.6% itu menggambarkan perubahan kadar kematian tahunan dalam kalangan populasi apabila kepekatan pencemaran meningkat. Penilaian kesihatan seseorang masih bergantung pada usia, sejarah perubatan, tempoh pendedahan dan risiko lain. Doktor memerlukan maklumat itu untuk menentukan nasihat atau pemeriksaan yang sesuai.

Kesan zarah halus terhadap jantung dan buah pinggang

PM2.5 merujuk kepada zarah bawaan udara berukuran 2.5 mikrometer atau kurang, kira-kira 30 kali lebih kecil daripada lebar sehelai rambut manusia. Saiznya yang kecil membolehkannya bergerak jauh ke dalam paru-paru. Sesetengah komponennya boleh memasuki aliran darah, manakala keradangan yang bermula di paru-paru boleh menjejaskan bahagian badan yang lain.

Keradangan ialah tindak balas badan terhadap kecederaan atau iritasi. Jika berlarutan, ia boleh merosakkan tisu. Pencemaran juga boleh menyebabkan tekanan oksidatif, iaitu proses apabila molekul reaktif merosakkan sel, serta menjejaskan lapisan salur darah, tekanan darah dan pembekuan darah.

Dr Anshul Kumar Jain, pengarah kardiologi di CK Birla Hospital di Delhi, menyifatkan pendedahan berpanjangan kepada PM2.5 sebagai kebimbangan kardiovaskular, termasuk bagi golongan dewasa muda yang tidak merokok. Pencemaran boleh bertindak bersama-sama kolesterol tinggi, diabetes, tekanan darah tinggi yang tidak didiagnosis dan sejarah keluarga yang mengalami penyakit jantung pada usia muda.

Satu kajian yang diterbitkan dalam Journal of the American College of Cardiology pada 2026 menjejaki lebih 100,000 orang dewasa di China dan mengaitkan karbon organik, karbon unsur dan nitrat dalam PM2.5 dengan peningkatan risiko penyakit jantung koronari. Pengukuran bahan-bahan ini bersama-sama kepekatan keseluruhan zarah boleh membantu pihak berkuasa memahami pelepasan yang perlu ditangani.

Buah pinggang juga boleh terjejas melalui keradangan, kerosakan pada salur darahnya dan perubahan keupayaan menapis darah. Dr Anupam Roy, pengarah tambahan nefrologi dan pemindahan buah pinggang di Aakash Healthcare di Dwarka, berkata pencemaran juga mungkin memudaratkan buah pinggang secara tidak langsung dengan memburukkan tekanan darah tinggi, rintangan insulin dan kesihatan kardiovaskular. Penyelidik masih mengkaji sejauh mana sumbangannya terhadap penyakit buah pinggang kronik.

Dr Roy mengenal pasti penghidap diabetes, hipertensi atau penyakit buah pinggang sedia ada, serta warga emas, sebagai golongan yang memerlukan perhatian khusus. Penyakit buah pinggang boleh berkembang tanpa gejala awal yang ketara, menjadikan penjagaan perubatan berkala amat penting bagi mereka yang sudah mengalami keadaan ini.

Beban penyakit di utara India dapat diukur

Satu kajian di utara India yang diterbitkan pada 1 Mac 2025 dalam Ecotoxicology and Environmental Safety mengkaji Delhi, Haryana, Rajasthan, Uttar Pradesh dan Punjab. Kajian itu menganggarkan kematian yang dikaitkan dengan PM2.5 daripada lima kumpulan penyakit: kanser paru-paru, penyakit pulmonari obstruktif kronik, penyakit jantung iskemia, strok dan jangkitan saluran pernafasan bawah.

Anggaran kematian di lima kawasan itu meningkat daripada 171,551 pada 2019 kepada 175,140 pada 2022. Peningkatannya ialah 3,589 kematian, atau kira-kira 2.1%. Uttar Pradesh mencatat bahagian terbesar pada 2022.

Di Uttar Pradesh, anggaran kematian akibat strok yang dikaitkan dengan PM2.5 meningkat 29.48% antara 2019 dengan 2022. Peningkatan sepadan ialah 27.6% bagi penyakit jantung iskemia, 20.85% bagi penyakit pulmonari obstruktif kronik dan 20.35% bagi kanser paru-paru. Penyakit jantung iskemia berlaku apabila otot jantung menerima terlalu sedikit darah, lazimnya kerana arteri menyempit.

Penyelidik turut mengkaji tahun kehidupan yang dilaraskan mengikut ketidakupayaan, atau DALY, yang menggabungkan tahun kehidupan yang hilang akibat kematian pramatang dengan tahun kehidupan dalam keadaan kesihatan yang buruk. Jahangirpuri di Delhi mencatat faktor tertinggi yang dilaporkan bagi potensi kerosakan kesihatan bagi setiap kilogram PM2.5 yang dilepaskan, iaitu 98.8 DALY per kilogram. Ukuran itu menghubungkan pelepasan dengan anggaran kehilangan kesihatan dan membantu mengenal pasti tempat yang boleh memperoleh manfaat besar daripada pengurangan pencemaran.

Anggaran kerugian ekonomi yang dikaitkan dengan kematian akibat lima penyakit itu berkisar antara kira-kira US$198 bilion hingga US$277 bilion sepanjang tahun kajian dari 2019 hingga 2022. Penilaian ini menggambarkan beban ekonomi akibat kematian pramatang, bukan sekadar bil perubatan isi rumah.

Bahan api fosil, asap dalam rumah dan pendedahan kepada kebakaran hutan

Penyelidikan yang menjejaki iklim dan kesihatan menganggarkan pendedahan kepada PM2.5 dikaitkan dengan lebih 2.2 juta kematian di India pada 2023, meningkat 22% berbanding 2016. Anggaran ini meliputi tempoh dan kerangka penilaian yang berbeza daripada kajian seluruh negara bagi 2009 hingga 2019; setiap pengiraan mengukur beban berdasarkan andaian pendedahannya sendiri.

Pembakaran bahan api fosil menyumbang kepada 38% daripada anggaran kematian akibat PM2.5 pada 2023. Arang batu membentuk 67% daripada bahagian bahan api fosil itu, sekali gus menunjukkan penjanaan tenaga dan penggunaan arang batu lain sebagai sasaran utama untuk mengurangkan kemudaratan kesihatan.

Pencemaran udara dalam rumah daripada bahan api yang mencemarkan dikaitkan dengan kira-kira 617,000 kematian pada 2023, berbanding 783,000 pada 2016. Jumlah itu menurun kira-kira 21%, meskipun beban yang masih tinggal adalah besar. Pendedahan kepada asap di dalam rumah menjadikan akses kepada tenaga isi rumah yang lebih bersih sebahagian daripada cabaran kesihatan yang sama seperti pelepasan kenderaan dan industri.

Asap kebakaran hutan dikaitkan dengan anggaran 90,300 kematian setahun sepanjang 2021 hingga 2025, berbanding 67,800 setahun sepanjang 2003 hingga 2012. Peningkatannya kira-kira satu pertiga. Anggaran ini meliputi laluan pencemaran dan populasi yang bertindih, maka angka tersebut menggambarkan bahagian beban yang berbeza dan bukannya satu jumlah keseluruhan yang digabungkan.

Sepenting mana semakan piawaian India

India terus menggunakan National Ambient Air Quality Standards yang dimaklumkan pada 2009. Central Pollution Control Board memulakan semakan pada 2020, dengan pasukan IIT Kanpur diberi tugas termasuk penilaian risiko kesihatan, had yang disemak semula, panduan tentang kawasan yang tidak memenuhi piawaian serta analisis kos dan manfaat pelaksanaan.

Maklum balas CPCB di bawah Akta Hak kepada Maklumat, bertarikh 26 Oktober 2026, menyatakan laporan teknikal yang disemak masih dalam penelitian. Tiada tarikh untuk memaklumkan piawaian baharu diberikan.

Proses itu telah melalui beberapa peringkat penting:

• 6 Mei 2020: CPCB menubuhkan jawatankuasa pemandu untuk semakan piawaian.
• Disember 2021: CPCB dan IIT Kanpur menandatangani perjanjian kajian.
• 6 Oktober 2023: IIT Kanpur menyerahkan laporan awal.
• 1 Julai 2024: Jawatankuasa pemandu mengadakan mesyuarat terkini yang dikenal pasti dalam maklum balas RTI.
• November 2024: Tarikh akhir yang ditetapkan untuk menyiapkan kerja itu berlalu.
• 16 Disember 2025: IIT Kanpur menyerahkan laporan yang disemak dengan memasukkan maklum balas.
• Oktober 2026: Piawaian 2009 masih berkuat kuasa.

CPCB menyalurkan Rs 19.6 lakh kepada IIT Kanpur bagi projek itu. Semakan tersebut turut meneliti sama ada pemantauan perlu meliputi bahan pencemar tambahan, termasuk zarah ultrahalus. Mengemas kini piawaian mempengaruhi cara pihak berkuasa menilai pematuhan dan mengenal pasti tempat yang memerlukan tindakan, manakala manfaat kesihatan sebenar bergantung pada pengurangan kepekatan pencemaran.

Perbelanjaan untuk udara bersih belum mencapai pematuhan

National Clean Air Programme bermula pada Januari 2019. Di 130 bandar yang menyertainya, sebanyak Rs 16,824 crore disalurkan dan Rs 12,087 crore dibelanjakan dalam tempoh tujuh tahun, iaitu kira-kira 72% daripada dana yang disalurkan.

Analisis CREA mendapati 117 daripada 130 bandar itu, atau 90%, masih melebihi piawaian tahunan kebangsaan bagi PM10 dalam tahun kewangan 2025 hingga 2026. Hanya 13 bandar mematuhinya. Bilangan bandar yang melebihi had itu meningkat daripada 112 pada 2019 hingga 2020.

PM10 merangkumi zarah berukuran sehingga 10 mikrometer, termasuk pecahan PM2.5 yang lebih kecil. Sasaran program yang disemak semula ialah pengurangan PM10 sebanyak 40% menjelang 2025 hingga 2026, atau mencapai piawaian tahunan 60 mikrogram per meter padu. Penjejakan PM2.5 bersama-sama PM10 akan memberikan gambaran yang lebih langsung tentang pendedahan kepada zarah halus yang dikaji dalam kajian kadar kematian.

Empat puluh tiga bandar mencatat paras PM10 lebih tinggi berbanding 2019 hingga 2020, meskipun jumlah perbelanjaan mencecah Rs 2,857 crore. Peningkatan yang dilaporkan termasuk 59.3% di Navi Mumbai, 40.4% di Nashik, 24.7% di Pune dan 20% di Chennai.

Delhi menunjukkan kemajuan serta jarak yang masih perlu ditempuh. Purata tahunan PM2.5 di bandar itu menurun daripada 131.3 mikrogram per meter padu pada 2016 kepada 96.4 pada 2025, iaitu pengurangan kira-kira 26.6%. PM10 turun daripada 284.2 kepada 197.3 dalam tempoh yang sama, kira-kira 30.6%, tetapi masih sekitar 3.3 kali had tahunan kebangsaannya.

Langkah yang boleh diambil sekarang

Mereka yang mengalami gejala pernafasan berterusan, penyakit jantung atau paru-paru sedia ada, atau pendedahan pekerjaan yang tinggi wajar mendapatkan nasihat perubatan. Kanak-kanak, wanita hamil dan warga emas juga lebih terdedah kepada risiko. Doktor boleh menyesuaikan penilaian berdasarkan gejala, pendedahan dan sejarah perubatan; tiada program ujian diagnostik sejagat yang diwajibkan untuk semua orang yang menghirup udara tercemar.

Langkah berjaga-jaga praktikal boleh mengurangkan jumlah pencemaran yang dihidu:

• Semak Indeks Kualiti Udara setempat sebelum melakukan senaman berat di luar dan pindahkan aktiviti ke dalam bangunan apabila pencemaran tinggi.
• Elakkan jalan yang sesak dengan kenderaan ketika memilih laluan untuk berjalan kaki atau berbasikal.
• Gunakan respirator N95 atau yang setara, dengan padanan yang baik, di luar ketika pencemaran teruk.
• Tingkatkan kualiti udara dalam rumah jika boleh, termasuk dengan menggunakan penulen udara bersaiz sesuai yang dilengkapi penapisan HEPA.
• Teruskan penjagaan perubatan bagi diabetes, tekanan darah tinggi, penyakit jantung atau penyakit buah pinggang, dan bincangkan pemantauan dengan doktor.

Tekanan dada, sesak nafas, peluh sejuk, loya atau sakit yang merebak ke lengan, belakang atau rahang boleh menandakan serangan jantung dan memerlukan bantuan perubatan kecemasan dengan segera. Serangan jantung berlaku apabila aliran darah ke otot jantung tersumbat. Henti jantung berlaku apabila jantung tiba-tiba berhenti mengepam dengan berkesan.

Dr Harsh Mahajan, pengasas dan pengerusi Mahajan Imaging & Labs serta mentor di FICCI Health, berkata usaha pencegahan perlu melangkaui temu janji dan ujian:

Pemeriksaan kesihatan individu tidak boleh menggantikan udara yang lebih bersih. Kita memerlukan tindak balas kesihatan awam yang lebih mantap, menggabungkan usaha berterusan untuk mengurangkan pencemaran, kesedaran lebih tinggi tentang kesan jangka panjangnya dan peralihan kepada pencegahan, bukannya menunggu sehingga penyakit berlaku.

Kawalan pencemaran mesti melangkaui sempadan bandar

Pengangkutan, industri, penjanaan tenaga, pembinaan, penggunaan bahan api isi rumah dan pembakaran terbuka semuanya menyumbang kepada beban pencemaran India. Cuaca musim sejuk boleh memerangkap pelepasan berhampiran permukaan tanah lalu meningkatkan kepekatan pendedahan, manakala ukuran tahunan menunjukkan tindakan diperlukan sepanjang tahun.

Joel Schwartz, pengarang bersama kajian dan ahli fakulti kesihatan persekitaran di Harvard T.H. Chan School of Public Health, menggesa kawalan di loji janakuasa arang batu dan had terhadap pembakaran tanaman:

Delhi mungkin mendapat perhatian utama, tetapi masalah ini berlaku di seluruh India dan usaha di peringkat negara diperlukan. Loji janakuasa elektrik yang membakar arang batu perlu dilengkapi penyental, pembakaran tanaman perlu dihadkan dan, yang paling penting, kerajaan perlu mengiktirafnya sebagai isu besar.

Ketua penganalisis CREA, Manoj Kumar, menggesa pelan pencemaran serantau yang melangkaui sempadan perbandaran, sasaran berasingan bagi sumber pelepasan utama, serta pemantauan PM2.5 dan bahan pencemar bergas bersama-sama PM10. Pendekatan sedemikian akan menangani pencemaran yang bergerak antara kawasan perindustrian, pekan, ladang dan bandar.

Bagi penduduk, ukuran kejayaan yang utama ialah udara lebih bersih secara berterusan: pendedahan tahunan lebih rendah semasa bersekolah, bekerja, dalam perjalanan dan ketika berada di rumah. Piawaian lebih ketat, kawalan pelepasan yang disasarkan dan penjagaan perubatan yang mudah diakses menangani bahagian tugas yang berbeza.

Perkara Utama

• Satu kajian seluruh negara mengaitkan setiap kenaikan 10 mikrogram per meter padu dalam PM2.5 tahunan dengan peningkatan kadar kematian sebanyak 8.6%.
• Had tahunan PM2.5 India ialah 40 mikrogram per meter padu, berbanding garis panduan WHO sebanyak 5.
• Pendedahan kepada zarah halus menjejaskan kesihatan kardiovaskular, manakala penyelidik sedang mengkaji sumbangannya terhadap penyakit buah pinggang.
• Purata tahunan PM2.5 Delhi menurun kira-kira 26.6% antara 2016 dengan 2025, tetapi masih lebih dua kali ganda had kebangsaan.
• Daripada 130 bandar dalam National Clean Air Programme, 117 melebihi piawaian tahunan PM10 pada 2025 hingga 2026.
• Semakan piawaian India masih belum selesai pada Oktober 2026 dan tarikh pemakluman belum diumumkan.
• Langkah berjaga-jaga peribadi boleh mengurangkan pendedahan, manakala pengurangan pelepasan berterusan diperlukan untuk melindungi seluruh populasi.