First Resources Berdepan Dakwaan Baharu Mengenai Hubungan Tersembunyi dalam Industri Minyak Sawit dan Kehilangan Hutan di Indonesia

Laluan minyak sawit bersama menimbulkan persoalan terhadap penafian korporat

Rekod perakaunan dalaman, keterangan di mahkamah dan penghantaran minyak sawit di sepanjang Sungai Mahakam, Indonesia, menjadi tumpuan dakwaan baharu bahawa First Resources, syarikat tersenarai di Singapura, menyembunyikan hubungan perniagaan dengan syarikat yang dituduh membersihkan ribuan hektar hutan.

Rainforest Action Network (RAN) berkata, rekod menunjukkan syarikat dalam First Resources, Kumpulan Kalimantan Agro Sejahtera (KAS) dan FAP Agri disenaraikan sebagai "pihak berkaitan". Siasatannya turut menjejaki minyak sawit mentah dari kilang mereka melalui infrastruktur pengangkutan dan penyimpanan bersama di Kalimantan Timur, di bahagian Borneo yang terletak dalam wilayah Indonesia.

Dalam pengumuman siasatannya, RAN melaporkan pembukaan hutan seluas lebih 9,800 hektar di kawasan konsesi yang menurutnya dikawal oleh kumpulan Fangiono antara Januari 2021 hingga Mei 2026. Pengumuman bertarikh 29 Oktober itu turut mengenal pasti kira-kira AS$1.2 bilion kredit yang diberikan kepada syarikat dalam kumpulan berkenaan antara Januari 2021 hingga September 2026.

First Resources, yang dikawal oleh keluarga jutawan Fangiono dan mengurus lebih 270,000 hektar ladang kelapa sawit, menolak dakwaan bahawa syarikat-syarikat itu bersepadu. Syarikat itu berkata operasinya mematuhi undang-undang dan menafikan menyelaraskan atau mencampurkan rantaian bekalan minyak sawit mentah dengan pembekal Indonesia yang dikenal pasti penyiasat. FAP Agri turut mempertikaikan dakwaan utama. KAS tidak menjawab permintaan untuk memberikan ulasan.

Menjejaki minyak sawit dari kilang ke sungai

Penyiasat RAN menjejaki lori dan tongkang yang membawa minyak sawit mentah, iaitu minyak yang diekstrak daripada buah sawit yang dituai sebelum ditapis. Mereka mendokumentasikan penghantaran dari kilang KAS yang melalui kemudahan pengumpulan minyak pukal milik First Resources di Sungai Mahakam, bersama minyak daripada First Resources dan FAP Agri.

Kemudahan pengumpulan minyak pukal mengumpul dan menyimpan minyak sebelum ia dihantar dalam muatan lebih besar. RAN berkata minyak daripada ketiga-tiga kumpulan itu dipercayai dicampurkan di situ sebelum dihantar ke kilang penapisan di pesisir pantai yang membekalkan pasaran antarabangsa. Pekerja yang ditemu bual dalam siasatan itu turut menceritakan hubungan antara perniagaan berkenaan.

Bagi pembeli, laluan itu penting kerana rekod alam sekitar sesuatu penghantaran bergantung pada ladang yang membekalkannya. Apabila minyak daripada beberapa pengeluar dimasukkan ke dalam tempat penyimpanan bersama, pembeli tidak dapat mengetahui sepenuhnya asal usul minyak jika hanya menyemak nama yang tertera pada dokumen jualan akhir.

First Resources menjual minyak kepada Cargill dan syarikat besar lain dalam sektor pemprosesan dan perdagangan makanan. RAN telah mengemukakan aduan rasmi kepada pedagang dan jenama global, meminta mereka menyiasat dan menggantung pembelian daripada kumpulan lebih luas itu. Aduan tersebut ialah permintaan untuk tindakan; siasatan itu tidak mengumumkan sebarang keputusan pembeli susulan daripadanya.

Fail perakaunan dan hubungan kakitangan menambah rumit pertikaian

Menurut RAN, fail perakaunan dalaman bertarikh April 2024 kelihatan menyenaraikan syarikat dalam First Resources, KAS dan FAP Agri sebagai pihak berkaitan. Dalam perakaunan, istilah itu lazimnya merujuk kepada perniagaan atau individu yang mempunyai hubungan melalui pemilikan, kawalan atau pengaruh. Penyiasat menganggap penggunaannya penting kerana First Resources sebelum ini secara terbuka menafikan hubungan komersial dengan KAS.

Rekod daripada saman yang difailkan KAS pada 2022 menambah satu lagi bukti. RAN berkata kenyataan pekerja dalam prosiding itu menggambarkan pengangkutan minyak sawit KAS ke operasi First Resources secara berkala.

Environmental Investigation Agency (EIA) dan rakan kongsinya di Indonesia, Kaoem Telapak, meneliti hubungan korporat, kakitangan dan komersial dalam siasatan Hubungan Korporat mereka. Mereka mengenal pasti seorang pesuruhjaya syarikat KAS yang turut disebut sebagai ketua komersial FAP Agri, serta dokumen yang merekodkan urus niaga antara perniagaan dalam kedua-dua kumpulan itu.

First Resources memberitahu EIA bahawa KAS bukan anak syarikat, syarikat bersekutu, pihak berkaitan mahupun pihak berkepentingan First Resources. Syarikat itu turut berkata ia tidak membeli produk minyak sawit daripada KAS atau melakukan urus niaga lain dengannya. FAP Agri mempertikaikan tafsiran EIA terhadap bukti berkaitan kakitangan dan urus niaga, dengan berkata hubungan komersial tidak membuktikan wujudnya kawalan korporat.

Pertikaian itu melibatkan pemilikan serta urusan perniagaan harian. Penyiasat mempersoalkan sama ada syarikat yang dikemukakan sebagai entiti berasingan berkongsi cukup banyak aspek pengurusan, perdagangan dan logistik sehingga kegiatan mereka sepatutnya tertakluk pada komitmen kemampanan yang sama.

Kehilangan hutan merentasi kawasan konsesi berbeza

Analisis satelit yang dihuraikan dalam siasatan itu menganggarkan pembukaan hutan yang dikaitkan dengan KAS dan FAP Agri melebihi 9,300 hektar antara 2021 hingga 2026. Pengumuman RAN menyebut angka lebih luas, iaitu lebih 9,800 hektar di kawasan konsesi yang dikenal pasti dikawal oleh kumpulan Fangiono antara Januari 2021 hingga Mei 2026.

Jumlah tersebut meliputi kumpulan kawasan konsesi dan tempoh yang dihuraikan secara berbeza. RAN mendokumentasikan kewujudan Ungka Kelabu Timur yang terancam di habitat terjejas akibat pembukaan hutan itu, sekali gus mengaitkan pertikaian korporat dengan kelangsungan hidup haiwan yang mendiami hutan berkenaan.

KAS mempunyai profil awam yang kecil berbanding skala operasinya yang dilaporkan. Maklumat pengambilan pekerja dan latihan korporat yang dipetik penyiasat menyebut kira-kira 70,000 hektar tanah, enam kilang minyak sawit dan sekitar 15,000 pekerja. Struktur pemilikannya menjurus kepada syarikat yang berdaftar di Kepulauan Virgin British, tempat individu yang akhirnya mendapat manfaat daripada entiti tersebut tidak didedahkan kepada umum.

Penemuan terdahulu turut merangkumi kawasan di luar Borneo. Dalam A Family Affair, yang diterbitkan pada 7 Ogos 2025, Kaoem Telapak dan EIA mendakwa sebuah syarikat yang berafiliasi dengan Ciliandry Anky Abadi (CAA) telah membersihkan lebih 6,000 hektar hutan di Papua sejak 2022.

Laporan itu mengenal pasti First Resources, FAP Agri dan CAA sebagai perniagaan yang didakwa berafiliasi dengan keluarga Fangiono. Laporan itu turut menghuraikan dakwaan mengenai konflik berpanjangan dengan Masyarakat Adat dan komuniti tempatan, serta operasi tanpa permit lengkap. Angka bagi Papua itu melibatkan lokasi dan tempoh yang berbeza daripada jumlah pembukaan hutan terbaharu.

Tindakan pensijilan tidak menyelesaikan dakwaan mengenai pemilikan

First Resources berikrar pada 2015 untuk menghentikan penebangan hutan dalam rantaian bekalannya. Rekod korporat menunjukkan lebih separuh daripada ladangnya kemudian memperoleh pensijilan Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO), sebuah pertubuhan sukarela yang menetapkan keperluan alam sekitar dan sosial untuk ahlinya.

Pensijilan RSPO penting dari segi komersial kerana pelanggan dan pemberi pinjaman menggunakannya ketika menilai komitmen alam sekitar. First Resources turut menerbitkan laporan kemampanan sebagai syarikat tersenarai di Bursa Singapura. Laporan itu tidak disemak oleh pihak ketiga bebas.

Aduan RSPO yang difailkan pada 2021 mendakwa First Resources mengawal kumpulan korporat lain. New Borneo Agri, nama terdahulu yang digunakan untuk KAS, ditambah kepada aduan itu pada 2024. Menurut EIA, kes tersebut ditutup pada 2025 dan First Resources dikenakan penggantungan selama tiga bulan kerana gagal mengisytiharkan sepenuhnya hubungannya dengan FAP Agri.

Keputusan itu tidak mewajibkan First Resources menganggap KAS sebagai sebahagian daripada kumpulan yang sama. Penyelidik kanan RAN, Alex Helan, mempersoalkan pengendalian kes tersebut dengan berhujah bahawa keputusan itu tidak menangani secukupnya dakwaan pergerakan minyak yang dikaitkan dengan penebangan hutan melalui laluan bekalan bersama.

Bagi badan pensijilan, isu praktikalnya ialah cara menentukan sempadan sesebuah syarikat. Komitmen yang hanya meliputi perniagaan yang disenaraikan secara rasmi sebagai anak syarikat boleh menyebabkan operasi lain yang mempunyai kaitan dengannya terlepas daripada skop. EIA dan RAN mahukan penelitian lebih menyeluruh terhadap aspek pengurusan, pembiayaan, perolehan dan logistik, selain pemilikan saham rasmi.

Penjualan di Sorong Selatan berdepan persoalan baharu

EIA dan Kaoem Telapak turut meneliti dua kawasan konsesi di Sorong Selatan, PT PMP dan PT PPM, yang diperoleh First Resources sebelum dijual kemudian. Laporan asal menyatakan penjualan itu berlaku pada 2025. Kawasan konsesi tersebut kini dimiliki PT HAM.

Penyiasat berkata PT HAM dan PT BMS, sebuah syarikat perkapalan yang dikaitkan dengan First Resources, mempunyai pemilik benefisial muktamad yang sama: Zarvex Global Ltd, yang berdaftar di Kepulauan Virgin British. Pemilik benefisial muktamad ialah pihak di hujung rantaian pemilikan yang akhirnya memiliki atau mendapat manfaat daripada perniagaan itu.

Hubungan pemilikan bersama itu mendorong EIA meminta penjelasan lebih menyeluruh tentang penjualan tersebut dan perniagaan yang terlibat. Ben Melling, pegawai kempen hutan EIA, berkata penemuan itu menimbulkan persoalan sama ada pemindahan tersebut benar-benar memisahkan aset berkenaan daripada syarikat itu.

Melling menjelaskan sebab organisasinya meneliti lebih daripada sekadar nama yang dikaitkan dengan syarikat tertentu:

Isu ini berkaitan dengan akauntabiliti. Sesebuah syarikat tidak boleh dinilai hanya berdasarkan rekod alam sekitar perniagaan yang secara rasmi menggunakan namanya jika, di sebalik struktur korporat itu, terdapat hubungan ketara dengan syarikat lain yang sedang membersihkan hutan.

EIA dan Kaoem Telapak meminta First Resources dan FAP Agri mendedahkan hubungan mereka dengan KAS, dahulu dan sekarang, termasuk urusan kakitangan, urus niaga, logistik dan pembiayaan.

First Resources mengemukakan respons berhubung kebakaran

First Resources turut berdepan penelitian berhubung kebakaran dan jerebu di Indonesia. Dalam respons terkini berhubung kebakaran bertarikh 16 Oktober 2026, syarikat itu berkata keadaan kering berpanjangan yang dikaitkan dengan El Nino telah meningkatkan kegiatan kebakaran di rantau itu, dengan kawasan konsesinya di Kalimantan Barat paling terjejas.

Kenyataan yang ditandatangani setiausaha syarikat Victor Lai Kuan Loong itu berkata pemeriksaan di lapangan mendapati banyak titik panas berhampiran berpunca dari luar sempadan operasinya. Sebahagian kebakaran kemudian merebak ke kawasan yang diuruskannya, lalu pasukan syarikat berusaha mengawalnya. First Resources turut berkata jumlah titik panas di Kalimantan Barat merosot dengan ketara dalam beberapa minggu kebelakangan ini dan sebahagian besarnya tertumpu di tempat yang bukan kawasan operasinya.

Syarikat itu menyatakan bahawa Dasar Pembakaran Sifar meliputi penyediaan tanah dan penanaman semula pada masa depan, disokong pemantauan satelit harian, dron, rondaan darat, anggota bomba terlatih dan peralatan. Bagi ladang gambut sedia ada, syarikat itu berkata pasukannya memantau paras air, hujan dan kelembapan tanah. Gambut ialah tanah yang kaya dengan bahan tumbuhan separa reput dan lebih mudah terbakar apabila kering.

PT Kayung Agro Lestari, atau PT KALE, menyertai kumpulan itu menerusi pengambilalihan PT Austindo Nusantara Jaya pada Mei 2025. First Resources berkata PT KALE tidak merancang sebarang program penanaman semula. Syarikat itu menyatakan kesukaran untuk sampai ke kawasan kebakaran di kawasan pemuliharaan kerana akses dan bekalan air mungkin terhad.

First Resources mengakui kegiatan operasinya terganggu akibat jarak penglihatan yang buruk dan mutu udara yang merosot, tetapi berkata ia tidak menjangkakan kesan ketara terhadap operasi atau kewangan. Kenyataan syarikat berhubung kebakaran itu menyentuh langkah pencegahan, respons dan pengurusan ladang, manakala siasatan baharu menumpukan hubungan korporat dan asal usul minyak sawit yang didagangkan.

Aduan bertahun-tahun mendorong tuntutan terhadap pembeli dan bank

Dakwaan itu berkembang melalui aduan korporat, siasatan dan respons syarikat selama lebih sedekad. Tarikh-tarikh utama ialah:

• 2015: First Resources berikrar menghentikan penebangan hutan dalam rantaian bekalannya.
• 2021: Aduan RSPO mempersoalkan dakwaan bahawa syarikat itu mengawal kumpulan korporat lain.
• 2022: Saman KAS menghasilkan kenyataan pekerja yang kemudian dipetik sebagai bukti hubungan pengangkutan.
• 2024: New Borneo Agri ditambah kepada aduan RSPO; First Resources menafikan hubungan komersial dengan KAS.
• 2025: Kes RSPO ditutup dan First Resources digantung selama tiga bulan berhubung pendedahan tentang hubungannya dengan FAP Agri. EIA dan Kaoem Telapak menerbitkan A Family Affair pada 7 Ogos.
• Oktober 2026: First Resources mengeluarkan respons terkini berhubung kebakaran, diikuti pengumuman RAN mengenai penemuan baharu pada 29 Oktober.

Anggaran kredit sebanyak AS$1.2 bilion oleh RAN turut mengaitkan bank dengan pertikaian itu, bersama-sama pembeli komoditi. Organisasi tersebut berkata pembiayaan itu merangkumi pinjaman daripada bank utama Asia yang mempunyai dasar untuk menghalang sokongan kepada pelanggan yang mendorong penebangan hutan.

Pembeli minyak sawit lazimnya menggunakan komitmen NDPE, iaitu tiada penebangan hutan, tiada pembangunan di tanah gambut dan tiada eksploitasi. Untuk menguatkuasakan komitmen itu, minyak perlu dijejaki kembali menerusi pedagang, kemudahan penyimpanan dan kilang hingga ke ladang yang menghasilkan buah sawit.

Pakar kanan penglibatan korporat RAN, Pete Cooper, berkata pembeli memerlukan pemeriksaan bebas terhadap pembukaan hutan dan pendedahan maklumat pembekal:

Pembeli tidak boleh mempercayai janji bahawa minyak sawit bebas daripada penebangan hutan jika pembekal menyembunyikan asal usul minyak itu.

RAN mahu pembelian daripada kumpulan lebih luas itu digantung sementara siasatan dijalankan. EIA dan Kaoem Telapak menggesa penggantungan pembelian, perdagangan dan hubungan lain yang dikenal pasti dengan KAS sehingga persoalan mereka dijawab. Pengumuman itu tidak menetapkan tarikh akhir untuk jawapan atau tarikh keputusan pensijilan baharu.

Perkara Utama

• RAN mendakwa rekod perakaunan dan logistik minyak sawit yang dikongsi menghubungkan First Resources, KAS dan FAP Agri dengan lebih rapat daripada yang diakui secara terbuka.
• RAN melaporkan pembukaan hutan seluas lebih 9,800 hektar di kawasan konsesi yang menurutnya dikawal oleh kumpulan Fangiono antara Januari 2021 hingga Mei 2026.
• First Resources menafikan dakwaan bahawa rantaian bekalannya bersepadu; FAP Agri mempertikaikan penemuan utama, manakala KAS tidak memberikan respons.
• Aduan RSPO ditutup pada 2025, dengan First Resources digantung selama tiga bulan berhubung pendedahan tidak lengkap tentang hubungannya dengan FAP Agri.
• EIA dan Kaoem Telapak menuntut pendedahan korporat yang lebih menyeluruh, sementara kumpulan alam sekitar menggesa pembeli menggantung hubungan perniagaan tertentu.
• First Resources berkata ia melarang pembakaran, mengekalkan sistem pemantauan dan respons kebakaran, serta tidak menjangkakan kesan kewangan ketara akibat kebakaran dan jerebu.