Suruhanjaya Kebenaran Filipina Tawar Bantuan kepada Keluarga Berhubung Sijil Kematian Perang Dadah yang Dipertikaikan

Tiga belas kematian, lima doktor dan rekod perubatan yang dipertikaikan

MANILA, Filipina: Tiga belas orang yang mayat mereka menunjukkan kesan tembakan direkodkan meninggal dunia akibat penyakit, termasuk radang paru-paru, strok dan sepsis, menurut dapatan yang diketengahkan oleh pakar patologi forensik Raquel Fortun. Percanggahan itu mendorong Suruhanjaya Kebenaran masyarakat sivil memohon siasatan terhadap lima doktor serta menawarkan bantuan guaman kepada keluarga terjejas.

Kes-kes itu melibatkan kematian di Caloocan dan Quezon City semasa kempen bekas Presiden Rodrigo Duterte membanteras dadah haram. Mayat digali semula dan diperiksa oleh Fortun, anggota suruhanjaya itu, yang mengenal pasti perbezaan antara kecederaan dengan punca kematian yang dicatatkan pada sijil kematian.

Seorang daripada lima doktor itu sudah meninggal dunia. Doktor berkenaan dan seorang lagi pernah bertugas sebagai pegawai perubatan di jabatan kesihatan Caloocan dan Quezon City. Dakwaan itu membabitkan orang yang ditembak di kepala, badan, lengan atau leher, tetapi dokumen mereka menyatakan kematian berpunca daripada penyakit.

Suruhanjaya itu merancang menghubungi keluarga, meneliti rekod mereka dan menyerahkan sijil kematian serta dokumen sokongan kepada Suruhanjaya Kawal Selia Profesional (PRC). Suruhanjaya itu juga berhasrat menulis kepada Persatuan Perubatan Filipina (PMA) bagi memohon siasatan.

Carlos Conde, jurucakap Suruhanjaya Kebenaran, berkata bantuan akan bergantung pada tindakan yang ingin diambil oleh keluarga.

"Dan jika mereka mahu memfailkan petisyen, sudah tentu kami akan membantu mereka," katanya.

Neri Colmenares, peguam yang mewakili keluarga mangsa dan bekas wakil Bayan Muna, berkata keluarga ketika ini tidak merancang untuk mengambil tindakan terhadap doktor berkenaan. Beliau berhujah bahawa pendakwa kerajaan sepatutnya bertanggungjawab menyiasat kemungkinan jenayah, bukannya meletakkan beban itu pada keluarga.

Mengapa punca kematian penting

Sijil kematian ialah rekod rasmi yang boleh menjadi bukti penting apabila keluarga memohon siasatan atau membawa kes ke mahkamah. Jika kematian akibat tembakan maut dicatatkan sebagai berpunca daripada penyakit, keluarga terpaksa mencabar rekod perubatan itu sambil cuba mengenal pasti pihak yang membunuh insan tersayang mereka.

Ephraim Cortez, presiden Kesatuan Kebangsaan Peguam Rakyat (NUPL), berkata beberapa kes menunjukkan percanggahan langsung antara laporan polis dengan dokumen perubatan: laporan polis menyatakan kematian berlaku semasa operasi yang digambarkan sebagai sah, manakala sijil kematian mencatatkan punca semula jadi.

Cortez berkata ramai keluarga tidak mampu membayar kos bedah siasat atau laporan perubatan yang disediakan untuk prosiding undang-undang. Bedah siasat memeriksa mayat untuk menentukan cara seseorang meninggal dunia; dapatan itu boleh membantu penyiasat mengaitkan kecederaan dengan kematian.

Keluarga yang tidak mempunyai dapatan tersebut berdepan masalah praktikal yang sukar. Mereka mungkin tahu saudara-mara mereka ditembak, tetapi dokumen rasmi yang perlu dikemukakan mencatatkan kematian akibat penyakit. Mendapatkan bukti perubatan tambahan dan membetulkan rekod boleh memerlukan wang, bantuan guaman dan masa.

Colmenares menghuraikan kesannya terhadap keluarga dan menggesa siasatan dijalankan terhadap kemungkinan kerjasama antara doktor dengan polis.

"Kesan kesilapan mencatat punca kematian ini bukan perkara kecil. Ini tindakan yang sangat serius, dan doktor itu perlu disiasat. Mereka yang didapati bersekongkol dengan polis harus dipenjarakan," katanya.

Tindakan yang boleh diambil pengawal selia perubatan

PRC mengakui gesaan supaya tindakan diambil dan berkata Lembaga Pengawalseliaan Profesional Perubatan akan menilai bukti. Dengan merujuk Akta Pemodenan Profesional 2000, agensi itu berkata lembaga profesional berkuasa menyiasat dakwaan pelanggaran oleh pengamal.

Lembaga itu boleh mempertimbangkan siasatan motu proprio, iaitu siasatan yang dimulakan atas kuasanya sendiri. Suruhanjaya Kebenaran juga boleh memfailkan aduan pentadbiran dengan sokongan sijil yang dipertikaikan serta bukti lain.

PRC menyatakan langkah pertama yang dicadangkan oleh lembaga itu dalam satu kenyataan.

"Suruhanjaya, melalui Lembaga Pengawalseliaan Profesional Perubatan, akan menilai bukti yang tersedia bagi menentukan tindakan sewajarnya dan menilai sama ada terdapat alasan yang mencukupi untuk meneruskan siasatan motu proprio," katanya.

Doktor yang didapati, berdasarkan bukti kukuh, melanggar undang-undang profesional, etika perubatan atau peraturan lain yang terpakai boleh digantung atau dibatalkan pendaftarannya untuk mengamalkan perubatan. PRC berkata sebarang siasatan akan mematuhi undang-undang dan menghormati hak golongan profesional yang terbabit.

Tindakan tatatertib profesional dan pertuduhan jenayah melalui saluran berbeza

Theodore Te, pengerusi sementara Kumpulan Bantuan Guaman Percuma, berkata PRC paling berkelayakan menilai sama ada doktor berkenaan bertindak mengikut peraturan profesional dan etika. Beliau turut membangkitkan kemungkinan liabiliti atas kecuaian profesional.

Kes tatatertib profesional meneliti sama ada doktor melanggar piawaian amalan perubatan. Kes jenayah pula menentukan sama ada seseorang melakukan kesalahan yang boleh dihukum di bawah undang-undang jenayah. Perbuatan yang sama boleh mencetuskan kedua-dua bentuk penelitian, tetapi bukti yang diperlukan dan hukuman yang boleh dikenakan berbeza.

Te berkata liabiliti jenayah bergantung pada bukti, termasuk sama ada catatan tidak tepat berpunca daripada kecuaian atau niat sengaja untuk mengelirukan. Beliau menyebut pemalsuan dokumen awam sebagai kemungkinan pertuduhan jika penipuan yang disengajakan dapat dibuktikan, dan membangkitkan kemungkinan konspirasi jika bukti menunjukkan penglibatan dalam rancangan yang lebih besar.

Mahkamah jenayah mensyaratkan bukti melampaui keraguan munasabah, ambang pembuktian yang lebih tinggi daripada piawaian bukti kukuh yang dinyatakan PRC bagi tindakan tatatertib profesional. Te berkata hal ini akan menyukarkan usaha membawa pertuduhan jenayah.

Colmenares berhujah bahawa doktor yang sengaja memalsukan rekod untuk melindungi pelaku perlu disiasat sebagai kemungkinan pembantu kepada jenayah asal. Laluan undang-undang yang dicadangkan itu memerlukan bukti tentang tindakan dan pengetahuan setiap individu.

Kes Baylon menunjukkan betapa lama pembetulan boleh mengambil masa

Kematian Lenin Baylon menggambarkan kesukaran yang mungkin dihadapi keluarga ketika mencabar rekod rasmi. Baylon berusia sembilan tahun ketika terbunuh akibat peluru sesat pada Disember 2016. Colmenares menyifatkan kejadian itu sebagai melibatkan lelaki bersenjata bertopeng yang didakwa mengejar suspek dadah.

Keluarga Baylon berkata mereka dipaksa menandatangani surat pelepasan yang menerima bronkopneumonia sebagai punca kematian sebelum mayatnya diserahkan. Cortez berkata keluarga itu tidak mampu membayar kos bedah siasat.

Cortez merujuk keputusan Mahkamah Rayuan pada 2022 yang mengarahkan sijil itu dibetulkan. Colmenares berkata pembetulan dibuat hampir sembilan tahun selepas kematian Baylon. Keputusan mahkamah dan pembetulan yang dibuat kemudian menggambarkan tahap berbeza dalam usaha keluarga mengubah rekod itu.

• Disember 2016: Lenin Baylon yang berusia sembilan tahun terbunuh akibat tembakan, manakala sijil kematiannya mencatatkan bronkopneumonia.
• 2022: Mahkamah Rayuan mengarahkan sijil kematian dibetulkan, menurut Cortez.
• Hampir sembilan tahun selepas kematian: Colmenares berkata sijil itu telah dibetulkan.

Cortez berkata keluarga boleh memohon perintah mahkamah untuk meminda sijil kematian, tetapi menyifatkan proses itu sebagai panjang. Oleh itu, membetulkan catatan perubatan boleh menjadi perjuangan undang-undang tersendiri bagi keluarga, selain usaha menyiasat pembunuhan itu.

Penyiasat perlu meneliti peranan setiap pihak

Conde berkata suruhanjaya itu hanya mampu membuat andaian tentang sebab lima doktor menandatangani sijil berkenaan. Persoalan mengenai niat, tekanan, tanggungjawab dan kemungkinan penyelarasan perlu disiasat.

Conde membangkitkan keadaan sekitar kempen dadah sebagai salah satu faktor yang mungkin berperanan.

"Konteksnya ialah perang dadah, dan Tuhan sahaja yang tahu jenis tekanan atau paksaan yang dihadapi ramai orang," katanya.

Beberapa kebimbangan turut melibatkan doktor yang menjalankan amalan swasta dan didakwa tidak diberi kuasa menandatangani sijil berkenaan. Conde merujuk pemerhatian Fortun bahawa saudara-mara yang mahu segera mengebumikan insan tersayang mungkin mendapatkan dokumen yang diperlukan daripada doktor swasta.

Cortez berkata aturan yang didakwa itu turut melibatkan rumah pengebumian, bukan doktor sahaja. Dakwaan beliau memperluas skop siasatan yang dicadangkan kepada proses penyerahan mayat, mendapatkan sijil dan menguruskan pengebumian.

Siasatan perlu menentukan peranan setiap pihak, meneliti dapatan perubatan serta membandingkan sijil dengan rekod polis dan dokumen lain. Dokumen yang dirancang untuk diserahkan oleh suruhanjaya itu akan memberikan bahan kepada pengawal selia untuk dinilai sebelum mereka memutuskan tindakan seterusnya.

Keluarga berdepan kos, ketakutan dan kehilangan dokumen

Colmenares berkata ketiadaan rekod, keengganan polis untuk bekerjasama dan kekurangan sokongan daripada Jabatan Kehakiman menyukarkan keluarga membawa kes ke mahkamah. Beliau turut berkata saudara-mara berasa takut kerana anggota polis yang terbabit masih hidup.

Halangan itu membantu menjelaskan perbezaan antara tawaran bantuan suruhanjaya dengan pendirian keluarga ketika ini tentang pemfailan aduan. Bantuan guaman yang tersedia tidak menghapuskan kos mendapatkan bukti atau ketakutan yang timbul apabila mencabar pegawai.

Colmenares berkata pihak berkuasa awam sepatutnya memikul tanggungjawab utama untuk meneruskan siasatan terhadap kemungkinan jenayah.

"Pendakwa, kerajaan, merekalah yang memikul tanggungjawab utama untuk berbuat demikian," katanya.

Conde menjemput keluarga yang mempunyai sijil meragukan supaya menghubungi suruhanjaya itu agar maklumat dapat disemak dan mereka dibantu mempertimbangkan tindakan di hadapan PRC. Prosiding profesional dan permohonan mahkamah untuk membetulkan rekod sivil menangani aspek berbeza dalam masalah mereka: kelakuan doktor dan ketepatan sijil.

Bagaimana rekod itu boleh berkait dengan kes Duterte

Setiausaha Agung Karapatan, Cristina Palabay, menyifatkan sijil yang dipertikaikan itu sebagai bukti usaha menutup jenayah yang dilakukan semasa pemerintahan Duterte. Beliau berkata perlindungan daripada hukuman merupakan dasar yang diumumkan, dengan merujuk jaminan beliau untuk melindungi anggota tentera dan polis yang membunuh mengikut arahannya.

Colmenares turut berhujah bahawa sijil yang dipalsukan mungkin membantu melindungi pelaku dengan menyukarkan siasatan terhadap pembunuhan. Beliau berkata siasatan boleh menyumbang bukti kepada prosiding di Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC), tempat Duterte ditahan di The Hague dan berdepan pertuduhan jenayah terhadap kemanusiaan berupa pembunuhan.

Colmenares berkata doktor berkenaan tidak dinamakan dalam pertuduhan, tetapi tindakan mereka mungkin muncul dalam bukti dan keterangan. Beliau mengaitkan siasatan yang dicadangkan dengan tugas pendakwa membuktikan sama ada pembunuhan itu sebahagian daripada serangan meluas atau sistematik, iaitu serangan berskala besar atau yang dilakukan mengikut pola tersusun.

Jumlah kematian masih dipertikaikan: angka rasmi yang lazim disebut bagi kempen itu sekurang-kurangnya 6,000, manakala kumpulan hak asasi manusia menganggarkan jumlahnya sehingga 30,000. Angka-angka itu memberikan konteks lebih luas kepada siasatan yang menumpukan 13 rekod perubatan yang dipertikaikan.

Perbicaraan Duterte di ICC dilaporkan dijadualkan pada 30 November, namun tiada tahun atau pengesahan mahkamah diberikan bersama tarikh itu. Bagi dakwaan berkaitan sijil, langkah terdekat ialah penyerahan dokumen yang dirancang oleh suruhanjaya dan penilaian lembaga perubatan sama ada terdapat alasan untuk membuka siasatan.

Perkara Utama

• Fortun mengetengahkan 13 kematian yang melibatkan kesan tembakan, tetapi sijil kematian menyatakan penyakit atau sebab semula jadi lain.
• Lima doktor dikaitkan dengan dakwaan itu; seorang daripada mereka sudah meninggal dunia.
• Suruhanjaya Kebenaran merancang menyerahkan rekod kepada pengawal selia perubatan dan membantu keluarga yang mahu mengambil tindakan.
• Lembaga perubatan PRC boleh mempertimbangkan siasatan atas kuasanya sendiri atau aduan pentadbiran.
• Hukuman profesional yang mungkin dikenakan termasuk penggantungan atau pembatalan pendaftaran perubatan; pertuduhan jenayah memerlukan penilaian bukti yang berasingan.
• Keluarga berdepan kos mendapatkan bukti perubatan, prosiding pembetulan yang panjang dan ketakutan untuk meneruskan kes.
• Colmenares berkata pendakwa kerajaan patut mengetuai usaha menyiasat kemungkinan jenayah.