Panel Bangladesh Sokong Kelulusan Mahkamah Sebelum Wartawan Ditahan Berkaitan Berita

Kelulusan mahkamah dicadang bagi penahanan berkaitan berita yang diterbitkan

Jawatankuasa kabinet Bangladesh yang mengkaji Akta Keselamatan Siber (Pindaan), 2026 bersetuju secara prinsip pada 4 November bahawa kebenaran mahkamah perlu diperoleh sebelum seorang wartawan, pemilik media atau individu yang bertanggungjawab terhadap organisasi berita ditahan berhubung berita yang diterbitkan atau disiarkan olehnya.

Mesyuarat di Dhaka itu turut meneliti cadangan untuk mengecualikan mahkamah bergerak, memperjelas kesalahan berkaitan fitnah dan maklumat salah, serta menghendaki pihak berkuasa menjelaskan keputusan menyekat kandungan dalam talian. Secara keseluruhan, cadangan itu menangani beberapa cara undang-undang siber boleh menjejaskan kewartawanan: menahan individu, menyekat akses kepada hasil kerja mereka dan mengambil tindakan terhadap organisasi mereka.

Menteri Pos, Telekomunikasi dan Teknologi Maklumat Fakir Mahbub Anam mempengerusikan mesyuarat di Bahagian Pos dan Telekomunikasi. Menteri Dalam Negeri Salahuddin Ahmed dan Menteri Negara bagi Hal Ehwal Luar Shama Obaed Islam turut hadir.

Kenyataan kementerian menyifatkan langkah perlindungan daripada penahanan itu sebagai persetujuan secara prinsip. Peruntukan tersebut masih dalam proses penggubalan, sementara kata-kata muktamad, tempoh akhir bagi prosiding undang-undang dan tarikh untuk pertimbangan parlimen masih belum dimuktamadkan.

Isu utamanya ialah cara membanteras jenayah siber sambil melindungi laporan yang mungkin menimbulkan kemarahan pihak berpengaruh. Perbincangan jawatankuasa mengaitkan cadangan semakan mahkamah terhadap penahanan dengan perubahan kepada kesalahan dan prosedur asas, termasuk notis bertulis dan peluang untuk organisasi media mempertahankan diri.

Apakah skop perlindungan mahkamah?

Cadangan pada 4 November itu meliputi penahanan yang berpunca daripada berita yang diterbitkan atau disiarkan oleh saluran media. Ia terpakai kepada wartawan, pemilik dan individu yang bertanggungjawab terhadap organisasi berkenaan, dengan kelulusan terlebih dahulu daripada mahkamah yang diberi kuasa undang-undang untuk mendengar perkara itu.

Bagi wartawan yang berdepan aduan mengenai sesuatu laporan, langkah ini akan meletakkan keputusan kehakiman antara aduan dengan penahanan. Jawatankuasa itu turut menyeru supaya prosedur undang-undang yang sewajarnya dipatuhi dan langkah diambil bagi mencegah gangguan apabila tindakan dikenakan terhadap wartawan.

Menteri Dalam Negeri Salahuddin Ahmed menggunakan bahasa yang lebih luas dalam rundingan dengan pihak berkepentingan, dengan berkata wartawan tidak akan dikenakan tindakan undang-undang atau ditahan di bawah pindaan yang dicadangkan tanpa kebenaran mahkamah. Huraian jawatankuasa pada 4 November tertumpu secara khusus pada penahanan berkaitan berita yang diterbitkan atau disiarkan.

Ahmed berkata perlindungan itu akan dimasukkan ke dalam draf selepas pihak berkepentingan mengemukakan syor rasmi. Menjelaskan tujuan yang dinyatakan kerajaan, menteri dalam negeri itu berkata:

Kami tidak mahu dan tidak pernah mahu menggubal undang-undang ini dengan menyasarkan media,

Editor Mahfuz Anam telah mencadangkan syarat kebenaran mahkamah itu dan menyeru supaya wakil media serta pakar siber mengadakan perbincangan terperinci. Permintaannya merangkumi klausa perlindungan bagi mengelakkan undang-undang itu digunakan terhadap kewartawanan.

Mengapa editor menuntut perubahan lebih luas

Penilaian Mahfuz Anam terhadap draf pada 25 September mengenal pasti kebimbangan yang melangkaui isu penahanan. Beliau berhujah bahawa pindaan itu akan melemahkan pengawasan kehakiman yang termaktub dalam undang-undang yang diluluskan di bawah kerajaan interim dan memperluas kuasa pentadbiran ke atas laporan dalam talian.

Bantahannya meliputi cadangan Seksyen 8(2), 25, 26A, 33 dan 34. Peruntukan ini berkaitan sekatan kandungan, kesalahan melibatkan bahan dalam talian yang memudaratkan, khabar angin dan maklumat salah, serta kuasa untuk mengakses atau merampas peralatan dan data digital.

Kebimbangan Anam mengenai kewartawanan penyiasatan adalah jelas: laporan tentang rasuah boleh menjejaskan reputasi individu yang dituduh. Jika sesuatu kesalahan ditakrifkan terlalu luas berhubung penghinaan atau kemudaratan reputasi, individu yang disebut dalam siasatan rasuah boleh menggunakan peruntukan itu untuk menuntut tindakan terhadap wartawan berkenaan.

Perbincangan jawatankuasa pada November menangani beberapa perkara tersebut, termasuk takrif, mahkamah bergerak dan sekatan kandungan. Oleh itu, perlindungan penahanan yang dicadangkan hanyalah sebahagian daripada rundingan lebih besar mengenai perbuatan yang akan dihukum di bawah undang-undang itu dan cara pihak berkuasa boleh bertindak.

Fitnah dan maklumat salah diteliti dengan lebih mendalam

Jawatankuasa mempertimbangkan untuk memisahkan fitnah, penghinaan dan buli siber, dan bukannya menggabungkannya. Peserta turut menyeru supaya takrif serta hukuman bagi fitnah selaras dengan Kanun Keseksaan, undang-undang jenayah umum Bangladesh.

Fitnah berkaitan kemudaratan terhadap reputasi seseorang. Buli siber pula merujuk kepada tingkah laku kesat melalui perkhidmatan digital. Pemisahan yang dicadangkan itu penting kerana laporan berita tentang salah laku yang didakwa dan kempen dalam talian yang menyerang seseorang secara peribadi melibatkan perbuatan berbeza, walaupun kedua-duanya mungkin menyinggung individu berkenaan.

Penilaian Anam pada September menyatakan bahawa cadangan perubahan kepada Seksyen 25 akan memperluas peruntukan yang kebanyakannya menangani gangguan seksual dalam talian, pemerasan, pornografi dan bahan penderaan seksual kanak-kanak. Katanya, pindaan itu akan menambah fitnah, penghinaan dan penghinaan maruah.

Beliau turut menyatakan bahawa hukuman penjara maksimum umum di bawah peruntukan itu akan meningkat daripada dua tahun kepada lima tahun, dengan hukuman sehingga 10 tahun jika mangsa ialah wanita atau individu di bawah umur 18 tahun. Angka-angka itu merujuk kepada draf yang ditelitinya pada September, manakala jawatankuasa masih mempertimbangkan pindaan pada November.

Cadangan Seksyen 26A turut menimbulkan kebimbangan. Menurut penilaian Anam, peruntukan itu akan menghukum penerbitan atau penyebaran khabar angin dan maklumat salah dengan hukuman penjara sehingga 10 tahun. Beliau berhujah bahawa draf itu tidak memberikan takrif yang tepat bagi kesalahan tersebut.

Pada 4 November, peserta menyeru supaya takrif khabar angin dan maklumat salah diperjelas dan dihadkan skopnya agar bahasa yang kabur tidak menyekat kebebasan media. Mereka turut membincangkan usaha memperincikan takrif ruang siber, yang akan membantu menentukan aktiviti digital yang tertakluk pada undang-undang itu.

Sekatan berita disertai alasan dan semakan

Jawatankuasa membincangkan keperluan supaya pihak berkuasa memaklumkan kepada individu atau organisasi terjejas tentang sebab kandungan dibuang atau disekat. Jawatankuasa turut meneliti tempoh akhir untuk memutuskan permohonan memulihkan akses kepada bahan yang disekat.

Perintah sekatan boleh menghalang pembaca daripada mengakses sesuatu artikel sementara penerbit mencari jalan mendapatkan remedi. Pemberian alasan membolehkan penerbit mengenal pasti bantahan undang-undang dan menjawabnya. Tempoh akhir keputusan pula menetapkan jadual yang jelas bagi proses bantahan itu.

Penilaian Anam pada September menyatakan bahawa cadangan Seksyen 8(2) akan memperluas kuasa untuk membuang atau menyekat bahan, termasuk kandungan yang dianggap memfitnah atau menghina seseorang atau negara. Beliau membantah tindakan yang berasaskan kebimbangan terhadap kemudaratan dan memberi amaran bahawa kata-kata sedemikian akan membuka ruang luas kepada keputusan subjektif.

Mesyuarat November turut meneliti keperluan notis bertulis sebelum tindakan diambil terhadap organisasi media atau institusi lain, selain peluang untuk mengemukakan pembelaan. Cadangan ini bertujuan memastikan organisasi berkenaan berpeluang memberikan respons sebelum sesuatu tindakan rasmi menjejaskan kerjanya.

Gabungan langkah itu akan mewujudkan beberapa peringkat prosedur: penjelasan bagi sekatan kandungan, saluran untuk memohon pemulihan akses dan peluang bagi institusi menjawab dakwaan. Keberkesanan praktikalnya bergantung pada kata-kata yang dimasukkan dalam draf yang disemak semula.

Mahkamah bergerak dan pemeriksaan peranti menimbulkan kebimbangan

Jawatankuasa membincangkan supaya peruntukan mengenai mahkamah bergerak tidak dimasukkan dalam undang-undang itu. Anam telah mengkritik kemasukan peruntukan tersebut dalam draf September kerana mahkamah bergerak dikendalikan oleh majistret eksekutif dalam pentadbiran.

Bantahannya berkaitan pihak yang akan mengadili kesalahan siber. Beliau berhujah bahawa menyerahkan kes sedemikian kepada pegawai eksekutif akan memberikan pentadbiran kerajaan peranan langsung dalam prosiding yang menjejaskan laporan kritikal, sedangkan undang-undang siber terdahulu menggunakan tribunal yang diketuai pegawai kehakiman.

Pemeriksaan digital menimbulkan satu lagi isu bagi bilik berita. Anam berkata Seksyen 33 dan 34 akan membolehkan pihak berkuasa mengakses, memeriksa dan merampas komputer, peranti serta data yang disimpan. Wartawan sering menyimpan rekod temu bual, siasatan yang belum diterbitkan dan identiti sumber sulit dalam peranti tersebut.

Bagi sumber yang berkongsi maklumat dengan syarat identitinya dirahsiakan, akses kepada telefon atau komputer wartawan boleh mendedahkan identiti mereka. Perampasan peralatan juga boleh mengganggu penerbitan. Kebimbangan ini menjelaskan mengapa editor menuntut perlindungan terhadap siasatan dan operasi bilik berita, selain cadangan sekatan terhadap penahanan.

Perkembangan semakan semasa

Undang-undang siber Bangladesh telah diganti atau disemak beberapa kali sejak 2018. Rundingan semasa menyusuli satu lagi pusingan pindaan pada 2026, menjadikan kata-kata dalam draf seterusnya perkara utama dalam perbahasan.

Turutan undang-undang dan rundingan menunjukkan bagaimana cadangan semasa dibawa ke jawatankuasa kabinet:

• 2018: Bangladesh menggubal Akta Keselamatan Digital.
• 2023: Akta Keselamatan Siber menggantikan Akta Keselamatan Digital.
• 2025: Kerajaan interim menggantikan Akta Keselamatan Siber dengan Ordinan Perlindungan Siber.
• 2026: Ordinan itu diterima sebagai undang-undang, diikuti pindaan yang diluluskan pada Jun.
• 10 September 2026: Rundingan awal membawa editor ke dalam perbincangan mengenai cadangan semakan.
• 25 September 2026: Mahfuz Anam mengemukakan bantahan terhadap kesalahan, kuasa penguatkuasaan dan peruntukan mahkamah bergerak dalam draf itu.
• 4 November 2026: Jawatankuasa kabinet bersetuju secara prinsip tentang keperluan mendapatkan kebenaran mahkamah terlebih dahulu bagi penahanan berkaitan berita dan membincangkan perlindungan tambahan.

Rundingan kedua dengan pihak berkepentingan menyusuli mesyuarat 10 September. Dalam sesi itu, menteri dalam negeri menghuraikan proses pengemukaan syor bertulis, semakan awam lanjut dan perbahasan parlimen, bukannya kelulusan serta-merta.

Rundingan itu menyusuli arahan Kabinet supaya pandangan luas dikumpulkan daripada pakar teknologi maklumat dan pihak yang terjejas oleh aktiviti di ruang siber. Maklum balas telah pun dikumpulkan daripada institusi, organisasi hak asasi manusia, pelajar dan pengguna digital.

Siapa yang akan membantu membentuk draf seterusnya?

Pihak berkepentingan yang menyertai rundingan diberi tempoh 15 hari untuk mengemukakan syor rasmi. Wakil Majlis Editor, Persatuan Media Elektronik dan panel pakar siber dijangka mengemukakan cadangan khusus dalam tempoh tujuh hingga 15 hari.

Ahmed mengumumkan rangka kerja penyelarasan bersama yang melibatkan Kementerian Penerangan dan Penyiaran serta Kementerian Pos, Telekomunikasi dan Teknologi Maklumat. Ketua Pegawai Penerangan dinamakan sebagai pegawai utama yang bertanggungjawab menyelaras proses itu.

Jawatankuasa pada 4 November turut membincangkan keanggotaan Majlis Perlindungan Siber dan perwakilan media di dalamnya. Peserta mencadangkan rundingan terselaras dengan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, rakan pembangunan dan platform teknologi antarabangsa seperti Meta.

Agensi Perlindungan Siber Kebangsaan membuat pembentangan dalam mesyuarat itu. Setiausaha Bahagian ICT Md Mamunur Rashid Bhuiyan, Setiausaha Bahagian Pos dan Telekomunikasi Dr Md Kamruzzaman serta pegawai kanan lain turut hadir.

Perwakilan media dan rundingan awam memberikan ruang kepada kumpulan terjejas untuk terlibat dalam proses penggubalan. Langkah substantif seterusnya ialah menterjemahkan syor mereka kepada peruntukan yang menjelaskan kesalahan, kuasa penguatkuasaan dan peluang mencabar keputusan rasmi.

Apa yang berlaku sebelum rang undang-undang dibentangkan di Parlimen?

Kerajaan merancang menyemak teks selepas menerima syor dan menerbitkannya semula di laman web rasmi untuk semakan awam. Perbincangan jawatankuasa pada November mengulangi sokongan terhadap pendekatan itu.

Ahmed menghuraikan peringkat seterusnya, termasuk semakan antara kementerian, kelulusan Kabinet dan pembentangan kepada Parlimen. Katanya, pertimbangan parlimen akan merangkumi perbahasan yang melibatkan ahli kerajaan dan pembangkang, selain input daripada seminar dan simposium luar.

Kerajaan juga merancang menetapkan tempoh akhir yang ketat bagi keputusan kes dan rayuan. Bagi individu yang dituduh di bawah undang-undang itu, tempoh tersebut boleh mengehadkan masa menunggu penyelesaian kes atau cabaran. Jawatankuasa turut membincangkan jadual bagi permohonan memulihkan kandungan yang disekat.

Ujian segera terletak pada draf yang disemak semula: sama ada ia mengandungi syarat kebenaran mahkamah yang dijanjikan dan bagaimana ia menangani takrif, pemeriksaan, sekatan kandungan serta hak untuk memberikan respons. Perincian itu akan menentukan prosedur yang dihadapi wartawan, pemilik media dan individu yang aktiviti dalam taliannya disiasat.

Perkara Utama

• Jawatankuasa kabinet bersetuju secara prinsip pada 4 November 2026 bahawa kebenaran mahkamah perlu diperoleh sebelum penahanan berkaitan berita yang diterbitkan atau disiarkan.
• Perlindungan yang dicadangkan meliputi wartawan, pemilik media dan individu yang bertanggungjawab terhadap organisasi berita.
• Peserta membincangkan takrif yang lebih jelas bagi fitnah, khabar angin, maklumat salah dan buli siber.
• Cadangan lain termasuk mengecualikan mahkamah bergerak, memberikan alasan bagi sekatan kandungan dan menetapkan tempoh akhir bagi permohonan memulihkan akses.
• Notis bertulis dan peluang untuk organisasi media mempertahankan diri turut dipertimbangkan.
• Draf itu dijangka melalui rundingan dan penerbitan lanjut sebelum dipertimbangkan Kabinet dan Parlimen.