Laporan Pendidikan Afghanistan: 53% Kanak-kanak Usia Sekolah Rendah Tidak Bersekolah Secara Formal

Jutaan kanak-kanak tidak bersekolah ketika permintaan terus meningkat

Lebih separuh kanak-kanak Afghanistan berusia sekolah rendah masih tidak mendapat pendidikan umum formal, manakala lebih 2.6 juta kanak-kanak perempuan dinafikan pendidikan menengah sejak 2021, menurut Laporan Situasi Pendidikan Afghanistan 2026 yang diterbitkan bersama oleh UNESCO dan UNICEF pada 4 November 2026.

Laporan itu menyatakan 53% kanak-kanak berusia sekolah rendah tidak mendapat pendidikan formal. Ia turut mengenal pasti jurang pembelajaran yang serius dalam kalangan kanak-kanak yang bersekolah: penilaian kebangsaan terhadap lebih 55,000 murid Tahun 4 mendapati hanya seorang daripada setiap empat murid mencapai tahap minimum matematik yang dijangka bagi Tahun 3.

Afghanistan berdepan beberapa tekanan serentak. Populasi kanak-kanak usia sekolah semakin bertambah, ramai keluarga pulang dari luar negara, kecemasan merosakkan sekolah dan pelaburan tidak mencukupi. Sekatan yang dikenakan pihak berkuasa Taliban menyebabkan sekolah menengah dan universiti ditutup kepada kanak-kanak perempuan serta wanita, sekali gus menyekat kemajuan mereka dalam pendidikan.

Keluarga terus berusaha mendapatkan pendidikan untuk anak-anak meskipun berdepan keadaan ini. Sekolah rendah awam menerima kira-kira 6.6 juta murid pada 2025, sekitar 560,000 lebih ramai berbanding 2022. Kelas komuniti juga menyediakan peluang pembelajaran, khususnya untuk kanak-kanak perempuan. Namun, UNESCO dan UNICEF berkata akses pendidikan tidak berkembang seiring permintaan, dan pemulihan hak kanak-kanak perempuan perlu disertai usaha memperbaik pengajaran, bilik darjah dan bahan pembelajaran.

Lebih ramai kanak-kanak, sekolah semakin terbeban

Populasi kanak-kanak dan remaja Afghanistan berusia sekolah meningkat daripada kira-kira 10.4 juta pada 2019 kepada 11.5 juta pada 2024. Ini merupakan pertambahan kira-kira 1.1 juta, atau sekitar 11%, dalam tempoh lima tahun.

Sekolah memerlukan lebih ramai guru, ruang dan bekalan semata-mata untuk memenuhi keperluan populasi yang lebih besar itu. Sekolah juga perlu menampung kanak-kanak yang sebelum ini tidak mendapat pendidikan. Laporan itu menyifatkan sekolah dan perkhidmatan pendidikan sebagai terlalu terbeban, dengan pertambahan enrolmen tidak lagi seiring pertumbuhan populasi.

Pertambahan 560,000 murid dalam pendidikan rendah awam sejak 2022 menunjukkan permintaan kekal tinggi. Ibu bapa masih berusaha mendapatkan tempat untuk anak-anak mereka, termasuk di kawasan yang sukar dikunjungi. Cabaran segera ialah memenuhi permintaan itu dengan menyediakan akses tetap ke bilik darjah, bersama guru dan bahan yang sesuai.

Laporan itu menyeru peluasan akses pendidikan, di samping penambahbaikan pengajaran. Bagi seseorang kanak-kanak, kedua-dua matlamat itu saling berkaitan: mendapatkan tempat di sekolah memulakan proses pembelajaran, manakala pengajaran berkesan membantu kanak-kanak menguasai kemahiran membaca dan matematik yang diperlukan untuk terus maju.

Kanak-kanak perempuan menceritakan kehidupan yang tergendala

Kisah kanak-kanak perempuan yang disisihkan oleh UNICEF menggambarkan bagaimana sekatan mengubah kehidupan harian mereka. Shafiqa sudah menamatkan Tahun 6 apabila Taliban kembali berkuasa pada 2021. Dia mengulangi tahun itu pada tahun berikutnya supaya dapat terus berada di bilik darjah. Kemudian, dia mencuba kelas seni dan kursus komputer, tetapi peluang itu turut tertutup akibat sekatan lanjut.

Shafiqa, yang berharap menjadi doktor, menceritakan betapa pentingnya pembelajaran baginya:

Pendidikan memberi peluang kepada seseorang untuk membina masa depan yang lebih baik.

Rabia, 14, menamatkan Tahun 6 pada 2024 dan ingin menjadi bidan. Dia menceritakan rasa kecewa dan tertekan selepas terpaksa tinggal di rumah. Mengenai masa depan yang diinginkannya, Rabia berkata:

Saya benar-benar mahu meneruskan pendidikan. Saya mahu membantu wanita dan menyelamatkan nyawa.

Mahira, yang kini berusia 18 tahun, berada di Tahun 8 ketika sekolah menengah ditutup kepada kanak-kanak perempuan. Dia menyimpan buku nota sekolahnya dan mengulang kaji selepas menyiapkan kerja rumah. Ibunya, Halima, menceritakan kesedihan yang mereka rasai bersama serta usahanya untuk mengekalkan harapan anaknya. UNICEF menukar keempat-empat nama itu demi melindungi mereka.

Pengalaman mereka menunjukkan kesan penyisihan melangkaui pembelajaran di dalam kelas. Sekolah juga menyediakan ruang untuk berhubung dengan rakan dan guru, rutin harian serta laluan menuju pekerjaan. UNICEF menyifatkan kanak-kanak perempuan yang pendidikannya terhenti sebagai mengalami pengasingan dan tekanan psikologi.

Kelas komuniti menawarkan peluang yang terhad

Kira-kira 5,300 kelas komuniti beroperasi menjelang Oktober 2026, dengan kira-kira 162,000 pelajar, menurut laporan bersama itu. Kanak-kanak perempuan membentuk 64% daripada peserta, bersamaan kira-kira 104,000 pelajar.

Pendidikan komuniti mendekatkan pembelajaran kepada kanak-kanak yang sukar ke sekolah sedia ada. Program literasi dan kemahiran, pembelajaran jarak jauh, pelajaran digital serta tuisyen persendirian turut menjadi antara beberapa pilihan yang masih tersedia untuk remaja perempuan.

UNESCO dan UNICEF berkata laluan tersebut jauh daripada mencukupi. Kedua-dua agensi menyeru agar pendidikan formal secara bersemuka dipulihkan supaya kanak-kanak perempuan dapat meneruskan pelajaran di sekolah menengah dan melanjutkan pengajian ke peringkat lebih tinggi.

Pengalaman Shafiqa menunjukkan betapa rapuhnya pilihan alternatif apabila sekatan merebak daripada satu kegiatan kepada kegiatan lain. Peralihannya daripada sekolah kepada kelas seni dan kemudian komputer berakhir dengan dia menghabiskan kebanyakan masa di rumah, menjahit dan membantu ibunya. Menyediakan peluang pembelajaran tetap penting, tetapi kanak-kanak perempuan juga memerlukan laluan yang terjamin untuk meneruskan pelajaran dari satu tahun ke tahun berikutnya.

Murid di dalam kelas masih bergelut untuk belajar

Penilaian kebangsaan itu melibatkan lebih 55,000 murid di kesemua 34 wilayah. Kurang separuh murid Tahun 4 mencapai tahap penguasaan bahasa minimum yang dijangka bagi Tahun 3. Hanya satu perempat mencapai penanda aras itu dalam matematik.

Tahap penguasaan minimum bermaksud mencapai tahap asas pengetahuan dan kemahiran bagi peringkat pendidikan tertentu. Dalam penilaian ini, murid dinilai berdasarkan standard bagi tahun persekolahan di bawah tahun mereka sendiri. Dapatan itu menunjukkan ramai kanak-kanak memerlukan sokongan untuk menguasai pembelajaran terdahulu sambil meneruskan pelajaran semasa.

UNESCO dan UNICEF mengenal pasti pelaburan berterusan dalam guru, pengajaran bilik darjah yang berkesan serta bahan pengajaran dan pembelajaran yang mencukupi sebagai keperluan mendesak. Bagi murid, ini bermaksud pelajaran yang dapat diikuti, peluang untuk berlatih dan guru yang mampu mengenal pasti bahagian yang belum dikuasai.

Pendidikan awal kanak-kanak juga amat terhad. Kurang daripada seorang daripada setiap 100 kanak-kanak berusia tiga hingga empat tahun menyertai program pembelajaran awal. Program seperti ini membantu kanak-kanak mengembangkan kemahiran bahasa, sosial dan asas nombor sebelum memasuki sekolah rendah. Dengan penyertaan di bawah 1%, hampir semua kanak-kanak dalam kumpulan umur itu tidak mendapat persediaan terancang ini.

Kepulangan keluarga dan banjir menambah tekanan

Kira-kira 1.23 juta rakyat Afghanistan telah pulang ke negara itu sepanjang 2026 sehingga September, menurut laporan bersama tersebut. Lebih 245,000 kanak-kanak yang pulang memerlukan sokongan pendidikan, sekali gus menambah permintaan di komuniti yang sekolahnya sudah pun kekurangan sumber.

Kawasan yang menerima ramai keluarga pulang perlu menampung murid tambahan selain kanak-kanak yang sudah menetap di situ. Laporan itu mengenal pasti kepulangan tersebut sebagai salah satu faktor yang melebarkan jurang antara permintaan terhadap pendidikan dengan keupayaan sistem untuk bertindak balas.

Banjir turut merosakkan tempat kanak-kanak belajar. Laporan kemanusiaan Ogos UNICEF merekodkan banjir kilat yang menjejaskan rumah, infrastruktur, tanah pertanian, sistem air dan sekolah. Laporan itu tidak menyatakan jumlah keseluruhan sekolah yang rosak.

Pembaikan sekolah perlu bersaing dengan keperluan mendesak lain dalam komuniti yang terjejas. Keluarga yang rumah, bekalan air atau tanah pertaniannya rosak mungkin memerlukan beberapa bentuk bantuan serentak ketika perkhidmatan pendidikan berusaha memastikan kanak-kanak terus belajar.

Halangan pendidikan di Afghanistan juga berakar sejak sekian lama. Kajian negara pada 2018, yang ditulis oleh Kementerian Pendidikan Afghanistan dan UNICEF, mengenal pasti perang, perpindahan, penghijrahan, bencana alam, kemiskinan dan kekurangan akses sebagai halangan. Kajian itu, sebahagian daripada inisiatif yang dilancarkan UNICEF dan Institut Statistik UNESCO, bertujuan mengenal pasti jurang dalam usaha menangani masalah serta mengesyorkan dasar. Dapatan 2026 menunjukkan tekanan itu berterusan, di samping sekatan terhadap kanak-kanak perempuan dan wanita.

Universiti semakin mengecil apabila bakal petugas kesihatan hilang akses

Universiti di Afghanistan menerima kira-kira 208,000 pelajar pada 2026, meningkat daripada 189,000 pada 2024. Pertambahan kira-kira 19,000 itu merupakan pemulihan sekitar 10% dalam tempoh dua tahun tersebut, sedangkan wanita masih dilarang memasuki universiti.

Jumlah enrolmen masih jauh di bawah kira-kira 430,000 pelajar yang dicatatkan pada 2020. Jumlah 2026 itu kira-kira 222,000 lebih rendah, iaitu penurunan sekitar 52%. Oleh itu, universiti kini menerima kurang daripada separuh jumlah pelajar berbanding sebelum 2021.

Kehilangan peluang pendidikan memberi kesan kepada perkhidmatan yang diperlukan oleh komuniti Afghanistan. Rabia ingin menjadi bidan; Shafiqa dan Mahira pula bercita-cita menjadi doktor. Cita-cita mereka menghubungkan sekatan di bilik darjah dengan bekalan bakal petugas kesihatan terlatih pada masa hadapan.

UNICEF menyatakan penyedia perkhidmatan kesihatan wanita disingkirkan daripada pekerjaan perubatan, sedangkan wanita muda disekat daripada menceburinya. Menurut UNICEF, sesetengah wanita hamil dan ibu yang tidak dapat mendapatkan rawatan daripada doktor lelaki terpaksa hidup tanpa penjagaan pranatal atau materniti. Penjagaan pranatal merangkumi pemeriksaan kesihatan dan sokongan semasa kehamilan, apabila komplikasi boleh dikenal pasti dan dirawat.

Afghanistan sudah pun berdepan kadar kematian bayi yang tinggi dan ribuan kematian ibu setiap tahun, menurut UNICEF. Penutupan laluan pendidikan kepada bakal petugas kesihatan wanita menambah tekanan terhadap sistem kesihatan yang memberi perkhidmatan kepada wanita yang sudah pun menghadapi kesukaran untuk mendapatkan rawatan.

Krisis negara dengan kesan global

Ringkasan data pendidikan 2023 UNESCO menyatakan 250 juta kanak-kanak di seluruh dunia tidak bersekolah, meningkat sebanyak 6 juta sejak 2021. Ringkasan itu mengenal pasti penyisihan kanak-kanak perempuan dan wanita muda di Afghanistan sebagai penyumbang utama kepada peningkatan tersebut, di samping kemajuan pendidikan yang terbantut di tempat lain.

Ringkasan itu memetik tinjauan UNICEF pada April 2023 yang menganggarkan 7.8 juta kanak-kanak tidak bersekolah di Afghanistan. Pada masa itu, kira-kira separuh daripada kanak-kanak berusia sekolah rendah dan hanya satu perlima daripada mereka yang berusia sekolah menengah mendaftar di sekolah.

Angka terdahulu itu meletakkan dapatan 2026 dalam konteks tempoh panjang penyisihan meluas. Di seluruh dunia, kanak-kanak perempuan dan wanita muda membentuk 122 juta, atau 48%, daripada populasi yang tidak bersekolah menurut angka UNESCO bagi 2023. Sekatan di Afghanistan menafikan akses kepada pendidikan menengah dan tinggi bagi seluruh kumpulan hanya kerana mereka perempuan.

Laporan Pemantauan Pendidikan Global 2023 UNESCO turut merekodkan peningkatan kadar tamat sekolah di seluruh dunia antara 2015 dengan 2021. Kadar tamat sekolah rendah meningkat daripada 85% kepada 87%, manakala kadar tamat sekolah menengah atas meningkat daripada 54% kepada 59%. Penyisihan kanak-kanak perempuan di Afghanistan selepas itu mengganggu kemajuan persekolahan yang ingin diperluas oleh matlamat global tersebut.

Perkembangan krisis dan usaha agensi

Laporan itu menghimpunkan perubahan selama beberapa tahun, daripada pertumbuhan populasi hingga kepulangan terbaharu dan peluasan kelas komuniti. Tarikh utamanya ialah:

• 2019: Afghanistan mempunyai kira-kira 10.4 juta kanak-kanak dan remaja berusia sekolah.
• 2020: Enrolmen universiti berjumlah kira-kira 430,000.
• 2021: Taliban kembali berkuasa dan kanak-kanak perempuan disisihkan daripada pendidikan menengah.
• 2024: Populasi kanak-kanak berusia sekolah mencapai kira-kira 11.5 juta; enrolmen universiti sekitar 189,000.
• 2025: Sekolah rendah awam menerima kira-kira 6.6 juta kanak-kanak.
• September 2026: Jumlah mereka yang pulang sepanjang tahun mencecah kira-kira 1.23 juta orang.
• Oktober 2026: Kira-kira 5,300 kelas komuniti menyediakan pendidikan kepada sekitar 162,000 pelajar.
• 4 November 2026: UNESCO dan UNICEF menerbitkan laporan bersama mengenai situasi pendidikan.

UNESCO dan UNICEF menyeru agar hak pendidikan kanak-kanak perempuan dan wanita dipulihkan sepenuhnya, di samping tindakan untuk menghapuskan halangan akses dan meningkatkan pembelajaran. Keutamaan mereka menangani keadaan kanak-kanak yang disekat daripada bilik darjah serta mereka yang bersekolah tetapi memerlukan lebih banyak sokongan.

UNICEF berkata pihaknya terus menyokong pendidikan rendah dan komuniti, pembinaan serta pemulihan sekolah, latihan guru wanita dan penyediaan bahan pembelajaran. Usaha ini menangani keperluan praktikal, sementara agensi berkenaan terus mendesak supaya kanak-kanak perempuan mendapat semula akses kepada pendidikan menengah dan tinggi.

Tugas utamanya jelas: sediakan lebih banyak tempat belajar untuk kanak-kanak, pastikan guru dapat membantu mereka menguasai kemahiran asas, dan benarkan kanak-kanak perempuan meneruskan pelajaran selepas sekolah rendah. Tanpa perubahan itu, agensi berkenaan memberi amaran bahawa Afghanistan berisiko membiarkan satu generasi ketinggalan dan melemahkan asas pemulihannya.

Perkara Utama

• UNESCO dan UNICEF menyatakan 53% kanak-kanak berusia sekolah rendah tidak mendapat pendidikan umum formal.
• Lebih 2.6 juta kanak-kanak perempuan dinafikan pendidikan menengah sejak 2021.
• Hanya seorang daripada setiap empat murid Tahun 4 yang dinilai mencapai standard minimum matematik Tahun 3.
• Kelas komuniti menyediakan pendidikan kepada kira-kira 162,000 pelajar menjelang Oktober 2026; 64% daripada mereka ialah kanak-kanak perempuan.
• Lebih 245,000 kanak-kanak yang pulang memerlukan sokongan pendidikan menjelang September 2026.
• Enrolmen universiti kekal kira-kira 52% di bawah paras 2020, sementara wanita masih disisihkan.
• Agensi PBB itu menuntut pemulihan hak pendidikan, peluasan akses serta pelaburan berterusan dalam pengajaran dan pembelajaran.