Menteri Hal Ehwal Wanita Indonesia Desak Semakan VAT 11% ke atas Tuala Wanita

Keperluan asas di tengah-tengah perbahasan cukai

Menteri Pemberdayaan Wanita dan Perlindungan Kanak-kanak Indonesia, Arifah Fauzi, menggesa cukai ke atas tuala wanita dikaji semula, menyertai tuntutan daripada pejuang hak wanita, seorang penggubal undang-undang dan wakil kesatuan sekerja agar produk haid lebih mampu milik. Tuala wanita kini dikenakan cukai nilai tambah (VAT) efektif sebanyak 11%, menurut Direktorat Jeneral Cukai.

Arifah berkata tuala wanita ialah keperluan biologi asas yang berkait dengan kesihatan, kebersihan dan keselesaan, bukannya barangan mewah. Beliau berhujah bahawa setiap wanita perlu mendapat akses kepada bekalan haid yang selamat dan sesuai, termasuk ketika kecemasan, serta menggesa sokongan khususnya untuk golongan yang berdepan kesukaran ekonomi.

Sementara itu, pihak berkuasa cukai menjelaskan bahawa tuala wanita diklasifikasikan sebagai barangan bercukai dan pada masa ini tidak mendapat pengecualian VAT. Penjelasan yang disiarkan melalui akaun Instagram rasminya pada 1 November 2026 itu meletakkan produk berkenaan dalam sistem cukai penggunaan sedia ada di Indonesia.

Perbahasan ini menghimpunkan dua tanggungjawab kerajaan yang berbeza: mengutip hasil untuk perkhidmatan awam dan memastikan perbelanjaan kesihatan yang tidak dapat dielakkan kekal mampu ditanggung. Bagi wanita berpendapatan rendah, tuala wanita ialah pembelian berulang yang bersaing dengan keperluan isi rumah lain seperti makanan dan pengangkutan.

Beberapa cadangan kini dikemukakan, termasuk pengecualian VAT, subsidi kerajaan dan tuntutan supaya kadar cukai ditetapkan pada 0%. Tiada perubahan yang diluluskan atau tarikh pelaksanaan diumumkan dalam kenyataan yang dihuraikan di sini.

Usaha Arifah turut melangkaui harga di kedai. Kementeriannya mendesak organisasi yang mengagihkan bantuan bencana supaya memasukkan bekalan haid, dengan mengiktiraf bahawa wanita masih memerlukannya apabila rumah, kedai dan akses kepada perkhidmatan asas terganggu.

Bagaimana kadar 12% menghasilkan caj 11%

Direktorat Jeneral Cukai berkata tuala wanita yang dijual di Indonesia ialah barangan bercukai, yang dalam istilah cukai Indonesia dikenali sebagai Barang Kena Pajak. Walaupun diklasifikasikan sebagai barangan bukan mewah, produk itu masih dikenakan VAT kerana tidak termasuk dalam kategori yang mendapat pengecualian.

Pengiraan ini melibatkan dua angka. Kadar VAT yang dinyatakan ialah 12%, tetapi ia dikenakan ke atas asas cukai bersamaan 11/12 daripada harga jualan. Hasil darab kedua-dua angka itu memberikan caj efektif sebanyak 11% daripada harga sebelum VAT.

Contohnya, pembelian hipotesis berharga Rp20,000 sebelum VAT akan dikenakan cukai sebanyak Rp2,200, menjadikan jumlah keseluruhan Rp22,200. Ini ialah ilustrasi pengiraan, bukannya harga runcit yang dipetik. Contoh ini menunjukkan bagaimana cukai yang dikenakan bagi setiap pembelian menjadi sebahagian daripada perbelanjaan isi rumah yang tetap.

Pihak berkuasa cukai berkata caj itu dikenakan melalui sistem VAT umum yang mengawal penggunaan. Pendirian pihak berkuasa tertumpu pada cara barangan itu diklasifikasikan di bawah peraturan semasa. Kempen untuk perubahan pula menumpukan pada persoalan sama ada klasifikasi itu mengambil kira dengan sewajarnya perbelanjaan asas yang berkait dengan haid.

Mengapa pejuang hak wanita mahu kemampuan membeli dipertimbangkan

Dahlia Madanih, timbalan pengerusi Suruhanjaya Nasional mengenai Keganasan terhadap Wanita, yang dikenali sebagai Komnas Perempuan, berkata cukai ke atas produk haid masih belum mengambil kira keperluan kesihatan reproduktif khusus wanita dengan secukupnya. Beliau menggesa dasar itu dikaji semula berdasarkan prinsip keadilan gender.

Kebimbangan Dahlia khususnya tertumpu pada wanita berpendapatan rendah. Pembelian berulang menggunakan bahagian yang lebih besar daripada belanjawan isi rumah yang kecil, sekali gus mengurangkan ruang untuk menampung kenaikan harga atau memenuhi kos asas lain.

Selly Andriany Gantina, anggota Suruhanjaya VIII Dewan Perwakilan Rakyat, turut menggesa kerajaan mempertimbangkan pengecualian produk haid daripada VAT atau menampung cukai itu melalui subsidi kerajaan. Beliau menyifatkan haid sebagai proses biologi yang tidak dapat dielakkan.

"Haid bukan pilihan, gaya hidup atau perbelanjaan pilihan yang boleh ditangguhkan. Ia proses biologi yang tidak dapat dielakkan oleh wanita," kata Selly.

Selly berkata dasar cukai perlu mengambil kira perbezaan keperluan dan keadaan ekonomi masyarakat. Hujah beliau ialah penggunaan peraturan cukai penggunaan yang sama ke atas pelbagai barangan tetap boleh meletakkan beban yang berbeza kepada mereka yang perlu membelinya.

Siapa menanggung kos berulang ini?

Selly menyenaraikan wanita daripada isi rumah berpendapatan rendah, pekerja sektor tidak formal, orang kurang upaya dan pelajar perempuan sebagai golongan yang aksesnya kepada produk haid yang mencukupi perlu dilindungi. Cadangan beliau mengaitkan keputusan cukai dengan persoalan praktikal sama ada seseorang mampu mendapatkan bekalan asas apabila diperlukan.

Penggubal undang-undang daripada Suruhanjaya VIII itu berkata perbahasan perlu meneliti beban yang ditanggung pengguna, sambil menjelaskan pendiriannya seperti berikut:

"Isunya bukan sekadar sama ada cukai itu secara khusus menyasarkan wanita. Persoalan yang lebih asas ialah siapa sebenarnya yang menanggung bebannya," katanya.

Seruan Arifah juga berpusat pada akses kepada produk yang selamat, sesuai dan mampu dibeli. Mengurangkan kos sebungkus tuala wanita menangani satu aspek kebimbangan itu, manakala usaha mencapai golongan rentan turut memerlukan perhatian terhadap cara bekalan diagihkan dan tempat ia boleh didapati.

Selly mengakui hasil cukai masih diperlukan untuk membiayai pembangunan dan perkhidmatan awam. Namun, beliau menggesa kerajaan menilai dasar fiskal, iaitu keputusan mengenai hasil dan perbelanjaan awam, berdasarkan keadilan sosial dan keperluan golongan rentan.

Kemiskinan haid melangkaui harga tuala wanita

Dahlia menyifatkan kemiskinan haid sebagai akses terhad kepada produk haid, kemudahan sanitasi, air bersih dan maklumat akibat halangan ekonomi atau sosial. Oleh itu, istilah ini merangkumi lebih daripada ketidakmampuan membeli sebungkus tuala wanita.

Seseorang mungkin mempunyai produk haid tetapi masih tidak mempunyai akses kepada air bersih atau tempat yang sesuai untuk menguruskan haid. Orang lain mungkin mempunyai akses kepada tandas tetapi tidak mempunyai wang yang mencukupi untuk membeli bekalan. Kedua-dua keadaan ini membantu menjelaskan mengapa cadangan dasar berkenaan melangkaui pengurangan cukai.

Selly menggesa agar akses kepada produk haid disepadukan dengan sanitasi, air bersih, perkhidmatan kesihatan reproduktif dan pendidikan kesihatan haid. Beliau turut menggesa penyelarasan lebih erat antara kementerian Arifah, Kementerian Kewangan dan agensi lain yang berkaitan supaya keperluan wanita diambil kira dalam penggubalan dasar negara.

Dahlia mengaitkan isu ini dengan komitmen Indonesia di bawah Matlamat Pembangunan Mampan untuk menamatkan kemiskinan. Beliau turut menyatakan bahawa produk penyerap mungkin diperlukan selepas bersalin, ketika mengalami pendarahan dan selepas keguguran, sekali gus meluaskan keadaan kesihatan yang menyebabkan seseorang mungkin memerlukan bekalan sedemikian.

Bantuan bencana perlu merangkumi bekalan haid

Arifah berkata produk haid perlu dimasukkan dalam pakej bantuan bencana, termasuk kit maruah. Kit ini ialah pakej bekalan kebersihan diri yang bertujuan membantu masyarakat memenuhi keperluan asas serta menjaga privasi dan maruah ketika kecemasan.

Kementerian Pemberdayaan Wanita dan Perlindungan Kanak-kanak terus menggesa penyedia bantuan supaya memastikan wanita yang datang haid diambil kira ketika bekalan kecemasan disediakan. Memasukkan tuala wanita dalam pakej tersebut menjadikan akses sebahagian daripada operasi bantuan itu sendiri.

Bantuan bencana dan dasar cukai menangani detik yang berbeza dalam keperluan berulang yang sama. VAT mempengaruhi pembelian melalui pasaran, manakala bantuan kecemasan sampai kepada masyarakat melalui pengagihan bantuan apabila akses biasa mungkin terganggu. Pendirian Arifah mengaitkan kedua-duanya dengan tanggungjawab kerajaan untuk menyokong kesihatan haid.

Pemimpin kesatuan sekerja turut menuntut cukai 0%

Said Iqbal, presiden Konfederasi Kesatuan Sekerja Indonesia (KSPI) dan presiden Parti Buruh, menggesa supaya tuala wanita dikenakan kadar cukai 0% dalam satu kenyataan bertarikh 3 November 2026. Beliau menyifatkan tuala wanita sebagai keperluan asas dan menggesa kerajaan mengurangkan kos bagi pekerja wanita serta keluarga berpendapatan rendah.

Iqbal mengemukakan tuntutan itu sebagai sebahagian daripada pakej lebih luas cadangan perubahan cukai untuk pekerja. Beliau turut meminta cukai ke atas Jaminan Hari Tua (JHT), iaitu manfaat simpanan pekerja yang digunakan apabila pekerjaan berakhir atau pada usia tua, dimansuhkan.

Sebagai alternatif sekiranya cukai JHT dikekalkan, beliau mencadangkan jumlah yang boleh dikeluarkan tanpa cukai dinaikkan daripada Rp50 juta kepada Rp400 juta. Ambang yang dicadangkan itu ialah lapan kali ganda daripada angka yang disebutnya sebagai penanda aras semasa.

Iqbal turut meminta elaun cukai pendapatan individu, yang dikenali sebagai PTKP, dinaikkan kepada Rp7.5 juta sebulan. Beliau menggesa cukai ke atas elaun hari raya keagamaan, manfaat pencen dan bayaran pemberhentian kerja dimansuhkan, mungkin secara berperingkat. Tuntutan tersebut berkaitan pendapatan dan manfaat pekerja, manakala cadangan mengenai tuala wanita melibatkan cukai yang dikutip daripada pembelian.

Perkara yang perlu ditangani dalam kajian semula

Direktorat Jeneral Cukai berkata cadangan pelepasan cukai perlu dinilai berdasarkan peraturan cukai sedia ada, kesannya terhadap masyarakat dan akibatnya terhadap kewangan kerajaan. Ini meletakkan kemampuan membeli dan hasil awam dalam kajian dasar yang sama.

Cadangan pengecualian atau subsidi oleh Selly dan tuntutan kadar 0% oleh Iqbal menawarkan pendekatan yang berbeza untuk mengurangkan beban. Pengecualian mengeluarkan sesuatu produk daripada caj VAT berkenaan, manakala subsidi menggunakan sokongan awam untuk menampung kos. Reka bentuk perundangan yang tepat akan menentukan cara setiap langkah berfungsi untuk penjual dan pembeli.

Malaysia turut menjadi perbandingan dalam perbahasan di Indonesia sebagai negara jiran, dengan tuala wanita digambarkan sebagai barangan yang tidak dikenakan cukai di sana. Cadangan praktikal di Indonesia ialah mengkaji semula layanan cukai terhadap tuala wanita di bawah peraturan cukainya sendiri, seiring dengan dasar kesihatan dan sokongan sosial negara itu.

Perkembangan bertarikh menunjukkan bagaimana perbincangan beralih daripada penjelasan peraturan sedia ada kepada tuntutan reformasi yang lebih luas:

• 1 November 2026: Direktorat Jeneral Cukai menjelaskan bahawa tuala wanita tidak mendapat pengecualian VAT dan dikenakan caj efektif sebanyak 11%.
• 3 November 2026: Said Iqbal menggesa kadar cukai 0% ke atas tuala wanita sebagai sebahagian daripada pakej lebih luas cadangan pelepasan cukai untuk pekerja.

Arifah, Dahlia dan Selly masing-masing memberikan tumpuan kepada keperluan asas, kemampuan membeli dan akses. Cadangan mereka meletakkan tanggungjawab pada beberapa agensi: keputusan cukai melibatkan Kementerian Kewangan, manakala kesihatan, sanitasi, pendidikan dan bantuan bencana memerlukan penyelarasan dengan badan awam yang lain.

Perkara Utama

• Tuala wanita di Indonesia kini dikenakan caj VAT efektif sebanyak 11%, yang dikira menggunakan kadar 12% ke atas 11/12 daripada harga jualan.
• Menteri Pemberdayaan Wanita dan Perlindungan Kanak-kanak, Arifah Fauzi, menyokong kajian semula cukai itu dan penyertaan bekalan haid dalam bantuan bencana.
• Komnas Perempuan menggesa kajian semula berdasarkan keperluan kesihatan reproduktif dan keadilan gender.
• Penggubal undang-undang Selly Andriany Gantina mencadangkan pengecualian VAT atau subsidi kerajaan, di samping penambahbaikan perkhidmatan air, sanitasi dan kesihatan.
• Presiden KSPI dan Parti Buruh, Said Iqbal, menuntut kadar cukai 0% ke atas tuala wanita pada 3 November 2026.
• Pihak berkuasa cukai berkata cadangan pelepasan memerlukan kajian terhadap peraturan undang-undang, manfaat kepada masyarakat dan kewangan kerajaan.