Bangladesh Meminta Bantuan China Tangani Krisis Rohingya, Liu Berjanji Memaklumkan Xi

Dhaka mendesak Beijing berhubung 1.3 juta orang yang kehilangan tempat tinggal

Perdana Menteri Bangladesh Tarique Rahman meminta China pada 4 November 2026 membantu menyelesaikan krisis Rohingya, dengan menyatakan tekanan ekonomi, sosial, demografi dan alam sekitar akibat menampung kira-kira 1.3 juta orang yang kehilangan tempat tinggal dari Myanmar. Pegawai Parti Komunis China yang sedang berkunjung, Liu Haixing, berkata beliau akan menyampaikan kebimbangan itu kepada Presiden Xi Jinping.

Pertemuan di Pejabat Perdana Menteri di Sekretariat Bangladesh itu membawa krisis pelarian ke dalam perbincangan lebih luas yang meliputi perdagangan, infrastruktur, laluan air pertanian dan hubungan politik. Liu, menteri Jabatan Antarabangsa Jawatankuasa Pusat Parti Komunis China, turut menyatakan sokongan terhadap penyertaan Bangladesh dalam Perkongsian Ekonomi Komprehensif Serantau, yang dikenali sebagai RCEP.

Setiausaha Akhbar Timbalan Shahadat Shadhin memberikan butiran perbincangan itu. Permintaan utama Rahman ialah penyelesaian berkekalan bagi krisis yang berlarutan meskipun China sebelum ini terlibat dalam usaha mengatur kepulangan pelarian Rohingya ke Myanmar.

Respons segera China ialah janji untuk menyampaikan kebimbangan Bangladesh kepada presidennya. Tiada jadual bagi kepulangan pelarian, rundingan baharu atau pertemuan lanjut berhubung krisis itu diumumkan.

Mengapa Bangladesh sekali lagi berpaling kepada China

China sebelum ini menggunakan pengaruhnya di Myanmar untuk menjadi pengantara perjanjian pada November 2017 berhubung kepulangan kira-kira 700,000 orang Rohingya yang melarikan diri daripada penganiayaan pada Ogos tahun itu. Usaha membawa pulang pelarian kemudian terbantut kerana mereka bimbang akan menghadapi bahaya di Myanmar. Pengambilalihan kuasa oleh pihak tentera pada 2021 memperdalam kebimbangan itu.

Bangladesh memperbaharui permintaan kerjasama China semasa lawatan Menteri Luar Wang Yi pada Ogos 2022. Shahriar Alam, yang ketika itu merupakan timbalan menteri luar Bangladesh, berkata China berjanji akan terus berusaha menangani krisis itu.

Rayuan terbaharu Rahman mengikuti saluran diplomatik yang sedia ada: meminta Beijing membantu menterjemahkan perbincangan dengan Myanmar kepada penyelesaian praktikal. Bagi pelarian, penghantaran pulang bermaksud kembali ke negara asal mereka. Keengganan mereka sebelum ini untuk pulang kerana bimbang tentang keselamatan kekal sebagai unsur utama dalam memahami mengapa perjanjian sahaja tidak menamatkan krisis itu.

Alam menggambarkan pendirian Bangladesh semasa lawatan Wang pada 2022 dengan kata-kata berikut:

Menteri luar kami menegaskan sekali lagi bahawa kerjasama China diperlukan. China telah mencapai kemajuan dalam menyelesaikan isu Rohingya dan kita perlu menamatkan keadaan ini,

Rayuan Rahman pada November menunjukkan Bangladesh masih mencari bantuan China bertahun-tahun selepas komitmen terdahulu itu. Tekanan yang beliau nyatakan kini melibatkan kira-kira 1.3 juta orang yang kehilangan tempat tinggal, manakala perjanjian 2017 melibatkan kira-kira 700,000 orang yang melarikan diri semasa perpindahan besar-besaran pada tahun itu.

Perkembangan usaha diplomatik

Hubungan Bangladesh dengan China berhubung krisis Rohingya berterusan seiring usaha lebih luas untuk mengukuhkan hubungan kedua-dua negara. Peringkat-peringkat utamanya menghubungkan proses kepulangan pelarian yang belum selesai dengan kerjasama politik dan ekonomi yang diperbaharui.

• Ogos 2017: Kira-kira 700,000 orang Rohingya melarikan diri daripada penganiayaan di Myanmar.
• November 2017: China menjadi pengantara perjanjian berhubung kepulangan mereka ke Myanmar.
• Ogos 2022: Bangladesh mendapatkan bantuan lanjut China semasa lawatan Menteri Luar Wang Yi.
• Jun 2026: Menurut Liu, Xi bertemu Rahman semasa lawatan pemimpin Bangladesh itu ke China dan mereka mengumumkan rancangan untuk membentuk komuniti China-Bangladesh dengan masa depan bersama.
• 4 November 2026: Rahman membangkitkan krisis Rohingya kepada Liu di Dhaka, dan Liu berjanji akan menyampaikan taklimat kepada Xi.

Liu mengimbas kembali bahawa lawatan pada Jun itu turut menghasilkan deklarasi bersama mengenai era baharu hubungan dua hala. Beliau berkata kerjasama akan diperluas selaras dengan deklarasi itu dan komitmen China terhadap pembangunan Bangladesh kekal tidak berubah.

Makna beban pelarian bagi Bangladesh

Rahman mengenal pasti empat bidang tekanan yang saling berkaitan: ekonomi, masyarakat, corak penduduk dan alam sekitar. Rujukannya kepada tekanan demografi menyentuh kesan kehadiran berpanjangan sejumlah besar penduduk yang kehilangan tempat tinggal terhadap bilangan serta taburan penduduk di sesuatu kawasan.

Tekanan ekonomi dan sosial berkaitan sumber serta perkhidmatan yang diperlukan untuk menyokong penduduk selama bertahun-tahun. Tekanan alam sekitar pula melibatkan tanah, air dan ekosistem sekitar yang menjadi tempat bergantung pelarian serta masyarakat berhampiran. Rahman mengemukakan cabaran-cabaran ini secara bersama, bukannya menganggap krisis itu semata-mata isu diplomatik.

Permintaan perdana menteri itu meletakkan tanggungjawab mencari penyelesaian berkekalan pada pihak yang lebih luas daripada Bangladesh sahaja. Mereka yang terlibat kehilangan tempat tinggal dari Myanmar, sementara Bangladesh terus menampung mereka. China didekati sebagai negara yang pernah memainkan peranan rundingan dengan Myanmar.

Perdagangan dan kerjasama serantau turut dalam agenda

Liu menyatakan sokongan China terhadap penyertaan Bangladesh dalam RCEP, perjanjian perdagangan serantau yang bertujuan memudahkan perdagangan antara ekonomi yang mengambil bahagian menerusi peraturan bersama dan halangan yang lebih rendah. Bagi Bangladesh, penyertaan dalam aturan sedemikian melibatkan akses kepada pasaran serta syarat perdagangan rentas sempadan bagi perniagaan.

Kedua-dua pihak turut membincangkan Koridor Ekonomi Bangladesh-China-Myanmar. Koridor ekonomi menghubungkan tempat melalui pengangkutan, perdagangan dan pelaburan berkaitan. Penyertaannya dalam perbincangan meletakkan Myanmar dalam agenda melalui dua cara berbeza: sebagai negara asal perpindahan Rohingya dan sebagai peserta dalam hubungan ekonomi yang dicadangkan.

Liu memberikan gambaran pertumbuhan hubungan perdagangan dalam satu seminar politik berasingan di Dhaka. Beliau berkata perdagangan dua hala meningkat daripada AS$15 juta kepada lebih AS$23 bilion dalam tempoh lima dekad. Berdasarkan angka itu, perdagangan berkembang kepada lebih 1,500 kali ganda nilai sebelumnya.

Kebergantungan Bangladesh pada bekalan perindustrian China turut menjadi sebahagian daripada hubungan yang dihuraikan semasa lawatan Wang pada 2022. Ketika itu, industri pakaian yang menyumbang lebih 80 peratus pendapatan mata wang asing daripada eksport sangat bergantung pada bahan mentah China. China juga bersetuju ketika itu untuk memperluas akses bebas cukai daripada 97 peratus kepada 98 peratus bagi produk dan perkhidmatan Bangladesh.

Terusan, pelabuhan dan sungai menghubungkan diplomasi dengan kehidupan seharian

Rahman memberitahu Liu bahawa kerajaannya telah memulakan inisiatif untuk menggali terusan sepanjang 20,000 kilometer. Beliau berkata program itu akan memberi manfaat kepada petani dan masyarakat, memelihara biodiversiti serta membantu mengekalkan keseimbangan alam sekitar.

Perdana menteri mengaitkan inisiatif itu dengan program penggalian terusan terdahulu yang dilancarkan selepas lawatan bekas presiden Ziaur Rahman ke China. Beliau berkata program itu mendapat sambutan dan menyumbang kepada pembangunan pertanian. Beliau turut menyifatkan pentadbiran Ziaur Rahman sebagai asas kepada hubungan dua hala.

Dalam seminar berasingan itu, Liu menyebut kemajuan di Taman Perindustrian Pelabuhan Mongla serta usaha rawatan dan pemulihan menyeluruh Sungai Teesta. Projek-projek itu mengaitkan jaminan lebih luas beliau mengenai sokongan pembangunan China dengan lokasi dan kegiatan tertentu.

Petani, perniagaan pelabuhan dan masyarakat yang tinggal berhampiran sungai antara mereka yang mata pencariannya berkait dengan kerja-kerja sedemikian. Rahman menghuraikan manfaat yang disasarkan daripada penggalian terusan, manakala Liu menyifatkan projek pelabuhan dan sungai sebagai bidang kerjasama yang berterusan.

Jalinan politik melangkaui kerajaan

Liu menjemput delegasi Parti Nasionalis Bangladesh yang diketuai setiausaha agungnya untuk melawat China. Kedua-dua pihak menggesa komunikasi dan kerjasama yang lebih erat antara BNP dengan Parti Komunis China.

Pertemuan itu turut disertai anggota jawatankuasa tetap BNP Nazrul Islam Khan, pemangku setiausaha agung Ruhul Kabir Rizvi, naib pengerusi dan marsyal udara bersara Altaf Hossain Chowdhury, serta Menteri Negara bagi Hal Ehwal Luar Shama Obaed Islam. Delegasi China termasuk Kuasa Usaha Kedutaan Liu Yuyin dan Peng Xiubin, ketua pengarah Biro Hal Ehwal Asia Tenggara dan Asia Selatan Jabatan Antarabangsa PKC.

Jangkauan China turut melibatkan kumpulan politik lain. Kedutaan China menganjurkan seminar di InterContinental Dhaka yang dihadiri wakil BNP, Jamaat-e-Islami dan Parti Warganegara Nasional, selain pegawai kerajaan serta tokoh perniagaan dan akademik.

Liu, selaku menteri Jabatan Antarabangsa PKC yang sedang berkunjung, menggunakan ucaptama beliau untuk menggesa kerjasama berterusan:

Kita mesti bersama-sama mengharungi susah dan senang serta membina laluan persahabatan bersama,

Perhimpunan itu turut menandakan perasmian Pusat Kajian Tadbir Urus Parti dan Negara Bangladesh-China. Liu berkata pusat itu boleh menyokong pertukaran antara parti politik, golongan muda, komuniti perniagaan, organisasi media dan kumpulan penyelidikan.

Hubungan luas, namun krisis pelarian kekal mendesak

Liu berkata dalam seminar itu bahawa tinjauan menunjukkan 90 peratus rakyat Bangladesh berpandangan positif terhadap China. Beliau turut menyebut hubungan peribadi, dengan berkata bapanya pernah berkhidmat sebagai duta China ke Bangladesh 46 tahun lalu.

Kenyataan awamnya dan pertemuan dengan Rahman mengetengahkan beberapa saluran untuk mengekalkan hubungan itu: pemimpin negara, parti politik, perdagangan, infrastruktur dan pertukaran antara rakyat. Liu menyampaikan salam Xi kepada Rahman, yang membalas dengan salam untuk Xi dan Perdana Menteri Li Qiang.

Bagi Bangladesh, saluran-saluran itu menyediakan peluang berulang untuk mendesak permintaannya berhubung krisis Rohingya. Pertemuan November itu menggabungkan permintaan berkenaan dengan perbincangan mengenai akses perdagangan, laluan air dan projek pembangunan. Hasil serta-merta berhubung isu pelarian ialah komitmen Liu untuk menyampaikan kebimbangan Rahman kepada Xi.

Perkara Utama

• Rahman meminta bantuan China pada 4 November 2026, dengan menyatakan tekanan akibat menampung kira-kira 1.3 juta orang Rohingya.
• Liu Haixing berkata beliau akan menyampaikan kebimbangan Bangladesh kepada Presiden Xi Jinping.
• China pernah menjadi pengantara perjanjian kepulangan pelarian pada November 2017, dan Bangladesh meminta bantuan lanjut pada Ogos 2022.
• Liu menyokong penyertaan Bangladesh dalam RCEP dan membincangkan Koridor Ekonomi Bangladesh-China-Myanmar.
• Rahman menggariskan inisiatif untuk menggali terusan sepanjang 20,000 kilometer.
• Liu menjemput delegasi BNP ke China dan menyertai perhimpunan politik lebih luas di Dhaka.