Indonesia Sasar Pengambilan CPNS pada November 2026 ketika Mahkamah Agung Memerlukan 4,430 Kakitangan Baharu

Pengambilan November menuju pengumuman

Indonesia merancang membuka pendaftaran calon penjawat awam pada November 2026, kata Menteri Sekretariat Negara Prasetyo Hadi pada 6 November, ketika kerajaan bersiap untuk menggantikan kakitangan yang bersara dan mengambil pekerja bagi program keutamaan. Menteri Pendayagunaan Aparatur Negara dan Reformasi Birokrasi Rini Widyantini akan mengetuai jawatankuasa pengambilan.

Mahkamah Agung telah menggariskan permintaan kakitangannya: 4,430 jawatan, terdiri daripada 1,600 calon hakim dan 2,830 jawatan CPNS. Pengumumannya disasarkan pada penghujung November, memberikan pemohon jadual khusus institusi yang lebih jelas sementara aturan pengambilan nasional sedang disediakan.

Prasetyo bercakap di kompleks parlimen di Jakarta selepas perbincangan antara pegawai kerajaan dengan pimpinan Dewan Perwakilan Rakyat mengenai status pekerjaan pekerja kerajaan. Beliau menjelaskan sebab pengambilan akan diteruskan tahun ini.

"Sudah tentu, terdapat program kerajaan keutamaan yang memerlukan kakitangan, sebab itulah kami bersetuju untuk menjalankan pengambilan CPNS tahun ini," kata Prasetyo.

CPNS ialah singkatan bahasa Indonesia bagi calon penjawat awam. Pemohon bersaing untuk mendapatkan jawatan kerajaan melalui proses pemilihan yang merangkumi semakan kelayakan dan ujian keupayaan. Calon yang berjaya kemudian melengkapkan langkah pentadbiran yang diperlukan untuk pelantikan.

Sasaran November itu menyusuli persiapan selama beberapa bulan yang melibatkan permintaan kakitangan, angka persaraan dan pengiraan pembiayaan. Kerajaan belum memperincikan tarikh pembukaan nasional yang tepat, jumlah keseluruhan pengambilan, senarai lengkap agensi yang mengambil bahagian atau kalendar peperiksaan. Pendaftaran masih tertakluk pada kemampuan fiskal, bermakna kerajaan perlu mempunyai dana yang mencukupi untuk menjalankan proses pemilihan dan membayar pekerja yang diambil.

Bagi pemohon, langkah segera ialah mengikuti pengumuman nasional dan notis khusus daripada agensi yang menawarkan jawatan. Notis itu akan menentukan kelayakan yang diterima dan tempat calon yang berjaya akan bekerja.

Mengapa persaraan penting kepada rancangan pengambilan

Rini berkata di Jakarta pada 25 Februari bahawa kira-kira 160,000 penjawat awam bersara sepanjang 2025. Beliau menyatakan bahawa pengambilan sekitar 160,000 CPNS mungkin dilaksanakan pada 2026, meletakkan potensi jumlah pengambilan setara dengan skala persaraan.

Jumlah akhir pengambilan akan bergantung pada jawatan yang diperlukan agensi dan pembiayaan yang diluluskan. Persaraan mewujudkan kekosongan kakitangan, tetapi agensi diminta menilai jawatan, pendidikan yang diperlukan dan kemahiran yang diperlukan sebelum mencadangkan pengganti.

Dalam perancangannya, kerajaan menggunakan prinsip yang dikenali sebagai pertumbuhan sifar. Secara ringkas, prinsip ini mengehadkan pertambahan tenaga kerja dan menumpukan pengambilan terutamanya pada penggantian pesara atau pengisian jawatan kosong. Pendidikan dan kesihatan kekal sebagai keutamaan dalam pendekatan itu.

Pengumuman November oleh Prasetyo turut menunjukkan permintaan daripada program keutamaan kerajaan. Oleh itu, pengambilan mempunyai dua tujuan: mengekalkan perkhidmatan apabila kakitangan sedia ada berhenti dan menyediakan kemahiran yang diperlukan untuk tugasan kerajaan semasa.

Perkembangan persiapan sepanjang 2026

Sasaran November itu menyusuli beberapa peringkat perancangan. Pada Februari, Rini berkata kementeriannya telah menulis kepada Menteri Kewangan Purbaya Yudhi Sadewa untuk meminta pengiraan kos ujian pengambilan. Agensi juga perlu mengenal pasti jawatan dan kompetensi yang diperlukan.

Surat pekeliling kementerian bertarikh 12 Mac kemudiannya meminta agensi mengemukakan cadangan keperluan kakitangan melalui sistem e-formasi, iaitu platform kerajaan untuk mengemukakan keperluan tenaga kerja. Agensi diberi tarikh akhir 31 Mac; agensi yang gagal mengemukakan permohonan sebelum tarikh itu akan dianggap tidak membuka jawatan ASN pada tahun berkenaan. ASN ialah kategori lebih luas yang merangkumi penjawat awam dan pekerja yang berkhidmat di bawah perjanjian pekerjaan kerajaan.

• 25 Februari 2026: Rini membincangkan kira-kira 160,000 persaraan pada 2025 dan kemungkinan jumlah pengambilan yang hampir sama.
• 12 Mac: Kementerian Reformasi Pentadbiran mengeluarkan permintaan supaya agensi mengemukakan keperluan kakitangan.
• 31 Mac: Tarikh akhir penyerahan permohonan melalui e-formasi.
• 29 Julai: SSCASN memaparkan jadual pemilihan untuk Sekolah Rakyat, bukannya kalendar pengambilan CPNS nasional.
• 5 November: Pemangku Setiausaha Mahkamah Agung Sobandi menggariskan rancangan untuk 4,430 kakitangan baharu.
• 6 November: Prasetyo mengumumkan rancangan untuk memulakan pendaftaran CPNS nasional pada November.

Perkembangan pada Julai dan pengumuman November menggambarkan peringkat berbeza dalam proses persiapan yang sama. Menjelang November, kerajaan beralih daripada mengumpulkan cadangan keperluan kakitangan kepada menetapkan sasaran pendaftaran.

Mahkamah Agung mencari hakim dan kakitangan sokongan

Cadangan pengambilan Mahkamah Agung memberikan contoh konkrit tentang tekanan di sebalik rancangan pengambilan nasional. Pemangku Setiausaha Sobandi berkata mahkamah itu merupakan antara 14 kementerian dan badan kerajaan yang diberi keutamaan untuk menambah kakitangan tahun ini.

Sobandi berkata kira-kira 500 hakim dan kakitangan mahkamah meninggalkan perkhidmatan setiap tahun kerana bersara atau meninggal dunia. Pengambilan hakim yang terakhir berlangsung pada 2021, dan kekosongan jawatan menjejaskan perkhidmatan mahkamah.

Pengambilan yang dirancang mahkamah itu mempunyai dua komponen: 1,600 calon hakim dan 2,830 pekerja CPNS. Jumlah keseluruhannya ialah 4,430 jawatan. Komponen CPNS merangkumi kira-kira 64 peratus daripada jumlah itu, dikira daripada 2,830 dibahagikan dengan 4,430; calon hakim merangkumi baki 36 peratus.

Angka itu menunjukkan mahkamah memerlukan kedua-dua pihak yang akan membicarakan kes dan kakitangan yang menyokong operasi sistem kehakiman. Sobandi menyasarkan pengumuman pada penghujung November, apabila pemohon boleh menjangkakan butiran untuk menilai kelayakan mereka, termasuk jawatan, syarat pendidikan, penempatan dan aturan pemilihan.

Perkara yang perlu disemak pemohon sebelum mendaftar

SSCASN, portal pengambilan yang dikendalikan oleh Badan Kepegawaian Negara, atau BKN, ialah pusat semakan jawatan yang tersedia. Pemohon juga perlu membaca pengumuman daripada kementerian, institusi atau kerajaan tempatan yang menawarkan jawatan berkenaan.

Pengambilan terdahulu merangkumi jawatan untuk pemegang kelayakan sekolah menengah atas, diploma tiga tahun dan ijazah sarjana muda. Kelayakan bergantung pada kekosongan tertentu. Sesebuah agensi mungkin menerima satu tahap pendidikan bagi jawatan tertentu, namun mensyaratkan ijazah khusus atau kelayakan profesional bagi jawatan lain.

Pusingan pengambilan terdahulu yang disebut dalam laporan perancangan menawarkan 250,407 jawatan merentasi 69 institusi pusat dan 478 institusi wilayah. Angka itu memberi gambaran tentang keluasan proses pemilihan nasional, walaupun agensi dan jawatan yang mengambil bahagian pada 2026 bergantung pada keputusan tahun ini.

Pemohon perlu menyemak tajuk jawatan, tugas, kelayakan yang diterima, penempatan, julat pendapatan dan syarat dokumen secara bersama. Jawatan yang sesuai ialah jawatan yang syaratnya sepadan dengan pendidikan dan keadaan pemohon, bukannya semata-mata agensi yang ingin disertai.

Prasetyo menggalakkan calon, termasuk pemohon lebih muda dan graduan baharu, supaya mengikuti pengumuman kerajaan dan membuat persiapan bagi keseluruhan siri ujian. Pemohon juga perlu berwaspada terhadap mesej kekosongan tidak rasmi, khususnya yang menjanjikan kejayaan pemilihan atau meminta bayaran di luar peraturan yang ditetapkan.

Keperluan ujian asas terdahulu

Pemilihan Kompetensi Asas, yang dikenali sebagai SKD, memberikan titik permulaan yang berguna untuk persiapan pemohon. Peraturan terdahulu membahagikannya kepada tiga bahagian: Ujian Wawasan Kebangsaan, atau TWK; Ujian Kecerdasan Umum, atau TIU; dan Ujian Ciri Peribadi, atau TKP.

TWK menilai pemahaman tentang prinsip kebangsaan, integriti, bahasa Indonesia dan asas negara. Kandungannya termasuk Pancasila, Perlembagaan 1945, perpaduan nasional dan prinsip kesatuan dalam kepelbagaian.

TIU menguji penaakulan verbal, numerik dan visual. Soalan merangkumi bidang seperti hubungan perkataan, kesimpulan logik, pengiraan, jujukan nombor dan corak dalam gambar. TKP mengemukakan situasi di tempat kerja yang melibatkan khidmat awam, kerjasama, kesedaran budaya, teknologi dan etika profesional.

Format terdahulu mengandungi 110 soalan: 30 TWK, 35 TIU dan 45 TKP, yang biasanya perlu dijawab dalam 100 minit. Ini bersamaan kira-kira 55 saat bagi setiap soalan secara purata, menunjukkan sebab persiapan turut melibatkan pengurusan masa selain penguasaan bahan.

Markah lulus dan kedudukan kedua-duanya penting

Ambang pemilihan umum 2024 ialah 65 bagi TWK, 80 bagi TIU dan 166 bagi TKP. Ambang yang sama turut dikenakan kepada kategori khas pemohon dari Kalimantan. Angka ini ialah rujukan terdahulu; keputusan menteri bagi pemilihan 2026 akan menentukan pusingan baharu.

Sesetengah kategori khas mempunyai aturan berbeza pada 2024. Graduan cemerlang dan pemohon diaspora perlu memperoleh jumlah markah sekurang-kurangnya 311, termasuk sekurang-kurangnya 85 bagi TIU. Pemohon kurang upaya, pemohon dari Papua dan mereka dari wilayah tertentu yang kurang membangun perlu memperoleh jumlah markah sekurang-kurangnya 286, termasuk sekurang-kurangnya 60 bagi TIU.

Kedudukan turut menentukan siapa yang mara ke Pemilihan Kompetensi Bidang, yang dikenali sebagai SKB. Di bawah aturan 2024, calon perlu mencapai ambang yang berkenaan dan berada dalam kelompok kedudukan yang dihadkan kepada tiga kali ganda jumlah jawatan bagi jawatan tersebut.

Contohnya, peruntukan 10 jawatan membolehkan sehingga 30 calon layak dengan kedudukan tertinggi mara ke SKB. Oleh itu, calon bersaing dengan pemohon lain bagi jawatan yang sama selain berusaha mencapai markah minimum.

Peringkat antara permohonan dengan pelantikan

Pemohon mula mendaftar melalui SSCASN selepas agensi menerbitkan kekosongan dan syarat jawatan. Pemilihan pentadbiran menyemak sama ada maklumat dan dokumen mereka sepadan dengan syarat itu. Proses bantahan membolehkan calon mempertikaikan penolakan yang berpunca daripada kesilapan dalam pengesahan jawatankuasa.

Calon yang lulus peringkat pentadbiran menduduki SKD melalui sistem ujian berbantukan komputer BKN. Mereka yang memenuhi syarat markah dan kedudukan yang berkenaan kemudian mara ke SKB, yang menilai keupayaan berkaitan dengan jawatan. Bergantung pada jawatan, penilaian ini boleh melibatkan ujian BKN dan penilaian tambahan oleh agensi.

Keputusan SKD dan SKB digabungkan untuk menentukan pemilihan akhir. Pemohon yang berjaya kemudian melengkapkan maklumat sejarah peribadi dan menyerahkan dokumen pelantikan. Agensi pengambilan memohon nombor pengenalan pekerja daripada BKN sebelum mengeluarkan keputusan pelantikan berserta tarikh kuat kuasanya.

Bagi calon, urutan ini bermakna pendaftaran, kejayaan peperiksaan dan pelantikan berlaku pada masa yang berbeza. Setiap peringkat mempunyai syarat tersendiri, dan jadual yang diterbitkan agensi akan menentukan bila dokumen, bantahan dan penyerahan lain perlu diselesaikan.

Perubahan Januari melibatkan pekerja kontrak kerajaan

Perbincangan pada 6 November turut menghasilkan persetujuan pekerjaan berasingan berkaitan PPPK, iaitu pekerja kerajaan yang diambil bekerja di bawah perjanjian pekerjaan. Kerajaan dan Dewan Perwakilan bersetuju bahawa pekerja sambilan akan bertukar kepada status sepenuh masa, dengan pelaksanaan berperingkat bermula 1 Januari 2027.

Prasetyo menyampaikan keputusan itu pada sidang media parlimen.

"Hari ini, kami memutuskan bahawa pekerja PPPK sambilan akan dilantik sebagai pekerja PPPK sepenuh masa," katanya.

Sasaran pendaftaran November merujuk kepada pengambilan CPNS; 1 Januari pula menandakan permulaan perubahan pekerjaan PPPK secara berperingkat. Prasetyo berkata dasar itu meliputi guru, pensyarah, anggota bomba, pegawai ketenteraman awam, tenaga kesihatan dan perubatan, kakitangan teknikal serta pekerja kerajaan lain.

Pekerja yang dilantik sebagai PPPK sepenuh masa juga berpeluang menyertai pengambilan CPNS pada 2027. Kerajaan sedang mempertimbangkan peruntukan umur khas bagi bidang tertentu, namun butirannya masih dalam penelitian.

Persetujuan itu turut merangkumi lanjutan kontrak bagi guru yang layak di sekolah awam yang berdaftar dalam sistem Data Pendidikan Asas, dikenali sebagai Dapodik, serta guru di bawah Kementerian Agama yang kontraknya tamat pada Disember 2026. Prasetyo berkata aturan yang sama akan terpakai kepada tenaga kesihatan dan perubatan.

Timbalan Speaker Dewan Perwakilan Sufmi Dasco Ahmad berkata persetujuan itu menyusuli kebimbangan yang dibawa ke parlimen mengenai status pekerjaan guru, pekerja kesihatan, kakitangan teknikal dan pekerja lain. Bagi pekerja berkenaan, kesinambungan kontrak dan peralihan kepada kerja sepenuh masa merupakan isu segera, selain peluang kemudian untuk bersaing bagi jawatan CPNS.

Perkara Utama

• Indonesia menyasarkan pendaftaran CPNS pada November 2026, dengan Rini Widyantini mengetuai jawatankuasa pengambilan.
• Tarikh permohonan nasional yang tepat, jumlah pengambilan dan kalendar peperiksaan masih menunggu pengumuman.
• Kira-kira 160,000 penjawat awam bersara pada 2025; jumlah akhir pengambilan bergantung pada keperluan kakitangan dan pembiayaan.
• Mahkamah Agung merancang 1,600 jawatan calon hakim dan 2,830 jawatan CPNS, dengan pengumuman disasarkan pada penghujung November.
• Format ujian terdahulu dan markah lulus 2024 boleh dijadikan rujukan persiapan; keputusan baharu akan menentukan pemilihan 2026.
• Peralihan pekerja PPPK sambilan kepada status sepenuh masa dijadualkan bermula secara berperingkat pada 1 Januari 2027.