AMRO Sorot Kerugian Penipuan di Kemboja Melebihi $45 Juta dan Risiko Pengubahan Wang Haram di Kasino

Kerugian Kemboja dedahkan masalah serantau yang lebih meluas

Kemboja merekodkan kerugian akibat penipuan dalam talian domestik yang dilaporkan secara rasmi melebihi $45 juta pada 2025, menurut analisis ASEAN+3 Macroeconomic Research Office bertarikh 12 Oktober 2026. Angka itu berdasarkan data Kementerian Dalam Negeri yang diterbitkan pada Februari 2026, manakala analisis tersebut turut mengetengahkan kelemahan dalam penyeliaan serantau terhadap kasino yang beroperasi di zon ekonomi khas dan perniagaan yang mengendalikan aset maya.

Analisis penipuan digital AMRO, bertajuk Mengurus Risiko Penipuan Digital di ASEAN+3: Rangka Kerja Kawal Selia dan Tindak Balas Dasar, menyeru pengesanan lebih awal, pembekuan akaun dengan segera, mekanisme pemulihan yang lebih baik serta kerjasama lebih erat antara negara. Penulisnya ialah Benyaporn Chantana, Ivan Lim dan Prashant Pande.

Angka kerugian Kemboja mengukur wang yang hilang akibat penipuan dalam talian domestik. Kebimbangan AMRO yang lebih luas merangkumi rangkaian yang jauh lebih besar: penjenayah memperdaya mangsa melalui telefon dan platform digital, menerima bayaran menerusi institusi kewangan, kemudian memindahkan hasil kegiatan itu melalui akaun, perniagaan perjudian atau perkhidmatan mata wang kripto merentasi beberapa negara.

Isi rumah menanggung kesan paling segera. Wang yang diperuntukkan untuk simpanan, pendidikan atau perbelanjaan perniagaan boleh lesap dalam beberapa minit, sementara peluang untuk mendapatkannya semula semakin sukar dengan setiap pemindahan. AMRO berkata bukti kesan terhadap sistem kewangan secara keseluruhan masih terhad, namun penipuan berterusan boleh menjejaskan keyakinan terhadap perkhidmatan kewangan digital.

Amaran itu menggabungkan dua cabaran yang saling berkait bagi Kemboja dan negara jirannya: menghalang orang ramai daripada kehilangan wang serta mencegah rangkaian jenayah daripada menggunakan infrastruktur kewangan dan komersial untuk menyembunyikan hasil kegiatan mereka.

Mengapa meluluskan bayaran boleh menyebabkan mangsa terdedah

Penipuan pembayaran yang dibenarkan berlaku apabila seseorang diperdaya sehingga meluluskan pemindahan wang. Penjenayah mungkin menyamar sebagai penasihat pelaburan atau kenalan lain yang dipercayai, lalu memujuk mangsa menghantar wang melalui perkhidmatan pembayaran yang sah.

AMRO menjelaskan bahawa penipuan itu sering bermula di rangkaian telekomunikasi atau platform sosial sebelum pihak bank terlibat. Pengawal selia kewangan menyelia pembayaran dan institusi kewangan, manakala pihak berkuasa lain mengawasi banyak saluran yang digunakan penjenayah untuk mendekati mangsa pada peringkat awal.

Oleh itu, bank hanya melihat sebahagian daripada operasi tersebut. Sesuatu pembayaran mungkin diluluskan oleh pelanggan walaupun keputusan itu sebenarnya didalangi penjenayah. Menurut AMRO, aturan pembayaran balik secara umumnya lebih jelas bagi transaksi tanpa kebenaran, manakala kerugian daripada pembayaran yang dibenarkan sebahagian besarnya ditanggung oleh pelanggan.

Institusi itu berkata beberapa aturan serantau mula meluaskan tanggungjawab kepada pihak lain yang terlibat. Tindak balas yang disyorkannya merangkumi pencegahan, pengesanan, pembendungan, pemulihan dan pembahagian kerugian, iaitu keputusan tentang pihak yang menanggung kos kewangan apabila langkah perlindungan gagal.

Angka serantau menunjukkan jurang dalam pemulihan

Di beberapa ekonomi terpilih, kira-kira 55 peratus orang dewasa mengalami sekurang-kurangnya satu cubaan penipuan sepanjang 2024–2025, menurut AMRO. Pendedahan mencecah 63 peratus di ekonomi ASEAN terpilih, berbanding 40 peratus di ekonomi Plus-3 terpilih, iaitu perbezaan sebanyak 23 mata peratusan.

Dalam kalangan mereka yang terdedah, 22 peratus dalam kumpulan ASEAN melaporkan kehilangan wang, berbanding 8 peratus dalam kumpulan Plus-3 yang datanya tersedia. Ekonomi Plus-3 ialah China, Jepun dan Korea Selatan. Angka ini menggambarkan populasi kaji selidik terpilih, bukannya ukuran berasingan bagi Kemboja.

Pemulihan juga lebih lemah dalam kumpulan ASEAN. Walaupun 72 peratus mangsa yang kehilangan wang melaporkan penipuan itu kepada penyedia pembayaran mereka, hanya 20 peratus berjaya mendapatkan semula sebahagian daripada wang tersebut. Di ekonomi Plus-3 terpilih, 87 peratus melaporkan kejadian itu dan 46 peratus berjaya mendapatkan semula wang atau pembayaran disekat sebelum sampai kepada penipu.

AMRO turut mendapati bahawa lebih separuh daripada mangsa di ekonomi ASEAN terpilih tidak mendapat semula apa-apa, berbanding 41 peratus dalam kumpulan Plus-3. Anggaran kaji selidiknya meletakkan kerugian individu akibat penipuan pada antara 0.2 hingga 3.4 peratus daripada keluaran dalam negara kasar pada 2024, termasuk kerugian yang tidak pernah dilaporkan mangsa kepada pihak berkuasa.

Dapatan itu menjelaskan tumpuan terhadap kepantasan. Penjenayah menggunakan akaun keldai, iaitu akaun yang dikawal oleh individu yang secara sedar atau tanpa sedar menerima dan menyalurkan wang curi, untuk memecah-pecahkan dan memindahkan bayaran. Apabila dana sudah diagihkan atau merentasi sempadan, pihak berkuasa mempunyai masa yang lebih singkat dan lebih sedikit cara mudah untuk mendapatkannya semula.

Mengapa kasino dan zon ekonomi mendapat perhatian

AMRO mengenal pasti penyeliaan yang tidak sekata terhadap perniagaan yang terdedah kepada pengubahan wang haram, termasuk kasino yang beroperasi di zon ekonomi khas, atau SEZ, serta penyedia perkhidmatan aset maya. Pengubahan wang haram bermaksud memindahkan atau menyamarkan hasil jenayah supaya kelihatan berpunca daripada kegiatan yang sah.

SEZ ialah kawasan yang ditetapkan untuk menarik pelaburan dan peluang pekerjaan melalui aturan seperti insentif cukai dan prosedur perdagangan yang lebih mudah. Kasino dan junket, iaitu perniagaan yang mengatur lawatan perjudian serta perkhidmatan berkaitan, boleh mengendalikan jumlah wang yang besar dan menyediakan perkhidmatan kewangan yang cuba dieksploitasi oleh rangkaian jenayah.

Laporan Compound Crime Global Initiative Against Transnational Organized Crime menyenaraikan MDS Thmorda SEZ di Kemboja, Golden Triangle SEZ di Laos dan Clark Freeport SEZ di Filipina antara lokasi yang menimbulkan kebimbangan. Penyelidikannya melibatkan 14 penyelidik dan rakan masyarakat sivil dalam tempoh enam bulan pertama 2024.

Laporan itu mengenal pasti operasi penipuan yang disahkan di sebilangan kecil SEZ yang ditetapkan secara sah, serta menghuraikan kompleks lain di kawasan yang menggelarkan diri sebagai SEZ atau beroperasi di bawah aturan ekonomi yang berbeza. Laporan itu turut mendokumentasikan penipuan di hotel, vila, kompleks pangsapuri dan premis kasino. Oleh itu, penyeliaan yang berkesan perlu menjejaki pengendali dan wang mereka merentasi pelbagai jenis hartanah.

Dengan memetik UNODC, Global Initiative berkata kira-kira 340 kasino berlesen dan tidak berlesen beroperasi di SEZ Asia Tenggara pada 2021. Syor UNODC termasuk memantau aliran kewangan dan pelaburan di kawasan ini, selain memperkukuh penyeliaan terhadap junket dan perniagaan kewangan digital.

Peranan Phnom Penh dalam rangkaian wang digital

Laporan Inflection Point Pejabat Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Dadah dan Jenayah (UNODC) menyifatkan Huione Guarantee, yang juga dikenali sebagai Haowang, sebagai pasaran dalam talian utama yang beribu pejabat di Phnom Penh. Menurut laporan itu, platform yang kebanyakannya menggunakan bahasa Cina tersebut mempunyai lebih 970,000 pengguna ketika laporan ditulis dan ribuan vendor yang berkaitan.

UNODC memetik anggaran pakar bahawa dompet mata wang kripto yang digunakan oleh Huione Guarantee dan vendornya menerima sekurang-kurangnya $24 bilion dalam tempoh empat tahun. Global Initiative memberikan julat nilai transaksi yang dilaporkan lebih luas, iaitu $70 bilion hingga $89 bilion sejak 2021 bagi Huione Pay dan vendor pasaran, meliputi kumpulan perniagaan dan kegiatan transaksi yang berbeza.

Penyelidik rantaian blok yang dipetik dalam laporan Global Initiative menjejaki beberapa transaksi kepada operasi penipuan, kumpulan bersenjata dan kumpulan penggodam Lazarus yang dikaitkan dengan Korea Utara. Menurut laporan itu, Huione menafikan laporan yang mengaitkannya dengan kegiatan haram.

UNODC berkata Huione berkembang ke bidang pertukaran mata wang kripto, aplikasi dagangan, perjudian dalam talian, rangkaian rantaian blok dan stablecoin yang disandarkan kepada dolar AS. Stablecoin ialah token digital yang direka untuk mengekalkan nilai stabil berbanding aset seperti mata wang negara.

Bank Negara Kemboja mengesahkan pada Mac 2025 bahawa ia telah menarik balik lesen institusi perkhidmatan pembayaran Huione kerana gagal mematuhi peraturan dan syor, menurut UNODC. Global Initiative turut menghuraikan tindakan susulan pada Mei 2025, apabila Rangkaian Penguatkuasaan Jenayah Kewangan AS mencadangkan supaya Huione Group diputuskan daripada sistem kewangan AS, manakala Telegram menyekat ribuan akaun dan nama pengguna berkaitan.

Bagaimana perjudian boleh berfungsi sebagai perbankan bawah tanah

Pegawai UNODC menyifatkan sebuah sistem perbankan bawah tanah yang tertumpu di Kemboja, Laos, Myanmar, Thailand dan Vietnam. Perjudian dalam talian dan alat pembayaran digital membolehkan rangkaian memindahkan nilai melalui aturan yang sukar dijejaki pihak berkuasa.

Benedikt Hofmann, timbalan wakil UNODC bagi Asia Tenggara dan Pasifik, menjelaskan bagaimana peralihan perjudian ke dalam talian mengubah skala masalah itu:

"Kasino sudah lama memainkan peranan dalam pengubahan wang haram di Asia Tenggara, tetapi lonjakan perjudian dalam talian mempercepatkannya dengan cara yang tidak dijangka," kata Hofmann.

Salah satu tekniknya ialah pengimbangan. Pelanggan mendepositkan wang dengan pengendali di sebuah negara dan menerima jumlah setara melalui akaun lain di negara berbeza. Pengendali menyelesaikan tanggungan itu melalui rangkaiannya, sekali gus membolehkan nilai dipindahkan tanpa transaksi mudah yang menghubungkan kedua-dua pelanggan merentasi sempadan.

Satu lagi amalan ialah membeli pakej lengkap perisian dan perkhidmatan untuk mengendalikan laman perjudian dalam talian. Ini membolehkan pengendali yang kurang pengetahuan teknikal menubuhkan platform perjudian yang juga boleh menyembunyikan kegiatan kewangan.

Amanda Gore, akauntan forensik yang mengetuai Centre for Global Advancement, memberi amaran bahawa menerima bayaran melalui satu kaedah dan membuat pembayaran melalui kaedah lain merumitkan pemeriksaan identiti. Akaun yang dibiayai melalui kad bank mungkin membuat pembayaran dalam mata wang kripto, sekali gus menyukarkan pengesahan identiti penerima akhir wang tersebut.

Kes-kes itu merentasi beberapa bidang kuasa. Sebuah mahkamah Macau mensabitkan pengendali perjudian Alvin Chau atas empayar perjudian haram yang mengendalikan pertaruhan melebihi $105 bilion sejak 2013. Pendakwaan berkaitan di tanah besar China melibatkan sekurang-kurangnya $160 juta dalam pembayaran antarabangsa haram. Pihak berkuasa Thailand juga mendakwa pengendali kasino Kemboja Kuo Che-min mungkin telah mengubah wang haram melebihi setengah bilion dolar sebelum Thailand mengekstradisinya ke Taiwan.

Kos kemanusiaan turut merentasi sempadan

Kompleks penipuan juga melibatkan pemerdagangan manusia dan kegiatan jenayah secara paksa. Global Initiative memetik anggaran 2023 daripada Pejabat Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Hak Asasi Manusia bahawa sekurang-kurangnya 120,000 orang berada di kompleks penipuan Kemboja dan sekurang-kurangnya 100,000 orang di Myanmar.

Pekerja boleh dipindahkan atau dijual antara kompleks apabila operasi berpindah. Laporan itu menghuraikan laluan melalui Thailand yang menghubungkan Golden Triangle SEZ, Kemboja dan Myanmar. Oleh itu, serbuan atau penutupan di satu tempat boleh menyebabkan operasi jenayah dan pekerja yang dieksploitasi berpindah ke tempat lain.

UNODC menganggarkan bahawa penipuan yang dibantu teknologi digital menyebabkan kerugian antara $18 bilion hingga $37 bilion di Asia Timur dan Asia Tenggara pada 2023, dengan kebanyakannya dikaitkan dengan penipuan yang dilakukan kumpulan jenayah terancang di Asia Tenggara. Laporannya menghuraikan tindakan penguatkuasaan yang menyasarkan operasi dalam talian di Kemboja, Filipina, Laos, Myanmar dan Thailand.

Beberapa perkembangan menunjukkan bagaimana dimensi kewangan dan kemanusiaan masalah ini semakin bertambah:

• 2018: Pihak berkuasa AS mengenakan sekatan terhadap pengasas Golden Triangle SEZ, Zhao Wei, dan sekutunya, dengan mendakwa mereka terlibat dalam organisasi jenayah rentas negara.
• 2022–2023: Zhao dan beberapa sekutunya memperoleh kewarganegaraan Kemboja, menurut UNODC.
• 2023: Anggaran hak asasi manusia PBB meletakkan sekurang-kurangnya 120,000 orang di kompleks penipuan Kemboja.
• Mac 2025: Bank pusat Kemboja mengesahkan penarikan balik lesen institusi perkhidmatan pembayaran Huione.
• 12 Oktober 2026: Nota analisis AMRO menyeru kawalan lebih kukuh di sepanjang rangkaian penipuan.

Bagi kerajaan, cabaran praktikalnya ialah memburu penganjur, orang tengah kewangan dan aset, sambil mengenal pasti individu yang dipaksa melakukan penipuan. Operasi yang sama boleh menyebabkan mangsa kehilangan simpanan di luar negara dan pekerja dieksploitasi di dalam kompleks.

Kelemahan perlindungan kewangan

Penilaian AMRO bersandarkan penilaian Pasukan Petugas Tindakan Kewangan mengenai langkah membanteras pengubahan wang haram dan pembiayaan keganasan. Penilaian tersebut membezakan antara kewujudan peraturan yang diperlukan dengan pelaksanaan peraturan itu secara berkesan.

Di beberapa ekonomi ASEAN+3, jurang yang dikenal pasti termasuk pemeriksaan identiti pelanggan, penyeliaan perniagaan di luar sektor perbankan tradisional, kawalan risiko daripada teknologi baharu dan kerjasama dengan pihak berkuasa asing. Perniagaan yang terlibat termasuk kasino serta penyedia yang menukar, memindahkan atau mengendalikan aset maya dengan cara lain.

AMRO berkata aturan pelesenan dan pendaftaran umumnya sudah wujud, tetapi penguatkuasaannya tidak konsisten. Penyelia mungkin kekurangan kakitangan, pengetahuan tentang risiko pembiayaan jenayah atau keupayaan untuk menumpukan pemeriksaan pada kegiatan yang paling berkemungkinan disalahgunakan. Hukuman yang cukup tegas untuk mencegah salah laku dan pendakwaan pengubahan wang haram juga jarang berlaku.

Tiada ekonomi ASEAN+3 memperoleh penarafan keberkesanan yang ketara dalam penilaian yang dipetik AMRO bagi entiti undang-undang seperti syarikat, atau bagi penyiasatan dan pendakwaan pengubahan wang haram. Kelemahan ini menyukarkan usaha mengenal pasti pihak yang mengawal perniagaan, menghubungkan transaksi dengan rangkaian jenayah dan membawa kes ke mahkamah.

Kesimpulan AMRO bersifat praktikal: penyeliaan yang lebih kukuh perlu disertai penyiasatan, penguatkuasaan dan mekanisme yang berkesan untuk menjejak, membekukan serta mendapatkan semula hasil jenayah.

Perubahan yang dibawa tindakan terselaras

AMRO mengesyorkan saluran perhubungan tetap antara negara, prosedur yang lebih jelas untuk menyerahkan kes antara pihak berkuasa serta pusat nasional yang berfungsi sebagai titik hubungan khusus. Kerjasama itu perlu melibatkan unit risikan kewangan, pengawal selia telekomunikasi dan agensi lain selain polis.

Kerajaan juga memerlukan asas undang-undang yang jelas untuk bertindak terhadap permintaan asing bagi menjejak, membekukan, merampas dan memulangkan aset. Bantuan perundangan bersama membolehkan pihak berkuasa sebuah negara meminta bukti atau sokongan penyiasatan lain daripada negara lain. Aturan ekstradisi pula mengurus pemindahan suspek antara bidang kuasa.

AMRO berkata prosedur ini perlu diperluas kepada aset maya dan dibangunkan berasaskan badan serantau sedia ada, dengan tanggungjawab yang jelas dan bukannya institusi selari. AMRO turut mengesyorkan peningkatan keupayaan penyeliaan di tempat yang paling kekurangan sumber. Analisis itu tidak menetapkan tarikh akhir bagi kerajaan menerima pakai syornya.

Bagi mangsa, perubahan paling berguna ialah memendekkan tempoh antara laporan penipuan dibuat dengan wang itu dihentikan. Bagi Kemboja dan negara jirannya, tugas yang lebih besar ialah mengurangkan manfaat perpindahan bagi rangkaian jenayah dengan menutup jurang penyeliaan dan penguatkuasaan secara bersama.

Hofmann, timbalan wakil serantau UNODC, menjelaskan mengapa kempen nasional yang terasing sukar berjaya:

"Sebab itulah tindak balas serantau yang menyeluruh amat penting — usaha setiap negara hanya menyebabkan masalah itu kembali melalui jalan belakang," kata Hofmann.

Perkara Utama

• Kemboja melaporkan kerugian akibat penipuan dalam talian domestik melebihi $45 juta bagi 2025, menurut angka Kementerian Dalam Negeri yang dipetik AMRO.
• AMRO mengenal pasti jurang penyeliaan serantau yang melibatkan kasino di zon ekonomi khas dan penyedia perkhidmatan aset maya.
• Hanya 20 peratus mangsa di ekonomi ASEAN terpilih berjaya mendapatkan semula wang, walaupun 72 peratus melaporkan penipuan itu kepada penyedia pembayaran mereka.
• UNODC dan Global Initiative menghuraikan rangkaian berkaitan yang melibatkan perjudian, perkhidmatan mata wang kripto, pengubahan wang haram dan pemerdagangan manusia.
• AMRO menyeru pengesanan lebih awal, pembekuan segera, penguatkuasaan lebih kukuh serta penyiasatan antarabangsa dan pemulihan aset yang terselaras.