Indonesia Gariskan Keperluan Kuasa 20 GW untuk Pusat Data, Batam Jadi Peneraju Usaha Hab Baharu

Pengembangan digital dengan bil elektrik berskala nasional

Industri pusat data Indonesia yang semakin berkembang memerlukan tambahan 20 gigawatt bekalan elektrik, kata Menteri Tenaga dan Sumber Mineral Bahlil Lahadalia pada 19 Oktober 2026. Keperluan itu bersamaan kira-kira satu perlima daripada kapasiti kuasa sedia ada negara. Di Batam, pengembangan itu sudah merangkumi kontrak bekalan 450 megawatt antara PLN Batam dengan syarikat pusat data DayOne.

Bahlil, yang juga berkhidmat sebagai menteri penyelaras pembangunan hiliran dan peralihan tenaga, membentangkan anggaran itu di Bali Tech Week 2026 di Denpasar. Beliau berkata angka itu berdasarkan perbincangan dengan presiden pengarah syarikat elektrik milik negara, PLN, menurut kenyataan Kementerian Tenaga dan Sumber Mineral pada 19 Oktober.

Kerajaan mahu Batam, Karimun dan Bintan di Kepulauan Riau menjadi hab baharu Indonesia, setanding pusat-pusat yang sudah mantap di Singapura dan Malaysia. Tawaran itu menggabungkan tapak yang tersedia, sumber air dan peluang membangunkan bekalan elektrik boleh baharu. Pelabur juga akan diwajibkan bekerjasama dengan perniagaan nasional dan tempatan di bawah peraturan yang sedang disediakan.

Skala keperluan elektrik ini menjadikan isu tersebut lebih daripada sekadar kisah pelaburan teknologi. Pelayan memerlukan bekalan kuasa yang boleh diharap, sistem penyejukan memerlukan air atau kaedah lain untuk menyingkirkan haba, manakala perkhidmatan digital memerlukan sambungan kepada pelanggan. Keperluan itu perlu dirancang seiring dengan keperluan elektrik dan air isi rumah.

Oleh itu, cabaran Indonesia bersifat nasional dan tempatan: membina bekalan elektrik yang mencukupi untuk industri yang berkembang, kemudian menyalurkannya ke lokasi khusus yang dipilih syarikat untuk membina kemudahan. Penyelidikan industri menganggarkan tempoh menunggu sambungan elektrik di Jakarta Raya dan Batam boleh mencecah dua tahun.

Mengapa kecerdasan buatan memerlukan begitu banyak kuasa

Pusat data menempatkan komputer yang memproses aktiviti dalam talian, menyimpan maklumat dan menjalankan perkhidmatan digital. Pelayannya beroperasi secara berterusan, manakala peralatan sokongan memastikan sistem kekal sejuk dan bersambung.

Kementerian menganggarkan keperluan kuasa bagi pusat data pengkomputeran awan biasa sekitar 10 hingga 30 megawatt. Kemudahan yang menyokong kecerdasan buatan boleh memerlukan antara 100 megawatt hingga 1 gigawatt. Satu gigawatt bersamaan 1,000 megawatt, maka had atas julat itu berpuluh-puluh kali ganda lebih besar daripada kemudahan awan konvensional.

Oleh itu, anggaran Bahlil sebanyak 20 GW bermaksud tambahan kapasiti elektrik sebanyak 20,000 MW. Kementerian tidak memberikan tarikh akhir untuk mencapai tahap itu, senarai projek yang menjadi asas anggaran atau jadual penyambungannya kepada grid.

Anggaran itu juga beriringan dengan unjuran industri yang berasingan. Penyelidikan MNC Sekuritas yang diterbitkan pada 4 September 2026 menganggarkan kapasiti pusat data terpasang Indonesia sekitar 650 MW dan mengunjurkan 11.7 GW menjelang 2030. Berdasarkan angka itu, kapasiti akan meningkat 18 kali ganda. Unjuran tersebut mengukur pengembangan pusat data sehingga 2030, manakala Bahlil menyatakan keperluan elektrik yang lebih luas tanpa menetapkan tahun sasaran.

Batam mempunyai banyak projek dalam perancangan dan kontrak bekalan

Kapasiti pusat data Batam yang tersedia, telah dikomitmenkan atau sedang dibangunkan berjumlah 1.47 GW, menurut kementerian. Angka itu merangkumi kemudahan pada pelbagai peringkat, daripada kapasiti sedia ada hingga projek yang masih dalam pembangunan.

PLN Batam dan DayOne turut menandatangani kontrak bekalan elektrik 450 MW, yang disifatkan kementerian sebagai kontrak terbesar di Indonesia untuk pusat data. Kontrak itu memberikan gambaran nyata tentang skala pelaburan individu yang memasuki pasaran.

Bahlil berkata Batam, Karimun dan Bintan mempunyai kepadatan penduduk yang lebih rendah berbanding Jakarta, Jawa Barat dan Bali, selain ketersediaan air serta peluang membangunkan tenaga boleh baharu. Kerajaan merancang meminta bakal pelabur mengemukakan lokasi yang dicadangkan supaya bekalan elektrik boleh disediakan bersama PLN.

Pemilihan tapak sama pentingnya dengan angka kapasiti utama. Projek memerlukan tanah, sistem penyejukan, sambungan gentian optik dan bekalan elektrik yang sampai ke tapak dengan boleh diharap. Menumpukan pelaburan di wilayah yang berpotensi tetap memerlukan perancangan bagi setiap perkhidmatan itu mengikut lokasi pilihan syarikat.

Bekalan elektrik nasional berdepan kekangan setempat

Kapasiti penjanaan nasional Indonesia sekitar 108 hingga 120 GW, menurut penyelidikan MNC Sekuritas. Bahlil menyifatkan keperluan tambahan 20 GW itu sebagai kira-kira 20 peratus daripada kapasiti semasa; berbanding julat dalam penyelidikan itu, jumlah tersebut mewakili kira-kira 17 hingga 19 peratus.

Keadaan grid setempat menjelaskan mengapa sesebuah negara boleh mempunyai kapasiti elektrik yang besar sedangkan projek tertentu masih menunggu sambungan. Elektrik perlu disalurkan melalui rangkaian penghantaran dan pengagihan yang sesuai untuk sampai ke pusat data. Lebihan penjanaan di satu wilayah tidak banyak membantu projek di tempat lain selagi rangkaian yang diperlukan belum tersedia.

Budi Satria Dharma Purba, pengarah rangkaian di PT Telkom Indonesia, berkata dalam perbincangan pada 20 Oktober di Bali Tech Week bahawa beberapa wilayah di luar Jawa mempunyai lebihan bekalan elektrik. Beliau menyarankan pusat data dibina lebih dekat dengan sumber tenaga dan air, kemudian sambungan telekomunikasi diperluas ke lokasi tersebut.

Budi turut berkata kebanyakan infrastruktur pusat data sedia ada telah digunakan sepenuhnya dan permintaan baharu sedang menunggu giliran. Beliau menyifatkan peningkatan mendadak permohonan pembangunan dalam tempoh enam bulan sebelumnya sebagai sebahagiannya didorong harga elektrik yang menurutnya kira-kira satu pertiga daripada harga di Singapura.

Budi menjelaskan pendekatan pilihan beliau bagi menentukan lokasi kemudahan baharu:

Jika penyedia pusat data memutuskan untuk membina kemudahan mereka berhampiran sumber tenaga dan air, sambungan telekomunikasi akan ditambah baik. Pada pandangan saya, kaedah ini lebih cekap berbanding membawa sumber tenaga dari tempat lain.

Kandungan sebenar pelan elektrik

Pelan Usaha Penyediaan Tenaga Elektrik PLN bagi 2025 hingga 2034, yang dikenali sebagai RUPTL, menyasarkan tambahan kapasiti sebanyak 69.5 GW. Kementerian menyenaraikan 42.6 GW daripada tenaga baharu dan boleh baharu, 10.3 GW daripada penyimpanan tenaga serta 16.6 GW daripada penjanaan bahan api fosil, dengan potensi pelaburan sebanyak Rp2,967.4 trilion.

Bahlil turut menyebut bahagian tenaga boleh baharu sekitar 70 peratus dalam ucapannya di acara itu. Angka terperinci kementerian menunjukkan tenaga baharu dan boleh baharu merangkumi kira-kira 61 peratus daripada penambahan yang dirancang, meningkat kepada sekitar 76 peratus apabila penyimpanan tenaga diambil kira. Penyimpanan tenaga menyimpan elektrik untuk digunakan kemudian dan perlu dicas daripada sumber penjanaan.

Keperluan pusat data sebanyak 20 GW bersamaan kira-kira 29 peratus daripada penambahan 69.5 GW dalam pelan itu. Industri lain dan isi rumah juga memerlukan elektrik dalam tempoh tersebut, menjadikan masa serta lokasi bekalan baharu penting untuk memenuhi permintaan.

Bahlil secara berasingan menggariskan cita-cita pembangunan tenaga solar sekitar 100 gigawatt puncak, merangkumi pemasangan besar, projek terapung, bumbung dan kawasan perindustrian. Gigawatt puncak mengukur keluaran maksimum berkadar panel solar dalam keadaan piawai. Pengeluaran sebenar berubah mengikut cahaya matahari, cuaca dan waktu siang, maka operasi pusat data berterusan juga memerlukan bekalan yang boleh diharap ketika pengeluaran solar menurun.

Air dan permit sudah membentuk hala tuju projek

Pertumbuhan Batam disertai kebimbangan orang ramai mengenai bekalan air dan pengembangan pusat data. Penyejukan ialah keperluan praktikal: komputer menghasilkan haba semasa beroperasi, dan haba itu mesti disingkirkan supaya peralatan berfungsi dengan selamat.

Menteri Komunikasi dan Digital Meutya Hafid berkata Indonesia harus menentukan kadar pembangunan kecerdasan buatan berdasarkan sumber dan keupayaannya sendiri, sambil melindungi keperluan asas masyarakat. Beliau mencadangkan penyelarasan lebih erat antara kementerian bagi kilang AI dan pusat data, berbanding pembangunan berasingan oleh institusi masing-masing.

Jawa Barat sudah menyaksikan projek tergendala akibat isu permit. Kerajaan wilayah itu menghentikan sementara pembinaan Kampus AI 2 Pusat Data BDx, yang dikenali sebagai CGK4, di Jatiluhur, Purwakarta, berikutan kebimbangan bahawa dokumen penilaian alam sekitar dan kelulusan bangunan belum diselesaikan.

Perdebatan mengenai air di Batam dan penghentian projek di Jatiluhur membawa cabaran pelaburan kepada keputusan harian: berapa banyak air yang boleh digunakan oleh sesebuah tapak, sama ada keperluan alam sekitar sudah dipenuhi dan sama ada pembinaan mendapat kelulusan yang diperlukan. Kontrak elektrik sahaja tidak menyelesaikan perkara-perkara tersebut.

Peraturan baharu akan menghubungkan kabel, tapak dan kuasa

Wayan Toni Supriyanto, ketua pengarah infrastruktur digital di Kementerian Komunikasi dan Digital, berkata draf peraturan presiden mengenai kabel dasar laut dan pusat data telah memasuki peringkat rundingan awam. Skopnya menghimpunkan keputusan infrastruktur yang sering melibatkan pihak berkuasa berbeza.

Draf itu merangkumi lokasi dan ketersediaan elektrik rendah pelepasan, skala pusat data, kapasiti telekomunikasi, tanah, sistem penyejukan dan pemudahan pelesenan merentas sektor. Ia turut menyentuh sambungan kepada hab digital nasional dan antarabangsa.

Wayan berkata dasar secara beransur-ansur menggalakkan pembangunan di luar Jakarta Raya dan Batam. Pemilihan tapak akan mengambil kira permintaan pasaran, akses kepada tenaga boleh baharu, risiko bencana dan sambungan telekomunikasi. Keadaan yang berbeza antara wilayah memerlukan penyelarasan dengan pengendali rangkaian dan pihak lain.

Mehdi Paryavi, pengerusi Pihak Berkuasa Pusat Data Antarabangsa, menggesa penyediaan pelan induk nasional yang meliputi kepastian bekalan elektrik, perancangan tapak, tadbir urus digital dan tenaga kerja mahir. Beliau berhujah Indonesia harus membina industri yang mampu berkembang secara berterusan, bukannya bergantung terutamanya pada permintaan yang tidak dapat ditampung oleh lokasi lain di Asia Tenggara.

Peraturan perkongsian yang dicadangkan Bahlil menambah satu lagi syarat untuk pelabur. Kerajaan mahu usahawan nasional dan wilayah terlibat dalam projek, menghubungkan kemasukan kemudahan digital berskala besar dengan peluang bagi perniagaan Indonesia.

Perbandingan Indonesia dengan negara jiran

Indonesia mempunyai 204 kemudahan pusat data di 32 bandar pada September 2026, menurut senarai DataCenterMap. Set data itu meletakkan Indonesia di tempat keempat di Asia dari segi jumlah kemudahan, di belakang China dengan 376, India dengan 305 dan Jepun dengan 261.

Jakarta merangkumi 107 kemudahan yang disenaraikan, atau sedikit melebihi separuh jumlah di Indonesia. Batam mempunyai 20 dan Surabaya sembilan. Taburan itu menunjukkan pelaburan masih tertumpu dengan ketara walaupun kemudahan terdapat di seluruh negara.

Angka kapasiti memberikan satu lagi gambaran persaingan serantau. Penyelidikan MNC Sekuritas yang memetik data Cushman & Wakefield menyatakan Jakarta Raya mempunyai 62 kemudahan yang beroperasi dengan kapasiti 356 MW. Sebanyak 395 MW lagi sedang dibina dan 1,304 MW dirancang. Angka-angka itu merujuk kepada kawasan liputan dan ukuran yang berbeza daripada direktori kemudahan.

Dalam penyelidikan yang sama, kapasiti operasi Singapura ialah 1,068 MW manakala Johor di Malaysia mencatatkan 1,110 MW. Oleh itu, kapasiti operasi Jakarta Raya sebanyak 356 MW kira-kira satu pertiga daripada kapasiti operasi kedua-dua hab itu. Projek dalam pembinaan dan perancangan menunjukkan cita-cita besar, dengan pelaksanaannya bergantung pada sambungan elektrik, permit dan permintaan pelanggan.

Pelan pengembangan syarikat turut menambah permintaan terhadap elektrik. DCI Indonesia mempunyai kapasiti kemudahan sebanyak 132 MW dan potensi pembangunan melebihi 2 GW; BDx Indonesia mempunyai kira-kira 102 MW kapasiti operasi. NeutraDC milik Telkom pula mempunyai kira-kira 90 MW dan menyasarkan 300 MW menjelang 2030.

Tarikh yang menentukan pengembangan

Rancangan Indonesia menggabungkan projek pelaburan semasa dengan unjuran dan pembinaan bekalan elektrik yang berlanjutan hingga dekad seterusnya. Tarikh-tarikh utama menunjukkan bagaimana jadual berasingan itu saling berkaitan:

• 4 September 2026: MNC Sekuritas menerbitkan penyelidikan yang menganggarkan kapasiti pusat data terpasang Indonesia sekitar 650 MW dan mengunjurkan 11.7 GW menjelang 2030.
• 19 Oktober 2026: Bahlil menggariskan keperluan tambahan elektrik sebanyak 20 GW serta cadangan hab Batam, Karimun dan Bintan di Bali Tech Week.
• 20 Oktober 2026: Wakil industri dan kerajaan membincangkan pemilihan tapak, sambungan elektrik dan draf peraturan mengenai kabel dasar laut serta pusat data.
• 23 Oktober 2026: Bali Tech Week dijadualkan berakhir selepas lima hari acara.
• 2030: NeutraDC menyasarkan kapasiti operasi 300 MW, seiring dengan unjuran pertumbuhan industri yang lebih luas.
• 2025 hingga 2034: Pelan bekalan elektrik PLN menjadualkan tambahan kapasiti 69.5 GW daripada penjanaan dan penyimpanan.

PLN dan pelabur kini berdepan tugas penyelarasan praktikal: memadankan tapak pusat data yang dicadangkan dengan projek elektrik, sambungan rangkaian, pengaturan air dan kelulusan. Kerajaan sedang mendapatkan pelaburan pada skala yang mampu menyokong hab digital serantau, sementara masyarakat memerlukan akses yang boleh diharap kepada sumber asas yang sama.

Perkara Utama

• Bahlil menganggarkan keperluan tambahan elektrik pusat data Indonesia sebanyak 20 GW, berdasarkan perbincangan dengan PLN.
• Batam, Karimun dan Bintan sedang dipromosikan sebagai hab pusat data baharu Indonesia.
• Batam mempunyai kapasiti 1.47 GW yang tersedia, telah dikomitmenkan atau sedang dibangunkan, manakala PLN Batam menandatangani kontrak bekalan 450 MW dengan DayOne.
• Menurut penyelidikan industri, tempoh menunggu sambungan elektrik di Jakarta Raya dan Batam boleh mencecah dua tahun.
• Pelan PLN 2025 hingga 2034 menyenaraikan 42.6 GW tenaga baharu dan boleh baharu, 10.3 GW penyimpanan tenaga serta 16.6 GW penjanaan bahan api fosil.
• Bekalan air, kelulusan alam sekitar, sambungan telekomunikasi dan penyertaan perniagaan tempatan penting untuk merealisasikan pengembangan itu.