IMF Desak Pakistan Luaskan Asas Cukai Ketika Penguatkuasaan Pacu Peningkatan Hasil

Pakistan berdepan cabaran lebih besar daripada sekadar menaikkan kutipan cukai

Lembaga Hasil Dalam Negeri Persekutuan Pakistan meningkatkan kutipan cukai berbanding saiz ekonomi daripada 8.8% kepada 10.3%, kata Menteri Kewangan Muhammad Aurangzeb, ketika Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) menggesa negara itu memasukkan sektor yang kurang dikenakan cukai ke dalam sistem serta mengkaji semula pelepasan cukai. Cabaran kini ialah mengutip hasil dengan lebih adil sambil menyokong pelaburan dan pertumbuhan ekonomi yang berkekalan.

Ketika berucap pada bengkel reformasi cukai di Islamabad pada 20 Oktober 2026, Aurangzeb berkata penguatkuasaan menyumbang 0.9 mata peratusan daripada peningkatan 1.5 mata peratusan nisbah cukai kepada KDNK FBR. Langkah dasar baharu menyumbang baki 0.6 mata peratusan. Dalam erti kata lain, penguatkuasaan yang lebih mantap menghasilkan 60% daripada peningkatan itu, berbanding 40% daripada perubahan dasar.

Jihad Azour, pengarah Jabatan Timur Tengah dan Asia Tengah IMF, menggesa perubahan yang akan mengagihkan beban cukai dengan lebih seimbang. Beliau berkata:

Menangani sektor yang kurang dikenakan cukai, merasionalisasikan pelepasan cukai dan mengurangkan beban yang tidak seimbang ialah unsur-unsur sistem cukai yang adil.

Bengkel Kementerian Kewangan dan IMF berlangsung pada 20 dan 21 Oktober. Pengumuman bengkel kerajaan yang diterbitkan oleh Jabatan Penerangan Akhbar menggariskan enam sesi merangkumi pertumbuhan, pemodenan cukai, penyelarasan cukai jualan, cukai pendapatan, pentadbiran dan hasil wilayah.

Aurangzeb dan Azour menyampaikan ucapan pembukaan bersama Rodrigo Valdés, pengarah Jabatan Hal Ehwal Fiskal IMF. Pegawai kerajaan, wakil IMF dan Bank Dunia, pakar cukai, ahli akademik serta pemimpin sektor swasta turut serta. Perbincangan mereka menghubungkan tiga perkara praktikal: jumlah kutipan Pakistan, pihak yang membayar, dan sama ada peraturan membantu perniagaan merancang serta berkembang.

Apakah perubahan yang boleh dibawa oleh asas cukai yang lebih luas?

Cadangan Azour tertumpu pada usaha memasukkan lebih banyak kegiatan ekonomi ke dalam sistem cukai dan mengkaji semula pelepasan cukai. Asas cukai ialah pendapatan, perbelanjaan, harta atau kegiatan lain yang dikenakan cukai. Meluaskannya bermaksud mengutip cukai daripada julat kegiatan bercukai yang lebih luas, bukannya terlalu bergantung pada pihak yang sudah membayar cukai.

Pelepasan cukai memberikan layanan lebih menguntungkan kepada kegiatan atau pembayar cukai tertentu, seperti pengecualian atau kadar yang lebih rendah. Mengkajinya bermaksud meneliti keutamaan mana yang masih mencapai tujuan bermanfaat dan mana yang menyebabkan pihak lain menanggung beban tidak seimbang.

Azour mengaitkan keadilan dengan pematuhan dan pertumbuhan sektor swasta. Sistem yang lebih neutral bertujuan membolehkan perniagaan membuat keputusan terutamanya berdasarkan pertimbangan ekonomi, bukannya sama ada sesuatu kegiatan menerima kelebihan cukai. Peraturan yang lebih mudah juga dapat memudahkan pembayar cukai memahami tanggungjawab mereka.

Cadangan itu masih di peringkat perbincangan. Tiada senarai sektor yang akan dikenakan cukai tambahan, pelepasan khusus yang akan dimansuhkan, kadar baharu atau tarikh akhir pelaksanaan diumumkan dalam butiran bengkel mahupun ucapan pembukaan. Tugas segera ialah menterjemahkan matlamat umum kepada syor yang boleh dilaksanakan oleh kerajaan dan pihak berkuasa cukai.

Penguatkuasaan menyumbang sebahagian besar peningkatan terkini

Aurangzeb berkata hasil cukai meningkat 40% dalam dua tahun fiskal lalu. Beliau mengaitkan peningkatan itu dengan penguatkuasaan yang lebih mantap dan langkah dasar baharu, serta berkata penguatkuasaan yang lebih mendalam akan menjadi semakin penting dalam fasa reformasi seterusnya.

Menteri itu menghuraikan usaha penguatkuasaan kerajaan secara terus terang:

"Kami menghentikan ketirisan, kecurian dan rasuah," kata Aurangzeb.

Peningkatan FBR daripada 8.8% kepada 10.3% daripada KDNK bermakna ia mengutip tambahan 1.5 rupee bagi setiap 100 rupee nilai keluaran ekonomi. KDNK mengukur nilai barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan dalam sesebuah ekonomi. Membandingkan kutipan cukai dengan KDNK membantu menunjukkan skala kutipan berbanding ekonomi yang menyokongnya.

Buku Tahunan Bahagian Hasil FBR 2024-25 mengesahkan nisbah itu meningkat daripada 8.8% pada TK 2023-24 kepada 10.3% pada TK 2024-25, tidak termasuk hasil bukan cukai persekutuan. Kutipan cukai FBR meningkat daripada Rs. 9,299,080 juta kepada Rs. 11,744,288 juta dalam tempoh yang sama. Buku tahunan itu menyenaraikan kenaikan kecil kadar cukai, langkah untuk meluaskan asas cukai dan penguatkuasaan yang lebih cekap sebagai faktor penyumbang, tetapi tidak memperincikan sumbangan masing-masing terhadap peningkatan 1.5 mata peratusan itu.

Buku tahunan itu merekodkan kutipan hasil melalui penguatkuasaan sebanyak Rs. 874 bilion pada TK 2024-25, meningkat daripada Rs. 105 bilion pada TK 2023-24. Pemantauan pengeluaran masa nyata mengutip tambahan Rs. 25 bilion daripada sektor gula dan Rs. 12.8 bilion daripada sektor simen, manakala penyelesaian pertikaian dipercepat menghasilkan Rs. 255 bilion daripada penyelesaian undang-undang. Entiti Penguatkuasaan Kastam Tunggal mengutip Rs. 321 bilion daripada barangan yang terdedah kepada penyeludupan, meningkat 19.7%.

Kutipan cukai pendapatan melalui tuntutan juga meningkat daripada Rs. 127 bilion, atau 3% daripada kutipan cukai pendapatan, pada TK 2023-24 kepada Rs. 267 bilion, atau 5%, pada TK 2024-25. Kutipan cukai pegangan meningkat daripada Rs. 2,739 bilion kepada Rs. 3,382 bilion, walaupun bahagiannya susut daripada 60% kepada 59%. Kutipan cukai pendahuluan meningkat daripada Rs. 1,530 bilion kepada Rs. 1,894 bilion, manakala bahagiannya menurun daripada 34% kepada 33%.

Huraian Aurangzeb meletakkan penguatkuasaan sebagai perkara utama dalam perbahasan seterusnya. Dengan 0.9 mata peratusan daripada peningkatan terkini dikaitkan dengan penguatkuasaan dan 0.6 mata peratusan dengan dasar, kerajaan mengemukakan kutipan yang lebih baik daripada kewajipan sedia ada sebagai sumber hasil utama. Ini menjadikan prestasi dan kredibiliti pihak berkuasa cukai sama pentingnya dengan reka bentuk undang-undang cukai.

Perniagaan mahu mengurangkan kejutan belanjawan

Aurangzeb berkata pelaburan swasta bergantung pada kesinambungan dasar. Syarikat yang mempertimbangkan sama ada untuk membina kilang, membeli peralatan atau mengembangkan operasi perlu menganggarkan kos dan pulangan untuk beberapa tahun. Perubahan cukai yang kerap boleh menyukarkan pengiraan itu.

Menteri kewangan itu memberitahu para peserta:

Kita tidak boleh terus mengejutkan pelaburan sektor swasta pada setiap belanjawan.

Aurangzeb turut menyenaraikan kesepakatan politik, institusi yang lebih kukuh dan kepercayaan pembayar cukai sebagai syarat reformasi berkekalan. Beliau meletakkan usaha memulihkan kredibiliti FBR antara keutamaan kerajaan dan menggesa hubungan yang lebih baik antara pembayar cukai dengan pentadbiran.

Sesi pentadbiran bengkel itu menghubungkan pendigitalan, pematuhan dan kepercayaan pembayar cukai. Pendigitalan bermaksud penggunaan sistem elektronik untuk mengurus proses seperti rekod cukai, pemfailan dan pembayaran. Kedudukannya bersama isu kepercayaan dalam program itu mencerminkan skop praktikal perbincangan reformasi: pembayar cukai memerlukan prosedur yang berkesan serta keyakinan terhadap cara pihak berkuasa melaksanakannya.

Kepentingan penyelarasan antara persekutuan dengan wilayah

Kerajaan persekutuan dan wilayah Pakistan kedua-duanya terlibat dalam perubahan yang dicadangkan. Satu sesi bengkel meneliti rejim cukai jualan bersatu di seluruh persekutuan dan wilayah, manakala sesi lain membincangkan federalisme fiskal dan hasil cukai wilayah.

Cukai jualan dikenakan pada urus niaga bercukai. Rejim bersatu bertujuan mewujudkan rangka kerja yang lebih terselaras merentas pelbagai peringkat kerajaan. Bagi perniagaan yang beroperasi merentasi sempadan wilayah, persoalan praktikalnya ialah sejauh mana kewajipan cukai itu dirangka dan ditadbir secara konsisten.

Federalisme fiskal merujuk kepada pembahagian tanggungjawab antara pelbagai peringkat kerajaan untuk mengutip hasil dan membiayai perkhidmatan awam. Oleh itu, hasil wilayah termasuk dalam perbincangan yang sama dengan kutipan persekutuan: sistem cukai yang lebih luas memerlukan kerjasama antara pihak berkuasa yang menetapkan dan mentadbir peraturannya.

Aurangzeb menggesa kerjasama persekutuan dan wilayah bagi membina persetujuan lebih luas mengenai dasar cukai. Bengkel itu memasukkan isu tersebut dalam agenda reformasi bersama sistem cukai pendapatan yang lebih ringkas dan neutral. Secara bersama, sesi-sesi itu membincangkan struktur percukaian serta penyelarasan yang diperlukan untuk menjayakannya.

Daripada pemulihan ekonomi kepada pertumbuhan berkekalan

Aurangzeb berkata ekonomi Pakistan beralih daripada penguncupan kira-kira 0.3% kepada pertumbuhan sekitar 3.7%. Beliau berhujah bahawa mutu pemulihan sama penting dengan kelajuannya dan menggesa pertumbuhan yang dipacu eksport.

Kebimbangannya ialah kembalinya kitaran yang biasa: lonjakan perbelanjaan dan wang yang mudah diperoleh merangsang kegiatan ekonomi, tetapi pengembangan itu kemudian diikuti kemerosotan. Strategi yang dipacu eksport pula bertujuan meningkatkan pengeluaran untuk pembeli luar negara dan menjana pendapatan mata wang asing seiring pertumbuhan domestik.

Azour berkata Pakistan telah mencapai kemajuan dalam memulihkan kestabilan makroekonomi, membina semula keyakinan, memperkukuh penampan luaran dan menyokong pemulihan. Kestabilan makroekonomi merujuk kepada keadaan seluruh ekonomi, termasuk kewangan awam yang terkawal serta keupayaan lebih kukuh untuk membayar import dan kewajipan luaran lain.

pegawai IMF itu menghuraikan matlamat seterusnya:

"Pencapaian seterusnya ialah menukar penstabilan ini kepada pertumbuhan yang lebih kukuh dan berkekalan," kata Azour.

Dasar cukai menjadi teras peralihan itu. Kerajaan memerlukan hasil untuk membiayai perkhidmatan dan memenuhi kewajipannya, sementara perniagaan memerlukan peraturan yang memberi ruang kepada pelaburan produktif. Aurangzeb berkata nilai ekonomi harus menjadi panduan dalam merangka cukai, walaupun kerajaan terus memenuhi keperluan hasilnya.

Rizab telah pulih, tetapi mutunya penting

Aurangzeb berkata rizab pertukaran asing Pakistan meningkat daripada paras bersamaan kira-kira dua minggu import kepada lebih tiga bulan. Perlindungan import menggambarkan tempoh rizab mampu membiayai import, sekali gus memudahkan pemahaman tentang saiz penampan mata wang asing.

Menteri itu juga berkata cara rizab dikumpulkan sama penting dengan jumlahnya. Pandangannya selari dengan hujah beliau tentang pertumbuhan: angka keseluruhan yang lebih besar lebih bermanfaat jika peningkatan asasnya dapat dikekalkan.

Azour menyenaraikan beberapa risiko terhadap pemulihan, termasuk kenaikan harga tenaga dan makanan, gangguan perdagangan dan rantaian bekalan, permintaan luar yang lebih lemah serta keadaan pembiayaan global yang tiba-tiba menjadi lebih ketat. Bagi Pakistan, tekanan itu boleh menjejaskan kos import, jualan ke luar negara dan akses kepada pembiayaan pada masa yang sama.

Oleh itu, melindungi kestabilan sambil menyokong pemulihan kekal sebahagian daripada perbahasan cukai. Asas hasil yang lebih luas dan boleh diharap akan memberikan kerajaan keupayaan lebih besar untuk membiayai keutamaan apabila keadaan luaran menjadi kurang menguntungkan.

Pelaburan awam dan perbelanjaan sosial turut diambil kira

Azour berkata dasar fiskal perlu melakukan lebih daripada sekadar memenuhi sasaran imbangan primer dan melindungi kemampanan hutang. Imbangan primer membandingkan hasil kerajaan dengan perbelanjaan sebelum bayaran faedah. Kemampanan hutang merujuk kepada keupayaan kerajaan memenuhi kewajipan hutangnya dari semasa ke semasa.

pegawai IMF itu menggesa dasar fiskal yang turut mengukuhkan keyakinan terhadap keputusan kerajaan, menyokong pemulihan serta menyediakan ruang untuk pelaburan awam dan perbelanjaan sosial. Tuntutan itu menjelaskan mengapa bengkel berkenaan meneliti cara cukai dikutip selain jumlah hasil yang diperoleh.

Pakistan dan kakitangan IMF mencapai persetujuan di peringkat kakitangan awal Oktober mengenai kajian semula keempat Kemudahan Dana Lanjutan bernilai $7 bilion dan kajian semula ketiga Kemudahan Kemampanan dan Ketahanan, di samping penyelesaian rundingan Artikel IV 2026. Kajian semula program menilai kemajuan dalam aturan pembiayaan, manakala rundingan Artikel IV ialah pemeriksaan berkala IMF terhadap ekonomi sesebuah negara.

Azour berkata IMF kekal komited menyokong ekonomi Pakistan yang lebih produktif dan dipacu sektor swasta yang lebih kukuh. Beliau turut berhujah bahawa dasar dan pentadbiran cukai mesti bergerak seiring: peraturan yang lebih ringkas memudahkan pentadbiran, sementara pentadbiran yang berkesan memberikan kesan praktikal kepada perubahan dasar.

Apa yang akan berlaku selepas bengkel?

Mesyuarat di Islamabad dijadualkan berakhir dengan panel kanan yang akan menyatukan syor, mengenal pasti tindakan keutamaan dan menetapkan aturan untuk penglibatan berterusan. Susunan itu meletakkan pelaksanaan selepas perbincangan dasar awal:

• Awal Oktober 2026: Pakistan dan kakitangan IMF mencapai persetujuan mengenai kajian semula program serta menyelesaikan rundingan Artikel IV.
• 20 Oktober 2026: Bengkel cukai dibuka di Islamabad dengan ucapan daripada Aurangzeb, Azour dan Valdés.
• 20 dan 21 Oktober 2026: Enam sesi meneliti reka bentuk cukai, kutipan, pertumbuhan serta tanggungjawab persekutuan dan wilayah.
• 21 Oktober 2026: Panel penutup dijadualkan menyatukan syor dan langkah keutamaan seterusnya.

Azour berkata reformasi yang berjaya memerlukan pemilikan, penyelarasan, penglibatan dan komunikasi. Bagi pembayar cukai serta perniagaan Pakistan, hasil praktikalnya bergantung pada bagaimana syor itu diterjemahkan menjadi kewajipan yang lebih jelas, pentadbiran yang lebih konsisten dan pengagihan beban yang lebih adil.

Perkara Utama

• IMF menggesa Pakistan mengkaji semula pelepasan cukai, memasukkan sektor yang kurang dikenakan cukai dan mengurangkan beban yang tidak seimbang.
• Aurangzeb berkata nisbah cukai kepada KDNK FBR meningkat daripada 8.8% kepada 10.3%, dengan penguatkuasaan menyumbang 60% daripada peningkatan itu.
• Menteri kewangan melaporkan hasil cukai meningkat 40% dalam dua tahun fiskal lalu.
• Bengkel pada 20 dan 21 Oktober membincangkan cukai pendapatan, penyelarasan cukai jualan, pentadbiran, kepercayaan pembayar cukai dan hasil wilayah.
• Aurangzeb menggesa dasar yang boleh diramal dan pertumbuhan mampan yang dipacu eksport.
• Panel penutup dijadualkan mengenal pasti syor, tindakan keutamaan dan aturan untuk penglibatan berterusan.