ADB Mengesyorkan Tajikistan Mempertimbangkan Umur Persaraan Lebih Tinggi Ketika Perlindungan Pencen Masih Rendah

Dua pilihan untuk mengubah umur persaraan

Bank Pembangunan Asia (ADB) mengesyorkan agar Tajikistan mempertimbangkan untuk menaikkan umur persaraan wanita secara berperingkat daripada 58 kepada 63 tahun, atau memperkenalkan umur persaraan seragam 65 tahun bagi lelaki dan wanita. Cadangan itu dikemukakan ketika insurans pencen hanya meliputi kira-kira satu pertiga daripada penduduk usia bekerja, manakala kutipan caruman jauh lebih rendah berbanding jumlah yang dianggarkan dalam pengiraan bank tersebut.

Syor itu terkandung dalam laporan ADB bertajuk Transformasi Ekonomi untuk Pertumbuhan Mampan dan Inklusif di Tajikistan, yang diterbitkan pada Oktober 2026. Syor itu sebahagian daripada pakej lebih luas yang merangkumi bayaran pencen, syarat caruman, rekod digital dan pembiayaan bagi mereka yang tidak layak menerima pencen insurans.

Kerajaan Tajikistan belum mengumumkan keputusan untuk menaikkan umur persaraan. Peraturan umum semasa kekal pada 58 tahun bagi wanita dan 63 tahun bagi lelaki, seperti yang disenaraikan oleh Agensi Insurans Sosial dan Pencen. Tarikh pelaksanaan atau jadual bagi perubahan umur yang dicadangkan itu belum diumumkan.

Pilihan pertama akan menaikkan umur persaraan wanita sebanyak lima tahun, manakala umur lelaki kekal. Pilihan kedua akan menaikkan umur persaraan wanita sebanyak tujuh tahun dan lelaki sebanyak dua tahun. Kedua-duanya akan menghapuskan perbezaan lima tahun antara jantina yang wujud sekarang.

ADB mengemukakan langkah-langkah ini sebagai usaha jangka panjang yang memerlukan penilaian lanjut terhadap pekerjaan, kewangan awam, trend demografi dan keadaan sosial. Bagi pekerja, persoalan utama ialah berapa tahun tambahan mereka perlu bekerja dan mencarum. Bagi pesara, perbincangan reformasi yang lebih luas tertumpu pada sama ada bayaran pencen mampu menampung keperluan harian.

Tajikistan mempunyai 838,900 pesara pada 1 April 2026. Lebih 1.21 bilion somoni dibelanjakan untuk pencen dan faedah sepanjang suku pertama tahun itu, menunjukkan besarnya jumlah bayaran yang perlu dibiayai oleh sistem tersebut.

Jangka hayat lebih panjang mengubah pengiraan

Jangka hayat di Tajikistan meningkat daripada 68.4 tahun pada 2010 kepada 76.6 tahun pada 2024, menurut angka yang dipetik ADB. Ini merupakan peningkatan sebanyak 8.2 tahun dalam tempoh 14 tahun.

Strategi Pembangunan Nasional Tajikistan menetapkan sasaran jangka hayat 80 tahun menjelang 2030, termasuk 78 tahun bagi lelaki dan 82 tahun bagi wanita. Untuk mencapai sasaran nasional itu, jangka hayat perlu meningkat lagi sebanyak 3.4 tahun daripada paras 2024.

Hujah ADB mengaitkan jangka hayat lebih panjang dengan keseimbangan antara tempoh seseorang mencarum kepada sistem pencen dengan tempoh mereka menerima bayaran. Wanita lazimnya bersara lebih awal berbanding lelaki, mempunyai rekod caruman yang lebih singkat dan secara purata hidup lebih lama. Bank itu berkata reformasi boleh membantu mengukuhkan kewangan pencen dan mengurangkan perbezaan jantina dalam penyediaan pencen.

Jangka hayat menggambarkan purata tempoh kehidupan dalam sesebuah populasi. Perancangan bayaran pencen juga perlu mengambil kira berapa lama seseorang hidup selepas mencapai umur persaraan, di samping bilangan pekerja yang mencarum dan bilangan penerima faedah. Bank itu menggesa penilaian demografi terperinci dibuat sebelum sebarang perubahan umur dilaksanakan.

Syarat caruman lebih panjang juga penting

ADB turut mengesyorkan agar kenaikan tempoh minimum caruman daripada 25 kepada 30 tahun bagi lelaki dan daripada 20 kepada 30 tahun bagi wanita dipertimbangkan. Ini akan menambah lima tahun caruman yang diwajibkan bagi lelaki dan 10 tahun bagi wanita.

Umur persaraan dan syarat caruman menjawab persoalan yang berbeza. Yang pertama menentukan bila seseorang mencapai umur persaraan umum. Yang kedua pula berkaitan berapa lama tempoh kehidupan bekerja seseorang perlu direkodkan sebagai tempoh mencarum kepada sistem insurans.

Oleh itu, pekerja perlu mempertimbangkan kedua-dua perubahan yang dicadangkan secara bersama. Mencapai umur persaraan dan mempunyai caruman mencukupi yang direkodkan ialah dua syarat berasingan untuk layak menerima pencen insurans. Perkara ini amat penting bagi mereka yang bekerja secara tidak formal atau membuat bayaran secara tidak tetap.

Bank itu berkata penilaian perlu meliputi kumpulan rentan dan pasaran buruh, selain kewangan pencen. Secara praktikal, ini bermakna menilai sama ada orang ramai mampu terus bekerja lebih lama dan bagaimana syarat caruman yang dicadangkan akan menjejaskan mereka yang mempunyai jurang dalam rekod caruman.

Pencen kekal pada kadar kecil berbanding purata gaji

Purata pencen hari tua di Tajikistan ialah 475.8 somoni sebulan pada 2024, berbanding purata gaji bulanan sebanyak 2,148.9 somoni. Pencen itu bersamaan 22.1% daripada purata gaji, meningkat daripada 18.4% pada 2023.

Peningkatannya ialah 3.7 mata peratusan. Secara ringkas, purata pencen pada 2024 ialah kira-kira 22 somoni bagi setiap 100 somoni purata gaji. Perbandingan ini membantu menunjukkan jurang pendapatan antara persaraan dengan pekerjaan, meskipun gaji dan pencen setiap pekerja berbeza-beza.

Purata pencen sosial hari tua lebih rendah, iaitu 334.9 somoni pada 2024. Pencen sosial menyokong mereka yang tidak memenuhi syarat untuk pencen insurans, menjadikan kadar bayarannya amat relevan bagi mereka yang mempunyai rekod caruman terhad.

ADB mengesyorkan penambahbaikan cara pencen diselaraskan dengan inflasi dan kos sara hidup. Inflasi bermakna harga meningkat, lalu nilai wang yang sama dapat membeli lebih sedikit. Pelarasan pencen boleh membantu penerima terus membayar barangan dan perkhidmatan apabila kos berubah.

Bank itu turut menggesa penggunaan petunjuk untuk menilai sama ada kadar pencen mencukupi. Ukuran sedemikian akan memberi pembuat dasar cara yang lebih jelas untuk menilai bayaran berbanding keperluan hidup, selain usaha berasingan untuk memastikan sistem pencen terus dibiayai.

Pencen meningkat sekurang-kurangnya 15% mulai 1 September 2026. Agensi Insurans Sosial dan Pencen kemudiannya melaporkan purata pencen buruh bulanan sebanyak 741.31 somoni, pencen insurans sebanyak 591.06 somoni dan pencen sosial sebanyak 412.60 somoni. Angka mengikut kategori ini memberikan gambaran bayaran yang lebih terkini, manakala angka pencen dan gaji 2024 menunjukkan hubungan antara kedua-duanya pada tahun itu.

Jurang caruman lebih besar daripada perdebatan umur

Kira-kira 2.1 juta orang berdaftar dalam sistem insurans pencen Tajikistan pada 2024, bersamaan kira-kira satu pertiga daripada penduduk usia bekerja. Sebahagian daripada mereka yang berdaftar sebenarnya tidak membuat caruman secara tetap.

Kutipan cukai sosial berjumlah 2.96 bilion somoni pada 2025. ADB membandingkan jumlah itu dengan anggaran 15.3 bilion somoni yang boleh dikutip jika mereka yang berdaftar sebagai orang berinsurans memenuhi andaian yang digunakan dalam pengiraannya. Kutipan sebenar ialah 19.3% daripada anggaran itu.

Perbezaan antara kedua-dua angka itu ialah 12.34 bilion somoni. Untuk memahami perbandingan ini, andaian mengenai pencarum berdaftar, pekerjaan mereka dan bayaran caruman perlu diteliti. ADB mengenal pasti pekerjaan tidak formal, caruman tidak tetap dan data pendaftaran yang tidak tepat sebagai faktor di sebalik jurang tersebut.

Pekerjaan tidak formal ialah pekerjaan yang dilakukan di luar sebahagian atau keseluruhan aturan pendaftaran dan caruman yang lazim. Seseorang boleh memperoleh pendapatan tanpa pekerjaan itu menghasilkan rekod caruman pencen yang lengkap. Daftar yang tidak tepat juga boleh menyebabkan pihak berkuasa tidak mendapat gambaran sebenar tentang siapa yang bekerja dan mencarum.

ADB mengesyorkan penambahbaikan pendaftaran, perkongsian maklumat antara agensi kerajaan dan peluasan insurans pencen kepada mereka yang bekerja sendiri serta pekerja dalam sektor tidak formal.

Cadangan ini menangani aspek pembiayaan pencen yang berbeza daripada kenaikan umur persaraan. Umur persaraan yang lebih tinggi boleh memanjangkan tempoh seseorang mencarum. Liputan lebih luas dan rekod bayaran yang lebih boleh dipercayai pula akan membawa lebih ramai tenaga kerja sedia ada ke dalam sistem dan memudahkan caruman dijejaki.

Rekod digital menghubungkan pekerja dengan pencen mereka

Sistem pencen Tajikistan dibiayai terutamanya melalui cukai sosial yang dibayar oleh majikan, pekerja dan usahawan individu. Akaun pencen individu merekodkan caruman yang dibuat sepanjang tempoh seseorang bekerja.

Warga tidak sentiasa dapat memperoleh maklumat lengkap tentang bayaran tersebut atau pencen yang boleh dijangka mereka terima. Ini menimbulkan masalah praktikal bagi sesiapa yang ingin mengetahui sama ada sejarah pekerjaan mereka direkodkan dengan betul dan bagaimana hal itu akan menjejaskan pendapatan selepas bersara.

ADB mengesyorkan peluasan rekod digital, penambahbaikan perkongsian maklumat antara agensi dan pemberian akses kepada orang ramai untuk mendapatkan maklumat tentang caruman serta faedah yang dijangka diterima. Rekod yang lebih jelas membolehkan pekerja melihat bayaran yang tercatat dalam akaun mereka dan mengenal pasti catatan yang tiada.

Pada 2 Oktober 2026, Bank Pembangunan Asia mengumumkan kelulusan geran $20.5 juta untuk memodenkan sistem pencen. Tujuan yang dinyatakan termasuk memperluas liputan, mendigitalkan bayaran pencen dan faedah sosial, serta menjangkau pekerja yang kini berada di luar sistem.

Pembiayaan itu terdiri daripada geran $19.5 juta daripada Dana Pembangunan Asia dan geran $1 juta daripada Dana Teknologi Peringkat Tinggi, yang dibiayai Kerajaan Jepun melalui ADB. Geran Dana Pembangunan Asia itu merangkumi $12.32 juta daripada pakej sokongan ADB bagi negara yang terjejas oleh kesan ekonomi dan kewangan konflik di Timur Tengah.

Presiden ADB Masato Kanda berkata projek itu akan mengukuhkan perlindungan yang menjadi sandaran orang ramai dan memperluasnya kepada pekerja yang masih berada di luar sistem, ketika konflik di Timur Tengah menaikkan kos dan menambah tekanan terhadap keluarga.

Projek itu akan memodenkan Agensi Insurans Sosial dan Pencen melalui pusat data yang selamat, platform digital tunggal untuk perkhidmatan pelanggan dan pentadbiran, keselamatan siber yang lebih kukuh, rekod digital serta perkongsian data yang lebih baik dengan agensi kerajaan lain. Projek itu juga akan menaik taraf pejabat agensi di Dushanbe dan Bokhtar serta melatih kakitangan untuk menggunakan sistem baharu. Platform itu dijangka menyediakan perkhidmatan yang lebih pantas dan selamat kepada sekurang-kurangnya 320,000 pencarum sedia ada dan 250,000 pesara.

Projek itu juga akan membantu memperluas liputan pencen kepada pekerja tidak formal dan bekerja sendiri, pekerja migran serta keluarga mereka. Ia akan membantu wanita yang mempunyai akses terhad kepada faedah untuk mendaftar dalam sistem dan menghubungkan mereka dengan perkhidmatan termasuk penjagaan kesihatan ibu dan perlindungan daripada keganasan, sambil mengukuhkan keselamatan kewangan serta keupayaan mereka menghadapi bencana alam.

Geran itu menghubungkan perbincangan reformasi yang lebih luas dengan kerja pentadbiran yang sudah menerima sokongan kewangan. Rekod dan sistem pembayaran yang lebih baik akan membantu warga menyemak akaun masing-masing serta agensi yang bertanggungjawab mengutip caruman dan membayar faedah.

Mengubah pihak yang membiayai pencen sosial

Tajikistan mempunyai pencen insurans, yang bergantung pada caruman sepanjang tempoh seseorang bekerja, dan pencen sosial untuk mereka yang tidak memenuhi syarat pencen insurans. ADB mencadangkan agar pembiayaan pencen sosial dipindahkan secara berperingkat kepada belanjawan negara menerusi pelan yang meliputi beberapa tahun.

Perubahan itu akan mengalihkan perbelanjaan berkenaan daripada sistem insurans sosial kepada pembiayaan umum kerajaan. Pencen sosial masih memerlukan pembiayaan awam, tetapi tanggungjawab menanggung kosnya akan beralih ke bahagian lain dalam kewangan awam.

Bagi sistem insurans, pemindahan yang dicadangkan itu akan mengurangkan tekanan berkaitan pembiayaan bayaran untuk mereka yang tidak memenuhi syarat carumannya. Pelan berperingkat membolehkan belanjawan mengambil alih kos tersebut dari semasa ke semasa.

ADB turut mengesyorkan pembangunan simpanan pencen sukarela melalui peraturan bagi dana pencen di luar sistem negara. Rangka kerja yang dicadangkan itu akan meliputi pelesenan, peraturan pelaburan dan penyeliaan kerajaan.

Pelesenan menentukan organisasi yang dibenarkan mengendalikan dana. Peraturan pelaburan mengawal cara wang simpanan boleh digunakan, manakala penyeliaan memberi pihak berkuasa awam peranan untuk memastikan pematuhan. Cadangan itu akan mewujudkan rangka kerja bagi mereka yang memilih untuk menyimpan wang tambahan untuk persaraan.

Tarikh dan keputusan yang penting

Perdebatan mengenai pencen menghimpunkan angka daripada beberapa tahun, kenaikan bayaran yang telah dilaksanakan dan syor untuk jangka panjang. Tarikh utama menunjukkan kaitan antara perkembangan tersebut:

• 2010: Jangka hayat ialah 68.4 tahun.
• 2024: Jangka hayat mencapai 76.6 tahun, kira-kira 2.1 juta orang berdaftar untuk insurans pencen dan purata pencen hari tua ialah 475.8 somoni.
• 2025: Kutipan cukai sosial berjumlah 2.96 bilion somoni, berbanding potensi 15.3 bilion somoni yang dianggarkan ADB berdasarkan andaian pengiraannya.
• 1 April 2026: Tajikistan mempunyai 838,900 pesara.
• 1 September 2026: Pencen meningkat sekurang-kurangnya 15%.
• Oktober 2026: ADB menerbitkan syor reformasinya. Pada 2 Oktober, bank itu meluluskan geran pemodenan pencen sebanyak $20.5 juta.
• 2030: Strategi nasional Tajikistan menyasarkan jangka hayat 80 tahun.

ADB menggesa keseimbangan antara kemampanan kewangan dengan keadilan sosial. Penilaian yang dicadangkan perlu meneliti kesan tempoh bekerja dan syarat caruman yang lebih panjang, di samping keupayaan pencen menyokong penerimanya.

Bagi pekerja, perkara praktikal yang perlu diberi perhatian sekarang ialah caruman yang direkodkan dan kelayakan mengikut peraturan semasa. Bagi pesara, kadar bayaran dan pelarasan terhadap kos sara hidup kekal penting. Pakej bank itu menangani kedua-dua kumpulan melalui gabungan kemungkinan perubahan kelayakan, peluasan liputan, rekod yang lebih baik dan pembiayaan yang disemak semula.

Perkara Utama

• ADB mengesyorkan agar kenaikan umur persaraan wanita secara berperingkat daripada 58 kepada 63 tahun dipertimbangkan, atau umur persaraan seragam 65 tahun diperkenalkan bagi lelaki dan wanita.
• Umur persaraan umum semasa kekal 58 tahun bagi wanita dan 63 tahun bagi lelaki. Kerajaan belum mengumumkan keputusan untuk mengubahnya.
• Bank itu turut mencadangkan agar tempoh caruman 30 tahun bagi kedua-dua jantina dipertimbangkan, berbanding 25 tahun bagi lelaki dan 20 tahun bagi wanita.
• Purata pencen hari tua bersamaan 22.1% daripada purata gaji pada 2024. Pencen meningkat sekurang-kurangnya 15% pada September 2026.
• Kira-kira satu pertiga daripada penduduk usia bekerja dilindungi insurans pencen. Kutipan cukai sosial sebanyak 2.96 bilion somoni pada 2025 bersamaan 19.3% daripada potensi caruman 15.3 bilion somoni yang dianggarkan ADB.
• Geran ADB sebanyak $20.5 juta yang diluluskan pada 2 Oktober 2026 terdiri daripada $19.5 juta daripada Dana Pembangunan Asia dan $1 juta daripada Dana Teknologi Peringkat Tinggi yang dibiayai Jepun. Geran itu akan menyokong peluasan liputan dan pemodenan digital; platform berkenaan dijangka memberi perkhidmatan kepada sekurang-kurangnya 320,000 pencarum sedia ada dan 250,000 pesara. Syor lain termasuk memindahkan pembiayaan pencen sosial kepada belanjawan negara dan mengawal selia dana pencen sukarela.