PBB Kemuka Soalan kepada China mengenai Undang-undang Keselamatan, Bahasa Minoriti dan Hak Kanak-kanak Menjelang Semakan

China berdepan tarikh akhir Februari untuk menjawab soalan PBB

China mesti menjawab soalan mengenai undang-undang keselamatan negara Hong Kong, pendidikan bahasa minoriti dan pemisahan kanak-kanak daripada keluarga mereka sebelum 15 Februari 2027, menjelang semakan pertamanya oleh Jawatankuasa PBB mengenai Hak Kanak-kanak sejak 2013.

Senarai Isu jawatankuasa itu, yang diterima pakai pada 2 Oktober 2026, mengandungi 28 perenggan bernombor yang meliputi tanah besar China, Hong Kong dan Macao. Ia bertanya tentang kesan langkah keselamatan terhadap pertuturan, pendidikan, privasi dan kehidupan berkeluarga kanak-kanak, serta cara kanak-kanak boleh melaporkan penderaan dengan selamat di sekolah berasrama, institusi dan pusat tahanan.

Perhatian utama tertumpu pada Undang-undang Menggalakkan Perpaduan dan Kemajuan Etnik, yang diterima pakai Kongres Rakyat Kebangsaan China pada 12 Mac 2026 dan mula berkuat kuasa pada 1 Julai. Peruntukannya merangkumi bilik darjah, institusi agama, platform dalam talian serta perbualan antara ibu bapa dengan anak-anak.

Semakan itu akan meneliti pematuhan China terhadap Konvensyen mengenai Hak Kanak-kanak, sebuah perjanjian antarabangsa yang mengikat bagi melindungi kelangsungan hidup, perkembangan, keselamatan dan penyertaan kanak-kanak dalam keputusan yang mempengaruhi mereka. Jawatankuasa itu terdiri daripada pakar bebas yang memantau pelaksanaan komitmen tersebut oleh kerajaan.

Kerajaan China berkata undang-undangnya melindungi kebebasan beragama, privasi, pendidikan dan hak kanak-kanak untuk menyuarakan pandangan. Jawatankuasa itu meminta butiran tentang cara perlindungan tersebut dilaksanakan, khususnya bagi kanak-kanak Tibet, Uyghur dan minoriti lain serta kanak-kanak yang terkesan oleh pendakwaan berkaitan keselamatan di Hong Kong.

Peringkat seterusnya dijangka berlangsung pada 2027 paling awal. Jawapan bertulis China akan menjadi asas dialog dengan jawatankuasa itu, sebelum cadangan mengenai perubahan undang-undang dan amalan dikemukakan.

Pencapaian yang menurut kerajaan China telah diraih

Laporan gabungan kelima dan keenam China, yang dikemukakan pada Disember 2022 dan diterbitkan Kementerian Luar Negeri, merangkumi perkembangan dari 2010 hingga 2022. Kerajaan itu merujuk bancian 2020 yang merekodkan 297,655,944 kanak-kanak berusia sifar hingga 17 tahun, iaitu 21.11% daripada penduduk atau kira-kira seorang daripada setiap lima orang.

Laporan itu menghuraikan pindaan kepada Undang-undang Perlindungan Kanak-kanak Bawah Umur, langkah membanteras keganasan rumah tangga dan penderaan seksual, serta peluasan perkhidmatan pendidikan dan perundangan. Menurutnya, lebih 95% kanak-kanak kurang upaya pada usia persekolahan wajib mengikuti pendidikan wajib pada 2021.

Pihak berkuasa China turut melaporkan pemberian bantuan guaman kepada lebih 805,000 kanak-kanak bawah umur antara 2015 hingga 2020. Menjelang akhir 2021, sebanyak 2,207 pejabat pendakwa raya, yang bertanggungjawab menjalankan pendakwaan awam, mempunyai badan pendakwaan juvana atau pasukan kes khusus.

Kerajaan mengakui perlindungan kanak-kanak tidak sekata antara kawasan luar bandar dengan bandar, serta antara wilayah. Katanya, kanak-kanak minoriti bebas mempelajari dan menggunakan bahasa mereka sendiri, sambil menyifatkan bahasa umum kebangsaan sebagai bahasa asas pengajaran di sekolah.

Hong Kong dan Macao menyediakan bahagian masing-masing dalam penyerahan laporan itu. Bahagian tersebut tidak disertakan dalam versi yang diterbitkan di laman web kementerian. Huraian kerajaan pusat menjadi titik permulaan semakan, manakala soalan jawatankuasa itu turut merangkumi perubahan undang-undang dan kebimbangan yang timbul selepas tempoh pelaporan berkenaan.

Mengapa undang-undang perpaduan etnik diteliti

Seramai lapan pakar hak asasi manusia PBB menghantar surat bertarikh 16 April 2026 kepada China, mempersoalkan sama ada undang-undang perpaduan etnik itu selaras dengan kewajipan hak asasi antarabangsa dan perlindungan undang-undang China sedia ada. Komunikasi mereka kepada China meneliti peruntukan khusus yang mengawal bahasa, bimbingan ibu bapa, agama dan kebebasan bersuara.

Pakar-pakar itu memberi amaran bahawa undang-undang yang berkuat kuasa di seluruh negara itu boleh memperluas dasar yang sebelum ini dilaksanakan di wilayah tertentu. Mereka menghuraikan risikonya seperti berikut:

menjadikan langkah serantau sementara atau percubaan sebagai kewajipan mengikat di seluruh negara

Undang-undang itu menetapkan matlamat perpaduan negara, identiti bersama dan pembangunan bersama. Artikel 5 memperuntukkan kesamarataan antara kumpulan etnik serta melarang diskriminasi dan penindasan etnik. Pakar-pakar itu menumpukan perhatian pada cara peruntukan lain mentakrifkan dan menguatkuasakan pertuturan serta kegiatan kebudayaan yang dibenarkan.

Artikel 6 melarang perbuatan yang menjejaskan perpaduan etnik dan mencetuskan perpecahan etnik. Pakar-pakar itu meminta China mentakrifkan perbuatan sedemikian dengan tepat supaya orang ramai dapat memahami tindakan yang boleh membawa hukuman. Kebimbangan mereka meliputi kegiatan harian seperti mengajar bahasa, membincangkan sejarah atau mengamalkan agama.

Apakah perubahan di bilik darjah dan di rumah?

Artikel 15 menetapkan bahasa Mandarin sebagai bahasa asas pendidikan dan pengajaran. Artikel itu menggalakkan pembelajaran Mandarin dalam kalangan kanak-kanak prasekolah dan menetapkan bahawa lepasan pendidikan wajib perlu mempunyai pemahaman asas tentang bahasa umum dan tulisan kebangsaan. Artikel 16 mewajibkan penggunaan bahan pengajaran kebangsaan yang seragam dan menetapkan tema komuniti kebangsaan Cina bersama merentasi pendidikan.

Surat April itu mengaitkan syarat berkenaan dengan pindaan undang-undang bahasa China pada Disember 2025, yang memansuhkan peruntukan yang membenarkan pengecualian penggunaan Mandarin sebagai bahasa pengantar di sekolah. Secara bersama, langkah-langkah itu menjadikan ruang undang-undang bagi pengajaran dalam bahasa minoriti sebagai isu utama dalam semakan.

Pakar-pakar itu bertanya bagaimana artikel 15 dan 16 selaras dengan artikel 4 Perlembagaan China, yang melindungi kebebasan kumpulan etnik untuk menggunakan dan mengembangkan bahasa masing-masing, serta artikel 37 Undang-undang Autonomi Etnik Serantau, yang memperuntukkan buku teks dan pengajaran dalam bahasa minoriti.

Artikel 20 membawa undang-undang itu ke dalam kehidupan keluarga. Ia mewajibkan ibu bapa dan penjaga membimbing kanak-kanak bawah umur supaya mencintai Parti Komunis, tanah air, rakyat dan negara China. Artikel itu juga melarang perkongsian idea yang dianggap menjejaskan perpaduan dan kemajuan etnik. Pakar-pakar itu meminta takrifan dan perlindungan bagi ibu bapa yang mengajar anak-anak bahasa, budaya atau agama mereka sendiri.

Konvensyen mengenai Hak Kanak-kanak menetapkan dua piawaian khusus. Artikel 30 melindungi hak kanak-kanak minoriti untuk menggunakan bahasa dan mengamalkan agama mereka. Artikel 29(1)(c) menghendaki pendidikan menghormati identiti budaya, bahasa dan nilai kanak-kanak. Persoalan praktikal bagi keluarga ialah sama ada kanak-kanak boleh mempelajari Mandarin sambil mendapat pendidikan bermakna dalam bahasa yang digunakan bersama ibu bapa dan datuk nenek mereka.

Sekolah berasrama, pengajaran agama dan hubungan keluarga

Jawatankuasa itu bertanya kepada China mengenai laporan bahawa kanak-kanak ditekan supaya hanya bertutur dalam bahasa Mandarin sejak prasekolah, sekolah yang mengajar dalam bahasa Tibet, Uyghur dan bahasa lain ditutup secara paksa, dan ibu bapa dihukum kerana mengajar bahasa, budaya atau agama.

Soalannya meminta langkah bagi memastikan pendidikan berkualiti tersedia berhampiran keluarga dan komuniti kanak-kanak. Menurut jawatankuasa itu, sekolah berasrama hanya patut digunakan apabila keadaan objektif, seperti jarak, menyukarkan kehadiran harian. Ia turut meminta perlindungan bagi hubungan keluarga, kesejahteraan, bahasa, budaya dan keselamatan.

Jawatankuasa perjanjian PBB yang menangani hak wanita serta hak ekonomi, sosial dan budaya sebelum ini telah menyeru pada 2023 supaya persekolahan berasrama secara paksaan bagi kanak-kanak Tibet dihentikan. Saranan mereka termasuk membenarkan sekolah swasta Tibet, menjamin pengajaran dalam bahasa ibunda dan membuka semula sekolah yang ditutup kerana mengajar dalam bahasa minoriti.

Jawatankuasa hak kanak-kanak kini turut bertanya tentang siasatan dan pendakwaan berhubung laporan kematian, penyeksaan dan layanan buruk di sekolah berasrama serta prasekolah kendalian kerajaan di Tibet.

Pendidikan agama berdepan isu undang-undang berkaitan. Artikel 46 undang-undang perpaduan etnik mewajibkan kumpulan, sekolah dan tempat kegiatan agama mengikuti Sinisasi, iaitu dasar yang mengarahkan agama supaya mencerminkan identiti Cina dan selaras dengan keperluan negara. Surat pakar-pakar pada April itu bertanya bagaimana masyarakat agama boleh mengekalkan kawalan terhadap ajaran dan institusi mereka di bawah kewajipan tersebut.

Undang-undang keselamatan Hong Kong dan kebebasan bersuara kanak-kanak

Undang-undang keselamatan negara Hong Kong menimbulkan persoalan lain tentang cara kanak-kanak boleh bersuara, mengambil bahagian dalam kehidupan awam dan mendapatkan maklumat. Jawatankuasa itu bertanya bagaimana pihak berkuasa memastikan kanak-kanak boleh menyuarakan pandangan dengan bebas tanpa takut didakwa, serta melindungi mereka yang mempertahankan hak kanak-kanak daripada tindakan balas.

Jawatankuasa itu membangkitkan keganasan polis, penangkapan dan pertuduhan merusuh yang melibatkan lebih 1,700 pelajar semasa protes 2019 terhadap cadangan undang-undang ekstradisi. Ia meminta maklumat tentang layanan terhadap golongan muda serta kesan undang-undang keselamatan yang diperkenalkan kemudian.

Perlindungan dalam talian turut diteliti. Pihak berkuasa mesti melindungi kanak-kanak daripada kandungan berbahaya sambil menghormati akses kepada pelbagai maklumat yang sesuai dengan usia mereka. Jawatankuasa itu bertanya bagaimana keseimbangan tersebut dilaksanakan berikutan pendakwaan dan pemenjaraan yang melibatkan kanak-kanak serta penjaga di bawah Undang-undang Keselamatan Negara Hong Kong.

Peruntukan di tanah besar menimbulkan kebimbangan berkaitan kebebasan bersuara dalam talian. Artikel 31 undang-undang perpaduan etnik mewajibkan pengendali rangkaian menghentikan penyebaran, memadam kandungan, menyimpan rekod dan melaporkan maklumat yang dianggap menjejaskan perpaduan etnik. Surat pakar-pakar pada April itu memberi amaran bahawa bahasa yang luas boleh menyekat kebebasan ekspresi budaya minoriti.

Jawatankuasa itu turut bertanya tentang halangan yang dihadapi wartawan, pembela hak asasi manusia dan pertubuhan bukan kerajaan yang mendokumentasikan pencabulan serta menuntut keadilan di tanah besar China. Bagi kanak-kanak yang bergantung pada orang dewasa untuk menyuarakan kebimbangan, keselamatan para pembela tersebut dalam menjalankan tugas merupakan sebahagian daripada akses kepada perlindungan.

Pemisahan, data genetik dan tekanan terhadap keluarga di luar negara

Kanak-kanak yang ibu bapanya ditahan, ditempatkan di kem interniran, dihilangkan secara paksa, dihukum mati atau dihukum bunuh menjadi tumpuan utama soalan jawatankuasa itu. Ia bertanya bagaimana pihak berkuasa mencegah pemisahan yang bercanggah dengan kepentingan terbaik kanak-kanak, termasuk pemisahan berkaitan penghijrahan buruh domestik dan pemindahan buruh secara paksa.

Laporan kerajaan pada 2022 menghuraikan undang-undang yang melindungi penjagaan keluarga, penjagaan sementara semasa kecemasan dan penyatuan semula keluarga. Jawatankuasa itu meminta butiran tentang kanak-kanak yang terkesan oleh langkah keselamatan, khususnya di Tibet dan wilayah Uyghur.

Persoalan privasi menyentuh pengumpulan data genetik kanak-kanak di Tibet tanpa persetujuan serta program pemantauan di rumah tangga Uyghur dan lain-lain yang digambarkan sebagai program inap di rumah atau menjadi keluarga. Data genetik mengandungi maklumat biologi yang boleh mengenal pasti seseorang dan mendedahkan hubungan kekeluargaan. Jawatankuasa itu meminta maklumat tentang skop, asas undang-undang dan tujuan pengumpulan serta pemantauan tersebut.

Laporan kerajaan China merujuk Undang-undang Perlindungan Maklumat Peribadi, yang mewajibkan persetujuan ibu bapa atau penjaga apabila memproses maklumat peribadi kanak-kanak bawah 14 tahun. Semakan itu bertanya bagaimana privasi kanak-kanak dilindungi dalam amalan khusus yang sedang diteliti.

Sekatan perjalanan yang menjejaskan kanak-kanak Tibet, Uyghur dan kanak-kanak lain, serta kempen tekanan terhadap keluarga di luar negara, turut menjadi agenda. Artikel 63 undang-undang perpaduan etnik memperuntukkan tanggungjawab undang-undang terhadap individu dan organisasi di luar tanah besar China berhubung tindakan yang dianggap menjejaskan perpaduan etnik atau mencetuskan perpecahan etnik. Pakar-pakar pada April memberi amaran bahawa peruntukan itu boleh meluaskan tekanan melangkaui sempadan China.

Bolehkah kanak-kanak melaporkan penderaan tanpa rasa takut?

Jawatankuasa itu meminta sistem aduan bebas dan sulit yang boleh diakses serta difahami kanak-kanak, khususnya di dalam institusi, sekolah berasrama dan pusat pemulihan di Tibet, wilayah Uyghur, Hong Kong dan Macao.

Sistem itu patut membolehkan kanak-kanak melaporkan diskriminasi, layanan buruk, perampasan kebebasan, eksploitasi seksual dan penderaan. Kanak-kanak yang tinggal jauh dari rumah memerlukan cara untuk menghubungi seseorang yang boleh mengambil tindakan, termasuk apabila aduan itu melibatkan orang dewasa yang bertanggungjawab terhadap penjagaan mereka.

Kerajaan China menghuraikan beberapa saluran sedia ada. Laporannya merujuk kepada kewajipan undang-undang untuk menyediakan talian bantuan dan perkhidmatan perlindungan kanak-kanak melalui platform pendakwa raya 12309, perkhidmatan belia 12355 dan talian bantuan wanita serta kanak-kanak 12338.

Soalan jawatankuasa itu menumpukan pada kebebasan, kerahsiaan dan akses di tempat tertutup. Ia turut bertanya bagaimana kanak-kanak dilindungi daripada hukuman atau layanan tidak sama rata disebabkan etnik, agama, kepercayaan atau kegiatan politik, pekerjaan, bahasa, status perkahwinan atau keadaan ekonomi ibu bapa mereka.

Penelitian lebih jelas terhadap kemudaratan kepada kanak-kanak LGBTI

Jawatankuasa itu membincangkan diskriminasi terhadap kanak-kanak lesbian, gay, biseksual, transgender dan interseks dengan lebih jelas berbanding semakan 2013. Ia bertanya tentang buli, keganasan, dasar diskriminasi dan layanan terhadap kanak-kanak yang dilahirkan oleh ibu bapa sama jantina.

Soalannya merangkumi usaha menamatkan terapi penukaran yang menyasarkan kanak-kanak dan remaja. Istilah itu merujuk kepada amalan yang bertujuan mengubah orientasi seksual atau identiti jantina seseorang. Jawatankuasa itu turut bertanya tentang pengguguran kategori gangguan kepelbagaian jantina daripada Klasifikasi Gangguan Mental China, dengan menyatakan stigma dan amalan berbahaya yang boleh disokong oleh label tersebut.

Kanak-kanak interseks, iaitu mereka yang dilahirkan dengan ciri seks yang tidak menepati takrif lazim tubuh lelaki atau perempuan, menjadi tumpuan soalan tentang pembedahan dan rawatan yang tidak diperlukan serta tidak boleh dipulihkan, khususnya di Hong Kong.

Permintaan tersebut membawa keputusan perubatan ke dalam semakan yang sama dengan isu persekolahan, undang-undang keselamatan dan kehidupan keluarga. Dalam semua bidang itu, jawatankuasa meminta pihak berkuasa menjelaskan bagaimana kanak-kanak dilindungi daripada kemudaratan dan diskriminasi.

Tarikh penting yang membentuk semakan

Semakan itu menghimpunkan saranan sejak 2013, laporan kerajaan yang dikemukakan pada 2022 dan undang-undang yang digubal pada 2026. Peristiwa penting termasuk:

• 2013: Jawatankuasa itu menjalankan semakan China yang terdahulu.
• Disember 2022: China mengemukakan laporan berkala gabungan kelima dan keenam, meliputi tempoh 2010 hingga 2022.
• Disember 2025: Pindaan undang-undang bahasa memansuhkan pengecualian yang membenarkan bahasa minoriti digunakan sebagai bahasa pengantar.
• 12 Mac 2026: Kongres Rakyat Kebangsaan menerima pakai undang-undang perpaduan etnik.
• 16 April 2026: Lapan pakar hak asasi manusia PBB menyampaikan kebimbangan mereka kepada China mengenai undang-undang itu.
• 1 Julai 2026: Undang-undang perpaduan etnik mula berkuat kuasa.
• 2 Oktober 2026: Jawatankuasa hak kanak-kanak menerima pakai Senarai Isunya.
• 15 Februari 2027: Tarikh akhir jawapan bertulis China.

International Service for Human Rights mengemukakan maklumat kepada jawatankuasa itu pada Ogos 2026 mengenai undang-undang keselamatan negara, kebebasan asasi, pemisahan keluarga dan pendidikan. Dalam kenyataannya pada April mengenai undang-undang itu, organisasi tersebut telah menggesa kerajaan mendesak China menggantung pelaksanaan serta memansuhkan atau meminda peruntukan yang tidak selaras dengan piawaian hak asasi antarabangsa. Kenyataan itu dikeluarkan menjelang perbahasan Parlimen Eropah yang dijadualkan pada 29 April dan undian yang dijangka berlangsung pada 30 April.

Dialog jawatankuasa itu dengan pihak berkuasa China belum mempunyai tarikh yang disahkan. Pertubuhan bukan kerajaan boleh mengemukakan maklumat terkini selewat-lewatnya dua hingga tiga minggu sebelum sesi semakan. Jawapan China dan bukti tersebut akan membantu jawatankuasa menilai pelaksanaan saranan terdahulu dan merumuskan kesimpulan seterusnya.

Perkara Utama

• China mesti menjawab soalan jawatankuasa itu sebelum 15 Februari 2027.
• Semakan itu meliputi tanah besar China, Hong Kong dan Macao serta merupakan yang pertama sejak 2013.
• Undang-undang perpaduan etnik diteliti berhubung bahasa di sekolah, bimbingan ibu bapa, agama dan kebebasan bersuara dalam talian.
• Jawatankuasa itu bertanya tentang pendakwaan keselamatan di Hong Kong, pemisahan keluarga, pengumpulan data genetik dan sistem aduan yang selamat.
• Dalam laporannya bagi tempoh 2010 hingga 2022, kerajaan China merujuk peluasan pendidikan, bantuan guaman dan undang-undang perlindungan kanak-kanak.
• Semakan itu turut membincangkan terapi penukaran, diskriminasi dan campur tangan perubatan yang tidak diperlukan terhadap kanak-kanak interseks.