Peraturan Perjalanan Taliban Menjadikan Wanita Afghanistan Bergantung pada Saudara Lelaki untuk Perjalanan Jauh

Had 72 kilometer untuk perjalanan tanpa pengiring

Pihak berkuasa Taliban di Afghanistan memberitahu pemandu pada 26 Disember 2021 supaya tidak membawa wanita yang melakukan perjalanan melebihi 72 kilometer tanpa ditemani saudara lelaki terdekat. Panduan itu meletakkan tanggungjawab kepada penyedia pengangkutan untuk menyekat pergerakan wanita, menambah satu lagi halangan dalam kehidupan seharian empat bulan selepas Taliban menawan Kabul pada 15 Ogos.

Kementerian Promosi Akhlak dan Pencegahan Maksiat turut mengarahkan pemandu supaya menolak wanita yang tidak memenuhi syarat pemakaian Islam, berhenti memainkan muzik, mengelak daripada menggunakan atau membawa dadah, dan berhenti di tempat yang sesuai untuk menunaikan solat. Syarat pakaian itu terpakai kepada wanita yang mahu menaiki kenderaan, manakala syarat pengiring lelaki ditetapkan bagi perjalanan melebihi 72 kilometer, kira-kira 45 batu.

Jurucakap kementerian, Sadeq Akif Muhajir, berkata pengiring itu mestilah lelaki dan ahli keluarga terdekat. Penjelasannya bermakna mencari penumpang lain untuk menemani seorang wanita tidak akan memenuhi syarat tersebut.

Jurucakap Taliban, Ahmadullah Wasiq, menyifatkan panduan itu sebagai saranan dan bukannya perintah. Namun, arahan kementerian memberitahu pemandu supaya tidak memberikan tumpangan, menjadikan keputusan mereka faktor utama yang menentukan sama ada wanita boleh melakukan perjalanan.

Bagi wanita yang perlu ke bandar lain untuk bekerja, mendapatkan rawatan perubatan atau sokongan keluarga, perubahan praktikalnya mudah: akses kepada kenderaan juga bergantung pada ketersediaan saudara lelaki. Human Rights Watch memberi amaran bahawa sekatan itu boleh menghalang wanita yang cuba melarikan diri daripada keganasan di rumah.

Arahan kepada pemandu

Kementerian mengedarkan panduannya kepada pemandu, dan salinannya tersebar di media sosial. Arahan itu bukan ditujukan kepada wanita semata-mata, sebaliknya kepada pengendali kenderaan penumpang untuk mengawal akses kepada pengangkutan.

Muhajir, jurucakap kementerian, menjelaskan peraturan jarak itu dan menetapkan bahawa pengiring keluarga mestilah lelaki:

Wanita yang melakukan perjalanan melebihi 72km (45 batu) tidak boleh diberikan tumpangan jika mereka tidak ditemani ahli keluarga terdekat.

Arahan itu turut mewajibkan pemakaian Islam, atau hijab. Hijab boleh merujuk kepada pelbagai bentuk pakaian, daripada menutup rambut hingga menutup muka atau seluruh tubuh. Kebanyakan wanita Afghanistan sudah memakai tudung, tetapi kementerian tidak menjelaskan bentuk penutupan yang patut diterima oleh pemandu.

Larangan muzik terpakai kepada kenderaan secara umum. Larangan itu dikemukakan bersama peraturan mengenai solat dan dadah, bukannya terhad kepada perjalanan yang membawa penumpang wanita. Secara keseluruhan, arahan tersebut meletakkan beberapa aspek pengangkutan awam di bawah pengawasan kementerian.

Petugas perubatan ceritakan kehilangan kebebasan

Fatima, seorang bidan yang tinggal di Kabul, menggambarkan panduan perjalanan itu berdasarkan keperluan harian keluarganya. Beliau bimbang tentang cara mendapatkan bantuan jika beliau atau anaknya jatuh sakit ketika suaminya tiada.

Fatima berkata pengumuman itu membuatkannya berasa tidak mampu membuat keputusan untuk keluar sendirian:

Saya tidak boleh keluar sendirian. Apa yang patut saya lakukan jika saya atau anak saya sakit dan suami saya tiada?

Reaksinya menunjukkan bagaimana peraturan pengangkutan boleh mempengaruhi keputusan sebelum perjalanan bermula. Wanita yang merancang perjalanan melebihi had jarak itu perlu mengatur masa saudara selain pengangkutan, walaupun perjalanan tersebut perlu dilakukan segera.

Fatima turut menceritakan kesan emosinya. Kehilangan keupayaan untuk melakukan perjalanan sendiri bermakna kehilangan sebahagian daripada kebebasan yang sebelum ini dinikmatinya. Bagi seseorang yang kerjanya melibatkan penjagaan orang lain, kemungkinan tidak dapat mengatur penjagaan untuk keluarganya sendiri amat membimbangkan.

Mengapa pengiring keluarga tidak semestinya menjamin keselamatan

Pihak berkuasa Taliban mempertahankan sekatan terhadap pekerjaan dan pendidikan wanita sebagai langkah sementara untuk memastikan keselamatan tempat kerja dan persekitaran pembelajaran. Wanita yang mengulas tentang panduan pengangkutan itu menolak tanggapan bahawa kewajipan ditemani saudara akan menyelesaikan bahaya yang mereka hadapi.

Seorang lagi wanita Afghanistan berkata sesetengah wanita mungkin berasa lebih selesa dengan pengiring, tetapi beliau berhujah bahawa saudara-mara tidak dapat menjamin perlindungan daripada keganasan atau gangguan. Beliau merujuk kepada serangan di Paghman, yang menurutnya berlaku pada 2015, apabila empat wanita diculik dengan senjata api daripada sebuah kumpulan keluarga dan dirogol.

Wanita itu menggesa pihak berkuasa supaya memastikan tempat awam selamat untuk wanita:

[Taliban] perlu mewujudkan persekitaran di seluruh negara supaya wanita berasa selamat.

Heather Barr, pengarah bersekutu bagi hak wanita di Human Rights Watch, menumpukan perhatian kepada bahaya di dalam sesetengah rumah. Beliau memberi amaran bahawa arahan itu menyekat peluang untuk bergerak bebas, pergi ke bandar lain, menjalankan perniagaan atau meninggalkan rumah tangga yang mendera.

Barr menggambarkan hala tuju dasar itu dengan tegas:

Perintah baharu ini pada asasnya membawa … kita lebih jauh ke arah menjadikan wanita sebagai tahanan.

Wanita yang ingin meninggalkan rumah tangga yang mendera mungkin perlu melakukan perjalanan tanpa melibatkan saudara-mara di sekelilingnya. Syarat untuk ditemani saudara lelaki menjadikan pilihan itu bergantung pada bantuan seseorang dalam keluarga.

Wanita di Kabul tuntut sekatan ditarik balik

Wanita berhimpun di Kabul pada 27 Disember, sehari selepas panduan itu diumumkan kepada umum, untuk membantah sekatan pergerakan serta pengangguran, kenaikan harga, kelaparan dan kehilangan peluang pendidikan serta pekerjaan. Rangkaian Penyertaan Politik Wanita Afghanistan membantu menganjurkan perhimpunan itu.

Para peserta mengeluarkan resolusi yang mengandungi 10 tuntutan. Peruntukan kesembilannya menuntut sekatan pergerakan wanita dalam kenderaan penumpang di bandar ditarik balik. Tuntutan mereka melangkaui had jarak yang dinyatakan kementerian kepada masalah akses pengangkutan awam yang lebih luas.

Wanita itu turut menuntut sekolah untuk perempuan dibuka semula di seluruh Afghanistan, wanita dibenarkan bekerja dan wanita diberikan peranan aktif dalam kerajaan. Resolusi itu mempertahankan kebebasan bersuara dan hak untuk menyuarakan tuntutan rakyat secara terbuka.

Para penunjuk perasaan mengaitkan sekatan hak dengan krisis ekonomi. Resolusi mereka menggambarkan keluarga yang berdepan kemiskinan dan kelaparan, menjual barangan rumah serta terpaksa mengambil langkah terdesak, termasuk perkahwinan yang melibatkan kanak-kanak. Mereka menggesa bantuan kemanusiaan antarabangsa diteruskan dan meminta individu berkelayakan mengurus institusi ekonomi.

Sekatan perjalanan menyusuli batasan terhadap sekolah, pekerjaan dan televisyen

Panduan pengangkutan pada Disember itu dikeluarkan selepas Taliban melarang ramai wanita yang bekerja di institusi awam daripada kembali bekerja. Kebanyakan sekolah menengah masih ditutup kepada pelajar perempuan, sementara pelajar lelaki dan guru lelaki dibenarkan kembali.

Pada 26 Disember, pelajar perempuan melebihi darjah enam telah dikecualikan daripada persekolahan di kebanyakan wilayah selama 100 hari. Tempoh itu memberikan makna yang nyata kepada dakwaan pihak berkuasa bahawa sekatan itu bersifat sementara bagi keluarga: pendidikan selama berbulan-bulan sudah terlepas.

Pada November, kementerian akhlak turut mengarahkan saluran televisyen supaya berhenti menyiarkan drama yang menampilkan pelakon wanita dan mewajibkan wartawan serta penyampai wanita memakai tudung ketika muncul di kaca televisyen. Wanita berdepan sekatan dalam beberapa aspek kehidupan awam yang saling berkaitan, termasuk mencari nafkah, belajar, muncul di media dan melakukan perjalanan.

Menteri Pengajian Tinggi Abdul Baqi Haqqani berkata pada 26 Disember bahawa pihak berkuasa sedang membincangkan pendidikan wanita dan mahu pengaturan pembelajaran berasingan untuk wanita dan lelaki.

Haqqani menjelaskan pendirian pentadbiran itu:

Emiriah Islam tidak menentang pendidikan wanita, tetapi menentang pendidikan bersama lelaki dan wanita.

Beliau berkata usaha sedang dijalankan untuk mewujudkan persekitaran Islam bagi wanita untuk belajar. Tiada tarikh diberikan untuk pelajar perempuan dan wanita kembali ke kelas sekolah dan universiti di seluruh negara.

Bagaimana langkah itu dilaksanakan

Panduan pengangkutan itu sebahagian daripada rangkaian sekatan yang diperkenalkan selepas kejatuhan kerajaan terdahulu. Tarikh-tarikh ini menunjukkan betapa pantas keadaan yang mengawal kehidupan awam wanita berubah.

• 15 Ogos 2021: Taliban menawan Kabul dan kembali berkuasa.
• November 2021: Kementerian akhlak mengeluarkan panduan televisyen yang mengecualikan pelakon wanita daripada drama dan mewajibkan penyampai wanita memakai tudung.
• 26 Disember 2021: Panduan pengangkutan kementerian mewajibkan wanita yang melakukan perjalanan melebihi 72 kilometer ditemani saudara lelaki terdekat, selain menetapkan peraturan pakaian dan tingkah laku dalam kenderaan.
• 27 Disember 2021: Wanita yang berhimpun di Kabul menuntut sekatan pergerakan dihapuskan, sekolah untuk pelajar perempuan dibuka semula dan hak untuk bekerja.

Taliban pernah mengenakan sekatan yang lebih luas semasa pemerintahan terdahulu pada 1990-an. Wanita dilarang mendapat pendidikan dan bekerja, diwajibkan memakai burqa yang menutup tubuh dan muka, serta dilarang keluar rumah tanpa ditemani lelaki. Panduan pengangkutan Disember 2021 menetapkan had jarak, sekali gus menjadikan pergerakan wanita bergantung semula pada saudara lelaki.

Sekatan ketika krisis kelaparan

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menganggarkan pada Disember 2021 bahawa 22 juta orang di Afghanistan berdepan kekurangan makanan akut dan memberi amaran tentang "gelombang kelaparan" sepanjang musim sejuk. Kekurangan makanan akut bermakna orang ramai tidak mempunyai makanan yang mencukupi untuk memenuhi keperluan segera, sekali gus membahayakan kesihatan dan nyawa.

Krisis ekonomi Afghanistan semakin meruncing selepas sokongan antarabangsa ditarik balik berikutan pengambilalihan kuasa oleh Taliban. Negara penderma utama berulang kali menjadikan penghormatan terhadap hak wanita sebagai syarat untuk memulihkan bantuan kewangan, sementara pihak berkuasa berusaha mendapatkan semula sokongan dan pengiktirafan antarabangsa.

Wanita yang membantah di Kabul menggesa bantuan kemanusiaan diteruskan kepada penduduk. Tuntutan mereka menggabungkan soal makanan, pendapatan dan hak: wanita memerlukan bantuan ketika kecemasan, sambil menuntut keupayaan untuk bekerja, belajar dan bergerak di seluruh negara.

Bagi keluarga yang sudah kekurangan wang, mengatur pengiring lelaki mungkin memerlukan penyelarasan jadual kerja dan tanggungjawab orang lain. Peraturan pengangkutan itu menambah kebergantungan tersebut ketika ramai keluarga bergelut mendapatkan keperluan asas.

Penguatkuasaan kemudian menyerlahkan kebimbangan yang sama

Kesan peraturan yang mengawal pakaian dan keperluan ditemani lelaki berterusan selepas pengumuman awal. Pada Oktober 2026, Misi Bantuan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Afghanistan melaporkan penahanan berkaitan peraturan pakaian yang melibatkan sekurang-kurangnya 52 wanita dan seorang kanak-kanak perempuan di Kabul dan Herat antara Julai hingga September tahun itu. Pelanggaran yang didakwa termasuk rambut yang kelihatan, tudung berwarna-warni, solekan dan berada di tempat awam tanpa penjaga lelaki.

Misi itu berkata wanita berkenaan dibebaskan selepas beberapa jam dan memberi amaran bahawa ketakutan serta stigma sosial boleh menghalang kejadian lain daripada dilaporkan. Dapatan kemudian itu menunjukkan bagaimana syarat pakaian dan pengiring menjadi perkara yang dikuatkuasakan sehingga menjejaskan kehadiran wanita di tempat awam.

Kebimbangan tentang usaha melarikan diri daripada penderaan juga berterusan. Siasatan pada Ogos 2026 mengenai keganasan maut terhadap wanita mendokumentasikan 231 pembunuhan wanita dan kanak-kanak perempuan di 10 wilayah sejak Taliban kembali berkuasa. Penangkapan dilaporkan dalam 58 kes. Keluarga menceritakan kesukaran mendapatkan siasatan dan perlindungan selepas institusi yang pernah membantu wanita melarikan diri daripada keganasan lenyap.

Panduan Disember 2021 meletakkan penyedia pengangkutan di antara wanita dengan perjalanan yang perlu mereka lakukan. Reaksi wanita, daripada kebimbangan Fatima mengenai rawatan perubatan hingga tuntutan penunjuk perasaan di Kabul terhadap pekerjaan dan pendidikan, menjelaskan isu utama dari sudut praktikal: mobiliti menentukan perkhidmatan, peluang dan sumber bantuan yang boleh dicapai seseorang.

Perkara Utama

• Panduan 26 Disember 2021 memberitahu pemandu supaya menolak wanita yang melakukan perjalanan melebihi 72 kilometer tanpa ditemani saudara lelaki terdekat.
• Pemandu turut diarahkan mewajibkan pemakaian Islam, menghentikan muzik, mengelakkan dadah dan berhenti untuk menunaikan solat.
• Seorang jurucakap Taliban menyifatkan panduan itu sebagai saranan, sementara kementerian mengarahkan pemandu supaya tidak memberikan tumpangan.
• Wanita dan Human Rights Watch memberi amaran tentang halangan terhadap rawatan perubatan, pekerjaan, perjalanan tanpa pengiring dan usaha melarikan diri daripada keganasan rumah tangga.
• Wanita yang membantah di Kabul pada 27 Disember menuntut kebebasan bergerak, pendidikan, pekerjaan dan penyertaan dalam kerajaan.
• Sekatan itu diperkenalkan ketika PBB menganggarkan 22 juta warga Afghanistan berdepan kekurangan makanan akut.