UNEP Amaran Kemungkinan Pemanasan Melebihi 1.5°C Ketika Kazakhstan Merancang Loji Kuasa Arang Batu Baharu dan Peralihan Tenaga Bernilai €18 Bilion

Amaran global bertembung dengan loji arang batu baharu di Kokshetau

Kazakhstan merancang stesen janakuasa dan pemanas arang batu di Kokshetau yang boleh beroperasi sehingga sekitar 2078, hampir dua dekad selepas tarikh akhir negara itu untuk mencapai neutraliti karbon. Projek ini menyerlahkan cabaran nyata ketika Program Alam Sekitar Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNEP) menyatakan bahawa dunia mesti mengurangkan pelepasan gas rumah hijau sebanyak 45% menjelang 2035 berbanding paras 2025, bagi mengehadkan skala pemanasan melebihi 1.5°C.

Stesen yang dicadangkan itu akan membekalkan 280 megawatt elektrik dan 820 gigakalori haba sejam. Dokumen perancangan terbaharunya tidak menyertakan peralihan kepada gas asli kerana kawasan itu kekurangan infrastruktur gas dan bekalan yang terjamin. Operasi kini dijadualkan bermula pada suku ketiga 2028.

Laporan Jurang Pelepasan 2026 UNEP menyatakan bahawa peluang untuk mengekalkan pemanasan di bawah 1.5°C tanpa melebihinya, atau dengan lebihan kurang daripada 0.1°C, sudah terlepas. Mesej utamanya ialah kerajaan masih boleh mengehadkan kenaikan suhu dan mengembalikan pemanasan kepada 1.5°C atau lebih rendah menjelang 2100.

Tindak balas Kazakhstan melibatkan pelaburan yang bersaing: infrastruktur arang batu baharu untuk membekalkan elektrik dan haba, di samping program bernilai €18 bilion yang dicadangkan bagi tenaga boleh baharu, rangkaian elektrik dan sokongan kepada komuniti yang bergantung pada arang batu.

UNEP tidak menilai Kazakhstan secara individu, dan negara itu tidak termasuk dalam perbandingan G20 badan tersebut. Namun, dapatan globalnya memberikan ukuran berguna tentang kepantasan perubahan yang diperlukan, sementara strategi Kazakhstan sendiri menunjukkan betapa besarnya kebergantungan sistem elektrik, pemanasan dan perindustriannya pada bahan api fosil.

Maksud lebihan pemanasan terhadap iklim

Penilaian tahunan UNEP yang ke-17 meneliti senario yang disebutnya sebagai lebihan pemanasan paling rendah yang mungkin berlaku. Pemanasan global akan memuncak pada sekitar 1.7°C hingga 1.8°C berhampiran pertengahan abad ini, dengan kebarangkalian 66% suhu kekal dalam julat puncak itu. Selepas itu, terdapat kira-kira 50% kemungkinan suhu kembali kepada 1.5°C atau lebih rendah menjelang 2100.

Angka suhu itu menggambarkan pemanasan berbanding tempoh sebelum perindustrian meluas. Lebihan pemanasan bermaksud suhu berada di atas had sebelum pemanasan diturunkan semula. Ketinggian puncak itu dan tempoh suhu berada melebihi 1.5°C sama-sama penting terhadap pendedahan kepada gelombang haba, banjir dan bahaya iklim lain.

Setiausaha Agung PBB António Guterres berkata laporan itu menuntut tindakan segera daripada kerajaan, bukannya menjadi alasan untuk berhenti berusaha.

Lebihan pemanasan bukan bererti menyerah kalah. Kita masih boleh mengehadkannya sekecil dan sesingkat mungkin, serta menurunkan suhu kembali ke bawah 1.5 darjah menjelang akhir abad ini.

Senario itu mengandaikan tindakan tegas bermula pada 2025. Pelepasan global perlu dikurangkan sebanyak 18% menjelang 2030, 45% menjelang 2035 dan 69% menjelang 2040, berbanding paras 2025. UNEP menganggarkan purata pengurangan tahunan sebanyak 5.7%.

Tarikh penerbitan awam laporan itu dinyatakan sebagai 21 Oktober, manakala rekod penerbitan UNEP mencatatkan penerbitan di Nairobi pada 13 Oktober 2026.

Ikrar iklim masih meninggalkan jurang besar

Komitmen iklim negara-negara akan menghasilkan pengurangan yang jauh lebih kecil daripada yang diperlukan dalam laluan kembali kepada 1.5°C UNEP. Pelaksanaan sepenuhnya akan mengurangkan pelepasan global sebanyak 5% hingga 8% pada 2030 dan 11% hingga 15% pada 2035, berbanding 2025.

Bagi 2035, terdapat jurang 30 hingga 34 mata peratusan antara pengurangan yang dijanjikan dengan pemotongan 45% yang diperlukan. Sumbangan yang Ditetapkan Secara Nasional (NDC) ialah pelan iklim yang dikemukakan negara di bawah Perjanjian Paris. Sasaran itu bergantung pada usaha kerajaan menterjemahkan janji kepada dasar dan pelaburan.

UNEP mengunjurkan pemanasan sebanyak 2.8°C pada abad ini di bawah dasar semasa, dengan suhu terus meningkat selepas itu. Pelaksanaan penuh komitmen negara, diikuti usaha yang serupa, akan mengehadkan pemanasan kepada sekitar 2.6°C. Jika janji tambahan untuk mencapai sifar bersih turut diambil kira, anggarannya menjadi kira-kira 2.1°C.

Unjuran suhu berdasarkan dasar semasa dan NDC lebih tinggi berbanding anggaran tahun lalu, sebahagian besarnya disebabkan penarikan diri Amerika Syarikat daripada Perjanjian Paris dan semakan pengiraan pelepasan sejarah. Menjelang 1 September 2026, sebanyak 124 negara telah mengemukakan NDC ketiga mereka, meliputi 75% pelepasan global, namun liputan yang lebih luas itu hanya sedikit memperbaik unjuran suhu.

Pelepasan global pada 2025 dianggarkan sebanyak 58.4 bilion tan setara karbon dioksida, iaitu unit lazim yang menggabungkan kesan pemanasan pelbagai gas rumah hijau. Anggaran sementara itu hampir sama dengan jumlah 2024, dengan ketidaktentuan yang cukup besar sehingga UNEP menyifatkan kedua-dua tahun itu sebagai setara.

Kembali kepada 1.5°C juga memerlukan penyingkiran karbon

Laluan UNEP bergantung pada penyingkiran dan penyimpanan kekal kira-kira 320 bilion tan karbon dioksida sepanjang abad ini. Jumlah itu bersamaan kira-kira lapan tahun pelepasan CO2 global pada paras 2024.

Penyingkiran karbon bermaksud mengeluarkan CO2 yang sudah berada di atmosfera daripada peredaran. Jumlah yang diperlukan itu adalah tambahan kepada pemotongan besar-besaran pelepasan baharu. UNEP memberi amaran bahawa usaha mencapai skala penyingkiran ini berdepan ketidaktentuan teknologi dan ekonomi.

Menurut penilaian itu, lima tahun lagi pelepasan CO2 pada paras semasa boleh menambah kira-kira 0.1°C kepada puncak pemanasan. Oleh itu, kelewatan meningkatkan puncak suhu dan usaha yang diperlukan untuk menurunkannya.

Pengarah Eksekutif UNEP Inger Andersen mengaitkan keperluan untuk bertindak lebih pantas dengan kerosakan yang sudah dialami di seluruh dunia.

Setiap pecahan darjah tambahan dan setiap tahun tambahan pemanasan melebihi 1.5 darjah Celsius meningkatkan kesan dan risiko iklim, seperti banjir maut, gelombang haba dan kebakaran hutan yang melanda banyak negara pada tahun ini.

Sasaran Kazakhstan menggunakan titik permulaan berbeza

NDC 3.0 Kazakhstan yang dikemas kini menetapkan sasaran mengurangkan pelepasan gas rumah hijau sebanyak 17% menjelang 2035 berbanding paras 1990, atau sehingga 25% dengan sokongan antarabangsa. Komitmen terdahulunya bagi 2030 ialah pengurangan tanpa syarat sebanyak 15% dan pengurangan bersyarat sebanyak 25%, yang turut diukur berbanding 1990.

Penanda aras global UNEP bermula dari 2025, maka peratusannya memerlukan pengiraan yang berbeza. Strategi neutraliti karbon Kazakhstan, yang diluluskan melalui Dekri Presiden No. 121 pada 2 Februari 2023, merekodkan pelepasan bersih sebanyak 381.69 juta tan setara CO2 pada 1990 dan 351.24 juta tan pada 2020.

Jumlah pada 2020 sudah kira-kira 8% lebih rendah berbanding garis dasar 1990, sebahagiannya kerana pandemik COVID-19 mengurangkan kegiatan ekonomi. Sebagai gambaran, jika angka 1990 dalam strategi itu digunakan, pengurangan 17% akan meletakkan pelepasan pada sekitar 316.8 juta tan. Kemajuan sebenar ke arah sasaran baharu itu bergantung pada peraturan perakaunan dan inventori pelepasan yang digunakan untuk melaksanakannya.

Penilaian Kazakhstan oleh Climate Action Tracker mengklasifikasikan tindakan iklim negara itu sebagai "Tidak Mencukupi" dan mengunjurkan pelepasan meningkat sekurang-kurangnya sehingga 2035 di bawah dasar semasa. Penilaian itu meneliti ikrar terdahulu bagi 2030 dan mengenal pasti rancangan penjanaan arang batu baharu serta insentif untuk penerokaan dan pengeluaran bahan api fosil sebagai faktor yang meningkatkan pelepasan.

Arang batu membekalkan haba selain elektrik

Strategi kerajaan Kazakhstan merekodkan arang batu sebagai sumber 68.9% bekalan elektrik dan 99% kuasa terma pada 2020. Arang batu menyumbang lebih daripada 55.7% pelepasan bersih negara pada tahun itu. Angka yang disertakan dalam unjuran iklim lebih baharu meletakkan bahagiannya pada 62% bekalan elektrik dan 40% pelepasan gas rumah hijau.

Angka pemanasan itu menjelaskan sebab usaha menggantikan arang batu turut menjadi cabaran perkhidmatan awam. Stesen janakuasa dan dandang mesti terus membekalkan haba kepada rumah dan perniagaan, sambil memenuhi permintaan elektrik. Strategi itu merekodkan purata usia loji janakuasa arang batu sebanyak 55 tahun, dengan 64% kapasiti penjanaan terpasang dalam keseluruhan sistem berusia lebih daripada 30 tahun.

Angka penjanaan tenaga boleh baharu turut merangkumi kategori yang berbeza. Angka kebangsaan terkini meletakkan kemudahan tenaga boleh baharu pada 7% daripada pengeluaran elektrik, manakala Climate Action Tracker menganggarkan sekitar 11%, dengan lebih separuh daripadanya daripada hidroelektrik sedia ada. Strategi kerajaan merekodkan 3.6% bagi 2021 di bawah kategori tenaga boleh baharunya.

Kazakhstan menyasarkan tenaga boleh baharu membekalkan 15% elektrik menjelang 2030 dan 50% menjelang 2050. Climate Action Tracker merekodkan kapasiti solar dan angin sekitar 2.5 gigawatt, hampir tiga kali ganda paras 2019. Tenaga boleh baharu masih hanya merangkumi sekitar 2% daripada jumlah tenaga primer, termasuk bahan api yang digunakan di luar penjanaan elektrik.

Kokshetau menonjolkan kos satu lagi generasi arang batu

Kokshetau tidak mempunyai stesen janakuasa haba dan elektrik gabungan berskala besar, menyebabkan penduduk bergantung pada aturan pemanasan lain dan pemanas air elektrik. Loji yang dicadangkan itu bertujuan memenuhi keperluan tersebut menerusi tiga dandang arang batu dan dua unit penjanaan berkapasiti 140 megawatt setiap satu.

Tarikh operasi terkini yang dirancang, iaitu suku ketiga 2028, menggantikan tarikh terdahulu yang ditetapkan pengendali pada 1 April 2029. Kenyataan kerajaan pada Februari 2026 sebelum ini menjangkakan operasi bermula sekitar pertengahan 2029. Kerja pembinaan dan pemasangan dijangka mengambil masa 26 bulan.

Gas tidak dimasukkan dalam reka bentuk loji kerana bekalan yang boleh diharap tidak tersedia. Saluran paip yang dicadangkan dari Ishim di Rusia melalui Petropavlovsk dan Kokshetau ke Astana dirancang siap pada 2030, selepas tarikh operasi terkini stesen itu.

Stesen itu dijangka menghasilkan kira-kira 2 juta tan abu dan sanga setahun. Berdasarkan kandungan abu dalam arang batu Ekibastuz, penggunaan dianggarkan sekitar 4 juta hingga 5 juta tan setahun; kenyataan perancangan itu tidak menyatakan penggunaan arang batu tahunan.

Pengambilan air dirancang sehingga 5.5 juta meter padu setahun. Tiga takungan berkapasiti 15,000 meter padu setiap satu akan membekalkan simpanan air untuk kira-kira tiga hari. Pembiayaan melalui Samruk-Kazyna dinyatakan pada kadar faedah tahunan 16.5% selama 10 tahun.

Tempoh operasi yang dicadangkan, sehingga sekitar 2078 sebelum pembinaan semula atau penutupan, menjangkau kira-kira 18 tahun selepas sasaran neutraliti 2060. Strategi Kazakhstan membayangkan pengurangan penjanaan arang batu, penutupan kapasiti berusia lebih 30 tahun dan pengenalan teknologi penangkapan dan penyimpanan karbon di loji yang terus beroperasi selepas 2035. Teknologi itu memerangkap CO2 untuk disimpan dan bukannya melepaskannya ke atmosfera.

QaJET mencari €18 bilion untuk sistem tenaga yang berbeza

Platform QaJET yang dicadangkan Kazakhstan menyasarkan untuk menarik kira-kira €18 bilion bagi tenaga boleh baharu, rangkaian elektrik dan sokongan kepada wilayah yang bergantung pada arang batu. Pelancaran rasminya dirancang pada November 2026 sempena COP31 di Antalya, Türkiye, dengan sokongan Bank Eropah untuk Pembinaan Semula dan Pembangunan (EBRD).

Kira-kira €9 bilion, separuh daripada jumlah yang disasarkan, akan menyokong 10 gigawatt kapasiti tenaga boleh baharu baharu menjelang 2035. Sebanyak €4.4 bilion lagi, kira-kira suku daripada jumlah itu, diperuntukkan untuk sambungan grid. Baki pembiayaan akan menyokong pemodenan rangkaian, sistem tenaga yang lebih pintar serta elektrifikasi sektor pengangkutan dan perniagaan.

Portfolio projek itu sudah merangkumi pelaburan bernilai lebih €1 bilion. Antaranya ialah ladang angin Mirny di wilayah Zhambyl, yang dijadualkan siap pada 2028, dengan 150 turbin, storan bateri berkapasiti 600 megawatt jam dan pengeluaran tahunan diunjurkan sekitar 4 terawatt jam.

EBRD turut menyediakan pinjaman sehingga 102 bilion tenge, kira-kira €194 juta, untuk menambah baik pengagihan elektrik di Almaty dan wilayah sekitarnya. Kawalan jauh, meter automatik dan rangkaian yang dinaik taraf bertujuan membantu sistem menangani perubahan permintaan dan penjanaan.

QaJET turut merangkumi sokongan kepada pekerja dan komuniti yang terjejas oleh perubahan dalam pekerjaan berkaitan arang batu. Saule Sabiyeva, pengarah jabatan dasar iklim di Kementerian Ekologi dan Sumber Asli, mengenal pasti Karaganda, Kazakhstan Utara dan Kazakhstan Timur sebagai wilayah yang mungkin menghadapi kesukaran khusus. Penilaian wilayah dan rancangan latihan semula merupakan sebahagian daripada usaha platform itu.

Perubahan yang diperlukan sebelum dan selepas COP31

UNEP menyatakan kapasiti elektrik boleh baharu berkembang tiga kali lebih pantas daripada jangkaan pada 2015, manakala tenaga solar berkembang tujuh kali lebih pantas. Namun, jumlah tenaga yang dibekalkan oleh arang batu, minyak dan gas terus meningkat. Oleh itu, penambahan penjanaan tenaga bersih mesti disertai perubahan dalam penggunaan bahan api fosil.

Penanda aras laporan itu menetapkan kapasiti elektrik boleh baharu perlu mencapai sekurang-kurangnya tiga kali ganda paras 2025 menjelang 2035 dan 4.5 kali ganda menjelang 2040. Keamatan tenaga, iaitu tenaga yang diperlukan bagi setiap unit keluaran ekonomi, perlu dikurangkan sekurang-kurangnya 30% dan 40% dalam tempoh tersebut.

Menjelang 2035, bahagian arang batu, minyak dan gas dalam bekalan tenaga global perlu dikurangkan masing-masing sekurang-kurangnya 55%, 15% dan 5% berbanding 2025. NDC 3.0 Kazakhstan turut menyasarkan pengurangan 42% dalam pelepasan metana fugas daripada sektor minyak dan gas menjelang 2035. Pelepasan ini terlepas semasa pengeluaran dan pengendalian.

Semakan UNEP terhadap lebih 220 penilaian dasar mendapati dasar elektrik menghasilkan purata pengurangan pelepasan sebanyak 9%, manakala langkah ekonomi seperti cukai karbon dan perdagangan pelepasan mengurangkannya sebanyak 5% hingga 13%. UNEP mengesyorkan penilaian disepadukan ke dalam dasar sejak awal, khususnya di negara membangun dan ekonomi sedang pesat membangun yang kurang mendapat perhatian penyelidikan.

Tonggak seterusnya menghubungkan rundingan global dengan keputusan pelaburan Kazakhstan:

• November 2026: COP31 di Antalya dijadual memulakan Penilaian Global kedua, sementara Kazakhstan merancang melancarkan QaJET.
• 2028: Ladang angin Mirny dan stesen Kokshetau dijadual mula beroperasi.
• 2030: Ikrar pengurangan pelepasan terdahulu Kazakhstan dan sasaran 15% elektrik boleh baharu perlu dicapai.
• 2035: NDC yang dikemas kini dan sasaran QaJET untuk menambah 10 gigawatt kapasiti tenaga boleh baharu mencapai tahun sasarannya.
• 2060: Kazakhstan menyasarkan neutraliti karbon.

Penilaian Global pertama menyeru agar kapasiti tenaga boleh baharu digandakan tiga kali, kadar tahunan peningkatan kecekapan tenaga digandakan menjelang 2030 dan peralihan daripada bahan api fosil dilaksanakan. UNEP menyatakan tenaga boleh baharu ialah satu-satunya bidang mitigasi daripada semakan itu yang kini berada di landasan untuk mencapai sasaran 2030. COP31 memberi peluang kepada kerajaan menetapkan penanda aras yang lebih jelas dan boleh diukur bagi 2035 dan 2040.

Perkara Utama

• UNEP menyatakan pemanasan melebihi 1.5°C tidak dapat dielakkan, tetapi tindakan pantas boleh mengehadkan puncaknya dan membantu suhu kembali ke paras itu menjelang 2100.
• Laluan lebihan pemanasan paling rendah memerlukan pelepasan global dikurangkan sebanyak 18% menjelang 2030 dan 45% menjelang 2035 berbanding paras 2025.
• Kazakhstan menyasarkan pengurangan pelepasan sebanyak 17% menjelang 2035 berbanding 1990, atau sehingga 25% dengan sokongan antarabangsa.
• Stesen arang batu Kokshetau yang dirancang boleh terus beroperasi selepas tarikh akhir neutraliti karbon Kazakhstan pada 2060.
• QaJET menyasarkan kira-kira €18 bilion bagi penjanaan tenaga boleh baharu, rangkaian dan komuniti yang bergantung pada arang batu.
• Pelaksanaan peralihan memerlukan bekalan pemanasan yang boleh diharap, grid elektrik yang lebih kukuh, sokongan kepada pekerja dan pengurangan penggunaan bahan api fosil.