Kajian campak Bangladesh mendapati 27.5% kanak-kanak yang divaksin tidak mempunyai antibodi yang dapat dikesan ketika jumlah kematian mencecah 1,233

85 daripada 309 kanak-kanak yang divaksin didapati negatif bagi antibodi campak

Satu kajian yang diketuai Institut Epidemiologi, Kawalan Penyakit dan Penyelidikan Bangladesh (IEDCR) mendapati 85 daripada 309 kanak-kanak yang divaksin, atau 27.5%, didapati negatif bagi antibodi campak selepas kempen vaksinasi kebangsaan. Penemuan itu dibuat ketika Direktorat Jeneral Perkhidmatan Kesihatan (DGHS) merekodkan 1,233 kematian yang dikaitkan dengan wabak itu, termasuk 104 kematian akibat campak yang disahkan dan 1,129 dalam kalangan pesakit yang mengalami gejala campak.

Penyelidik menguji kanak-kanak berusia 9 hingga 59 bulan di enam lokasi pinggir bandar dan luar bandar di daerah Dhaka, Mymensingh dan Munshiganj pada September. Daripada mereka yang diuji, 203 kanak-kanak, atau 65.7%, menunjukkan keputusan antibodi positif. Seramai 21 lagi, atau 6.8%, memperoleh keputusan sempadan, bermakna bacaan mereka berada di antara kategori positif dan negatif yang jelas di makmal.

Kanak-kanak paling muda dalam kajian itu, berusia 9 hingga 14 bulan, kurang berkemungkinan mendapat keputusan antibodi positif berbanding mereka yang berusia 15 hingga 59 bulan. Kanak-kanak yang menerima dua atau tiga dos secara umumnya menunjukkan tindak balas imun yang lebih kuat berbanding mereka yang menerima satu dos.

Penemuan itu meletakkan dua masalah sebagai tumpuan usaha tindak balas Bangladesh: menjangkau kanak-kanak yang terlepas vaksinasi dan memahami sebab sesetengah kanak-kanak yang divaksin mempunyai paras antibodi rendah. Satu kajian semula kebangsaan secara berasingan mendapati hanya 82% kanak-kanak menerima imunisasi lengkap, berbanding sasaran 95%, manakala kira-kira 40% jawatan petugas vaksinasi tidak diisi.

Bangladesh juga mempunyai bukti tindak balas vaksin yang kuat dalam keadaan pemantauan rapi. Satu percubaan rawak di Matlab mendapati 94% bayi menghasilkan tindak balas antibodi campak selepas vaksinasi pada usia enam bulan, meningkat kepada 99% secara kumulatif selepas satu lagi dos pada usia sembilan bulan. Memahami perbezaan hasil ini kini penting bagi perkhidmatan vaksinasi dan keluarga yang berdepan dengan wabak berpanjangan.

Perkara yang diukur dalam kajian September

IEDCR mengetuai pasukan yang terdiri daripada 12 penyelidik dan pegawai daripada agensi kesihatan kerajaan, Institut Kesihatan Awam, Rangkaian Kesihatan Awam Mediterranean Timur dan Kolej Perubatan Homoeopati Dhaka. Penyelidik menyifatkan kajian itu sebagai penilaian pertama imuniti campak dalam kalangan kanak-kanak bawah lima tahun selepas kempen kebangsaan.

Sejarah vaksinasi disemak menggunakan kad vaksinasi dan maklumat daripada ibu bapa. Sampel darah kemudian diuji di makmal IEDCR. Antibodi ialah protein yang dihasilkan sistem imun untuk mengenali virus dan membantu melindungi tubuh daripadanya.

Keputusan September menggambarkan paras antibodi ketika darah diambil. Untuk menjelaskan sebab seorang kanak-kanak mendapat keputusan negatif, dos yang diterima, masa pemberiannya, penyimpanan vaksin dan kesihatan kanak-kanak itu perlu diteliti. Penyelidik kajian itu menggesa siasatan lanjut terhadap tindak balas yang rendah.

Menteri Kesihatan Sardar Md Sakhawat Hossain berkata kajian itu kecil dan siasatan yang lebih besar diperlukan sebelum kesimpulan muktamad dibuat. Beliau mempertahankan mutu vaksin dengan menyatakan bahawa vaksin yang sama digunakan di banyak negara.

Kempen diikuti penularan selama berbulan-bulan

Pihak berkuasa kesihatan memulakan kempen vaksinasi campak dan rubela kebangsaan pada 20 April, selepas wabak itu mula muncul pada Mac. Kempen itu meliputi kanak-kanak berusia enam bulan hingga lima tahun dan berakhir pada 20 Mei. Pegawai menjangkakan penularan dapat dikawal dalam tempoh tiga hingga empat minggu selepas kempen selesai, namun jangkitan berterusan lima bulan kemudian.

Perkembangan utama berlaku dalam tempoh beberapa bulan:

• Mac: Wabak campak bermula.
• 20 April hingga 20 Mei: Pihak berkuasa menjalankan kempen campak dan rubela kebangsaan.
• September: Penyelidik IEDCR menguji sampel darah daripada 309 kanak-kanak yang telah divaksin.
• 14 Oktober: Satu kajian semula bebas membentangkan kelemahan dalam program imunisasi rutin.
• Akhir November: Keputusan dijangka daripada kajian lebih besar yang melibatkan 3,000 kanak-kanak.

Buletin harian terkini DGHS yang dirujuk merekodkan 1,388 orang mendapatkan rawatan di hospital dengan gejala campak dan enam kematian dalam kalangan pesakit bergejala dalam tempoh 24 jam. Jumlah kumulatif mereka yang mendapatkan rawatan di hospital kerajaan dan swasta mencecah 222,552. Angka hospital ini merangkumi kes yang disyaki serta penyakit yang disahkan melalui makmal.

Kepentingan percubaan di Matlab

Percubaan rawak di Matlab menawarkan perbandingan terperinci. Kajian yang dijalankan dari Mac 2017 hingga Mac 2018 itu melibatkan 620 bayi sihat yang dibahagikan secara rawak sama ada untuk menerima vaksin pada usia enam dan sembilan bulan atau menerima dos pertama pada usia sembilan bulan.

Dalam kalangan 301 bayi yang divaksin pada usia enam bulan dan dimasukkan dalam analisis antibodi, 282 menghasilkan tindak balas antibodi campak, atau 94%. Selepas dos kedua pada usia sembilan bulan, 297 bayi menunjukkan tindak balas menjelang usia 11 bulan, iaitu 99% secara kumulatif. Dalam kumpulan yang menerima dos pertama pada usia sembilan bulan, 291 daripada 292 bayi menunjukkan tindak balas menjelang usia 11 bulan, dilaporkan sebagai 100% selepas pembundaran.

Percubaan itu mengukur serokonversi, iaitu peningkatan kepekatan antibodi yang mencukupi selepas vaksinasi atau mencapai paras yang dikaitkan dengan perlindungan. Penyelidik membandingkan sampel darah yang diambil sebelum vaksinasi dengan sampel yang diambil selepasnya. Sebaliknya, kajian September menilai status antibodi selepas kempen kebangsaan dalam kalangan kanak-kanak yang berbeza usia dan sejarah vaksinasinya.

Hasil percubaan di Matlab juga memberikan gambaran lebih khusus berbanding anggaran umum yang disebut dalam perbincangan awam, iaitu kira-kira 50% bayi menunjukkan tindak balas pada usia enam bulan, 85% pada usia sembilan bulan dan 90% pada usia 12 bulan. Dalam populasi percubaan itu, tindak balas yang diukur ialah 94% selepas dos pada usia enam bulan dan kira-kira 100% selepas dos pertama pada usia sembilan bulan. Usia memainkan peranan, sementara vaksin, populasi kajian dan kaedah mengukur tindak balas turut mempengaruhi angka tersebut.

Percubaan itu merekodkan 123 kejadian buruk dalam kedua-dua kumpulan, dengan tahap keterukan dan hasil yang serupa. Kebanyakannya ringan, pulih tanpa kesan berpanjangan dan tidak berkaitan dengan vaksinasi. Penulisnya menyokong vaksinasi pada usia enam bulan semasa wabak atau tempoh peningkatan penularan, serta mengesyorkan kajian lanjut tentang tempoh imuniti bertahan.

Bayi berdepan jurang sebelum vaksinasi rutin

Jadual rutin Bangladesh menetapkan dos pertama campak dan rubela pada usia sembilan bulan dan dos kedua pada usia 15 bulan. Bayi yang lebih muda bergantung sebahagiannya pada antibodi yang diwarisi daripada ibu dan perlindungan yang terhasil apabila orang di sekeliling mereka mempunyai imuniti.

Satu kajian hospital oleh Hospital dan Institut Shishu Bangladesh serta icddr,b menggambarkan bahaya sebelum usia sembilan bulan. Penyelidik mengkaji 341 kanak-kanak bawah 14 tahun yang dimasukkan dengan gejala campak antara 20 April hingga 21 Mei. Campak disahkan dalam 324 kes. Dalam kalangan 141 bayi berusia tiga hingga lapan bulan, 137 didapati positif.

Penjelasan percubaan di Matlab tentang panduan Pertubuhan Kesihatan Sedunia amat berkaitan dalam hal ini: dos yang diberikan pada usia enam bulan semasa wabak ialah dos tambahan, yang sering dipanggil dos sifar. Kanak-kanak yang menerimanya masih perlu mendapatkan kedua-dua dos dalam jadual rutin. Bagi ibu bapa, vaksinasi awal semasa kempen memberikan perlindungan tambahan sebelum vaksinasi rutin bermula, sementara temu janji kemudian masih perlu dipenuhi.

Dalam satu seminar anjuran Persatuan Ahli Mikrobiologi di Universiti Jahangirnagar, penceramah berkata kira-kira 33% kanak-kanak yang dimasukkan ke hospital berusia bawah sembilan bulan. Mereka turut memetik angka yang menunjukkan 74% kanak-kanak terjejas tidak pernah menerima vaksin dan 14% belum melengkapkan dos mereka. Kedua-dua kategori itu secara keseluruhan merangkumi 88% kanak-kanak terjejas yang dibincangkan dalam seminar tersebut.

Penyelidikan mengenai antibodi ibu masih terhad. Satu kajian awal icddr,b sebelum ini hanya melibatkan 16 bayi dan mendapati paras antibodi boleh menurun dengan cepat dalam beberapa bulan pertama kehidupan. Kajian lebih besar diperlukan untuk membantu menentukan langkah perlindungan dalam tempoh yang mudah terdedah ini.

Penyimpanan, pemakanan dan penemuan antibodi terdahulu

Pakar vaksin Tajul A Bari mengenal pasti penyimpanan dan pengangkutan sebagai keutamaan siasatan. Vaksin perlu dikekalkan pada suhu yang ditetapkan semasa melalui gudang, kenderaan dan klinik. Rangkaian terkawal ini dikenali sebagai rantaian sejuk. Masalah suhu pada mana-mana peringkat boleh mengurangkan keupayaan vaksin untuk menghasilkan tindak balas imun.

Bari turut menyebut kekurangan zat makanan yang teruk sebagai kemungkinan punca tindak balas lebih lemah dalam sesetengah kanak-kanak. Untuk menyiasat faktor ini, keadaan penghantaran perlu diperiksa bersama kesihatan dan sejarah vaksinasi kanak-kanak. Pegawai yang terlibat dalam vaksinasi berkata vaksin yang digunakan dalam Program Peluasan Imunisasi diluluskan oleh WHO, sambil membangkitkan kebimbangan tentang ketiadaan sistem tempatan untuk memeriksa mutunya.

Kajian antibodi terdahulu yang diterbitkan pada 2016 meneliti 77 kanak-kanak Bangladesh selepas satu dos vaksin campak. Kajian itu mengesan antibodi dalam 75.3% kanak-kanak dan menyifatkan kira-kira satu perempat daripada mereka sebagai negatif antibodi.

Kajian itu mendapati purata kepekatan antibodi tertinggi dalam kalangan kanak-kanak berusia 13 hingga 24 bulan, iaitu 2.75 unit antarabangsa setiap mililiter, dan terendah dalam kalangan mereka yang berusia 85 hingga 96 bulan, iaitu 0.77. Hasilnya berbeza mengikut usia. Jika dibaca bersama kajian lebih baharu, penemuan itu menunjukkan bahawa persoalan mengenai paras antibodi selepas vaksinasi telah timbul sebelum kempen semasa.

Penemuan ujian hospital dan penjujukan virus

Kajian hospital memberikan satu lagi gambaran tentang vaksinasi dan penyakit. Dalam kalangan kanak-kanak yang telah dimasukkan ke hospital dengan gejala campak, 142 daripada 146 bayi bawah sembilan bulan didapati positif, begitu juga 122 daripada 126 kanak-kanak yang cukup usia untuk divaksin tetapi belum menerima sebarang dos. Keputusan positif diperoleh daripada 44 daripada 48 kanak-kanak yang menerima satu dos dan 16 daripada 21 yang menerima dua dos.

Semua kanak-kanak ini dipilih kerana mereka cukup sakit sehingga perlu dimasukkan ke hospital dengan campak yang disyaki. Peratusan itu menggambarkan keputusan ujian dalam kumpulan hospital berkenaan. Untuk mengukur perlindungan dalam kalangan penduduk, kadar penyakit dalam kalangan kanak-kanak yang divaksin dan tidak divaksin perlu dibandingkan melalui kajian yang lebih luas.

Saintis turut meneliti 55 genom virus lengkap, iaitu arahan genetik virus tersebut. IEDCR menjujukkannya sebanyak 37 dan icddr,b sebanyak 18. Setiap sampel tergolong dalam kumpulan genetik B3, yang turut dikesan di tempat lain di dunia.

Empat mutasi dikenal pasti dalam protein H virus itu. Penyelidik berkata perubahan ini pernah diperhatikan di peringkat antarabangsa dan menjelaskan bahawa campak kekal sebagai satu serotip, iaitu satu jenis utama yang dikenal oleh sistem imun. Antibodi vaksin boleh mengenali beberapa bahagian virus. Penilaian icddr,b menyokong penerusan vaksinasi sementara saintis menyiasat kesan biologi mutasi tersebut.

Program ini kekurangan petugas vaksinasi

Pasukan yang terdiri daripada 70 pakar kebangsaan dan antarabangsa mengkaji program imunisasi Bangladesh pada Oktober dengan sokongan WHO, UNICEF, Gavi dan rakan kongsi lain. Kajian itu mendapati liputan imunisasi lengkap sebanyak 82%, iaitu jurang 13 mata peratusan berbanding sasaran kebangsaan 95%.

Kira-kira 40% jawatan petugas vaksinasi tidak diisi. Kajian itu turut menyifatkan kira-kira satu daripada lima kanak-kanak terlepas vaksinasi rutin disebabkan kelemahan program. Huraian gangguan yang dikemukakannya termasuk kempen yang dirancang pada 2024 tetapi tertangguh akibat kebangkitan yang menyingkirkan Sheikh Hasina daripada kuasa, diikuti mogok dan ketidakstabilan politik yang menjejaskan kempen pada 2025.

Jawatankuasa bebas itu memberi amaran bahawa masalah tersebut boleh menjejaskan penyakit lain. Dalam penilaiannya yang dikemukakan kepada kerajaan, jawatankuasa itu berkata:

Wabak campak ialah ujian penentu dan tanda amaran kemerosotan sistem imunisasi.

Jawatankuasa itu mengenal pasti risiko daripada pertusis, atau batuk kokol, difteria dan poliovirus terbitan vaksin. Bergantung pada jangkitan, penyakit ini boleh menyebabkan masalah pernafasan yang teruk, kerosakan pada jantung dan saraf, atau kelumpuhan.

Jurucakap Kementerian Kesihatan Zahid Raihan mengenal pasti pengambilan petugas sebagai langkah pertama kerajaan untuk melaksanakan saranan:

Kami akan mengambil petugas vaksinasi secepat mungkin sebagai langkah pertama ke arah melaksanakan saranan tersebut.

Penyakit teruk membebankan perkhidmatan hospital

Hospital dan Institut Shishu Bangladesh telah merawat kira-kira 3,500 kanak-kanak yang menghidap campak menjelang 26 Oktober, menurut pihak hospital, dengan sekitar 97 hingga 98 kematian. Ketika itu, 97 kanak-kanak sedang menerima rawatan, termasuk 25 yang baru dimasukkan pada Isnin tersebut.

Hospital itu mempunyai 700 katil tetapi hanya 14 katil rawatan rapi, bersamaan 2% daripada jumlah kapasitinya. Kanak-kanak yang tiba dengan radang paru-paru teruk mungkin memerlukan oksigen berterusan, rawatan rapi atau ventilasi, iaitu penggunaan mesin untuk membantu pernafasan.

Pengarah hospital, Profesor Mirza Md Ziaul Islam, berkata rawatan lewat dan kekurangan zat makanan merupakan masalah utama. Beliau menganggarkan kira-kira 90% kanak-kanak yang tiba di hospital mengalami kekurangan zat makanan. Pegawai perubatan Marzia Afroz berkata bilangan kakitangan rendah berbanding jumlah pesakit yang sakit tenat.

Keluarga datang dari jauh untuk mendapatkan rawatan. Sanjida Khatun membawa anaknya Ayman Sadiq dari Jhikargacha di Jashore ketika anak itu berusia dua bulan 27 hari. Anak itu telah menghabiskan 16 hari di unit rawatan rapi sebuah hospital swasta tempatan sebelum dipindahkan ke Dhaka dengan radang paru-paru dan kesukaran bernafas yang teruk selepas dijangkiti campak.

Pengarah itu berkata kira-kira 300 doktor bekerja di hospital tersebut dan 50 lagi dirancang untuk diambil bekerja pada November. Pakar klinikal menggesa keluarga mendapatkan rawatan awal bagi demam, batuk dan ruam, serta rawatan segera jika berlaku kesukaran bernafas, sawan, muntah berulang atau cirit-birit.

Kajian lebih besar dan keputusan tentang vaksinasi

Pengarah Institut Kesihatan Awam S M A Safi berkata penyelidik sedang mengumpul sampel daripada 3,000 kanak-kanak, iaitu 100 kanak-kanak di setiap satu daripada 30 upazila, atau daerah kecil. Keputusan dijangka pada minggu terakhir November. Punca bacaan antibodi rendah dalam kajian September masih belum diketahui.

Icddr,b turut memulakan kajian kohort klinikal di empat hospital bahagian, dengan menjejaki pesakit untuk memahami penyakit dan hasil rawatan mereka. Siasatan berkaitan meliputi genetik virus, imuniti, pemakanan, kemungkinan peranan zink dan sebab kanak-kanak terlepas vaksinasi.

Profesor Be-Nazir Ahmed, bekas pengarah cawangan kawalan penyakit kerajaan, menggesa liputan vaksinasi melebihi 95%, kempen setiap empat tahun dan kelayakan umur yang lebih luas. Beliau mencadangkan supaya kanak-kanak berusia lebih lima tahun turut dilibatkan dan liputan akhirnya diperluas hingga usia 18 tahun. Ini merupakan saranan untuk dipertimbangkan kerajaan.

Penceramah di seminar Jahangirnagar turut menggesa pengukuhan keupayaan negara. Profesor pediatrik Universiti Perubatan Bangladesh Sanjoy Kumar Dey menggesa pelaburan dalam penyelidikan vaksin, pengeluaran tempatan, kawalan mutu dan penyimpanan. Ahli virologi Khandaker Mahbuba Jamil menggesa perkhidmatan vaksinasi dan rangkaian makmal diperkukuh, manakala saintis icddr,b Firdausi Qadri menekankan kesiapsiagaan apabila bantuan luar tertangguh atau dikurangkan.

Bagi keluarga, nasihat segera masih sama: lengkapkan setiap dos campak dan rubela yang dijadualkan serta ikuti arahan kerajaan semasa wabak. Bagi pihak berkuasa kesihatan, keutamaan kini merangkumi pengambilan petugas vaksinasi dan usaha menjangkau kanak-kanak yang terlepas vaksinasi, selain memeriksa penghantaran vaksin serta memperluas rawatan untuk mereka yang sudah sakit tenat.

Perkara Utama

• Kajian September mendapati keputusan antibodi campak negatif dalam 85 daripada 309 kanak-kanak yang divaksin, atau 27.5%, manakala 21 lagi mendapat keputusan sempadan.
• Percubaan rawak di Matlab mendapati tindak balas antibodi sebanyak 94% selepas vaksinasi pada usia enam bulan, meningkat kepada 99% selepas dos kedua pada usia sembilan bulan.
• DGHS merekodkan 222,552 kunjungan ke hospital dengan gejala campak dan 1,233 kematian, termasuk 104 kematian campak yang disahkan.
• Kajian semula bebas mendapati liputan imunisasi lengkap sebanyak 82% berbanding sasaran 95%, dengan kira-kira 40% jawatan petugas vaksinasi tidak diisi.
• Dos rutin campak dan rubela dijadualkan pada usia sembilan dan 15 bulan. Dos awal semasa wabak merupakan dos tambahan kepada temu janji tersebut.
• Satu kajian yang melibatkan 3,000 kanak-kanak dijangka mengeluarkan keputusan pada akhir November.