Singapura Mahu Kuasa Lebih Tegas Tangani Jerebu Selepas 10 Syarikat Berikrar Bekerjasama dalam Siasatan

Syarikat berdepan penilaian operasi dan rantaian bekalan

Singapura merancang membentangkan pindaan kepada Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan (THPA) di Parlimen pada persidangan 3 November, yang akan memberi kuasa kepada Agensi Sekitaran Kebangsaan (NEA) untuk mengarahkan syarikat melantik penilai pakar serta menjadikan keengganan untuk bekerjasama sebagai satu kesalahan. Langkah itu menyusuli mesyuarat pada 28 Oktober 2026, apabila pemimpin yang mewakili 10 syarikat yang menerima notis permintaan maklumat berikrar memberikan kerjasama penuh.

Syarikat-syarikat itu sudah diminta menyerahkan dokumen berkaitan hubungan korporat, konsesi tanah di Indonesia serta langkah mencegah dan memadam kebakaran. Jawapan mereka perlu dikemukakan selewat-lewatnya pada 2 November. Proses penilaian yang dicadangkan akan melangkah lebih jauh, dengan membuka operasi, hubungan perniagaan dan rantaian bekalan mereka kepada penyiasat yang menjalankan siasatan mengikut skop yang ditetapkan NEA.

Menteri Kanan K Shanmugam mempengerusikan mesyuarat itu selaku pengerusi Jawatankuasa Menteri Krisis Dalam Negeri. Timbalan Perdana Menteri Gan Kim Yong dan Menteri Kemampanan dan Sekitaran Grace Fu turut hadir, bersama penasihat kerajaan Davinder Singh dan pegawai kanan.

Kementerian Ehwal Dalam Negeri menerbitkan transkrip taklimat Shanmugam yang menjelaskan aturan itu. Syarikat akan melantik dan membayar pasukan penilai, manakala NEA akan menentukan perkara yang perlu disiasat. Hasil penilaian akan diserahkan kepada agensi itu untuk membuat keputusan mengenai tindakan susulan.

Pendekatan Singapura menggabungkan siasatan alam sekitar, keperluan pendedahan bursa saham serta penelitian bank dan pembeli. Tugas segera ialah mendapatkan bukti mengenai kebakaran di luar sempadannya dan menjejaki syarikat yang mempunyai kaitan dengan tanah, pengurusannya dan hasil keluarannya.

Shanmugam berkata siasatan akan berpandukan fakta, termasuk jika didapati syarikat tidak melakukan sebarang kesalahan. Pihak berkuasa masih menentukan skala penuh pembakaran dan perniagaan yang terlibat, serta turut mengeluarkan notis kepada syarikat yang tidak mempunyai kehadiran di Singapura.

Syarikat mana yang menerima notis?

NEA mengeluarkan notis permintaan maklumat di bawah Seksyen 10 pada 23 Oktober kepada 10 perniagaan berdaftar di Singapura dalam industri minyak sawit atau perhutanan. Syarikat itu memiliki konsesi tanah di Indonesia atau mempunyai syarikat berkaitan yang memiliki konsesi. Konsesi memberikan hak kepada perniagaan untuk menggunakan atau mengurus kawasan tanah yang ditetapkan.

• Asia Pulp & Paper Company Limited
• Asia Pulp & Paper Company (China) Limited
• Bumitama Agri Ltd
• Golden Agri International Pte Ltd
• First Resources Ltd
• Indofood Agri Resources Ltd
• Kencana Agri Ltd
• TSH Global Plantation Pte Ltd
• TSH Oversea Pte Ltd
• Wilmar International Ltd

Kesemua 10 syarikat diwakili dalam mesyuarat yang berlangsung kurang setengah jam itu. Lapan wakil kanan hadir, dengan sesetengahnya mewakili lebih daripada satu entiti undang-undang. Antara eksekutif yang hadir ialah Lim Gunawan Hariyanto dari Bumitama Agri, Ciliandra Fangiono dari First Resources, Franky Oesman Widjaja dari Golden Agri Resources dan Kuok Khoon Hong dari Wilmar International.

Ketua pegawai eksekutif Indofood Agri Resources, Mark Julian Wakeford, ketua pegawai eksekutif Kencana Agri, Albert Maknawi, pengerusi TSH Resources, Kelvin Tan Aik Pen, dan penasihat kanan Sinar Mas, Bernard Tan, turut hadir.

Hubungan korporat menjadi tumpuan utama siasatan. Sinar Mas memiliki dua entiti Asia Pulp & Paper, manakala Golden Agri International ialah anak syarikat Golden Agri Resources dalam kumpulan yang sama. TSH Resources memiliki TSH Global Plantation dan TSH Oversea. Penyiasat akan meneliti hubungan itu bersama-sama aktiviti syarikat di lapangan.

Notis sedia ada sudah membawa hukuman

Notis Seksyen 10 mewajibkan syarikat memberikan maklumat yang diperlukan untuk siasatan. NEA mahukan butiran perniagaan berkaitan di Singapura dan Indonesia, lokasi konsesi, langkah mencegah kebakaran serta usaha memadam kebakaran oleh syarikat atau sekutunya.

Wakil yang gagal mematuhi arahan boleh didenda sehingga S$5,000, dipenjara sehingga sebulan atau kedua-duanya. Shanmugam memberitahu para eksekutif bahawa kerajaan mengharapkan jawapan yang lengkap, tepat dan segera, bukannya jawapan yang mengelak daripada menjawab inti pati soalan.

Kesemua 10 syarikat mengakui penerimaan notis itu menjelang 26 Oktober. Ketika itu, Indofood Agri Resources dan dua anak syarikat TSH belum secara jelas berjanji untuk bekerjasama dalam pengakuan penerimaan awam masing-masing. Selepas mesyuarat pada 28 Oktober, Shanmugam berkata semua syarikat berikrar untuk memberikan kerjasama penuh. Asia Pulp & Paper dan Golden Agri Resources turut mengeluarkan kenyataan yang menyatakan hasrat mereka untuk bekerjasama.

THPA secara berasingan memperuntukkan denda sehingga S$100,000 bagi setiap hari pencemaran jerebu berterusan, dengan had maksimum S$2 juta, bagi syarikat yang didapati bersalah menyebabkan atau menyumbang kepadanya. Permintaan maklumat itu merupakan sebahagian daripada proses menentukan tanggungjawab.

Bagaimana pasukan penilai akan menjalankan tugas

Kementerian Undang-undang mengumumkan panel pakar itu pada 23 Oktober. Panel itu akan merangkumi firma guaman, audit dan penyiasatan yang berpengalaman meneliti urusan perniagaan merentas sempadan negara. Dalam taklimat pada 28 Oktober, Shanmugam berkata pelantikan akan diumumkan dalam tempoh dua hari.

Setiap syarikat yang dikenal pasti akan melantik satu pasukan yang terdiri daripada firma penyiasatan dan firma guaman daripada panel itu, mengikut arahan NEA. Walaupun syarikat membayar pasukan tersebut, peguam akan memberikan nasihat kepada penyiasat. Syarikat boleh mendapatkan nasihat undang-undang berasingan mereka sendiri.

Davinder Singh Chambers, yang dilantik sebagai penasihat kerajaan pada 23 Oktober, akan menyelaras kerja itu. NEA akan menyediakan terma rujukan yang menetapkan bidang, isu dan soalan yang perlu diteliti penilai.

Syarikat dijangka memberikan akses kepada dokumen, maklumat, premis dan individu yang berkaitan. Siasatan boleh melangkaui operasi syarikat itu sendiri, merangkumi hubungan korporat dan rantaian bekalannya, iaitu rangkaian perniagaan yang membekalkan bahan mentah atau produknya.

Penilai boleh mendapatkan bantuan pakar lain, termasuk penganalisis penderiaan jauh dan geospatial. Pakar ini mengkaji pemerhatian yang diperoleh dari jarak jauh, seperti imej satelit, dan membandingkannya dengan lokasi yang dipetakan. Kerja mereka boleh membantu mengaitkan titik panas yang dikesan dengan sempadan konsesi dan rekod tindakan memadam kebakaran.

Laporan penilaian akan diserahkan kepada NEA melalui Davinder Singh Chambers. Agensi kerajaan berkaitan dan Pejabat Peguam Negara akan meneliti hasil penilaian itu, dan NEA akan mengambil kiranya ketika menentukan tindakan seterusnya.

Mengapa kerajaan mahukan kuasa baharu

Grace Fu dijangka membentangkan pindaan itu pada 3 November. Perubahan yang dicadangkan akan membolehkan NEA mengarahkan entiti yang disyaki menyumbang kepada kebakaran atau mempunyai kaitan dengannya supaya melantik penilai. Kegagalan mematuhi arahan itu akan menjadi satu kesalahan.

Penilai akan diberikan akses berkanun kepada dokumen, maklumat, tapak dan kemudahan yang dianggap perlu. Mereka boleh meneliti operasi, hubungan korporat dan rantaian bekalan untuk menentukan sama ada sesebuah entiti terlibat dalam kebakaran yang menyebabkan pencemaran jerebu di Singapura. Kegagalan memberikan kerjasama penuh juga akan menjadi satu kesalahan jika Parlimen meluluskan undang-undang itu.

Shanmugam menggesa syarikat supaya memulakan proses secara sukarela dan tidak menunggu arahan rasmi. Beliau berkata kerajaan akan mengambil kira tahap kerjasama mereka dan menamakan secara terbuka syarikat serta ketua pegawai eksekutif yang bersetuju menyertai proses penilaian.

Kerajaan berhasrat menjalankan penilaian dan pensijilan secara berkala, sekali gus melanjutkan penelitian melangkaui episod jerebu semasa. Ini bermakna syarikat perlu terus menunjukkan cara mereka mengurus risiko kebakaran dan memantau hubungan perniagaan selepas mutu udara kembali baik.

Bukti merentas sempadan kekal sebagai cabaran utama

Fu mengenal pasti dua masalah praktikal dalam penguatkuasaan ketika Forum Perolehan Mampan Majlis Sekitaran Singapura pada 27 Oktober: mendapatkan bukti di luar negara dan memperoleh kerjasama daripada syarikat di luar Singapura.

Agensi Singapura tidak boleh sewenang-wenangnya memasuki Indonesia untuk menjalankan siasatan. Dokumen, kakitangan dan tapak berkaitan mungkin berada di beberapa negara. Penyiasat perlu menentukan siapa yang memiliki atau mengawal tanah, bagaimana hubungan antara syarikat terbentuk, serta tindakan yang diambil untuk mencegah atau memadam kebakaran. Dokumen yang diperoleh daripada perniagaan luar negara juga perlu disahkan secara bebas.

Shanmugam, yang juga Menteri Penyelaras bagi Keselamatan Negara dan Menteri Ehwal Dalam Negeri, menjelaskan sebab kerajaan mahu syarikat melantik pasukan pakar.

Intinya, pembakaran berlaku di luar Singapura. Agensi kerajaan mempunyai batasan dalam menjalankan siasatan di luar Singapura.

Fu berkata Singapura kekal terbuka untuk bekerjasama dengan pihak berkuasa Indonesia. Beliau turut menyentuh kesukaran menguatkuasakan pematuhan apabila syarikat luar negara enggan memberikan maklum balas dan tiada pegawainya memasuki Singapura.

Undang-undang itu berkuat kuasa pada September 2014, tetapi tiada pertuduhan atau hukuman dikenakan di bawahnya. Kes empat syarikat Indonesia daripada episod jerebu 2015 masih belum selesai, dan tiga daripadanya turut dikaitkan dengan kejadian pada 2026. Rangka kerja yang dicadangkan bertujuan mendapatkan bukti operasi dan korporat yang diperlukan untuk memajukan siasatan.

Apa yang dikatakan syarikat tentang kebakaran

Beberapa syarikat mengakui terdapat kebakaran atau titik panas dalam sempadan konsesi mereka di Indonesia, namun memberikan penjelasan berbeza tentang lokasi kebakaran bermula. Kenyataan mereka menjadikan lokasi dan pengurusan tanah aspek penting dalam tugas pasukan penilai.

TSH Resources berkata 274 titik panas yang dikesan dalam sempadan konsesinya antara 1 Januari hingga 21 Oktober berada di kawasan enklaf masyarakat di luar kawasan tanaman atau operasinya. Wilmar berkata pemeriksaan lapangan menunjukkan kebakaran di beberapa konsesi bermula di luar sempadan atau di tanah yang diusahakan masyarakat di dalamnya, sebelum merebak ke kawasan yang diuruskannya.

Kencana Agri melaporkan kebakaran yang menjejaskan kira-kira 62 hektar dalam sebuah konsesi di Kalimantan Utara yang dikendalikan anak syarikatnya. Syarikat itu berkata kebakaran merebak dari kawasan bersebelahan dan pasukan pemadam kebakarannya berjaya mengawalnya. Semakan operasinya merangkumi pemeriksaan lapangan, rekod rondaan dan insiden, pengawasan dron serta pemantauan titik panas.

Bumitama Agri berkata beberapa kejadian nampaknya bermula di luar kawasan yang diurusnya secara langsung. Bumitama dan Wilmar sama-sama menyatakan keadaan kering berpanjangan yang dikaitkan dengan El Nino meningkatkan risiko kebakaran. Golden Agri Resources berkata berdasarkan penilaiannya ketika itu, pihaknya tidak menemui maklumat yang menunjukkan operasinya menyebabkan atau menyumbang kepada jerebu.

Penilai akan menggabungkan pemerhatian satelit dengan peta konsesi, rekod syarikat dan bukti di lapangan. Gabungan itu diperlukan untuk membina semula lokasi kebakaran bermula, cara ia merebak, pihak yang mengurus kawasan terjejas serta tindak balas perniagaan.

Bursa saham, bank dan pembeli meningkatkan penelitian

Pengawalseliaan Bursa Singapura menghantar pertanyaan lanjut pada 28 Oktober kepada tujuh kumpulan perladangan tersenarai: Golden Agri Resources, Bumitama Agri, First Resources, Wilmar International, Kencana Agri, Indofood Agri Resources dan TSH Resources.

Badan pengawal selia itu meminta mereka menjelaskan langkah pemantauan, pencegahan dan tindak balas terhadap kebakaran, serta asas yang digunakan untuk menilai keberkesanan langkah tersebut. Ia turut meminta butiran kaitan dengan 10 penerima notis pencegahan di Indonesia, penilaian lembaga pengarah tentang sebarang kesan penting terhadap perniagaan, serta pendedahan mengenai pertanyaan atau siasatan pihak berkuasa.

Lapan perniagaan agribisnes, termasuk Olam Group, telah menjawab pusingan pertanyaan terdahulu. Semuanya berkata mereka tidak menggunakan api untuk membuka tanah. Permintaan terbaharu itu bertujuan mendapatkan butiran lanjut tentang pelaksanaan dasar mereka dan kesan kebakaran terhadap perniagaan.

Harga saham bergerak tidak sekata selepas notis pada 23 Oktober. Pada 26 Oktober, First Resources jatuh 1.09 peratus kepada S$3.64, Bumitama Agri merosot 1.84 peratus kepada S$1.60 dan Kencana Agri susut 5.66 peratus kepada S$0.50. Golden Agri Resources meningkat 1.85 peratus, manakala Indofood Agri Resources dan TSH Resources tidak berubah.

Penguasa Kewangan Singapura mengingatkan bank supaya menilai risiko alam sekitar dan mempertimbangkan untuk mengehadkan pendedahan atau menamatkan hubungan jika wajar. Pembeli juga meminta penjelasan: FairPrice, Sheng Siong, Giant dan Cold Storage menghubungi pembekal berkaitan. Giant dan Cold Storage berkata produk masih berada di rak sementara mereka mendapatkan penjelasan.

Majlis Sekitaran Singapura menggantung sementara pensijilan hijau Asia Pulp & Paper pada 18 Oktober, dengan tindakan itu diumumkan pada 19 Oktober, serta mewajibkan laporan tindak balas kebakaran harian. Penelitiannya turut merangkumi pembekal di sebalik produk yang diperakui.

Daripada notis pencegahan kepada tarikh akhir November

Siasatan Singapura berkembang selepas NEA menghantar notis pencegahan kepada pemegang konsesi di Indonesia. Notis Seksyen 9 itu mewajibkan tindakan menangani kebakaran, termasuk mengerahkan anggota pemadam kebakaran, menghentikan pembakaran dan mengemukakan rancangan bagi mencegah kejadian berulang. Notis itu tidak mengenakan hukuman jika penerima gagal memberikan maklum balas, berbeza dengan notis permintaan maklumat Seksyen 10.

Perkembangan ini menjadikan tarikh akhir semasa lebih penting:

• 16 Oktober: NEA mengeluarkan notis pencegahan kepada tujuh syarikat Indonesia.
• 19 Oktober: Tiga lagi syarikat Indonesia menerima notis pencegahan, menjadikan jumlahnya 10.
• 23 Oktober: NEA mengeluarkan notis permintaan maklumat kepada 10 syarikat berdaftar di Singapura. Kerajaan mengumumkan panel pakar dan melantik Davinder Singh Chambers.
• 27 Oktober: Fu menjelaskan jurang penguatkuasaan dan kesukaran mengesahkan bukti di luar negara.
• 28 Oktober: Kesemua 10 syarikat diwakili dalam mesyuarat menteri dan berikrar untuk bekerjasama.
• 2 November: Tarikh akhir jawapan bagi notis permintaan maklumat.
• 3 November: Fu dijangka membentangkan pindaan THPA di Parlimen.

Perkembangan itu menyusuli notis pencegahan di Kalimantan dan usaha kerajaan yang lebih luas untuk meneliti pemilik korporat, pembeli dan pembiaya yang mempunyai kaitan dengan pemegang konsesi. Secara keseluruhan, 20 syarikat daripada kedua-dua kumpulan telah menerima notis.

Perlindungan kesihatan mendorong tindakan melangkaui jerebu

Kualiti udara Singapura mencapai tahap sangat tidak sihat pada Oktober, menjejaskan kehidupan harian dan meningkatkan risiko kepada kanak-kanak, warga emas serta mereka yang menghidap penyakit jantung atau paru-paru kronik. Antara kesannya ialah pengeluaran simpanan topeng N95 untuk dijual kepada peruncit dan perubahan aturan persekolahan ketika pihak berkuasa bersiap sedia menghadapi mutu udara yang lebih buruk.

Shanmugam memberitahu pemimpin syarikat bahawa jerebu berpunca daripada kebakaran yang berkaitan dengan amalan perniagaan tidak bertanggungjawab. Beliau berkata syarikat yang mempunyai kehadiran korporat dan kepentingan di Singapura bertanggungjawab memastikan operasi dan rantaian bekalan mereka tidak menyumbang kepada pencemaran.

Menteri kanan itu meletakkan kesihatan awam sebagai teras tindak balas kerajaan.

Jerebu telah membawa kemudaratan sebenar kepada Singapura dan rakyatnya. Kita tidak boleh menganggapnya sebagai hakikat kehidupan atau perniagaan yang tidak dapat dielakkan. Kesihatan dan kesejahteraan rakyat Singapura mesti diutamakan.

Bagi syarikat, langkah seterusnya jelas: menjawab permintaan NEA, melantik pasukan penilai serta membuka rekod dan operasi berkaitan untuk diperiksa. Bagi kerajaan, cabarannya ialah menterjemahkan penilaian itu kepada dapatan dan keputusan yang disahkan, sambil meneruskan penelitian selepas jerebu reda.

Perkara Utama

• Kesemua 10 syarikat yang diwakili dalam mesyuarat pada 28 Oktober berikrar memberikan kerjasama penuh dalam siasatan jerebu Singapura.
• Jawapan kepada notis permintaan maklumat Seksyen 10 NEA perlu dikemukakan selewat-lewatnya pada 2 November.
• Grace Fu dijangka membentangkan pindaan kepada undang-undang jerebu pada 3 November.
• Syarikat akan membayar pasukan penilai, manakala NEA akan menetapkan soalan dan menerima hasil penilaian mereka.
• Kuasa yang dicadangkan akan menjadikan keengganan melantik penilai atau memberikan kerjasama penuh sebagai satu kesalahan.
• Pengawal selia bursa saham, bank dan pembeli turut meneliti risiko alam sekitar serta tindak balas syarikat.
• Kerajaan berhasrat menjalankan penilaian berkala dan mengeluarkan maklumat terkini kepada umum tentang kerjasama syarikat.