Indonesia Rancang Peralihan Elektrik bagi 170 Juta Kenderaan, Bermula dengan Motosikal pada 2027

Penunggang penghantaran dan armada bandar menerajui peralihan hingga 2060

Indonesia sedang menyediakan pelan hala tuju elektrifikasi kenderaan hingga 2060 yang akan menggantikan secara berperingkat lebih 170 juta kenderaan berenjin pembakaran dengan pilihan elektrik buatan tempatan. Fasa pertama, yang dijadualkan dari 2027 hingga 2030, mengutamakan motosikal yang digunakan penghantar, pemandu yang bekerja melalui aplikasi e-hailing, syarikat dan agensi kerajaan dalam peralihan itu.

Timbalan Menteri Perindustrian Faisol Riza menggariskan rancangan itu pada Persidangan Kenderaan Elektrik Periklindo di Jakarta pada 28 Oktober 2026. Penggunaan motosikal elektrik akan diperluas ke setiap wilayah antara 2031 hingga 2035, manakala fasa awal turut menyokong bas elektrik, kereta kompak, kereta keluarga dan kenderaan komersial.

Skalanya amat besar. Faisol memetik angka Statistik Indonesia yang menunjukkan terdapat 172.94 juta kenderaan pada akhir 2025, termasuk motosikal, kenderaan tiga roda, kereta penumpang dan kenderaan lebih besar. Kerajaan berhasrat mengubah armada itu secara berperingkat dalam beberapa dekad sambil membina kilang, bekalan elektrik dan kemudahan pengecasan yang diperlukan untuk menyokong peralihan tersebut.

Indonesia juga bermula dengan jumlah kenderaan elektrik yang kecil. Menjelang Ogos 2026, jumlah kenderaan elektrik mencecah 541,678, berbanding kira-kira 400,000 pada tahun sebelumnya. Jika jumlah kenderaan pada akhir 2025 digunakan sebagai rujukan kasar, kenderaan elektrik membentuk kira-kira 0.31%, atau sekitar tiga bagi setiap 1,000 kenderaan. Kedua-dua angka itu merujuk tarikh yang berbeza, namun bersama-sama menunjukkan jurang antara penggunaan semasa dengan cita-cita kerajaan.

Bagi isi rumah dan perniagaan, perubahan terawal akan tertumpu pada kenderaan yang digunakan untuk kerja harian dan perjalanan di bandar. Bagi pengeluar dan pembekal elektrik, persediaan perlu bermula sebelum penggunaan meningkat kepada berjuta-juta pengguna tambahan.

Apa yang berlaku dalam setiap fasa?

Kementerian Perindustrian menyusun peralihan itu mengikut jenis kenderaan, keperluan pengguna dan kesediaan tempatan. Motosikal diberi keutamaan, manakala bas dan pengangkutan awam lain akan diperkenalkan di bandar yang mempunyai laluan sesuai untuk elektrifikasi.

Jadual yang dihuraikan Faisol merangkumi peringkat berikut:

• 2027 hingga 2030: Mengutamakan motosikal elektrik untuk penghantar, pemandu yang bekerja melalui aplikasi e-hailing, armada korporat, kenderaan kerajaan dan penduduk bandar utama.
• 2027 hingga 2030: Memperkenalkan bas elektrik dan pengangkutan awam di koridor bandar yang bersedia untuk peralihan, serta memperluas pengeluaran domestik kereta keluarga dan kereta elektrik kompak.
• 2027 hingga 2030: Menggalakkan syarikat membuat persediaan menggunakan kenderaan komersial dan lori elektrik di jalan raya serta untuk kerja di luar jalan raya awam.
• 2031 hingga 2035: Memperluas inisiatif motosikal elektrik ke setiap wilayah Indonesia.
• Hingga 2060: Meneruskan peralihan lebih luas untuk menggantikan kenderaan berenjin pembakaran dengan kenderaan elektrik yang dihasilkan di Indonesia.

Faisol berkata pelan hala tuju itu masih dalam penyediaan. Peraturan insentif pembelian dan aturan untuk menukar kenderaan sedia ada juga masih dibincangkan, maka bentuk akhir bantuan kewangan untuk pembeli dan pengendali belum diputuskan.

Mengapa motosikal didahulukan

Motosikal sudah pun menjadi kategori terbesar dalam armada kenderaan elektrik Indonesia. Angka Ogos 2026 merangkumi kira-kira 280,100 motosikal elektrik dan 259,000 kereta penumpang elektrik. Kedua-dua kategori itu membentuk lebih 99% daripada jumlah kenderaan elektrik yang dinyatakan.

Penghantar dan pemandu yang bekerja melalui aplikasi e-hailing menjadi tumpuan fasa pertama kerana kenderaan mereka menyokong pendapatan harian. Oleh itu, akses pengecasan, masa yang terpaksa diperuntukkan di luar waktu bekerja dan kebolehpercayaan kenderaan akan menentukan keberkesanan peralihan itu dalam amalan. Syarikat dan agensi awam juga boleh merancang pembelian untuk seluruh armada, dan tidak membiarkan setiap pemandu mengurus perubahan itu sendiri.

Keutamaan armada turut diketengahkan dalam laporan Pelan hala tuju ke arah sifar oleh Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih, yang diterbitkan pada 26 April 2026. Taklimat itu mengesyorkan supaya kenderaan yang memberi manfaat lebih luas kepada masyarakat diutamakan, termasuk bas transit dan armada logistik.

Penulisnya, Jeanly Syahputri, Dale Hall, Josh Miller, Aditya Mahalana dan Francisco Posada, mengaitkan penggunaan kenderaan dengan dasar fiskal, peraturan pembuatan, sokongan pengecasan dan tindakan kerajaan tempatan. Saranan itu membantu menjelaskan mengapa peralihan tersebut merangkumi lebih daripada sekadar mempamerkan model elektrik di bilik pameran.

Bas, kereta keluarga dan kenderaan kargo memerlukan persediaan berbeza

Bas elektrik dan pengangkutan awam dijadualkan diperkenalkan di koridor bandar yang sesuai antara 2027 hingga 2030. Laluan tetap memberikan pengendali jarak dan jadual perkhidmatan yang jelas untuk merancang pengecasan dan sambungan elektrik.

Jumlah armada pada masa ini masih kecil. Angka Ogos 2026 menyenaraikan 936 bas elektrik, 919 kenderaan tiga roda, 607 kenderaan barangan dan tiga kenderaan khas. Pengembangan kategori ini memerlukan persediaan yang disesuaikan dengan cara setiap kenderaan digunakan, bukannya satu aturan pengecasan untuk semua pengguna.

Kereta penumpang mempunyai keutamaan industri yang berbeza. Faisol berkata kerajaan mahu memperluas pilihan kereta keluarga dan kenderaan kompak buatan tempatan yang sesuai dengan keperluan Indonesia dalam tempoh yang sama. Oleh itu, ketersediaan model tempatan yang sesuai menjadi sebahagian daripada rancangan penggunaan, selain sokongan kepada pembeli.

Kenderaan komersial dan lori akan digunakan untuk pengangkutan jalan raya serta operasi di luar jalan raya. Perniagaan akan digalakkan membuat persediaan menggunakan armada elektrik bagi keperluan pengangkutan mereka. Laluan, waktu operasi dan akses kepada pengecasan bagi sesebuah lori sama pentingnya dengan harga pembeliannya.

Berapa banyak bekalan elektrik diperlukan untuk peralihan ini?

Faisol menggunakan angka penggunaan tahunan ilustratif sebanyak 1,500 kilowatt jam bagi sebuah motosikal elektrik dan 2,000 kilowatt jam bagi sebuah kenderaan penumpang elektrik untuk menunjukkan skala permintaan elektrik yang mungkin berlaku. Kilowatt jam mengukur tenaga yang digunakan dalam tempoh tertentu; unit yang sama tertera pada bil elektrik isi rumah.

Berdasarkan anggaran itu, sejuta motosikal elektrik akan menggunakan 1.5 terawatt jam setahun, manakala sejuta kenderaan penumpang elektrik akan menggunakan 2 terawatt jam. Satu terawatt jam bersamaan satu bilion kilowatt jam. Penggunaan sebenar bergantung pada jarak perjalanan, kecekapan kenderaan dan corak penggunaannya.

Faisol berkata syarikat elektrik milik negara, PLN, menghasilkan kira-kira 494 terawatt jam pada 2025. Anggaran permintaan tahunan bagi sejuta motosikal bersamaan kira-kira 0.3% daripada jumlah itu; sejuta kenderaan penumpang pula bersamaan kira-kira 0.4%. Apabila penggunaan berkembang kepada puluhan juta kenderaan, sektor pengangkutan akan menjadi pengguna elektrik yang jauh lebih besar.

Jumlah tenaga negara hanyalah sebahagian daripada tugas perancangan. Faisol turut mengenal pasti waktu pengecasan, tumpuan pengguna dan keupayaan grid menyalurkan kuasa sebagai perkara yang perlu dipertimbangkan. Daerah yang menyaksikan ramai pengguna mengecas kenderaan pada masa yang sama memerlukan peralatan elektrik tempatan yang mencukupi, walaupun bekalan kuasa tersedia di tempat lain dalam negara.

Faisol berkata elektrifikasi berskala besar memerlukan banyak loji janakuasa baharu. Kenyataannya meletakkan PLN seiring pengeluar kenderaan sebagai peserta utama dalam peralihan ini.

Akses pengecasan perlu berkembang seiring jualan kenderaan

Taklimat Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih mengesyorkan sokongan kewangan awal untuk infrastruktur pengecasan, termasuk subsidi dan jaminan hasil. Stesen pengecasan baharu mungkin mempunyai sedikit pelanggan pada peringkat awal, menyukarkan pengendali mendapatkan semula pelaburan sebelum penggunaan kenderaan elektrik meningkat.

Kemudahan pengecasan untuk kenderaan berat mungkin memerlukan pelaburan yang lebih besar, menjadikan tempoh awal itu lebih mencabar. Jaminan hasil akan memberikan pengendali perlindungan tertentu sementara permintaan berkembang, sekali gus membantu memastikan kapasiti pengecasan tersedia sebelum penggunaan meluas.

Taklimat itu turut mengesyorkan piawaian umum untuk palam pengecasan serta keserasian antara sistem komunikasi dan pembayaran. Dalam amalan harian, pemandu seharusnya dapat menyambung, mengecas dan membayar tanpa berdepan halangan yang tidak perlu antara rangkaian berbeza.

Peraturan bangunan ialah satu lagi langkah yang dicadangkan. Persediaan untuk pengecasan kenderaan elektrik di bangunan baharu boleh memudahkan pemasangan pada masa depan. Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih turut menyeru kerjasama antara kerajaan pusat, wilayah, kabupaten dan bandar, yang keputusannya mempengaruhi pembelian armada serta lokasi pembangunan infrastruktur pengecasan.

Pengeluaran domestik menjadi teras rancangan

Pelan hala tuju Faisol mengaitkan elektrifikasi dengan kenderaan yang dihasilkan di Indonesia. Beliau turut mengetengahkan syarat komponen domestik, yang dikenali sebagai TKDN, sebagai cara menyokong pembuatan tempatan. Syarat ini menentukan jumlah kandungan produk yang berasal daripada pengeluaran domestik.

Taklimat Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih menyatakan Indonesia sudah mempunyai sasaran pengeluaran kenderaan elektrik bateri, spesifikasi kenderaan dan syarat komponen domestik di bawah dasar Kementerian Perindustrian 2022. Taklimat itu mengenal pasti kapasiti pembuatan sebagai kekangan utama untuk memenuhi permintaan masa depan sepenuhnya melalui pengeluaran tempatan.

Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih menghuraikan cabaran pengeluaran itu dalam taklimatnya:

Namun, untuk mencapai sasaran jualan sifar bersih melalui pengeluaran domestik sahaja, Indonesia perlu meningkatkan kapasiti pembuatannya dengan ketara.

Kementerian Perindustrian sedang menyenaraikan komponen yang boleh dibekalkan oleh perniagaan domestik, termasuk badan kenderaan, rangka, pendawaian, tempat duduk, bahagian dalaman, kaca dan tayar. Pek bateri, perumah bateri dan stesen pengecasan turut disenaraikan. Faisol berkata sebahagian industri ini sudah beroperasi di Indonesia.

Pengerusi PERIKLINDO Moeldoko menggesa Indonesia membangunkan industri kenderaan elektrik sendiri dan bukannya menjadi pembeli utama produk asing. Beliau turut menyeru penyeragaman bagi melindungi pengguna, dengan peranan untuk Badan Standardisasi Nasional.

Kepentingan ekonominya melangkaui jualan kenderaan. Taklimat Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih menganggarkan sektor automotif menyokong 1.5 juta pekerjaan dan menyumbang 8% kepada keluaran dalam negara kasar. Keputusan mengenai pengeluaran tempatan akan menentukan lokasi pelaburan dan pekerjaan yang berkembang sepanjang peralihan ini.

Perbelanjaan bahan api, insentif dan penukaran motosikal

Armada kenderaan sedia ada di Indonesia kebanyakannya menggunakan bahan api yang menurut Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih mempunyai kandungan sulfur tinggi dan memenuhi piawaian Euro 2 yang lebih lama. Taklimat itu turut menyatakan subsidi bahan api fosil menyumbang kira-kira 5% daripada perbelanjaan negara pada 2025, mengaitkan pilihan pengangkutan dengan tekanan terhadap kewangan awam.

Insentif kenderaan elektrik masih dibincangkan ketika Faisol menggariskan pelan hala tuju itu. Peraturan bagi sokongan motosikal elektrik sedang dibangunkan Kementerian Kewangan, manakala insentif yang lebih luas akan mengambil kira keperluan dan keadaan industri, bukannya diagihkan secara seragam.

Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih mengesyorkan insentif yang dirancang untuk mengimbangi kosnya, contohnya dengan menggunakan hasil daripada aktiviti pencemaran untuk membiayai pengangkutan yang lebih bersih. Aturan sedemikian bertujuan menyokong penggunaan tanpa meningkatkan kebergantungan kepada belanjawan umum.

Penukaran motosikal petrol sedia ada kepada kuasa elektrik merupakan satu lagi aspek usaha kerajaan. Penukaran ini mengubah peralatan pendorong kenderaan sambil mengekalkan motosikal sedia ada, sekali gus memberikan pilihan lain kepada pemilik berbanding membeli model elektrik yang baharu dihasilkan.

Slamet, pemangku ketua pusat pengujian dan tinjauan elektrik Kementerian Tenaga, berkata penukaran itu boleh mengurangkan import bahan api dan tekanan terhadap belanjawan. Andi Nur Arief Wibowo, penyelaras kecil pembangunan stesen pengecasan di Direktorat Jeneral Ketenagalistrikan, menyeru prosedur teknikal dan spesifikasi bateri yang diseragamkan bagi menyokong pengecasan pantas. Aturan kewangan untuk penukaran masih dibincangkan bersama Kementerian Kewangan.

Pembiayaan penyelidikan dan perbezaan antara jualan dengan armada

Timbalan Menteri Pendidikan Tinggi, Sains dan Teknologi Stella Christie mengaitkan kenderaan elektrik dengan keselamatan tenaga dan kedaulatan negara. Beliau berhujah bahawa penyelidikan dan tenaga kerja mahir diperlukan untuk menjadikan kenderaan lebih cekap dan mampu milik, serta menggalakkan hubungan lebih erat antara universiti dengan industri.

Stella memetik pembiayaan penyelidikan sebanyak Rp1.47 trilion pada 2024, Rp2.27 trilion pada 2025 dan Rp3.09 trilion pada 2026. Jumlah pada 2026 sedikit lebih dua kali ganda angka 2024. Beliau turut menyatakan rancangan dana endowmen penyelidikan sebanyak Rp20 trilion. Angka ini merujuk pembiayaan penyelidikan secara umum, dengan pembangunan kenderaan elektrik antara keperluan industri yang dibincangkannya.

Antara cadangan yang dikemukakan ialah kerjasama pendidikan vokasional dengan China, dengan kemungkinan aturan setahun belajar di Indonesia, setahun di China dan setahun menjalani latihan industri di China. Kepakaran bateri dan teknologi kenderaan lain merupakan antara bidang yang menurut Stella perlu menghubungkan perniagaan dengan penyelidik.

Senario terbaik Majlis Antarabangsa Pengangkutan Bersih membayangkan semua kereta baharu tidak menghasilkan pelepasan menjelang 2040. Senario itu merujuk kenderaan yang memasuki pasaran setiap tahun. Pelan hala tuju Indonesia hingga 2060 merangkumi tugas lebih besar, iaitu mengubah kenderaan yang sudah digunakan serta pembelian pada masa depan.

Oleh itu, urutan pelaksanaannya amat penting: pengeluar perlu membekalkan kenderaan yang sesuai, pengendali memerlukan aturan pengecasan yang boleh dilaksanakan, dan pembekal elektrik mesti membuat persediaan bagi permintaan baharu. Ujian berjadual pertama ialah fasa 2027 hingga 2030, apabila motosikal yang digunakan untuk kerja, pengangkutan awam bandar dan model penumpang buatan tempatan menjadi tumpuan utama rancangan itu.

Perkara Utama

• Indonesia sedang menyediakan pelan hala tuju elektrifikasi hingga 2060 untuk armada yang melebihi 170 juta kenderaan.
• Fasa pertama, dari 2027 hingga 2030, mengutamakan motosikal elektrik untuk penghantar, pemandu yang bekerja melalui aplikasi e-hailing, syarikat, agensi kerajaan dan bandar utama.
• Inisiatif motosikal itu dijadualkan meliputi setiap wilayah antara 2031 hingga 2035.
• Bas elektrik, kereta keluarga, kereta kompak dan kenderaan komersial turut termasuk dalam peralihan itu.
• Jumlah kenderaan elektrik mencecah 541,678 pada Ogos 2026, berbanding jumlah kenderaan negara sebanyak 172.94 juta pada akhir 2025.
• Pembuatan domestik, infrastruktur pengecasan dan bekalan elektrik perlu berkembang serentak; aturan insentif dan penukaran masih dibincangkan.