Nepal Dakwa 53 Negara Sokong Cadangan Iklim Himalaya Ketika Kerjasama Serantau Dibentuk

Sokongan Bangkok Tumpukan Perhatian pada Amaran dan Pembiayaan Himalaya

Wakil 53 negara menyokong cadangan Nepal untuk menangani risiko iklim Himalaya, menurut sekretariat Menteri Tenaga, Sumber Air dan Pengairan Biraj Bhakta Shrestha. Pakej itu menggabungkan pemantauan satelit, amaran bencana yang dikongsi, geran untuk kesiapsiagaan dan pemulihan, serta pelaburan dalam masyarakat pergunungan.

Sokongan itu diumumkan dalam laporan bertarikh 30 Oktober 2026 mengenai dialog serantau di ibu pejabat Suruhanjaya Ekonomi dan Sosial Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Asia dan Pasifik (ESCAP) di Bangkok. Nepal dan ESCAP menganjurkan mesyuarat itu bersama-sama, yang bertajuk From Everest to the Sea, turut disebut sebagai From Sagarmatha to the Sea. Sagarmatha ialah nama Everest dalam bahasa Nepal.

Hujah utama Shrestha ialah bahaya yang bermula di kawasan pergunungan melangkaui sempadan negara. Nepal mahu kerajaan, institusi saintifik dan agensi angkasa antarabangsa bekerjasama, dengan menghubungkan pemerhatian glasier dan cerun tidak stabil kepada amaran untuk penduduk serta infrastruktur lebih jauh di hilir.

Sokongan diplomatik itu hadir ketika Nepal berusaha menterjemahkan Mekanisme Daya Tahan Iklim Himalaya yang dicadangkan Perdana Menteri Balendra Shah kepada aturan praktikal melibatkan Nepal, India dan China. Hampir sebulan selepas Shah membentangkan gagasan itu kepada Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 24 September, kementerian masih menyiapkan butirannya, dan kedua-dua negara jiran belum menerima cadangan rasmi yang terperinci.

Tiada jumlah pembiayaan, tarikh pelancaran atau jadual pelaksanaan diumumkan bagi pakej Bangkok itu. Tugas segera ialah menterjemahkan sokongan kepada persetujuan tentang pihak yang berkongsi maklumat, pihak yang membiayai dan cara amaran disampaikan kepada masyarakat yang berdepan bahaya.

Apa yang Nepal Mahu Disokong Negara-negara

Cadangan Nepal menghubungkan empat keperluan: memantau bahaya pergunungan, berkongsi pengetahuan merentas sempadan, menyediakan pembiayaan dengan segera dan menyokong mata pencarian masyarakat yang melindungi hutan serta kawasan tadahan air.

Sekretariat menteri itu turut menekankan keputusan pelaburan di seluruh sistem sungai, daripada projek tenaga hidro di hulu hingga penempatan di hilir dan bandar sempadan. Shrestha memasukkan keperluan itu dalam seruannya untuk pembiayaan bencana, manakala cadangan pelaburan masyarakat yang lebih luas merangkumi tenaga bersih, pertanian, herba dan pelancongan.

• Membina sistem amaran bagi pelbagai jenis bahaya dengan menggunakan satelit, kecerdasan buatan dan teknologi lain untuk memantau cerun serta glasier yang terdedah kepada risiko.
• Membangunkan Mekanisme Daya Tahan Iklim Himalaya untuk bertukar maklumat, memantau tasik glasier yang berbahaya dan menyelaraskan amaran.
• Menyediakan geran yang mudah diakses untuk pemantauan, kesiapsiagaan dan pemulihan, dengan saluran pembiayaan tetap bagi tindak balas pantas terhadap kehilangan dan kerosakan.
• Melabur dalam mata pencarian masyarakat Himalaya melalui tenaga bersih, pertanian lestari, herba dan pelancongan bertanggungjawab, di samping akses pasaran tanpa duti import.

Shrestha membentangkan langkah-langkah itu kepada hadirin yang merangkumi menteri dari negara-negara di seluruh Asia dan Pasifik, wakil Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, saintis dan diplomat. Tanggungjawab mereka yang berbeza penting: saintis boleh mengenal pasti bahaya, kerajaan boleh mengatur amaran dan tindakan kecemasan, manakala rakan pembiayaan boleh menyokong peralatan serta institusi yang diperlukan untuk memastikan sistem terus beroperasi.

Cara Satelit dan Amaran Bersama Berfungsi

Cadangan pertama Nepal menumpukan pada lokasi yang bahayanya boleh mula berkembang jauh dari penempatan yang terancam. Satelit boleh membantu memerhatikan perubahan pada glasier, tasik dan cerun gunung di kawasan yang luas atau sukar dimasuki. Kecerdasan buatan, iaitu perisian yang mengenal pasti corak dalam data, boleh membantu memproses pemerhatian tersebut.

Sistem yang meliputi beberapa jenis bahaya akan menyatukan maklumat tentang pelbagai ancaman dalam proses amaran yang diselaraskan. Nepal mengusahakan kerjasama antara agensi angkasa, badan saintifik dan kerajaan, dan bukannya membiarkan setiap negara atau institusi bekerja hanya dengan pemerhatian masing-masing.

Cadangan kedua menangani cara maklumat itu disalurkan. Mekanisme Daya Tahan Iklim Himalaya akan menghubungkan pertukaran data, pemantauan tasik glasier dan amaran awal merentas sempadan. Tasik glasier menakung air yang berkaitan dengan glasier; pemantauan tasik berbahaya ialah antara tugas khusus yang dinyatakan Shah.

Shah, perdana menteri Nepal, menghuraikan usaha praktikal yang dirancang dalam ucapan Perhimpunan Agung pada 24 September:

Melalui mekanisme ini, marilah kita berkongsi data satelit dan kepakaran. Marilah kita memantau tasik glasier yang berbahaya. Marilah kita memperkukuh sistem amaran awal bersama,

Kedua-dua cadangan itu saling bergantung. Pemerhatian yang lebih baik menyediakan maklumat, manakala penyelarasan serantau menentukan cara maklumat itu sampai kepada pihak berkuasa dan masyarakat negara jiran tepat pada masanya untuk bertindak.

Geran, Bukan Pinjaman, untuk Perlindungan Pergunungan

Shrestha menyeru pembiayaan yang disalurkan cukup pantas untuk menyokong kesiapsiagaan menghadapi bencana dan pemulihan. Beliau berhujah bahawa pemantauan Himalaya menelan kos berjuta-juta dolar, manakala kegagalan memantau boleh mengakibatkan kerugian bernilai berbilion-bilion dolar. Beliau menggunakan angka umum itu untuk mengemukakan hujah bagi pencegahan, tanpa membentangkan belanjawan projek terperinci.

Nepal mahu pemantauan di Himalaya tinggi dan amaran awal dibiayai melalui geran, bukan pinjaman. Geran tidak perlu dibayar balik; pinjaman mewujudkan kewajipan pembayaran balik pada masa depan. Perbezaan itu mempengaruhi tekanan kewangan yang ditanggung kerajaan ketika berusaha melindungi masyarakat dan membina semula selepas bencana.

Shrestha, menteri yang bertanggungjawab terhadap tenaga, sumber air dan pengairan, turut menyeru penubuhan saluran pembiayaan tetap yang boleh bertindak balas dengan pantas terhadap kerosakan:

Marilah kita mewujudkan saluran tetap untuk menangani kehilangan dan kerosakan dengan segera serta mengisinya dengan dana yang mencukupi. Bagi pemantauan dan amaran awal di Himalaya tinggi, berikan geran, bukan pinjaman. Dan pastikan setiap pelaburan, daripada tenaga hidro di tebing sungai kita hingga ke bandar sempadan, mengambil kira risiko dari hulu ke laut,

Saluran pembiayaan tetap bermaksud laluan yang diwujudkan untuk memohon dan menyalurkan wang. Kehilangan dan kerosakan di sini merujuk kepada kemudaratan yang dialami masyarakat apabila kesan iklim memusnahkan harta benda, menjejaskan mata pencarian atau mengakibatkan kerugian berpanjangan yang lain.

Mengapa Pelaburan Perlu Meliputi Seluruh Sungai

Seruan Nepal melangkaui pemasangan peralatan pemantauan. Shrestha mahu risiko iklim dan bencana diambil kira apabila kerajaan dan rakan pembangunan melabur di mana-mana sepanjang sungai, termasuk di tapak tenaga hidro, penempatan di tebing sungai dan bandar berhampiran sempadan negara.

Pendekatan dari hulu ke laut melihat sungai sebagai satu sistem yang saling berhubung. Keputusan di hulu perlu mengambil kira penduduk, bangunan dan kegiatan ekonomi di hilir. Bagi pelabur, ini bermakna meneliti bahaya yang bermula di luar tapak projek itu sendiri dan, dalam sesetengah keadaan, di luar sempadan negara.

Cadangan untuk masyarakat menambah dimensi mata pencarian kepada pendekatan itu. Nepal mengusahakan pelaburan dalam tenaga bersih, pertanian lestari, herba dan pelancongan bertanggungjawab untuk penduduk yang membantu melindungi hutan pergunungan dan kawasan tadahan air. Kawasan tadahan air ialah kawasan tanah yang mengalirkan air ke sungai atau sistem air tertentu.

Nepal juga mencadangkan akses pasaran tanpa duti import bagi produk Himalaya. Duti import ialah cukai yang dikenakan apabila barangan memasuki negara lain. Penghapusan duti itu boleh mengurangkan halangan yang dihadapi pengeluar, meskipun cadangan tersebut tidak mengenal pasti produk tertentu, pasaran yang terlibat atau syarat perdagangan yang dirundingkan.

Secara keseluruhan, permintaan pelaburan itu menghubungkan perlindungan daripada bencana dengan keupayaan penduduk pergunungan mencari nafkah. Pemantauan membantu menangani bahaya yang menghampiri, manakala langkah mata pencarian bertujuan menyokong masyarakat yang hidup berdepan bahaya tersebut.

Banjir Maut Mendahului Usaha Diplomatik

Inisiatif serantau itu menyusuli banjir Bhotekoshi pada 26 Ogos di wilayah Nepal dan Tibet. Angka korban yang dilaporkan ialah 1,550 orang terkorban dan lebih 5,500 orang masih belum diketahui nasibnya. Kerajaan Nepal menganggarkan kerosakan harta benda berjumlah AS$4.7 bilion.

Bencana itu menambah desakan terhadap kerjasama dalam perkongsian imejan satelit, maklumat sungai dan amaran. China kemudian berkata bahawa negara itu telah berkongsi maklumat sedemikian dengan Nepal. Shah seterusnya menggunakan ucapannya di Perhimpunan Agung untuk mencadangkan mekanisme yang diterajui tiga negara jiran itu.

• 26 Ogos 2026: Banjir Bhotekoshi melanda wilayah Nepal dan Tibet, dengan laporan korban jiwa yang besar, orang hilang dan kerosakan harta benda.
• 2 September: Kementerian luar China menyatakan perkongsian maklumat dengan Nepal serta kesediaan untuk bekerjasama dalam pencegahan bencana dan risiko iklim.
• 24 September: Shah mencadangkan Mekanisme Daya Tahan Iklim Himalaya pada sesi ke-81 Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.
• Hampir sebulan kemudian: Kementerian Nepal sedang berunding dengan agensi dan membangunkan nota konsep, namun tiada cadangan terperinci dikemukakan secara rasmi kepada India atau China.
• 30 Oktober: Sokongan wakil 53 negara terhadap cadangan Nepal di Bangkok dilaporkan.

Perkembangan itu menunjukkan dua usaha berjalan serentak: rayuan antarabangsa yang luas bagi mendapatkan pembiayaan dan teknologi, serta usaha lebih tertumpu untuk mewujudkan kerjasama antara Nepal dan kedua-dua negara jirannya.

India dan China Penting kepada Pelaksanaan

Mekanisme yang dicadangkan Nepal memerlukan India dan China bersetuju tentang aturan praktikal untuk bertukar maklumat. Jurucakap Kementerian Luar China Guo Jiakun menyatakan kesediaan umum untuk bekerjasama pada 2 September, manakala Beijing berkata pihaknya telah berkongsi imejan satelit, maklumat hidrologi dan amaran dengan Nepal selepas banjir itu.

Guo, yang bercakap bagi pihak Kementerian Luar China, berkata:

Perubahan iklim ialah cabaran bersama yang dihadapi seluruh umat manusia. Tiada negara yang dapat terlepas daripada risiko sedemikian. China akan terus bekerjasama dengan masyarakat antarabangsa untuk memperkukuh pertukaran dan kerjasama serta mencegah dan mengurangkan kesan negatif perubahan iklim dengan berkesan.

New Delhi belum mengulas secara terbuka tentang mekanisme yang dicadangkan Nepal ketika kementerian sedang menyediakan nota konsep. Kementerian Luar Negeri Nepal serta Kementerian Pertanian, Hutan dan Alam Sekitar sedang berunding dengan agensi berkaitan tentang reka bentuk cadangan itu.

Bekas ketua setiausaha dan setiausaha luar Shanker Das Bairagi menyifatkan penyelarasan terhad antara agensi Nepal sebagai satu kebimbangan. Beliau turut memberi amaran bahawa akses saintifik dan perkongsian maklumat yang melibatkan Tibet mungkin berdepan sensitiviti geopolitik. China mengenakan sekatan terhadap akses saintis dan penyelidik asing yang menjalankan kajian geologi di sana.

Isu praktikal itu menjadikan peraturan terperinci perkara utama dalam rundingan: maklumat apa yang dikongsi, institusi mana yang menerimanya dan cara kerajaan yang mengambil bahagian mengatur kerja saintifik serta komunikasi kecemasan.

Majlis Sains Terdahulu Menjadi Pengajaran

India sebelum ini telah bersetuju untuk menubuhkan Majlis Sains Himalaya menerusi Inisiatif Teluk Benggala untuk Kerjasama Teknikal dan Ekonomi Pelbagai Sektor (BIMSTEC). Mesyuarat pakar pada 2017 memutuskan untuk mengusahakan penubuhan majlis itu bagi mengkaji ekosistem Himalaya serta menggalakkan kerjasama antara institusi saintifik negara anggota.

Pakar bermesyuarat sekali lagi pada 2021 dan 2023, namun majlis itu masih belum ditubuhkan sebagai sebuah institusi yang berfungsi. Sejarah itu menjadikan reka bentuk institusi isu nyata bagi inisiatif baharu Nepal: persetujuan terhadap sesuatu gagasan perlu disusuli dengan penetapan tanggungjawab, aturan operasi dan sumber.

Perbahasan undang-undang yang sedang berkembang melangkah lebih jauh dengan mencadangkan perjanjian serantau yang menyokong mekanisme iklim itu. Antara titik permulaan yang dicadangkan ialah kerjasama Nepal, India dan China dalam perkara yang kurang kontroversial, dengan sokongan pasukan petugas yang menggabungkan kepakaran saintifik, undang-undang dan bidang lain.

Prinsip yang dicadangkan termasuk tanggungjawab berdasarkan keupayaan negara, langkah berjaga-jaga yang munasabah untuk mencegah kemudaratan, pendekatan berjaga-jaga terhadap risiko alam sekitar dan prinsip pencemar membayar kos pencemaran. Dalam istilah mudah, matlamatnya ialah menyelaraskan kewajipan dengan sumber, sambil menghendaki negara bertindak sebelum kerosakan yang boleh dicegah merebak.

Cadangan Undang-undang Hubungkan Tanggungjawab Serantau dengan Manfaat Tempatan

Hujah undang-undang bagi perjanjian Himalaya bersandarkan pendapat nasihat Mahkamah Keadilan Antarabangsa pada 23 Julai 2025, mengenai tanggungjawab iklim negara. Pendapat nasihat menjelaskan pandangan mahkamah tentang undang-undang. Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menyokong pendapat itu pada 20 Mei 2026 melalui undian 141 berbanding lapan, dengan 28 berkecuali, termasuk India.

Rangka kerja serantau yang dicadangkan itu juga akan menangani sumbangan masyarakat pergunungan dalam melindungi ekosistem yang membekalkan air dan manfaat lain kepada kawasan di luar penempatan mereka. Hal ini mengembalikan perbahasan kepada persoalan pengagihan manfaat pembangunan.

Mahkamah Agung Nepal memberikan contoh dalam negara melalui kes tenaga hidro Upper Karnali pada 2023. Mahkamah mengarahkan agar bahagian pulangan projek milik kerajaan dibelanjakan untuk penduduk dan ekologi kawasan tadahan air Karnali.

Bagi inisiatif Himalaya, pilihan yang saling berkaitan kini bersifat praktikal: cara membiayai perlindungan bersama, cara bertukar maklumat sensitif dan cara memastikan penduduk pergunungan mendapat manfaat daripada pelaburan. Sokongan di Bangkok memberi Nepal khalayak diplomatik yang lebih luas untuk mengemukakan tuntutan itu, manakala mekanisme serantau masih memerlukan aturan terperinci antara kerajaan yang dijangka mengendalikannya.

Perkara Utama

• Wakil 53 negara menyokong cadangan iklim Nepal, menurut sekretariat Menteri Biraj Bhakta Shrestha.
• Nepal mengusahakan pemantauan satelit, amaran bersama, geran yang mudah diakses dan pelaburan dalam mata pencarian masyarakat Himalaya.
• Mekanisme Daya Tahan Iklim Himalaya yang dicadangkan akan menyelaraskan kerjasama diterajui Nepal, India dan China.
• Hampir sebulan selepas pengumuman pada 24 September, Nepal masih belum mengemukakan cadangan terperinci kepada mana-mana negara jiran itu.
• Shrestha menyeru pemberian geran, bukan pinjaman, untuk pemantauan dan amaran awal di Himalaya tinggi.
• Tiada jumlah pembiayaan, tarikh pelancaran atau jadual pelaksanaan diumumkan bagi pakej Bangkok itu.