Bangladesh naikkan harga LPG 12kg kepada Tk 2,060 ketika kekurangan bekalan menyebabkan pengguna membayar lebih

Bil gas memasak meningkat ketika bekalan berkurangan

Bangladesh menaikkan harga terkawal silinder gas petroleum cecair (LPG) 12kg sebanyak Tk 223 kepada Tk 2,060, berkuat kuasa pada 8 malam, 2 November 2026, sedangkan pengguna terus berdepan kekurangan bekalan dan harga melebihi kadar rasmi. Kenaikan terbaharu itu menyusuli kenaikan pada Oktober dan menjadikan jumlah kenaikan bagi kedua-dua pelarasan tersebut Tk 475.

Pengerusi Suruhanjaya Kawal Selia Tenaga Bangladesh (BERC), Jalal Ahmed, mengumumkan pelarasan pada November itu, manakala setiausaha suruhanjaya Md Nazrul Islam Sarkar mengesahkan harga baharu silinder berkenaan. Harga runcit termasuk cukai nilai tambah dan kekal berkuat kuasa sehingga dimaklumkan kelak.

Pengguna sudah pun membayar Tk 2,200 hingga Tk 2,500 bagi silinder ketika kekurangan bekalan yang berlarutan lebih enam minggu. Moinul Hasan, pekerja sebuah syarikat swasta, berkata pembelian terbaharunya berharga Tk 2,350. Kini, beliau menjangkakan perlu membayar lebih Tk 2,500, walaupun itu jangkaannya dan bukannya harga runcit baharu yang diumumkan.

Menurut anggaran industri, kira-kira 10 juta pelanggan menggunakan LPG di Bangladesh. Kegunaan memasak di rumah merangkumi kira-kira 80 peratus penggunaan, manakala selebihnya digunakan oleh sektor industri dan pengangkutan. Perniagaan swasta menguasai kira-kira 99 peratus sektor itu dan membekalkan bahan api import.

Oleh itu, keputusan November ini memberi kesan jauh melangkaui pengumuman harga bulanan. Keluarga memerlukan silinder yang benar-benar boleh dibeli pada kadar terkawal, sedangkan pengedar berkata penghantaran yang terganggu dan kos pengangkutan semakin menyukarkan perkara itu. Wakil pengguna menuduh perniagaan menahan bekalan; pengusaha pula berhujah bahawa caj yang dibenarkan tidak lagi menampung kos.

Harga BERC pada Januari ialah Tk 1,306. Kadar November lebih tinggi sebanyak Tk 754, iaitu kenaikan kira-kira 57.7 peratus. Bagi isi rumah yang pendapatannya tidak meningkat seiring, perbelanjaan tambahan itu perlu ditanggung sebelum mengambil kira sebarang lebihan caj yang dikenakan peruncit.

Bagaimana harga mencecah Tk 2,060

BERC menaikkan harga silinder 12kg daripada Tk 1,585 kepada Tk 1,837 pada 4 Oktober, iaitu kenaikan Tk 252. Kenaikan Oktober pada mulanya dilaporkan sebanyak Tk 212, tetapi angka Tk 252 sepadan dengan harga sebelum dan selepas kenaikan. Kenaikan Tk 223 pada November menjadikan jumlah kenaikan Tk 475, atau kira-kira 30 peratus berbanding Tk 1,585.

Keputusan terbaharu itu dibuat selepas sesi pendengaran awam mengenai cadangan kenaikan caj bagi pengimportan, pembotolan dan penjualan LPG. BERC mengumumkan kadar muktamadnya pada hari yang sama tarikh akhir untuk mengemukakan pandangan bertulis tamat.

• 4 Oktober: BERC menaikkan harga terkawal silinder 12kg kepada Tk 1,837.
• 12 Oktober: Peniaga LPG mengumumkan rancangan untuk menggantung jualan silinder pada 15 dan 16 Oktober kerana pertikaian mengenai komisen, bekalan dan penguatkuasaan.
• 29 Oktober: BERC mengadakan sesi pendengaran awam di Dhaka, dengan perniagaan meminta caj lebih tinggi dan wakil pengguna membantah satu lagi kenaikan.
• 2 November: Tarikh akhir untuk mengemukakan pandangan bertulis tamat, dan BERC mengumumkan kadar Tk 2,060, berkuat kuasa pada 8 malam.

Pengumuman penutupan jualan pada Oktober itu sudah pun mendedahkan betapa seriusnya pertikaian tersebut. Peniaga mahukan komisen pengedar dinaikkan daripada Tk 50 kepada Tk 150 bagi setiap silinder, harga transaksi sebenar dicatat pada invois dan aturan untuk mengisi semula silinder milik syarikat yang tidak mampu mengekalkan bekalan.

Jumlah sebenar yang dibayar isi rumah

Harga runcit berbeza mengikut lokasi, penjual dan jenama sepanjang tempoh kekurangan bekalan. Laporan terkini meletakkan harga banyak pembelian antara Tk 2,200 hingga Tk 2,500, sementara kekurangan bekalan dan caj berlebihan pada Oktober termasuk permintaan sehingga Tk 2,700 selepas harga rasmi naik kepada Tk 1,837.

Pembelian pada harga Tk 2,350 adalah Tk 290 melebihi kadar terkawal November, atau kira-kira 14.1 peratus lebih tinggi. Pada harga Tk 2,500, lebihan bayaran ialah Tk 440, kira-kira 21.4 peratus. Kenaikan harga rasmi mengubah besar jurang itu, tetapi pengguna masih memerlukan penghantaran yang boleh diharap dan penguatkuasaan untuk menyelaraskan bil sebenar mereka.

Hasan, pekerja syarikat swasta itu, menceritakan harga yang telah dibayarnya dan kebimbangannya tentang pembelian seterusnya:

Kali terakhir saya membelinya, saya membayar Tk 2,350. Kini harga sudah naik, saya pasti terpaksa membayar lebih Tk 2,500.

Mengapa keluarga bimbang bil bulanan mencecah Tk 4,000

Presiden Persatuan Pengguna Bangladesh (CAB), AHM Shafiquzzaman, menganggarkan sebuah keluarga yang terdiri daripada empat hingga lima orang menggunakan kira-kira satu setengah silinder 12kg setiap bulan. Pada kadar rasmi baharu, jumlah gas itu berharga Tk 3,090, berbanding Tk 2,755.50 pada kadar Oktober.

Oleh itu, pelarasan November sahaja menambah Tk 334.50 kepada bil bulanan isi rumah tersebut jika mereka dapat membeli pada harga terkawal. Pada harga Tk 2,350 bagi setiap silinder, penggunaan yang sama berharga Tk 3,525; pada harga Tk 2,500, jumlahnya Tk 3,750. Pengiraan itu membantu menjelaskan amaran CAB bahawa keluarga mungkin membelanjakan Tk 3,500 hingga Tk 4,000 sebulan untuk LPG.

Shafiquzzaman berkata CAB berulang kali menggesa kerajaan supaya mengelakkan satu lagi kenaikan pada November. Beliau berhujah bahawa pengguna biasa merangkumi sebahagian besar penggunaan LPG dan akan menanggung sebahagian besar perbelanjaan tambahan itu.

Suri rumah Fahmida Akter menceritakan kesukaran mencari pilihan yang lebih murah. Beliau membeli periuk elektrik dua bulan lalu untuk mengurangkan perbelanjaan LPG, kemudian kembali menggunakan lebih banyak gas selepas bil elektriknya meningkat.

Akter berkata kenaikan harga silinder terkini sekali lagi menjejaskan usahanya menguruskan belanjawan isi rumah:

Kini harga LPG naik lagi. Kami pengguna hanya terumbang-ambing mengikut harga pasaran.

Mengapa bekalan terus menjadi perhatian

Maklumat industri menunjukkan bahawa import LPG tidak merosot dengan ketara dalam tempoh dua bulan sebelumnya, walaupun bekalan runcit semakin sukar diperoleh. CAB mengemukakan aduan bertulis pada sesi pendengaran 29 Oktober, dengan dakwaan bahawa perniagaan menahan gas walaupun stok dan rekod import menunjukkan bekalan tersedia.

Angka Lembaga Hasil Dalam Negeri yang disebut dalam perbahasan menunjukkan terdapat 35 pengimport LPG berdaftar aktif, dengan 23 daripadanya mempunyai prasarana dan keupayaan untuk mengimport. Hanya 10 syarikat mengimport LPG pada September, bersamaan kira-kira 43 peratus daripada syarikat yang mempunyai keupayaan mengimport.

Ketua pegawai operasi Orion LPG, Anik Kumar Sen, memberitahu sesi pendengaran itu bahawa pengusaha yang tidak mampu mengimport masih mempunyai anggaran 15 juta silinder dalam edaran. Beliau mencadangkan supaya syarikat yang mempunyai gas boleh mengisi silinder tersebut, dengan alasan langkah itu boleh melonggarkan kesesakan bekalan.

Abu Taher Qureshi, pegawai persatuan pengedar, menyalahkan gangguan yang berlaku lebih awal dalam rantaian bekalan. Beliau berkata pengimport menghentikan penghantaran ketika berlaku kekurangan, menyebabkan pengedar terpaksa berbelanja lebih untuk pengangkutan dan mendapatkan bekalan. Penjelasan yang bercanggah itu menyebabkan punca kekurangan bekalan masih belum dipastikan, dan tiada tarikh diumumkan untuk bekalan kembali normal.

Harga muktamad melebihi cadangan jawatankuasa

Jawatankuasa penilaian teknikal BERC mencadangkan harga silinder 12kg sebanyak Tk 1,976, iaitu kenaikan Tk 139 berbanding Oktober. Keputusan akhir suruhanjaya itu Tk 84 lebih tinggi daripada cadangan tersebut dan menaikkan harga sebanyak Tk 223.

Jawatankuasa itu mencadangkan supaya margin pengimport dinaikkan daripada Tk 200 kepada Tk 280 bagi setiap silinder, margin pengedar daripada Tk 50 kepada Tk 80, dan margin peruncit daripada Tk 45 kepada Tk 70. Margin ialah jumlah yang dibenarkan pada sesuatu peringkat dalam rantaian bekalan untuk menampung perbelanjaan dan menjana pendapatan.

Syarikat meminta margin pengimport yang lebih tinggi. Omera mencadangkan Tk 478 bagi setiap silinder, Petromax Tk 349, Delta Tk 360 dan Meghna Group Tk 300. Pengedar pula meminta Tk 150, tiga kali ganda daripada elaun sedia ada sebanyak Tk 50, manakala peruncit meminta Tk 70.

Pengusaha turut mengemukakan cadangan berdasarkan kadar sekilogram. Mereka mahu caj pembotolan dinaikkan daripada Tk 15–16 kepada Tk 25–30, caj pengedaran daripada Tk 4.17 kepada Tk 8.33, dan caj runcit daripada Tk 3.75 kepada Tk 10. Ini ialah permintaan yang dikemukakan semasa sesi pendengaran; harga runcit yang diumumkan suruhanjaya ialah Tk 2,060.

Perniagaan menyebut kos pembiayaan dan penghantaran

Ketua pegawai kewangan Meghna Fresh LPG, Abu Sayeed Raja, memberitahu sesi pendengaran itu bahawa industri berkenaan telah menarik pelaburan kira-kira Tk 400 bilion. Beliau berkata struktur harga yang diterima pakai selepas sesi pendengaran awam terdahulu pada 2021 tidak mencerminkan dengan sewajarnya kos pembiayaan dan logistik semasa.

Raja menerangkan bahawa import tiba melalui kawasan Kutubdia di Cox's Bazar sebelum dipindahkan menggunakan kapal yang lebih kecil dan pengangkutan jalan raya. Setiap peringkat menambah kos sebelum silinder sampai ke rumah atau restoran.

Beliau mencadangkan supaya kos faedah sebanyak 15 peratus bagi pinjaman bank dan pulangan ekuiti sebanyak 30 peratus dibenarkan dalam pengiraan tarif. Ekuiti ialah wang yang dilaburkan oleh pemilik syarikat, manakala pulangan ekuiti ialah keuntungan yang diperoleh daripada pelaburan itu. Raja turut mencadangkan Tk 120 bagi pengedar dan Tk 150 bagi peruncit untuk setiap silinder.

Wakil industri berkata pengusaha mungkin perlu mendapatkan sehingga 31 lesen dan membayar kira-kira Tk 30 juta dalam bentuk yuran. Jawatankuasa teknikal BERC berkata kos pengangkutan berbeza dengan ketara mengikut jarak dan dalam kaedah sedia ada, kos itu diperuntukkan pada peringkat pengimport. Perbahasan tertumpu pada perbelanjaan yang patut dimasukkan dalam harga terkawal dan jumlah yang patut dibayar pengguna untuk menampungnya.

Wakil pengguna menuntut angka kos yang disahkan

CAB mempersoalkan bukti yang menyokong permintaan kenaikan caj. Dalam aduannya, CAB meminta kos penghantaran, kadar pertukaran asing dan kos lain disahkan, selain pendedahan perubahan harga kontrak Saudi, tambang, premium perdagangan dan insurans.

Shafiquzzaman, presiden CAB, berkata pengguna tidak menerima penjelasan yang jelas tentang kenaikan itu:

Harga dinaikkan atas alasan kos meningkat, tetapi orang ramai tidak pernah diberitahu berapa banyak kos sebenarnya naik.

Penjelasan harga yang mengiringi pengumuman November merujuk kepada harga kontrak Saudi Aramco sebanyak US$720 satu tan bagi propana dan US$780 bagi butana, bertarikh Ogos 2026. Campuran 35 peratus propana dan 65 peratus butana menghasilkan purata berwajaran yang dinyatakan, iaitu US$759 satu tan. Purata berwajaran mengambil kira kadar setiap jenis gas dalam campuran.

Penasihat CAB, Khalilur Rahman, menggesa BERC supaya menguatkuasakan kadar sedia ada dan bukannya meluluskan satu lagi kenaikan. Penasihat tenaga CAB, M Shamsul Alam, menggesa perubahan dasar tenaga dan pengawal selia yang lebih berkesan melindungi pengguna. Tuntutan mereka meletakkan pengiraan harga dan penguatkuasaannya sebagai perkara utama dalam pertikaian itu.

Autogas, bekalan berpaip dan restoran turut berdepan kenaikan

BERC menaikkan harga autogas, iaitu LPG yang digunakan dalam kenderaan, daripada Tk 84.62 kepada Tk 91.95 seliter. Kenaikan Tk 7.33 itu bersamaan kira-kira 8.7 peratus. Harga LPG dalam silinder yang dipasarkan secara persendirian ditetapkan pada Tk 171.68 sekilogram, dengan kenaikan harga bagi silinder bersaiz 5kg hingga 45kg.

Jadual harga yang disemak menetapkan harga Tk 2,575 bagi silinder 15kg, Tk 3,434 bagi 20kg, Tk 5,150 bagi 30kg dan Tk 7,726 bagi 45kg. Silinder lebih besar penting bagi perniagaan yang menggunakan lebih banyak bahan api berbanding isi rumah biasa.

Bagi sistem berpaip, yang mengagihkan LPG melalui paip daripada pemasangan berkongsi, BERC menetapkan harga LPG cecair pada Tk 165.85 sekilogram. LPG yang dibekalkan dalam bentuk gas ditetapkan pada Tk 0.3685 seliter, bersamaan Tk 368.50 bagi setiap meter padu. Kadar itu juga termasuk VAT.

Setiausaha agung Persatuan Pemilik Restoran Bangladesh, Imran Hossain, memberi amaran bahawa kos gas yang lebih tinggi akan membebankan restoran kecil yang sudah bergelut dengan perbelanjaan pelanggan yang lemah. Katanya, memindahkan kos itu kepada harga makanan boleh menyebabkan pelanggan menjauh. Jika harga menu dikekalkan, pengusaha pula terpaksa menanggung lebih banyak kenaikan tersebut.

BERC menetapkan harga LPG sejak April 2021, apabila harga awal silinder 12kg ialah Tk 975. Kadar Tk 2,060 pada November kini lebih dua kali ganda jumlah itu. Cabaran segera bagi isi rumah dan perniagaan kecil ialah mendapatkan bahan api pada harga yang diumumkan sementara pertikaian mengenai bekalan dan caj perdagangan berterusan.

Perkara Utama

• Harga terkawal silinder LPG 12kg naik Tk 223 kepada Tk 2,060 mulai 8 malam, 2 November 2026.
• Kenaikan pada Oktober dan November berjumlah Tk 475. Harga November kira-kira 57.7 peratus lebih tinggi berbanding Tk 1,306 pada Januari.
• Pengguna melaporkan membayar Tk 2,200 hingga Tk 2,500 ketika kekurangan bekalan, melebihi kadar terkawal.
• Jawatankuasa teknikal BERC mencadangkan harga Tk 1,976 bagi setiap silinder, Tk 84 lebih rendah daripada keputusan akhir.
• CAB mendakwa bekalan ditahan dan mahu tuntutan kos disahkan; perniagaan pula menyebut kos pembiayaan dan penghantaran yang lebih tinggi.
• Harga autogas naik kepada Tk 91.95 seliter. Tiada tarikh diumumkan untuk bekalan silinder kembali normal.