Usaha Pinda Perlembagaan Jepun Terhenti, Takaichi Berdepan Perpecahan Gabungan dan Halangan Dewan Atas

Tarikh akhir Februari berdepan parlimen yang berpecah

Perdana Menteri Sanae Takaichi mahu laluan menuju pindaan perlembagaan pertama Jepun sudah kelihatan menjelang 21 Februari 2027. Namun, ketika Perlembagaan menandakan ulang tahun ke-80 pengisytiharannya pada 3 November 2026, gabungan pemerintahannya masih berpecah tentang perkara yang perlu diubah dan tidak mempunyai majoriti pun dalam salah satu daripada dua dewan parlimen yang memerlukan kelulusannya.

Parti Demokratik Liberal (LDP) dan Parti Inovasi Jepun (JIP) menguasai kira-kira tiga perempat kerusi Dewan Perwakilan susulan pilihan raya Februari. LDP sahaja memegang lebih daripada dua pertiga kerusi yang diperlukan dalam dewan itu untuk memulakan proses pindaan. Namun, di Dewan Ahli Majlis, gabungan itu tidak mencapai majoriti mudah, menyebabkan ia bergantung pada sokongan pembangkang untuk mencapai ambang perlembagaan yang jauh lebih tinggi.

Takaichi, yang juga mengetuai LDP, menetapkan sasarannya pada konvensyen parti pada 12 April. Ketika berucap kepada anggota parti, beliau menjelaskan kemajuan yang diharapkannya sebelum perhimpunan tahunan mereka yang seterusnya:

Saya mahu mengadakan konvensyen parti 2027 dalam keadaan kita boleh mengatakan bahawa kita telah berjaya menyediakan laluan supaya Diet boleh mengemukakan cadangan pindaan perlembagaan.

Ungkapan itu membuka ruang kepada perbezaan pendapat tentang perkara yang boleh dianggap sebagai kejayaan. Cadangan parlimen yang sedia diluluskan, jadual rundingan pada masa depan dan persetujuan antara rakan gabungan merupakan tahap kemajuan yang berbeza. Sesetengah anggota LDP sudah mempertimbangkan langkah yang kurang mencabar itu apabila tarikh akhir semakin hampir.

Konvensyen seterusnya diawalkan ke Februari bagi mengelakkan pilihan raya tempatan serentak yang dijangka berlangsung pada April 2027. Langkah itu memendekkan tempoh rundingan bagi projek yang berdepan halangan dalam parti pemerintah sendiri.

Mengapa kemenangan besar di Dewan Rendah tidak mencukupi

Prosedur pindaan Jepun memerlukan sokongan sekurang-kurangnya dua pertiga daripada semua anggota setiap dewan Diet, diikuti kelulusan dalam referendum kebangsaan. Berdasarkan jumlah anggota yang dinyatakan bagi kedua-dua dewan, ini bermakna sekurang-kurangnya 310 daripada 465 anggota Dewan Perwakilan dan 166 daripada 248 anggota Dewan Ahli Majlis.

Dewan Rendah tidak boleh mengatasi Dewan Atas dalam hal pindaan perlembagaan. Ini berbeza daripada undang-undang biasa yang, dalam keadaan tertentu, boleh diluluskan semula dengan majoriti dua pertiga anggota Dewan Perwakilan yang hadir selepas ditolak oleh Dewan Ahli Majlis.

Oleh itu, gabungan itu memerlukan anggota parlimen pembangkang bersetuju dengan teks pindaan sebenar. Sokongan umum terhadap semakan perlembagaan sekadar menjadi titik permulaan: parti-parti perlu menentukan kuasa, hak atau institusi yang mahu diubah.

Parti Demokratik Perlembagaan Jepun, yang menjadi pembangkang, turut memegang jawatan pengerusi Suruhanjaya Perlembagaan Dewan Atas. Perbincangan di kedua-dua dewan bergerak pada kadar berbeza, sementara anggota LDP di Dewan Rendah dan Dewan Atas sendiri belum mencapai kesepakatan sepenuhnya. Takaichi berdepan rundingan dengan beberapa kumpulan, bukannya satu pertarungan antara kerajaan dengan pembangkang.

Kuasa darurat ialah cadangan yang paling maju

LDP mahu klausa darurat membuka jalan kepada pindaan. Pada Mei, Biro Perundangan Dewan Rendah dan sekretariatnya mengemukakan konsep teks pindaan kepada Suruhanjaya Perlembagaan dewan itu. Rangka cadangan tersedia untuk dibincangkan dalam sidang parlimen yang berakhir pada Julai.

Cadangan itu boleh membenarkan anggota parlimen kekal memegang jawatan melebihi tempoh biasa apabila darurat besar menyukarkan pilihan raya. Ia juga merangkumi mekanisme yang membolehkan Kabinet mengeluarkan dekri darurat yang mempunyai kuasa undang-undang apabila parlimen tidak dapat menggubal undang-undang dengan cukup pantas.

Situasi yang dibincangkan termasuk bencana alam besar, wabak penyakit berjangkit, kekacauan dalaman dan serangan bersenjata dari luar negara. Berdasarkan rangka yang dihuraikan, Kabinet perlu mendapatkan kelulusan parlimen terlebih dahulu sebelum mengisytiharkan keadaan yang menyebabkan pilihan raya sukar diadakan di kawasan luas untuk tempoh berpanjangan.

Bagi pengundi, persoalan praktikalnya ialah siapa yang menjalankan kuasa apabila amalan demokrasi biasa terganggu. Melanjutkan tempoh jawatan anggota parlimen akan mengekalkan badan perundangan semasa darurat, tetapi menangguhkan peluang seterusnya bagi rakyat untuk menggantikan anggota-anggotanya. Memberikan kuasa undang-undang kepada dekri Kabinet pula akan memindahkan sebahagian kuasa penggubalan undang-undang segera kepada menteri.

Peraturan darurat sedia ada membentuk perbahasan

Perkara 54, perenggan 2, sudah membenarkan Kabinet meminta sidang tergempar Dewan Ahli Majlis apabila Dewan Perwakilan dibubarkan. Akta Asas Langkah-Langkah Menangani Bencana turut mengandungi peruntukan bagi keadaan yang menyebabkan sidang sedemikian tidak dapat ditunggu.

Aturan sedia ada itu menjadi sebahagian daripada perbahasan tentang keperluan perubahan perlembagaan. Pilihan dasar utama ialah cara memastikan kerajaan terus berfungsi ketika krisis sambil mengekalkan pengawasan parlimen dan pilihan raya berkala.

Perlembagaan ialah undang-undang tertinggi Jepun, dan Perkara 98 memberikannya keutamaan berbanding undang-undang serta perintah yang bercanggah dengannya. Penambahan kuasa darurat pada peringkat itu akan mengubah peraturan asas yang mengawal negara, bukannya sekadar menyemak prosedur tindak balas bencana.

Perjanjian gabungan menyasarkan supaya peruntukan darurat draf dikemukakan kepada Diet dalam tahun fiskal 2026, yang berakhir pada Mac 2027. Rangka konsep telah dibincangkan, namun jentera penggubalan parlimen dan persetujuan terhadap teks akhir masih belum disiapkan.

Perkara 9 memecahbelahkan rakan pemerintah

JIP mahu Perkara 9 disemak serentak dengan klausa darurat. LDP pula mengutamakan peruntukan darurat sebagai langkah pertama, sekali gus mencetuskan perbezaan pendapat tentang turutan agenda dan kandungan pembaharuan.

Perkara 9 menolak peperangan. Perenggan keduanya menyatakan Jepun tidak akan mengekalkan angkatan darat, laut atau udara mahupun potensi perang yang lain, dan tidak mengiktiraf hak negara untuk berperang. Namun, Jepun mengekalkan Pasukan Pertahanan Diri berdasarkan tafsiran perlembagaan yang dibangunkan oleh kerajaan berturut-turut.

LDP mencadangkan supaya teks sedia ada Perkara 9 dikekalkan dan Perkara 9-2 ditambah untuk menyebut Pasukan Pertahanan Diri secara jelas. JIP mahu perenggan kedua dimansuhkan dan digantikan dengan teks yang menubuhkan pasukan pertahanan negara.

Perbezaan itu menyentuh peraturan perlembagaan yang mengawal kuasa ketenteraan. Pendekatan LDP akan mengekalkan teks semasa sambil mengiktiraf pasukan yang sudah wujud. Pendekatan JIP pula akan menggantikan sekatan utama dengan asas perlembagaan baharu bagi pasukan pertahanan negara.

Takaichi sebelum ini menyokong draf LDP 2012, yang membayangkan pemansuhan perenggan kedua dan penyebutan secara jelas pasukan pertahanan negara. Pendekatan segera kerajaannya kini lebih mengutamakan peruntukan darurat dan pemansuhan kawasan pilihan raya Dewan Atas yang digabungkan. Rundingan kerja gabungan sedang berusaha mendekatkan pendirian parti-parti mengenai Perkara 9, namun tiada teks bersama yang dipersetujui diumumkan.

Rundingan parti lebih maju berbanding penggubalan di parlimen

Parti-parti pemerintah telah menubuhkan majlis penggubalan pindaan perlembagaan. Badan itu menyediakan ruang untuk rundingan gabungan, tetapi jawatankuasa parlimen yang sepatutnya menterjemahkan persetujuan kepada artikel pindaan masih belum ditubuhkan.

Perjanjian gabungan menyeru supaya aturan penggubalan yang melibatkan kedua-dua dewan Diet diwujudkan secepat mungkin. JIP mendesak supaya tindakan diambil, sementara bantahan pembangkang dan perselisihan dalam blok pemerintah memperlahankan proses itu.

Satu lagi langkah persediaan bergerak ke hadapan pada 29 Oktober. Suruhanjaya Perlembagaan Dewan Rendah menerima rangka awal peraturan bagi badan-badan termasuk majlis maklumat awam, yang akan menerangkan cadangan pindaan semasa referendum.

Undang-undang referendum sudah memperuntukkan kewujudan majlis itu, tetapi peraturan terperinci mengenai mesyuaratnya masih tertangguh. Badan yang dirancang itu akan menghimpunkan 10 anggota parlimen daripada setiap dewan untuk menyampaikan cadangan serta hujah menyokong dan menentangnya melalui saluran termasuk akhbar dan penyiaran.

Jepun kini bergerak dalam beberapa landasan serentak: rundingan gabungan mengenai dasar, pertimbangan parlimen terhadap teks yang mungkin digunakan dan persediaan pentadbiran bagi undian awam pada masa depan. Persetujuan paling sukar masih berkaitan perkara yang sebenarnya akan diminta untuk diluluskan oleh pengundi.

Anggota pembangkang menolak jadual parti

Toru Kunishige, pegawai Komeito yang menganggotai Suruhanjaya Perlembagaan Dewan Rendah, menolak idea bahawa rundingan parlimen harus mengikut jadual perdana menteri. Menjelaskan pendiriannya, beliau berkata:

Tiada keperluan untuk mengadakan rundingan berdasarkan jadual yang ditetapkan Perdana Menteri Takaichi.

Komeito meninggalkan gabungan pemerintah pada Oktober 2025, apabila JIP menjadi rakan baharu LDP. Langkah itu menggantikan sebuah parti yang berhati-hati terhadap rancangan pindaan LDP dengan parti yang mendesak semakan lebih pantas dan menyeluruh. Perubahan itu menjadikan gabungan tersebut lebih bersemangat untuk melakukan pembaharuan, tetapi tidak menyelesaikan keperluan mendapatkan undi pembangkang di Dewan Atas.

Yuichiro Tamaki, ketua Parti Demokratik untuk Rakyat, pada prinsipnya menyokong pindaan perlembagaan tetapi memberikan penilaian suram terhadap peluang semasa:

Ia hampir mustahil dalam keadaan sekarang.

Pertikaian itu turut melibatkan tujuan perubahan perlembagaan. Dalam Jawatankuasa Belanjawan Dewan Atas pada 16 Oktober, Takaichi berhujah:

Negara yang ideal ditentukan oleh Perlembagaan.

Kiyomi Tsujimoto, anggota parlimen Parti Demokratik Perlembagaan, mencabar pendirian itu:

Cita-cita berbeza antara seorang dengan seorang yang lain.

Pertukaran kata-kata itu merangkum tugas politik yang menanti: membina persetujuan mengenai peraturan yang akan mengawal rakyat dengan pandangan berbeza, termasuk mereka yang menentang pentadbiran semasa.

Perkara yang akan diputuskan pengundi

Warganegara Jepun berumur 18 tahun ke atas akan membuat keputusan akhir dalam referendum yang diadakan antara 60 hingga 180 hari selepas Diet secara rasmi memulakan proses pindaan. Kelulusan memerlukan lebih separuh daripada undi sah yang dibuang.

Proses parlimen bermula lebih awal. Draf yang dikemukakan oleh anggota parlimen memerlukan sekurang-kurangnya 100 penaja di Dewan Perwakilan atau 50 di Dewan Ahli Majlis. Suruhanjaya perlembagaan, yang terdiri daripada 50 anggota di Dewan Rendah dan 45 di Dewan Atas, meneliti cadangan sebelum keputusan dibuat dalam sidang pleno.

Cadangan pindaan mesti diasingkan mengikut perkara yang berkaitan. Pengundi akan menerima kertas undi bagi setiap cadangan, sekali gus membolehkan mereka, sebagai contoh, meluluskan perubahan kepada Perkara 9 sambil menolak klausa darurat.

Peraturan kempen membenarkan kegiatan seperti lawatan ke rumah, yang dihadkan dalam kempen pilihan raya biasa. Iklan televisyen dan radio yang menyeru sokongan atau penolakan dilarang sepanjang 14 hari terakhir sebelum pengundian. Tindak balas terhadap iklan dalam talian dan maklumat palsu di media sosial masih dalam pertimbangan parlimen.

Tinjauan pendapat melalui pos yang dijalankan sebelum Hari Perlembagaan pada 3 Mei mendapati 69% responden menganggap pindaan perlu, termasuk mereka yang cenderung kepada pandangan itu. Sebab paling lazim ialah teks atau kandungannya tidak lagi sesuai dengan perkembangan zaman. Soalan itu merujuk kepada pindaan secara umum; akhirnya pengundi akan membuat keputusan mengenai teks dan kuasa tertentu.

Tarikh yang mendorong desakan

Perlembagaan Jepun diisytiharkan pada 3 November 1946 dan berkuat kuasa pada 3 Mei 1947. Ia tidak pernah dipinda. Perbezaan antara tarikh itu bermakna Jepun menandakan ulang tahun ke-80 penerbitannya pada 2026 dan ulang tahun ke-80 pelaksanaannya pada 2027.

Kempen semasa menyusuli beberapa usaha terdahulu untuk menjadikan semakan perlembagaan sebagai projek parlimen yang praktikal:

• 2007: Jepun menggubal undang-undang referendum kebangsaan yang mengawal prosedur pindaan perlembagaan.
• 2017: Perdana Menteri Shinzo Abe mengumumkan hasratnya supaya Perlembagaan baharu berkuat kuasa pada 2020. Beliau membangunkan cadangan meliputi empat bidang pindaan tetapi meninggalkan jawatan pada 2020 tanpa mencapai pindaan.
• Oktober 2025: Pentadbiran Takaichi bermula, Komeito meninggalkan gabungan dan JIP menyertainya.
• Februari 2026: Parti-parti pemerintah memenangi kira-kira tiga perempat kerusi Dewan Rendah.
• 12 April 2026: Takaichi menetapkan sasarannya untuk mencapai kemajuan menjelang konvensyen LDP yang seterusnya.
• Mei 2026: Pegawai Dewan Rendah mengemukakan konsep klausa darurat.
• 29 Oktober 2026: Rangka pertama peraturan maklumat awam referendum dikemukakan.
• 21 Februari 2027: Konvensyen LDP seterusnya dijadualkan.
• Mac 2027: Tahun fiskal 2026 berakhir, menutup tempoh sasaran gabungan untuk mengemukakan peruntukan darurat.
• 2028: Pilihan raya Dewan Atas seterusnya boleh mengubah imbangan kuasa di parlimen.

Belanjawan menambah tekanan segera. Perbahasan mengenai rancangan perbelanjaan fiskal 2027 kerajaan dijangka memenuhi agenda parlimen sehingga Mac, menjadikan sidang luar biasa semasa peluang utama untuk menunjukkan kemajuan besar sebelum konvensyen parti.

Tarikh akhir yang mungkin menjadi penegasan hala tuju

Sesetengah anggota LDP kini mencadangkan bahawa penerbitan jadual pindaan, atau persetujuan dengan JIP mengenai hala tuju semakan Perkara 9, boleh memenuhi janji Takaichi untuk menyediakan laluan ke arah pindaan. Yang lain menganggap cadangan rasmi parlimen selepas pilihan raya Dewan Atas 2028 lebih realistik.

Tiada tarikh ditetapkan untuk undian Diet atau referendum kebangsaan. Pencapaian terdekat ialah persetujuan dalam gabungan, keputusan mengenai jawatankuasa penggubalan parlimen dan kerjasama pembangkang yang mencukupi untuk bergerak melepasi Dewan Rendah.

Kekuatan Takaichi dalam pilihan raya telah memberikan pindaan perlembagaan asas yang kukuh di sebuah dewan. Usaha membawa pindaan kepada pengundi kini bergantung pada penyelesaian perbezaan dalam blok itu dan usaha meraih sokongan di dewan yang menyaksikan gabungannya kekal sebagai minoriti.

Perkara Utama

• Takaichi mahu laluan menuju cadangan pindaan perlembagaan sudah kelihatan menjelang konvensyen LDP pada 21 Februari 2027.
• Gabungan itu menguasai kira-kira tiga perempat kerusi Dewan Rendah tetapi tidak mempunyai majoriti di Dewan Atas.
• Pindaan memerlukan sokongan dua pertiga daripada semua anggota di setiap dewan, diikuti kelulusan dalam referendum kebangsaan.
• LDP mengutamakan peruntukan darurat; JIP mahu Perkara 9 disemak pada masa yang sama.
• Kedua-dua parti berbeza pendapat tentang sama ada mahu mengekalkan perenggan kedua Perkara 9 atau menggantikannya dengan peruntukan bagi pasukan pertahanan negara.
• Cadangan darurat termasuk melanjutkan tempoh jawatan anggota parlimen dan membenarkan dekri Kabinet yang mempunyai kuasa undang-undang.
• Rundingan penggubalan dalam gabungan sedang berlangsung, tetapi jawatankuasa penggubalan parlimen dan jadual pengundian masih belum diputuskan.
• Sesetengah anggota LDP melihat pilihan raya Dewan Atas 2028 sebagai titik perubahan yang lebih realistik.