Bangladesh kerah 33 platun BGB dan dron ketika bantahan tuntutan gaji pekerja pakaian berterusan

Keselamatan diperketat di kawasan perindustrian

Border Guard Bangladesh mengerahkan 33 platun di Dhaka dan daerah perindustrian berhampiran pada 5 November 2026, menggunakan pemantauan dron secara langsung, kamera yang dipakai anggota dan kenderaan berperisai ketika pekerja sektor pakaian menuntut gaji minimum bulanan sebanyak 30,000 taka.

Dalam kenyataan media yang dikeluarkan pada hari itu, BGB menyatakan 12 platun ditempatkan di Gazipur, 11 di Savar dan Ashulia, tujuh di Narayanganj dan tiga di Mirpur. Sebuah sel pemantauan di ibu pejabat pasukan itu menyelaras operasi sepanjang masa dengan pentadbiran tempatan dan polis.

Operasi keselamatan yang diperluas itu berlangsung ketika lembaga gaji sektor pakaian yang baru dibentuk berjanji bahawa gaji yang disemak semula akan berkuat kuasa pada Disember, dengan pekerja menerima bayaran yang dinaikkan pada Januari 2027. Jumlah kenaikan itu belum diumumkan.

Pekerja kini menerima gaji minimum bulanan sebanyak 12,500 taka. Tuntutan mereka untuk 30,000 taka bermakna tambahan 17,500 taka sebulan, iaitu kenaikan sebanyak 140 peratus. Penutupan kilang, sekatan lebuh raya dan pertempuran terus berlaku walaupun proses rasmi untuk merundingkan gaji baharu telah diwujudkan.

Keadaan di kawasan perindustrian pada 5 November berbeza-beza. Suasana di Gazipur dan Fatullah di Narayanganj lebih tenang, manakala pertempuran baharu di Ashulia menyebabkan kilang bercuti. Rondaan keselamatan diteruskan walaupun jalan raya telah dibuka semula dan tunjuk perasaan reda.

Lokasi penempatan platun

Gazipur dan Savar-Ashulia menempatkan 23 daripada 33 platun BGB, hampir 70 peratus daripada keseluruhan pasukan yang dikerahkan. Kedua-dua kawasan mempunyai tumpuan besar kilang pakaian serta jalan yang digunakan pekerja, kenderaan pengangkut barang dan pengguna jalan raya lain.

Kenyataan BGB pada 3 November menyenaraikan 12 platun: 10 di kawasan Shafipur, Kaliakair dan Konabari di Gazipur, dan dua di Chashara, Narayanganj. Ketika itu, pasukan berkenaan berkata ia turut memantau rapat Ashulia dan Mirpur.

Kemas kini penempatan BGB selepas itu, yang disampaikan oleh Pegawai Perhubungan Awam Md Shariful Islam, menyenaraikan 24 platun, termasuk lima di Savar-Ashulia, 13 di Gazipur dan enam di Narayanganj. Kenyataan ibu pejabat BGB pada 5 November kemudian menyatakan jumlah keseluruhan 33 platun, dengan pembahagian yang berubah serta penempatan khusus di Mirpur.

Platun ialah unit ketenteraan yang saiznya boleh berbeza-beza. BGB tidak memberikan jumlah keseluruhan anggota, maka angka penempatan itu merujuk kepada unit dan bukannya jumlah tepat anggota yang bertugas.

Pengangkut Anggota Berperisai, atau APC, dan Kenderaan Kawalan Rusuhan, atau RCV, turut dikerahkan. BGB berkata misinya adalah melindungi kilang dan premis perindustrian lain, menjaga keselamatan awam serta membantu mengekalkan kegiatan perindustrian seperti biasa.

Cara operasi pemantauan dijalankan

Dron menghantar imej secara langsung dari jalan raya utama, persimpangan dan lokasi yang dikenal pasti sebagai kawasan sensitif. Kamera yang dipakai anggota BGB memberikan sudut pandang lain, iaitu keadaan dari kedudukan anggota yang bertugas di lapangan.

Kenyataan BGB pada 3 November menyebut kakitangan ibu pejabat memantau kedua-dua rakaman secara langsung. Sel pusat itu boleh menilai keadaan yang sedang berkembang, menyelaras unit dan mengeluarkan arahan operasi. Pengumuman pada 5 November mengesahkan operasi pemantauan diteruskan 24 jam sehari.

BGB turut berkata rakaman daripada kamera yang dipakai anggota dipantau demi ketelusan dan akauntabiliti. Ini membolehkan penyelia meneliti cara operasi keselamatan dijalankan, di samping menggunakan pandangan dari udara untuk memantau orang ramai dan keadaan jalan raya.

Pentadbiran tempatan dan polis turut terlibat dalam tindak balas. Majistret eksekutif ditempatkan bersama BGB di Gazipur, manakala polis perindustrian, polis daerah dan polis metropolitan berusaha membuka semula jalan raya serta mengawal kawasan kilang.

Tugas segera termasuk memastikan pintu masuk kilang boleh diakses, menangani keganasan dan memastikan trafik di laluan seperti lebuh raya Dhaka-Tangail dan Dhaka-Mymensingh terus bergerak. Jalan-jalan itu membawa orang ramai dan barangan jauh melepasi kawasan kilang tempat pertikaian gaji bermula.

Perkembangan tunjuk perasaan

Gelombang terbaharu tunjuk perasaan bermula pada Sabtu, 31 Oktober, dan merebak ke beberapa pusat pembuatan. Pekerja menuntut gaji lebih tinggi serta penamatan senarai hitam dan pemberhentian kerja. Senarai hitam bermaksud pekerja tertentu disekat daripada mendapat pekerjaan, sekali gus berpotensi menyukarkan mereka mencari kerja di kilang lain.

Perkembangan utama berlaku dalam tempoh beberapa hari:

• 1 November: Kerajaan menubuhkan lembaga gaji ketika tunjuk perasaan menjejaskan pengeluaran di 529 kilang, menurut Persatuan Pengilang dan Pengeksport Pakaian Bangladesh.
• 2 November: Tunjuk perasaan dan sekatan jalan raya merebak ke Gazipur, Savar-Ashulia dan Narayanganj. Polis Perindustrian-1 mengesahkan 264 kilang di Savar dan Ashulia bercuti.
• 3 November: BGB mengumumkan penempatan 12 platun di Gazipur dan Narayanganj, dengan pemantauan dron dan kamera badan secara langsung.
• 4 November: Lembaga gaji mengadakan mesyuarat pertamanya dan mengumumkan gaji yang disemak pada Disember akan dibayar pada Januari. Pertempuran dan penutupan kilang berlaku lagi.
• 5 November: BGB mengumumkan penempatan 33 platun. Keadaan di Gazipur dan Fatullah lebih tenang, manakala kekacauan berterusan di beberapa bahagian Ashulia.

Wakil industri menganggarkan kira-kira 670 kilang terjejas pada 2 November, manakala kiraan BGMEA menyebut 679. Gangguan itu menyusuli kesan terhadap 529 kilang pada hari sebelumnya, menunjukkan betapa pantasnya pertikaian tersebut merebak.

Polis dan pentadbir tempatan turut mengeluarkan angka bagi daerah tertentu dan hari-hari tertentu. Kiraan tempatan itu menggambarkan keadaan penutupan yang berubah-ubah, dengan beberapa kilang dibuka semula manakala kilang lain mengisytiharkan cuti bagi mengelakkan pertempuran lanjut.

Ashulia berdepan penutupan baharu

Penguasa Polis Perindustrian-1 Mohammad Mominul Islam Bhuiyan berkata 70 daripada 1,863 kilang di Savar dan Ashulia mengisytiharkan cuti pada 5 November akibat ketidakstabilan dan kebimbangan tentang kekacauan lanjut. Ini bersamaan kira-kira 3.8 peratus daripada kilang di kedua-dua kawasan, berbanding 264 penutupan yang disahkan di situ pada 2 November.

Pekerja menyekat jalan Abdullahpur-Baipail di Jamgora kira-kira 8:30 pagi. Usaha polis untuk membuka jalan itu diikuti tindakan mengejar, kerosakan pada sebuah kenderaan polis serta penggunaan gas pemedih mata dan bom bunyi untuk menyuraikan penunjuk perasaan.

Menurut saksi, kira-kira 400 hingga 500 orang memecahkan dua pintu pagar di Fabrica Knit Composite di Doshaid sekitar 9:30 pagi. Kilang itu kemudian mengisytiharkan cuti, diikuti beberapa kilang berhampiran.

Sesetengah pekerja berkata mereka dipukul selepas enggan menyertai tunjuk perasaan di luar tempat kerja. Tekanan sedemikian menambah risiko bagi pekerja yang cuba memutuskan sama ada hendak terus bekerja, menyertai kempen menuntut gaji atau pulang ke rumah.

Leftenan Kolonel Taimur Hasan Khan, komander Batalion Dhaka, 5 BGB, menyifatkan keadaan lebih baik berbanding hari-hari sebelumnya dan berkata trafik bergerak seperti biasa di kawasan yang diliputi kemas kini beliau. Beliau menyebut lima platun di Savar dan Ashulia; kenyataan ibu pejabat BGB selepas itu memperuntukkan 11 platun untuk kawasan tersebut.

Jalan raya di Gazipur dan Fatullah lebih tenang

Gazipur mengalami lima hari berturut-turut tunjuk perasaan, sekatan jalan raya dan pertempuran sebelum keadaan reda pada 5 November. Tiada tunjuk perasaan pekerja dilaporkan di situ menjelang 3 petang, dan trafik bergerak seperti biasa di lebuh raya Dhaka-Tangail dan Dhaka-Mymensingh.

Penguasa Polis Perindustrian Gazipur Mohammad Amzad Hossain berkata polis berusaha memastikan lebuh raya terus dibuka. Beberapa kilang yang sebelum ini mengisytiharkan cuti masih ditutup. Sepuluh platun Ansar turut ditempatkan di Gazipur, enam pada Rabu dan empat lagi pada Khamis, menurut Ketua Pengarah Ansar dan Pasukan Pertahanan Kampung, Mejar Jeneral Abdul Motaleb Sajjad Mahmud.

Jalan utama di Fatullah juga bebas daripada tunjuk perasaan dan sekatan oleh pekerja pada pagi Khamis selepas tiga hari kekacauan. Polis, BGB dan polis perindustrian kekal di lokasi penting, manakala kenderaan berperisai dan meriam air meronda jalan utama.

Tunjuk perasaan di Fatullah bermula dalam kalangan pekerja Metro Knitting, Palmal Garments dan Abir Fashion di kawasan Kutubail-Katherpool sebelum berpindah ke Shibu Market di Jalan Perhubungan Dhaka-Narayanganj.

Sekatan berulang kali mengganggu perjalanan penumpang harian, pelajar, pesakit dan penumpang yang menempuh perjalanan jauh. Sesetengah orang terpaksa berjalan jauh apabila pengangkutan awam berhenti beroperasi. Pada awal minggu itu, perbincangan yang melibatkan Ahli Parlimen Narayanganj-2 Nazrul Islam Azad dan pegawai daerah membantu menamatkan sekatan di Shibu Market.

Mengapa pekerja menuntut 30,000 taka

Gaji minimum sektor pakaian kali terakhir disemak pada Disember 2023. Pekerja berkata makanan, sewa, pengangkutan, elektrik dan penjagaan kesihatan kini menggunakan bahagian lebih besar daripada pendapatan mereka. Inflasi tahunan mencecah 8.34 peratus pada September, termasuk 7.22 peratus bagi makanan dan 9.30 peratus bagi perbelanjaan lain.

Inflasi bermaksud harga semakin meningkat. Apabila gaji kekal sama sedangkan harga barangan keperluan naik, pekerja mampu membeli lebih sedikit walaupun angka pada slip gaji tidak berubah.

Laili Begum, 37, operator jahitan di Virtual Bottoms Limited berhampiran Dhaka, memperoleh kira-kira 15,000 taka sebulan, meningkat kepada antara 18,000 hingga 20,000 taka dengan kerja lebih masa. Beliau berkata anak perempuannya yang berusia 15 tahun dan anak lelakinya yang berusia 12 tahun berhenti sekolah kerana beliau tidak lagi mampu membiayai pendidikan mereka.

Begum menceritakan kekurangan makanan yang dihadapi keluarganya:

Kami hampir tidak mampu menyediakan satu hidangan yang sempurna sehari. Pagi ini, kami hanya makan nasi kembang dan campuran Bombay [snek]. Tiada apa-apa untuk makan tengah hari. Kami menahan lapar, berharap dapat menikmati hidangan yang sempurna malam ini. Semalam pun begitu. Beginilah cara kami bertahan sekarang.

Sewa bulanannya ialah 3,500 taka, kira-kira 23 peratus daripada gaji pokoknya. Satu tong gas memasak berharga kira-kira 2,200 taka, iaitu sekitar 15 peratus lagi. Beliau berkata terpaksa membakar kertas terbuang dan bahan lain untuk memasak.

Rasel Khan, pekerja sektor pakaian di Ashulia yang menanggung nafkah isteri, anak, ibu dan adik lelakinya, berkata pendapatan antara 18,000 hingga 20,000 taka termasuk kerja lebih masa tidak mencukupi. Hutangnya terkumpul kira-kira 100,000 taka, bersamaan lima bulan pendapatan pada kadar tertinggi dalam julat itu.

Zahid Hussain, bekas ketua ekonomi di pejabat Bank Dunia di Dhaka, berkata inflasi berterusan telah mengurangkan kuasa beli pekerja bergaji rendah. Dengan lebihan pendapatan yang sedikit atau tiada langsung, keluarga mengurangkan perbelanjaan harian, termasuk makanan dan keperluan lain.

Janji lembaga gaji

Kerajaan menubuhkan lembaga enam anggota pada 1 November untuk menyemak gaji sektor pakaian. Proses itu menghimpunkan wakil pekerja dan majikan untuk merundingkan kadar minimum baharu, bukannya menerima secara automatik tuntutan 30,000 taka.

Hakim Daerah dan Sesi Syed Azad Subhani, yang dikenal pasti sebagai pengerusi lembaga selepas mesyuarat pertamanya pada 4 November, berkata struktur gaji yang disemak akan berkuat kuasa pada Disember. Beliau menjelaskan bila pekerja akan menerima wang itu:

Jadi, pekerja akan menerima kenaikan gaji mereka pada Januari,

Lembaga itu berkata mesyuarat seterusnya akan mempertimbangkan cadangan daripada pekerja, pemilik kilang dan organisasi lain. Tarikh mesyuarat itu belum ditetapkan. Babul Akhter, wakil pekerja, menggesa pekerja kembali ke kilang sementara rundingan berlangsung.

Akhter membuat rayuannya selepas bertemu pemimpin buruh lain pada malam Isnin:

Sila kembali ke kilang anda,

Beliau turut berjanji akan memperjuangkan gaji yang adil dan meminta pembebasan pekerja yang ditahan serta penarikan balik kes terhadap mereka. Pekerja seperti Alia Akter, pekerja kilang pakaian di Ashulia, berkata mereka mahukan angka kenaikan yang jelas, selain jadual pembayaran.

Kematian, penahanan dan kos gangguan

Pekerja sektor pakaian Toufiq Hossain, 35, meninggal dunia pada 3 November ketika menerima rawatan di sebuah hospital di Uttara selepas cedera dalam kekacauan itu. Beliau bekerja di Laila Styles Ltd di Gazipur. Menteri Buruh dan Pekerjaan Ariful Haque Choudhury berkata pihak yang bertanggungjawab atas kematiannya akan dibawa ke muka pengadilan.

Jurucakap polis Kamarum Munira berkata 58 pegawai cedera sejak tunjuk perasaan bermula. Pekerja turut menceritakan ramai penunjuk perasaan mengalami kecederaan. Wartawan yang membuat liputan pertempuran di Gazipur dan Savar turut cedera atau diserang.

Polis memfailkan kes terhadap ribuan individu yang tidak dikenal pasti berhubung dakwaan pembakaran, vandalisme dan kesalahan lain. Di Narayanganj, satu kes di bawah Akta Antikeganasan menamakan 21 orang serta antara 1,000 hingga 1,500 individu yang tidak dikenal pasti. Polis Fatullah berkata enam tahanan dibawa ke mahkamah bersama permohonan untuk menahan mereka dalam tahanan polis selama tujuh hari bagi tujuan soal siasat.

Menteri Dalam Negeri Salahuddin Ahmed mendakwa penyokong Liga Awami yang diharamkan mengambil kesempatan daripada kekacauan itu. Polis Metropolitan Dhaka berkata 33 orang yang dikaitkan dengan parti berkenaan ditahan atas dakwaan penglibatan dalam tempoh 24 jam sebelumnya. Bukti yang menyokong dakwaan politik menteri itu secara lebih luas tidak didedahkan kepada umum.

Penasihat maklumat kerajaan Dr Zahed Ur Rahman berkata polis mesti bertindak mengikut undang-undang dan menggunakan kekerasan yang sepadan dengan keadaan. Beliau mengakui beberapa rakaman yang tular di media sosial kelihatan menunjukkan penggunaan kekerasan secara berlebihan. Ahmed berkata pegawai telah diarahkan supaya mengelakkan penggunaan kekerasan melampau.

Pertikaian itu menjejaskan industri yang menggaji kira-kira empat juta orang dan menjana lebih 80 peratus pendapatan eksport Bangladesh. Kos buruh yang rendah dan akses bebas cukai ke pasaran utama Barat membantu Bangladesh menjadi pengeksport pakaian kedua terbesar dunia selepas China.

Sheikh Hossain Muhammad Mustafiz, pegawai BGMEA dan pengarah urusan Cute Dress Industry Ltd, berkata pembeli antarabangsa perlu membayar harga yang menyokong gaji lebih baik. Beliau memberi amaran bahawa kilang berdepan tekanan akibat kos pengeluaran yang meningkat dan persaingan. Bagi pekerja, penutupan kilang juga boleh bermakna kehilangan pendapatan kerja lebih masa, sekali gus menambah tekanan kewangan serta-merta sementara mereka menunggu kenaikan hasil rundingan.

Perkara Utama

• BGB mengumumkan penempatan 33 platun di Gazipur, Savar-Ashulia, Narayanganj dan Mirpur pada 5 November.
• Rakaman dron secara langsung dan kamera yang dipakai anggota dipantau sepanjang masa dari ibu pejabat BGB.
• Pekerja menuntut gaji minimum bulanan sebanyak 30,000 taka, naik 140 peratus daripada 12,500 taka.
• Lembaga gaji berkata gaji Disember yang disemak akan dibayar pada Januari 2027; jumlah kenaikan belum ditetapkan.
• Keadaan di Gazipur dan Fatullah lebih tenang pada 5 November, manakala 70 kilang di Savar dan Ashulia mengisytiharkan cuti.
• Kematian seorang pekerja, kecederaan, penahanan dan kehilangan pendapatan menambahkan desakan supaya rundingan gaji dan keadaan kerja dipercepat.