Indonesia Catat 401,586 Kes Jangkitan Pernafasan ketika Jerebu Kebakaran Membebankan Perkhidmatan Kesihatan

Kanak-kanak merangkumi hampir 180,000 kes

Kementerian Kesihatan Indonesia merekodkan 401,586 kes jangkitan pernafasan akut di tujuh wilayah dan 63 daerah serta bandar yang terjejas akibat kebakaran hutan dan tanah, dengan kanak-kanak berusia sembilan tahun ke bawah merangkumi hampir 45% daripada jumlah keseluruhan. Jumlah terkumpul itu mencapai angka tersebut pada pukul 4 petang Waktu Indonesia Barat, 2 November 2026, selepas 3,906 kes lagi direkodkan pada hari itu.

Jurucakap kementerian, Widyawati, membentangkan angka itu pada 4 November di Badan Nasional Penanggulangan Bencana, yang dikenali sebagai BNPB, di Jakarta Timur. Kecemasan kesihatan itu meliputi sebahagian kawasan di Sumatera dan Kalimantan, tempat kebakaran berpanjangan mendedahkan masyarakat kepada asap, di samping meningkatkan beban berterusan terhadap klinik, hospital dan bekalan kecemasan.

Pemantauan udara menunjukkan keadaan berbahaya di Kotawaringin Timur dan Palangka Raya pada 3 November. Kes jangkitan pernafasan meningkat di Kalimantan Timur, yang disebut Widyawati sebagai punca kebimbangan khusus, meskipun beberapa wilayah lain mencatatkan trend penurunan kes.

Kerajaan telah mengagihkan kira-kira 3.8 juta pelitup muka dan menyediakan peralatan oksigen, petugas perubatan serta hospital rujukan. Seorang ahli parlimen kemudian menggesa agar lebih banyak perkhidmatan perubatan bergerak dan bilik perlindungan daripada asap disediakan di kampung, sekali gus menarik perhatian kepada penduduk yang tinggal jauh dari tempat rawatan atau tidak dapat mengelak daripada bekerja di luar.

Bagaimana kecemasan kesihatan meningkat

Jumlah terdahulu kementerian ialah kira-kira 175,000 kes jangkitan pernafasan antara 18 Ogos hingga 21 September, meliputi enam wilayah dan 63 daerah yang terjejas. Jurucakap kementerian, Berton Panjaitan, berkata angka itu merangkumi 40,363 kes dalam kalangan kanak-kanak bawah lima tahun.

Menjelang 2 November, jumlah terkumpul meningkat kira-kira 226,586 kes, atau sekitar 129%, berbanding jumlah pada September. Kawasan pemantauan juga berkembang daripada enam kepada tujuh wilayah. Perubahan liputan ini penting ketika membandingkan jumlah tersebut: angka terkini merangkumi kawasan wilayah yang lebih luas serta tambahan minggu bagi kes penyakit yang direkodkan.

Tarikh utama menunjukkan perkembangan usaha memadam kebakaran, pemantauan kesihatan dan tuntutan untuk perlindungan lanjut:

• Sejak Jun 2026: Cuaca kering memburukkan kebakaran di seluruh Sumatera dan Kalimantan.
• 18 Ogos hingga 21 September: Kementerian merekodkan kira-kira 175,000 kes jangkitan pernafasan di enam wilayah.
• 2 November, pukul 4 petang: Jumlah terkumpul mencecah 401,586 kes di tujuh wilayah.
• 3 November, pukul 9 pagi: Pemantauan udara mengklasifikasikan dua daerah atau bandar sebagai berbahaya dan 15 lagi sebagai tidak sihat.
• 4 November: Widyawati mengumumkan angka kesihatan terkini dan langkah tindak balas.
• 5 November: Ahli parlimen Asep Romy Romaya menggesa pengukuhan perkhidmatan perubatan dan perlindungan daripada asap.

Siapa paling terjejas?

Kanak-kanak berusia sifar hingga lima tahun merangkumi 91,913 kes, manakala mereka yang berusia enam hingga sembilan tahun merangkumi 87,704 kes lagi. Kedua-dua kumpulan itu berjumlah 179,617 kes, atau kira-kira 44.7% daripada jumlah terkumpul kementerian.

Individu berusia lebih 60 tahun merangkumi 56,092 kes. Jika kumpulan itu ditambah kepada kanak-kanak berusia sembilan tahun ke bawah, jumlahnya ialah 235,709 kes, kira-kira 58.7% daripada semua jangkitan yang direkodkan. Angka itu menunjukkan sebab pegawai kesihatan memberikan perhatian khusus kepada kanak-kanak kecil dan penduduk berusia lanjut.

Kementerian turut mengenal pasti 590 wanita hamil, 1,530 penghidap asma dan 8,086 pekerja luar untuk pemantauan khas. Kategori ini merujuk kepada golongan yang pendedahan atau keadaan kesihatannya memerlukan perhatian lebih rapi. Angka asma yang bercanggah, iaitu 3,530, turut diterbitkan, tanpa penjelasan kementerian yang menyelesaikan perbezaan itu.

Pekerja luar menghadapi kesukaran praktikal: mengelakkan asap mungkin bermakna meninggalkan tempat mereka mencari rezeki. Penghidap asma mempunyai saluran pernafasan yang boleh mengalami keradangan dan penyempitan, menjadikan udara tercemar satu lagi kebimbangan. Wanita hamil, kanak-kanak kecil dan penduduk berusia lanjut juga menjadi tumpuan utama usaha perlindungan kementerian.

Jumlah pada September terdahulu menggunakan kategori bawah lima tahun, manakala angka November menyatakan usia sifar hingga lima tahun. Oleh itu, perbandingan paling jelas ialah beban besar yang ditanggung kanak-kanak kecil dalam kedua-dua tempoh, bukannya kadar pertumbuhan tepat bagi dua kumpulan umur tersebut.

Udara berbahaya di dua kawasan Kalimantan Tengah

Daerah Kotawaringin Timur mencatatkan nilai indeks PM2.5 sebanyak 580, manakala Palangka Raya mencatatkan 348, menurut Indeks Standard Pencemaran Udara Indonesia, atau ISPU, pada pukul 9 pagi, 3 November. Kedua-dua kawasan diklasifikasikan sebagai berbahaya. Sebanyak 15 daerah dan bandar lain mempunyai udara tidak sihat.

PM2.5 merujuk kepada zarah halus di udara yang berukuran 2.5 mikrometer atau kurang. Saiznya yang kecil membolehkannya menembusi jauh ke dalam paru-paru. Angka yang diumumkan melalui ISPU ialah bacaan indeks yang menterjemahkan ukuran pencemaran kepada kategori bagi menggambarkan tahap risiko kesihatan.

Daerah Kutai Barat di Kalimantan Timur mencatatkan bacaan indeks PM2.5 tidak sihat sebanyak 164 pada pagi 2 November. Bacaan setempat itu memberikan ukuran pencemaran yang jelas di wilayah yang pegawainya amat bimbang tentang peningkatan penyakit pernafasan.

Bacaan tersebut menggambarkan keadaan di lokasi dan waktu tertentu. Bagi penduduk yang membuat keputusan sama ada mereka boleh berada di luar dengan selamat, kategori udara setempat kekal relevan walaupun wilayah yang lebih luas mula mencatatkan lebih sedikit jangkitan.

Kenapa trend wilayah perlu diberi perhatian setempat

Kalimantan Tengah, Sumatera Selatan dan Riau mencatatkan trend penurunan jangkitan pernafasan, menurut taklimat Widyawati pada 4 November. Kalimantan Timur dan Kalimantan Barat pula dilaporkan mencatatkan peningkatan. Terdapat keterangan bercanggah tentang taklimat itu yang meletakkan Kalimantan Barat dalam kalangan wilayah dengan kes menurun; Kalimantan Timur secara konsisten dikenal pasti sebagai wilayah yang keadaannya semakin buruk.

Widyawati menggesa pemantauan lebih rapi dan kesiapsiagaan di kemudahan kesihatan di Kalimantan Timur. Kalimantan Tengah pula menunjukkan bagaimana penunjuk kesihatan yang berbeza boleh berubah mengikut tempoh berbeza: trend jangkitan yang dilaporkan di wilayah itu menurun, sedangkan Kotawaringin Timur dan Palangka Raya masih mengalami udara berbahaya.

Angka harian setempat turut diberikan bagi beberapa kawasan. Riau pernah mencatatkan kemuncak kira-kira 23 kes sehari, Kalimantan Barat enam kes sehari dan kemudahan kesihatan di Kalimantan Selatan antara sifar hingga empat kes sehari. Skop pelaporan di sebalik angka kecil setempat itu tidak dinyatakan bersama tambahan 3,906 kes di seluruh negara.

Banjarbaru di Kalimantan Selatan, Pekanbaru di Riau dan Pontianak di Kalimantan Barat dikenal pasti sebagai kawasan berpenduduk ramai dalam usaha pemantauan. Penduduk bandar yang ramai dan trend yang semakin buruk di lokasi lain menimbulkan keperluan perkhidmatan yang berbeza, sekali gus memerlukan bekalan dan petugas disalurkan mengikut keadaan setempat.

Akses oksigen dan rawatan perubatan

Riau telah menubuhkan 10 pusat oksigen untuk membantu pesakit yang mengalami masalah pernafasan. Widyawati berkata kebimbangan kementerian bukan sekadar tentang jumlah pusat, tetapi juga sama ada mereka yang memerlukan rawatan benar-benar dapat mengaksesnya.

Widyawati, yang berucap sebagai jurucakap Kementerian Kesihatan, menyifatkan akses sebagai aspek utama tindak balas:

"Kebimbangan kami bukan sekadar ketersediaan pusat oksigen, tetapi juga memastikan mereka yang memerlukan sokongan oksigen, khususnya mereka yang mengalami masalah pernafasan, dapat mengaksesnya dengan mudah," katanya.

Jangkitan pernafasan akut, yang sering disingkatkan sebagai ARI dalam bahasa Inggeris dan ISPA dalam bahasa Indonesia, ialah istilah umum bagi jangkitan yang menjejaskan saluran pernafasan. Asap boleh merengsakan saluran tersebut dan memburukkan masalah pernafasan sedia ada. Pneumonia ialah jangkitan yang menjejaskan paru-paru dan mungkin memerlukan rawatan perubatan lebih intensif.

Widyawati memberi amaran bahawa penurunan jumlah kes di sesetengah tempat tidak seharusnya mengurangkan perhatian terhadap penyakit serius. Beliau secara khusus menyebut kanak-kanak bawah lima tahun, warga emas dan pesakit dengan masalah kesihatan lain sebagai golongan yang memerlukan penjagaan:

"Kita tidak boleh leka. Pneumonia ialah isu kesihatan serius yang memerlukan perhatian perubatan, khususnya bagi golongan rentan seperti kanak-kanak bawah lima tahun, warga emas dan individu dengan komorbiditi," katanya.

Jutaan pelitup muka dan rangkaian penjagaan yang lebih luas

Kementerian telah mengagihkan kira-kira 3.8 juta pelitup muka ke Kalimantan Selatan, Kalimantan Tengah, Kalimantan Barat, Kalimantan Timur, Jambi, Riau dan Sumatera Selatan. Tujuh wilayah itu menjadi tumpuan geografi tindak balas kesihatan terkini.

Bantuan lain termasuk 280 penumpu oksigen, 939 silinder oksigen dan 41,000 pasang sarung tangan perubatan. Penumpu oksigen menyedut udara sekeliling dan membekalkan oksigen pada kepekatan lebih tinggi, manakala silinder menyimpan bekalan oksigen. Kedua-duanya boleh menyokong rawatan apabila pesakit memerlukan oksigen tambahan.

Kementerian turut menghantar peralatan perlindungan, penulen udara, ubat-ubatan, vitamin, makanan tambahan dan bekalan perubatan lain. Widyawati berkata bantuan diperuntukkan mengikut keperluan setiap kemudahan kesihatan, dengan perhatian diberikan kepada tempat yang menghadapi risiko dan keperluan rawatan lebih tinggi.

Rangkaian penjagaan yang disediakan merangkumi 1,691 pos pusat kesihatan masyarakat, 360 hospital rujukan, 87 makmal kesihatan awam dan perkhidmatan Pusat Keselamatan Awam 119. Doktor, jururawat, bidan, ahli farmasi, petugas pemakanan dan pemandu ambulans telah digerakkan untuk menyokong tindak balas itu.

Bagi penduduk, manfaat praktikal rangkaian itu bergantung pada perjalanan dari hubungan pertama hingga rawatan: mencari perkhidmatan berdekatan, menjalani penilaian dan pergi ke hospital apabila perlu. Angka tersebut menggambarkan tindak balas yang besar, manakala gesaan untuk menyediakan rawatan bergerak memberi tumpuan kepada masyarakat yang sukar mengakses kemudahan berkenaan.

Gesaan untuk tempat perlindungan dan perkhidmatan bergerak di kampung

Asep Romy Romaya, anggota Suruhanjaya IX Dewan Perwakilan Rakyat Indonesia daripada Parti Kebangkitan Bangsa, menggesa kementerian pada 5 November supaya memperkukuh perkhidmatan untuk masyarakat yang terjejas akibat jerebu. Permintaannya merangkumi ubat-ubatan, topeng pernafasan, silinder oksigen dan petugas perubatan yang mencukupi di pusat kesihatan masyarakat serta hospital.

Asep menggesa agar pos kesihatan dan perkhidmatan perubatan bergerak mengutamakan kawasan terpencil, khususnya tempat kes pernafasan masih meningkat. Membawa pasukan perubatan lebih dekat kepada penduduk akan merapatkan jarak antara masyarakat terjejas dengan kemudahan kesihatan sedia ada.

Beliau turut meminta agar topeng pernafasan percuma diagihkan secara sama rata kepada pekerja luar dan penduduk berhampiran. Topeng pernafasan direka untuk menapis zarah halus di udara. Permintaannya tertumpu pada jenis perlindungan itu, manakala pengumuman kementerian menyebut pengagihan 3.8 juta pelitup muka tanpa menyatakan jenisnya.

Pihak berkuasa kampung dan kejiranan harus menyediakan bilik berhawa dingin dengan penulen udara untuk penduduk rentan, kata Asep. Bilik sedemikian dapat menyediakan tempat berlindung bagi penghidap asma dan warga emas apabila asap semakin tebal. Cadangan beliau merupakan permintaan untuk tindakan lanjut; tiada tarikh akhir pelaksanaan diumumkan.

Usaha memadam kebakaran diteruskan bersama perlindungan kesihatan

Indonesia mengerahkan 64 pesawat dan 54,394 anggota untuk memadam kebakaran sejak Ogos, menurut angka kerajaan yang diumumkan pada fasa awal kecemasan itu. Keadaan kering sejak Jun telah membantu kebakaran merebak di Sumatera dan Kalimantan, manakala asap turut menjejaskan Malaysia dan Singapura.

Jepun menyokong operasi di Kalimantan dengan tiga helikopter CH-47 Chinook dan kira-kira 180 anggota tentera, termasuk kru udara dan petugas sokongan. Helikopter itu digunakan untuk pengeboman air, iaitu membawa dan melepaskan air ke kawasan kebakaran.

Kapal Pasukan Pertahanan Maritim Jepun JS Kunisaki mengangkut peralatan dan anggota Jepun. Pergerakannya di perairan berhampiran Ketapang membolehkan operasi memadam kebakaran dijalankan dari dua lokasi, menurut Kementerian Pertahanan Jepun.

Tindak balas kesihatan mempunyai tugas segera yang berbeza daripada memadam kebakaran: mengurangkan pendedahan dan merawat mereka yang sudah jatuh sakit. Widyawati turut memberi amaran bahawa asap dan habuk boleh merengsakan mata. Beliau menasihatkan penduduk supaya mengelakkan pendedahan dan tidak menggosok mata apabila berasa pedih atau gatal.

Gambaran keseluruhannya ialah kecemasan dengan kemajuan setempat yang tidak sekata. Sesetengah wilayah mencatatkan lebih sedikit jangkitan, tetapi pencemaran berbahaya di Kalimantan Tengah, peningkatan penyakit di Kalimantan Timur dan jumlah besar kanak-kanak yang terjejas menjadikan akses perubatan serta perlindungan daripada asap sebagai tumpuan utama tindak balas.

Perkara Utama

• Kementerian Kesihatan merekodkan 401,586 kes jangkitan pernafasan di tujuh wilayah dan 63 daerah serta bandar menjelang 2 November 2026.
• Kanak-kanak berusia sembilan tahun ke bawah merangkumi 179,617 kes, kira-kira 44.7% daripada jumlah keseluruhan.
• Kotawaringin Timur dan Palangka Raya mencatatkan bacaan udara berbahaya pada 3 November; 15 daerah dan bandar lain mempunyai udara tidak sihat.
• Trend peningkatan kes di Kalimantan Timur mendorong gesaan untuk pemantauan lebih rapi dan kesiapsiagaan lebih mantap di kemudahan kesihatan.
• Kementerian mengagihkan kira-kira 3.8 juta pelitup muka dan menyediakan peralatan oksigen, pasukan perubatan serta rangkaian kemudahan kesihatan.
• Permintaan lanjut termasuk rawatan bergerak untuk masyarakat terpencil, topeng pernafasan percuma dan bilik perlindungan daripada asap di kampung.