Jepun Pertimbang Pengecualian Darurat Senjata Nuklear Sambil Mengekalkan Tiga Prinsip Bukan Nuklear

Pengecualian darurat memasuki perdebatan keselamatan Jepun

Kerajaan Jepun sedang mempertimbangkan untuk memasukkan pengecualian darurat kepada Tiga Prinsip Bukan Nuklear negara itu ke dalam Strategi Keselamatan Negara, yang membolehkan senjata nuklear dibawa masuk ke negara itu ketika krisis, sementara prinsip-prinsip tersebut dikekalkan tanpa perubahan. Cadangan itu muncul pada 5 November 2026, ketika pentadbiran Perdana Menteri Sanae Takaichi bersiap sedia menyemak tiga dokumen keselamatan utama menjelang akhir tahun ini.

Cadangan utama akan berasaskan pendirian yang dinyatakan di parlimen pada Mac 2010 oleh Katsuya Okada, yang ketika itu menteri luar: kerajaan boleh membenarkan kapal Amerika Syarikat yang membawa senjata nuklear singgah sementara jika keselamatan Jepun tidak dapat dilindungi dengan cara lain. Kerajaan yang membuat keputusan itu perlu menjelaskannya kepada orang ramai.

Tiga prinsip Jepun berikrar untuk tidak memiliki senjata nuklear, tidak menghasilkannya dan tidak membenarkan senjata itu dibawa masuk. Cadangan itu tertumpu pada ikrar ketiga. Jepun akan terus menolak pembangunan atau pemilikan arsenal nuklearnya sendiri, sambil secara jelas mengekalkan pilihan darurat bagi senjata milik sekutu.

Keputusan segera berkaitan dengan kata-kata dalam Strategi Keselamatan Negara, satu daripada tiga dokumen yang sedang disemak bersama Strategi Pertahanan Negara dan Program Pembinaan Pertahanan. Tiada rumusan akhir, takrif darurat atau prosedur kelulusan diumumkan. Tarikh akhir yang ditetapkan bagi semakan itu ialah hujung 2026.

Bagi pelabuhan dan komuniti Jepun yang menempatkan pasukan Amerika, persoalan praktikalnya ialah sama ada kapal yang membawa senjata nuklear boleh dibenarkan masuk ketika krisis. Bagi kerajaan, cabaran politiknya ialah menjelaskan bagaimana kebenaran sedemikian dapat dilaksanakan seiring dengan komitmen negara yang berkait rapat dengan Hiroshima dan Nagasaki.

Apa yang dibenarkan oleh pendirian 2010

Kenyataan Okada menjadi asas kepada pengecualian yang dicadangkan. Ketika berucap di Jawatankuasa Hal Ehwal Luar Dewan Perwakilan pada Mac 2010, beliau menghuraikan keputusan luar biasa oleh kerajaan yang berdepan keperluan keselamatan segera.

Okada, yang ketika itu merupakan menteri luar, berkata:

Saya tidak fikir kita patut terlalu banyak membincangkan perkara yang bersifat hipotetikal, tetapi jika berlaku darurat yang menyebabkan keselamatan Jepun tidak dapat dijamin tanpa membenarkan kapal nuklear singgah sementara, kerajaan yang memerintah ketika itu perlu mempertaruhkan kelangsungan hidupnya sendiri untuk membuat keputusan tersebut dan menjelaskannya kepada orang ramai.

Kerajaan-kerajaan seterusnya mengekalkan pendirian itu, termasuk pentadbiran Takaichi. Memasukkannya ke dalam Strategi Keselamatan Negara akan memberikan penjelasan parlimen sedia ada tempat yang lebih jelas dalam dasar keselamatan utama Jepun.

Analisis Mac 2026 oleh Carnegie Endowment for International Peace, yang ditulis oleh Shizuka Kuramitsu, menyenaraikan pengekalan prinsip-prinsip itu sambil menjelaskan pengecualian darurat Okada sebagai satu daripada beberapa pendekatan yang mungkin. Pilihan lain termasuk menggugurkan larangan membawa masuk senjata nuklear, mengubah tafsirannya atau mengekalkannya dengan ketat dan menolak transit senjata nuklear.

Cadangan yang sedang dipertimbangkan kini mengambil pendekatan mengekalkan prinsip-prinsip itu sambil menyatakan pengecualian. Skop praktikalnya bergantung pada syarat yang dikenakan terhadap pengecualian itu, termasuk pihak yang menentukan bahawa Jepun tidak dapat dipertahankan dengan cara lain.

Bagaimana perdebatan ini sampai ke tahap sekarang

Keraguan Takaichi terhadap prinsip ketiga bermula sebelum beliau menjadi perdana menteri. Dalam sebuah buku yang diterbitkan pada 2024, beliau menceritakan bantahannya sebagai menteri Kabinet pada 2022 terhadap rumusan strategi keselamatan yang mengesahkan prinsip-prinsip itu akan kekal tanpa perubahan. Beliau berhujah bahawa larangan membawa masuk senjata nuklear tidak realistik jika Jepun mengharapkan perlindungan nuklear Amerika yang boleh dipercayai.

Sejak itu, perdebatan beralih melalui perbincangan parti, pertukaran pandangan di parlimen dan persediaan bagi semakan keselamatan:

• November 2025: Takaichi menyifatkan prinsip-prinsip itu sebagai garis panduan dasar, sambil enggan memuktamadkan rumusannya dalam dokumen semakan. Perbincangan dalaman Parti Liberal Demokratik tentang kajian semula prinsip itu dilaporkan pada 14 November.
• April 2026: Japan Institute for National Fundamentals mengeluarkan saranan yang menggesa perbincangan mengenai pencegahan nuklear yang lebih kukuh tanpa menganggap isu tertentu sebagai pantang larang.
• 24 Jun 2026: Parti Inovasi Jepun mengemukakan saranan kepada Takaichi agar larangan membawa masuk senjata nuklear dipertimbangkan secara realistik.
• Oktober 2026: Takaichi memberitahu jawatankuasa belanjawan parlimen bahawa rumusan prinsip, pencegahan lanjutan Amerika dan kenyataan Okada wajar dipertimbangkan.
• 5 November 2026: Pertimbangan kerajaan terhadap pengecualian darurat yang jelas diketahui umum.

Menteri Pertahanan Shinjiro Koizumi turut menyatakan pada November bahawa beliau mahu semakan itu menghasilkan dokumen sebaik mungkin pada masa tersebut. Rangkaian peristiwa ini menunjukkan perbincangan beralih daripada persoalan sama ada prinsip-prinsip itu perlu dikaji semula kepada cara peruntukan darurat boleh dirumuskan.

Dorongan politik di sebalik cadangan itu

Saranan Parti Inovasi Jepun pada Jun menggesa agar ikrar untuk tidak memiliki dan tidak menghasilkan senjata nuklear dikekalkan, sambil meminta supaya ikrar untuk tidak membenarkan senjata itu dibawa masuk dipertimbangkan secara realistik. Menurut seorang tokoh parti yang mengetahui proses tersebut, pejabat perdana menteri meminta parti itu mengambil pendirian yang lebih tegas.

Pemimpin parti bertemu secara tertutup pada awal Jun berhampiran Diet untuk memuktamadkan saranan mereka. Antara yang hadir ialah ketua bersama Fumitake Fujita, ketua dasar Alex Saito, pengerusi panel kajian keselamatan Seiji Maehara dan setiausaha agungnya, Keishi Abe.

Dua bekas pegawai kanan pertahanan turut hadir: Kazuhisa Shimada, bekas timbalan menteri pentadbiran pertahanan, dan Kiyofumi Iwata, bekas ketua staf Pasukan Bela Diri Darat. Shimada pernah berkhidmat kira-kira enam setengah tahun sebagai pembantu bekas perdana menteri Shinzo Abe sebelum menjadi timbalan menteri pertahanan selama dua tahun.

Iwata, yang berkhidmat kira-kira tiga tahun sebagai ketua Pasukan Bela Diri Darat, ialah naib presiden Japan Institute for National Fundamentals. Penglibatan beliau menghubungkan perbincangan parti itu dengan seruan institut berkenaan pada April untuk perdebatan pencegahan nuklear yang lebih luas.

Parti pemerintah, Parti Liberal Demokratik, turut mempunyai pandangan yang berbeza. Bekas perdana menteri Fumio Kishida menyokong pengekalan prinsip-prinsip itu, manakala bekas menteri pertahanan Gen Nakatani secara terbuka menyokong kajian semula. Mengekalkan prinsip-prinsip itu sambil memperincikan pengecualian boleh memberi kerajaan pendirian di tengah-tengah tuntutan yang berbeza tersebut.

Mengapa perlindungan nuklear Amerika menjadi perkara utama

Jepun bergantung pada pencegahan lanjutan Amerika, yang sering disebut payung nuklear. Secara ringkasnya, Amerika Syarikat berjanji akan menggunakan kekuatan ketenteraannya, termasuk keupayaan nuklear, untuk membantu melindungi sekutu. Matlamatnya ialah meyakinkan bakal penyerang bahawa serangan terhadap Jepun akan membawa kos yang tidak boleh diterima.

Perkembangan pesat pasukan nuklear China, pembangunan senjata nuklear dan peluru berpandu Korea Utara, serta kerjasama ketenteraan Rusia dengan kedua-dua negara itu menjadi latar keselamatan bagi perdebatan ini. Pegawai Jepun yang mahu komitmen Amerika lebih kukuh juga perlu menentukan akses yang boleh diberikan kepada pasukan Amerika ketika krisis.

Jennifer Lind dan Daryl G. Press berhujah bahawa payung nuklear Amerika menghadapi tekanan yang semakin meningkat apabila pihak lawan memperoleh cara yang lebih meyakinkan untuk menyerang Amerika Syarikat sendiri. Persoalan mereka ialah sama ada Washington sanggup menerima risiko serangan balas nuklear terhadap bandar-bandar Amerika demi mempertahankan sekutu.

Hujah Takaichi tertumpu pada peranan Jepun dalam hubungan itu: jika Tokyo mahukan perlindungan nuklear Amerika, sekatan terhadap pergerakan pasukan nuklear Amerika boleh menjadi isu praktikal. Sebaliknya, penyokong pengekalan prinsip ketiga lebih mengutamakan usaha memastikan senjata nuklear tidak memasuki wilayah dan perairan Jepun.

Peluru berpandu baharu Amerika mewujudkan tarikh akhir selepas 2026

Tentera Laut Amerika Syarikat sedang membangunkan Peluru Berpandu Jelajah Lancaran Laut berkeupayaan nuklear, dikenali sebagai SLCM-N, untuk kapal selam serang kelas Virginia. Penempatannya dijangka bermula pada awal 2030-an, dengan analisis Carnegie menyatakan sekitar 2034 sebagai masa yang dirancang.

Peluru berpandu jelajah terbang ke arah sasarannya menggunakan kuasa sendiri. Sistem yang dicadangkan itu akan membawa kepala peledak nuklear di dalam kapal selam serang, sekali gus memberikan pasukan Amerika satu lagi cara untuk menempatkan senjata nuklear di laut. Ketibaannya akan menjadikan persoalan akses pelabuhan Jepun lebih mendesak.

Washington secara tradisinya tidak mengesahkan atau menafikan sama ada kapal atau pesawat tertentu membawa senjata nuklear. Oleh itu, Jepun perlu menyediakan aturan rundingan dan kebenaran yang mengambil kira amalan Amerika itu. Analisis Carnegie turut menyatakan bahawa imejan satelit dan maklumat yang boleh diakses orang ramai menjadikan pergantungan pada kerahsiaan semakin sukar.

Perancis menawarkan contoh berkaitan. Kapal pengangkut pesawat Charles de Gaulle melawat Indonesia, Filipina dan Singapura semasa penempatannya di Indo-Pasifik pada 2024–2025, tetapi tidak pernah singgah di pelabuhan Jepun. Pesawat Rafale M miliknya boleh membawa peluru berpandu nuklear ASMP-A Perancis, sementara Perancis tidak mendedahkan secara terbuka kehadiran senjata nuklear di atas platform strategiknya.

Kontr Laksamana Guillaume Pinget, yang ketika itu mengetuai Komando Pasifik Perancis, berkata Perancis menghormati undang-undang dan peraturan Jepun. Ketika ditanya tentang kemungkinan lawatan Charles de Gaulle, beliau berkata:

Jika Jepun menjemput Perancis datang, kita akan lihat.

Dasar yang berakar pada Okinawa dan pengeboman atom

Bekas perdana menteri Eisaku Sato mengumumkan Tiga Prinsip Bukan Nuklear pada 1967, semasa rundingan mengenai pemulangan Okinawa di bawah kedaulatan Jepun. Pangkalan dan pelabuhan Amerika di sana pernah menempatkan senjata nuklear ketika pulau-pulau itu berada di bawah pentadbiran Amerika Syarikat.

Okinawa dikembalikan kepada Jepun pada 1972 tanpa penempatan berterusan senjata nuklear Amerika. Analisis Carnegie menghuraikan persefahaman rahsia pada 1969 antara Sato dengan Presiden Richard Nixon yang membuka ruang untuk senjata nuklear dibawa masuk semula dalam keadaan yang amat genting. Analisis itu turut memperincikan aturan rahsia terdahulu mengenai transit nuklear di bawah pakatan Amerika.

Diet menerima pakai prinsip-prinsip itu melalui satu resolusi pada 1971. Walaupun ia tidak digubal sebagai undang-undang, resolusi parlimen kemudian mengukuhkan kedudukannya sebagai dasar negara yang telah lama ditetapkan. Resolusi jawatankuasa Dewan Perwakilan pada 27 April 1976 menggesa agar prinsip-prinsip itu dilaksanakan dengan setia dalam semua keadaan.

Hiroshima dan Nagasaki kekal penting dalam jangkaan orang ramai. Pada upacara memperingati Nagasaki pada 9 Ogos 2026, Datuk Bandar Shiro Suzuki menggesa kerajaan mengekalkan prinsip-prinsip itu dan memberi amaran agar tidak bergantung pada pencegahan nuklear. Penerima Hadiah Keamanan Nobel Nihon Hidankyo, sebuah organisasi yang mewakili mangsa terselamat bom atom, turut menentang pembukaan semula prinsip-prinsip tersebut.

Bagi mangsa yang terselamat dan penyokong mereka, komitmen itu menghubungkan dasar semasa dengan pengalaman serangan atom pada Ogos 1945. Bagi pegawai yang membahaskan pengecualian, sejarah itu menjadikan penjelasan kepada orang ramai perkara utama dalam sebarang keputusan.

Pendapat awam dan reaksi serantau

Tinjauan pendapat yang dipetik Carnegie menunjukkan sokongan ketara untuk mengekalkan prinsip-prinsip itu, di samping terdapat kelompok besar yang bersedia mempertimbangkannya semula. Tinjauan Asahi pada Ogos 2025 mendapati 69% menyokong pengekalan prinsip-prinsip itu, manakala tinjauan Universiti Tokyo pada September menunjukkan sokongan sekitar 60%.

Tinjauan Nikkei pada Disember 2025 mendapati 46% menyokong pengekalan prinsip-prinsip itu dan 39% menyokong kajian semula, dengan jurang tujuh mata peratusan. Tinjauan tersebut menggunakan soalan yang berbeza dan dijalankan pada masa berlainan, maka setiap satunya memberikan gambaran pendapat pada satu-satu masa, bukannya ukuran berterusan yang tunggal.

China sudah mengecam peningkatan pertahanan pentadbiran Takaichi sebagai "militarisme baharu", dan pengecualian nuklear yang jelas boleh mencetuskan tentangan lebih kuat. Beijing dan Seoul sebelum ini menyuarakan kebimbangan apabila pemimpin Jepun membangkitkan kemungkinan mengkaji semula prinsip-prinsip itu.

Jepun juga berdepan kos diplomatik dalam usaha pelucutan senjata nuklearnya. Analisis Carnegie menyatakan bahawa kajian semula larangan membawa masuk senjata nuklear boleh menyebabkan negara lain mempersoalkan peranan Tokyo sebagai penghubung antara negara yang memiliki senjata nuklear dengan negara yang mahu menghapuskannya.

Tugas kerajaan sebelum penghujung 2026 adalah jelas: memuktamadkan rumusan strategik dan menjelaskan keadaan yang membolehkan pengecualian darurat berkuat kuasa. Sebarang keputusan akhirnya untuk membenarkan senjata nuklear masuk akan meletakkan tanggungjawab pada kerajaan yang berdepan krisis itu, seperti yang dituntut oleh kenyataan Okada pada 2010.

Perkara Utama

• Jepun sedang mempertimbangkan pengecualian darurat yang jelas kepada larangan membawa masuk senjata nuklear, sambil mengekalkan Tiga Prinsip Bukan Nuklear.
• Cadangan itu berasaskan kenyataan Katsuya Okada pada 2010 yang membenarkan kapal nuklear singgah sementara jika keselamatan Jepun tidak dapat dijamin dengan cara lain.
• Strategi Keselamatan Negara dan dua dokumen pertahanan berkaitan dijadualkan untuk disemak menjelang penghujung 2026.
• Rancangan Amerika untuk peluru berpandu jelajah nuklear di atas kapal selam kelas Virginia, yang dijangka sekitar 2034, menambah tekanan untuk menjelaskan peraturan akses pelabuhan dan transit.
• Organisasi mangsa terselamat menentang kajian semula prinsip-prinsip itu, sementara tinjauan pendapat menunjukkan sokongan ketara untuk mengekalkannya serta sokongan terhadap kajian semula.
• Rumusan akhir, syarat darurat dan prosedur kelulusan belum diumumkan.