Dua Gigi Fosil Dedahkan Tikus Gergasi Seberat 30kg yang Hidup di Krabi 35 Juta Tahun Lalu

Haiwan gergasi dikenal pasti daripada dua batang gigi

Gigi geraham bawah sepanjang kira-kira 1.1 sentimeter dan gigi kacip bawah yang ditemui di bekas lombong arang batu di selatan Thailand telah membawa penyelidik mengenal pasti genus dan spesies baharu rodensia gergasi. Dinamakan Yakamys sirindhornae, haiwan itu hidup kira-kira 33 juta hingga 35 juta tahun lalu dan dianggarkan mempunyai berat sekitar 30 kilogram.

Gigi itu ditemui pada 2004 di lombong arang batu Bang Mak di wilayah Krabi oleh ahli geologi Phannipha Sae Tian. Kedua-duanya berasal daripada lapisan tanah liat di antara lapisan utama arang batu. Lokasi dan ciri-cirinya mendorong penyelidik mencadangkan bahawa kedua-dua gigi itu milik haiwan yang sama.

Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar Thailand menyifatkan spesies itu sebagai rodensia terbesar yang diketahui dari zaman Paleogen. Penyelidik berkata penemuan itu menunjukkan bahawa saiz badan gergasi dalam kalangan rodensia muncul kira-kira 15 juta hingga 20 juta tahun lebih awal daripada yang difahami sebelum ini.

Penemuan itu menambah kepada himpunan mamalia purba dari Lembangan Krabi, termasuk primat awal dan beberapa kumpulan haiwan berkuku. Ia juga menunjukkan mengapa fosil yang dikumpulkan semasa kerja perlombongan boleh terus bernilai dari segi saintifik lama selepas jentera berhenti beroperasi.

Maklumat yang didedahkan oleh gigi

Dr Yaowalak Chaimanee, pakar mamalia fosil di Pusat Kebangsaan Penyelidikan Saintifik Perancis, mengetuai kajian itu. Pasukan tersebut meneliti gigi berkenaan dengan teliti dan membandingkan strukturnya dengan gigi rodensia lain.

Gigi geraham bawah amat berguna. Susunan kuspa, iaitu permukaan timbul yang membantu haiwan memproses makanan, berbeza daripada yang pernah dihuraikan pada haiwan berkaitan. Penyelidik menilai perbezaan itu cukup ketara untuk mengenal pasti genus dan spesies baharu.

Genus ialah kumpulan yang digunakan untuk mengelaskan spesies yang mempunyai pertalian rapat. Pemberian genus baharu kepada haiwan itu bermakna penyelidik menemui ciri tersendiri yang mencukupi untuk meletakkannya dalam kumpulan bernama yang berasingan, berbanding menambah satu lagi spesies kepada genus sedia ada.

Pasukan itu mengelaskan Yakamys sirindhornae dalam Ischyromyidae, sebuah keluarga rodensia purba yang telah pupus. Walaupun haiwan itu turut dipanggil tikus gergasi Sirindhorn, pengelasan saintifiknya meletakkannya dalam keluarga purba tersebut.

Bagaimana saintis menganggarkan berat 30 kilogram

Anggaran sekitar 30 kilogram itu diperoleh daripada persamaan biologi yang digunakan pada bukti fosil. Penyelidik menggunakan hubungan antara ukuran bahagian yang terpelihara dengan jisim badan untuk menganggarkan berat haiwan yang telah pupus.

Gigi bernilai untuk kajian ini kerana ciri-cirinya boleh diukur walaupun sebahagian besar rangka tiada. Kajian Krabi menggabungkan ukuran itu dengan anatomi gigi tersendiri yang digunakan untuk mengenal pasti spesies tersebut.

Kapybara, rodensia terbesar yang masih hidup, memberikan perbandingan yang berguna. Dengan berat sekitar 60 kilogram seperti yang dinyatakan dalam perbandingan ketika penemuan itu diumumkan, beratnya kira-kira dua kali anggaran jisim Yakamys sirindhornae. Oleh itu, haiwan Krabi itu dianggarkan mempunyai berat kira-kira separuh daripada kapybara, namun masih bersaiz mengagumkan bagi rodensia pada zamannya.

Kedua-dua haiwan itu tergolong dalam keluarga yang berbeza. Kapybara ialah anggota Caviidae, keluarga yang turut merangkumi marmot, manakala Yakamys tergolong dalam Ischyromyidae. Pengelasan ini menunjukkan bahawa saiz badan besar muncul dalam cabang berbeza pada salasilah keluarga rodensia.

Mengapa usianya mengubah pemahaman sejarah

Sedimen yang mengandungi fosil itu bertarikh dari Eosen Akhir, kira-kira 35 juta hingga 33 juta tahun lalu. Eosen ialah satu kala dalam tempoh Paleogen yang lebih panjang, iaitu tempoh yang menjadi asas dakwaan bahawa Yakamys ialah rodensia terbesar yang diketahui pada zamannya.

Penyelidik berkata penemuan itu mengundurkan bukti tentang kegergasian rodensia sebanyak 15 juta hingga 20 juta tahun. Kegergasian bermaksud evolusi saiz badan yang sangat besar berbanding haiwan berkaitan. Dalam kes ini, gabungan anggaran berat yang tinggi dengan kemunculan yang amat awal dalam sejarah rodensia merupakan ciri yang menonjol.

Menteri Sumber Asli dan Alam Sekitar Suchart Chomklin menjelaskan kepentingan penemuan itu untuk memahami perubahan mamalia dari semasa ke semasa:

Penemuan ini penting untuk kajian evolusi mamalia dan memberikan wawasan baharu tentang perubahan saiz badan rodensia sepanjang sejarah.

Kajian itu menambah satu contoh khusus kepada sejarah tersebut: sebuah keluarga rodensia purba telah menghasilkan haiwan yang dianggarkan seberat 30 kilogram di kawasan yang kini merupakan selatan Thailand. Oleh itu, rekod evolusi rodensia besar bermula lebih lama daripada yang diiktiraf penyelidik sebelum ini.

Lembangan arang batu dengan rekod fosil yang kaya

Lembangan Krabi meliputi sebahagian besar daerah Nuea Khlong dan mengandungi sedimen yang mendap di daratan pada Eosen Akhir. Lapisan arang batu yang tebal kemudian menjadikan lembangan itu sumber bahan api untuk penjanaan elektrik, dengan kegiatan perlombongan dan penjanaan kuasa bermula pada 1964.

Kawasan perlombongan itu merangkumi tiga lubang lombong: Wai Lek, Bang Mak dan Bang Pu Dam. Penggalian mendedahkan lapisan yang mengandungi banyak fosil, sekali gus memberi pasukan penyelidik akses kepada bukti tentang haiwan dan tumbuhan yang pernah hidup di lembangan itu.

Krabi menghasilkan fosil primat purba Siamopithecus serta kepelbagaian besar anthracothere, kumpulan mamalia berkuku yang telah pupus. Penemuan lain termasuk mamalia karnivor, haiwan berkuku genap atau ganjil, colugo, kelawar dan rodensia.

Reptilia, ikan, invertebrata dan tumbuhan turut ditemukan dalam rekod fosil di kawasan itu. Secara keseluruhan, penemuan ini menjadikan lembangan tersebut antara tapak penting tertua di Thailand bagi fosil mamalia dan memberikan gambaran lebih luas tentang komuniti yang didiami rodensia gergasi itu.

Daripada penemuan pada 2004 kepada nama saintifik baharu

Gigi itu dikumpulkan ketika pasukan paleontologi Thailand dan Perancis meninjau mendapan lombong yang terdedah serta mengumpulkan spesimen untuk dikaji. Perlombongan telah dihentikan, namun penyelidikan terhadap fosil yang dikumpulkan masih diteruskan.

Perjalanan penemuan itu merangkumi penggalian industri hingga penerangan saintifik:

• 1964: Perlombongan arang batu dan penjanaan elektrik bermula di Lembangan Krabi.
• 2004: Ahli geologi Phannipha Sae Tian menemui gigi geraham bawah dan gigi kacip bawah di Bang Mak.
• Selepas dikumpulkan: Penyelidik meneliti gigi tersebut dan membandingkannya dengan rodensia purba yang lain.
• 4 November 2026: Kajian itu diterbitkan dalam Scientific Reports.

Makalah itu bertajuk A giant Eocene ischyromyid from Southeast Asia reveals the early evolution of rodent gigantism. Penulisnya ialah Y. Chaimanee, L. Marivaux, V. Millien, C. Yamee, P. Tian dan J.-J. Jaeger.

Tempoh panjang antara pengumpulan dengan penerbitan menunjukkan nilai koleksi fosil yang berkekalan. Sesuatu spesimen boleh terus tersedia untuk perbandingan terperinci dan akhirnya membantu mengenal pasti haiwan yang sebelum ini tidak diketahui oleh sains.

Kerjasama antara tiga negara

Jabatan Sumber Mineral Thailand bekerjasama dengan penyelidik dari Perancis dan Kanada dalam penemuan itu. Institusi yang terlibat termasuk Universiti Poitiers dan Universiti Montpellier di Perancis, serta Universiti McGill di Kanada.

Chaimanee mengetuai penyiasatan itu sebagai penyelidik yang mengkhusus dalam mamalia purba. Kajian tersebut menggabungkan fosil yang dikumpulkan di Thailand dengan kajian perbandingan yang diperlukan untuk menentukan kedudukannya dalam kalangan rodensia lain.

Kedua-dua spesimen itu disimpan di Jabatan Sumber Mineral. Penyimpanan gigi fizikal dalam koleksi saintifik membolehkan penyelidik kembali meneliti bukti, menyemak ukuran dan membandingkannya dengan penemuan pada masa depan.

Bagi Krabi, hasil kajian ini memberikan satu lagi peranan berkekalan kepada bekas tapak perindustrian itu: tempat yang fosilnya membantu menjelaskan sejarah awal mamalia di Asia Tenggara. Nilainya terletak pada rodensia luar biasa itu serta himpunan lebih luas haiwan yang terawet di lembangan berkenaan.

Mengapa nama spesies itu menggunakan nama Sirindhorn

Puteri Diraja Maha Chakri Sirindhorn berkenan memberikan kebenaran agar spesies itu dinamakan sempena nama baginda. Menurut kementerian, penamaan itu menghargai sokongan baginda terhadap sains, geologi dan paleontologi di Thailand.

Nama genus Yakamys merujuk kepada saiz besar haiwan tersebut. Nama spesies sirindhornae pula merupakan dedikasi kepada baginda. Kedua-dua perkataan itu membentuk nama saintifik yang digunakan untuk membezakan haiwan ini daripada setiap spesies lain yang telah dinamakan.

Yakamys ialah haiwan fosil kelima yang dinamakan sebagai penghormatan kepada baginda. Empat yang terdahulu ialah dinosaur Phuwiangosaurus sirindhornae, yang diterbitkan pada 1994; primat Tarsius sirindhornae, yang diterbitkan pada 2011; dinosaur Sirindhorna khoratensis, yang diterbitkan pada 2015; dan trilobit Tsinania sirindhornae, yang diterbitkan pada 2023.

Rodensia baharu itu menambah mamalia purba dari selatan Thailand kepada kumpulan nama yang merangkumi haiwan dan zaman sejarah Bumi yang sangat berbeza.

Perkara yang mungkin dijelaskan oleh penemuan seterusnya

Persoalan utama yang belum terjawab berkaitan anatomi lengkap haiwan itu, saiz badannya yang tepat, cara hidupnya dan sebab ia membesar sedemikian rupa. Bukti setakat ini hanya terdiri daripada dua batang gigi, manakala anggaran 30 kilogram itu masih merupakan pengiraan berdasarkan tinggalan tersebut.

Penemuan bahan tengkorak atau rangka tambahan akan memberikan lebih banyak ukuran dan ciri anatomi untuk dikaji penyelidik. Bahan itu boleh membantu memperhalus anggaran berat serta mendedahkan lebih banyak maklumat tentang pergerakan dan kehidupan haiwan tersebut.

Ketersediaan makanan, keadaan persekitaran dan habitat merupakan kemungkinan yang boleh dikaji lanjut untuk memahami saiznya. Fosil pelbagai jenis yang telah ditemukan di Krabi memberikan latar untuk penyelidik meneroka persoalan tersebut, manakala penemuan tinggalan baharu akan memberikan bukti lebih langsung tentang Yakamys.

Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar berkata pihaknya akan terus menyokong penyelidikan geologi dan paleontologi, pemuliharaan serta pengetahuan awam tentang warisan geologi Thailand. Perlindungan spesimen dan rekod pengumpulannya akan mengekalkan maklumat yang diperlukan untuk usaha itu.

Perkara Utama

• Yakamys sirindhornae ialah genus dan spesies baharu rodensia gergasi yang dikenal pasti di Krabi, selatan Thailand.
• Buktinya terdiri daripada gigi geraham bawah dan gigi kacip bawah yang ditemui di Bang Mak pada 2004.
• Haiwan itu hidup kira-kira 33 juta hingga 35 juta tahun lalu dan dianggarkan mempunyai berat sekitar 30 kilogram.
• Penyelidik mengenal pastinya sebagai rodensia Paleogen terbesar yang diketahui dan berkata penemuan itu mengundurkan bukti tentang kegergasian rodensia sebanyak 15 juta hingga 20 juta tahun.
• Kajian itu melibatkan penyelidik dari Thailand, Perancis dan Kanada, manakala spesimennya disimpan di Jabatan Sumber Mineral.
• Spesies itu ialah haiwan fosil kelima yang dinamakan sebagai penghormatan kepada Puteri Maha Chakri Sirindhorn.