Myanmar Kaitkan Dokumen Pengenalan Migran dengan Kiriman Wang Selepas Remitan Mencecah AS$5.6 Bilion

Pekerja mesti menunjukkan bukti kiriman wang untuk mendapatkan dokumen pengenalan

Pekerja migran Myanmar yang memohon dokumen pengenalan sementara di Thailand kini mesti menunjukkan bukti bahawa mereka menghantar 6,000 baht, kira-kira AS$180, melalui saluran rasmi dan membayar cukai pendapatan sebanyak 2 peratus. Syarat itu mengetatkan kaitan antara kemampuan mereka untuk bekerja secara sah di luar negara dengan mata wang asing yang dihantar pulang, selepas pihak berkuasa Myanmar meletakkan jumlah kiriman wang pekerja migran pada AS$5.6 bilion pada 2025.

Menteri Buruh Maung Myint mengumumkan jumlah tahunan itu di Parlimen ketika menerangkan operasi lima pusat yang mengeluarkan Sijil Pengenalan di Thailand. Dokumen itu, yang dikenali sebagai CI, berfungsi sebagai pengganti sementara pasport dan membolehkan migran Myanmar yang layak mendapatkan permit kerja Thailand.

Jumlah kiriman yang diwajibkan itu bersamaan satu perempat daripada pendapatan tiga bulan, dikira berdasarkan gaji bulanan tetap sebanyak 8,000 baht. Pekerja mesti mengemukakan bukti kiriman wang sebelum memohon, bersama bukti bahawa mereka telah membayar cukai pendapatan. Wang yang dihantar pulang kekal sebagai kiriman wang kepada keluarga, manakala cukai ialah bayaran berasingan kepada pihak berkuasa.

Bagi isi rumah yang bergantung pada pendapatan dari Thailand, masalah praktikalnya segera: pekerja perlu menyediakan wang untuk kiriman, cukai dan dokumentasi, selain membayar perbelanjaan hidup sendiri. Keluarga di kawasan terpencil Myanmar mungkin berdepan satu lagi halangan apabila akses mereka kepada bank sangat terhad.

Syarat terkini itu melanjutkan tekanan yang dihuraikan dalam sekatan kiriman wang terdahulu. Dokumen pengenalan penting kini menjadi tumpuan dasar yang menyalurkan pendapatan dari luar negara ke dalam sistem kewangan Myanmar yang dikawal selia.

Peningkatan mendadak dalam aliran wang yang direkodkan

Angka kementerian kewangan meletakkan kiriman wang pada kira-kira 38 peratus daripada aliran masuk asing Myanmar pada 2025, menjadikan pendapatan pekerja migran sumber terbesar. Jumlah AS$5.6 bilion itu berbanding AS$670 juta pada 2022, iaitu peningkatan kira-kira 8.4 kali ganda.

Angka itu menunjukkan sebab pihak berkuasa memberikan tumpuan kepada pekerja di luar negara. Wang yang diperoleh dalam baht, dolar dan mata wang asing lain memasuki sistem perbankan yang akses kepada mata wang asingnya dikawal ketat. Myanmar memerlukan mata wang itu untuk membeli barangan dari luar negara, termasuk bahan api, ubat-ubatan dan makanan.

Bank Dunia merekodkan ukuran yang berbeza: kiriman wang sebanyak AS$2.1 bilion pada tahun fiskal 2024–25, meningkat 46 peratus. Angka AS$5.6 bilion kementerian kewangan meliputi 2025, manakala angka Bank Dunia meliputi satu tahun fiskal. Takrif dan skop yang mendasari jumlah kementerian yang jauh lebih besar itu tidak diperincikan kepada umum.

Pertubuhan Buruh Antarabangsa, dengan memetik anggaran Bank Dunia, meletakkan kiriman wang pada 2023 sebanyak AS$1.5 bilion, bersamaan kira-kira 2 peratus ekonomi Myanmar. Anggaran itu tidak merangkumi pemindahan tidak rasmi, termasuk wang yang diserahkan melalui orang tengah atau dibawa pulang. Oleh itu, jumlah sebenar yang sampai kepada keluarga melebihi aliran perbankan yang direkodkan.

Peraturan bermula pada September 2023

Taklimat suku tahunan Myanmar ILO menetapkan 1 September 2023 sebagai tarikh bermulanya syarat kiriman wang wajib. Menurut taklimat itu, pekerja migran diwajibkan menghantar pulang sekurang-kurangnya 25 peratus daripada pendapatan mata wang asing mereka dan boleh dikenakan larangan bekerja di luar negara selama tiga tahun selepas permit kerja mereka tamat jika gagal mematuhinya.

Sesetengah huraian kemudian menyatakan peraturan itu bermula pada 2024, tetapi ILO mendokumenkan syarat kiriman wang dan cukai pendapatan berasingan itu pada 2023. Kronologi ini membantu menjelaskan bagaimana syarat dokumen pengenalan terkini sesuai dengan dasar yang telah dilaksanakan selama beberapa tahun.

• 1 Februari 2021: Tentera Myanmar merampas kuasa.
• 1 September 2023: Syarat kiriman wajib sekurang-kurangnya 25 peratus berkuat kuasa, menurut ILO.
• 23 September 2023: Pihak berkuasa meminda Undang-Undang Cukai Kesatuan 2023.
• 1 Oktober 2023: Cukai pendapatan sebanyak 2 peratus ke atas pekerja Myanmar di luar negara berkuat kuasa dan perlu dibayar dalam mata wang asing.
• 8 Disember 2023: Kementerian Buruh mengumumkan aplikasi mudah alih pengurusan kiriman wang untuk pekerja di Thailand.
• 2025: Kiriman wang pekerja migran mencecah AS$5.6 bilion, menurut pihak berkuasa Myanmar.

Dalam taklimatnya, ILO memberi amaran bahawa kiriman wajib dan cukai boleh mendorong lebih ramai orang berhijrah di luar prosedur rasmi. Pekerja sudah pun berdepan proses pengambilan pekerja yang mahal dan rumit, sekali gus mewujudkan permintaan terhadap orang tengah yang menguruskan perjalanan dan pekerjaan di luar sistem berlesen.

Lima pusat menambah satu lagi titik pemeriksaan

Lima pusat CI terletak di Samut Sakhon, Samut Prakan, Chiang Mai, Chon Buri dan Surat Thani. Lokasi tersebut membawa pemeriksaan baharu ke beberapa destinasi utama pekerja Myanmar di Thailand.

Berdasarkan pengiraan tetap itu, gaji tiga bulan pada kadar 8,000 baht berjumlah 24,000 baht. Satu perempat daripada jumlah itu ialah kiriman wajib sebanyak 6,000 baht, atau purata 2,000 baht sebulan. Pihak yang memperjuangkan hak pekerja juga menyatakan bahawa pekerja di Thailand diminta menghantar sekurang-kurangnya 2,500 baht sebulan, jadi jumlah yang dituntut dalam amalan boleh berbeza mengikut proses yang terlibat.

Maung Myint, menteri buruh rejim itu, menyifatkan kiriman wang sebagai perkara "kepentingan negara" dan berkata pekerja patut menganggapnya sebagai "sumbangan" kepada negara. Kenyataannya menggambarkan pendapatan dari luar negara sebagai sumber kewangan negara, sedangkan pekerja juga perlu menyediakan belanjawan untuk sewa, makanan dan bantuan kepada saudara-mara.

Majikan, badan pengambilan pekerja dan kedutaan semuanya boleh terlibat dalam penguatkuasaan. Pihak yang memperjuangkan hak migran menyatakan bahawa pekerja diminta menandatangani perjanjian untuk membuat kiriman wang secara tetap, tertakluk pada pemeriksaan yang dikaitkan dengan pembaharuan pasport dan hak bekerja di luar negara, serta keluarga mereka akan dihubungi apabila bayaran terhenti. Syarat CI menambah satu lagi peringkat yang memerlukan pekerja membuktikan pematuhan.

Kos permohonan menekan belanjawan keluarga

Permohonan CI berharga kira-kira 3,600 baht, tetapi ejen lazimnya mengenakan bayaran antara 7,000 hingga 15,000 baht termasuk yuran perkhidmatan. Berbanding gaji bulanan 8,000 baht yang diandaikan pihak berkuasa, caj ejen itu bersamaan antara 87.5 peratus hingga 187.5 peratus daripada pendapatan sebulan. Caj tepat di bawah syarat terkini belum diumumkan.

Seorang pekerja menceritakan bahawa dia membayar ejen kira-kira 15,000 baht melalui potongan gaji yang diatur oleh majikannya. Ansuran itu mengurangkan jumlah wang yang boleh dihantar kepada saudara-maranya. Dokumen tambahan juga boleh menambah kerja orang tengah dan meningkatkan caj kepada pemohon.

Keluarga yang tidak mempunyai akses kepada rangkaian perbankan berdepan kesukaran berbeza. Pekerja mungkin boleh menghantar wang melalui saluran rasmi, tetapi saudara-mara di kampung terpencil mungkin sukar mengambilnya. Mendapatkan bukti kiriman yang diterima juga menjadi satu lagi urusan antara memperoleh wang dengan menyerahkannya kepada keluarga.

U Set Aung, seorang ahli ekonomi dan bekas timbalan menteri perancangan dan kewangan dalam kerajaan awam yang digulingkan, berkata pekerja bergaji rendah bergelut untuk menampung perbelanjaan sendiri. Beliau berhujah bahawa keputusan tentang jumlah yang mahu dikirim sepatutnya terletak di tangan mereka.

"Jumlah wang yang dihantar pulang oleh pekerja sepatutnya menjadi keputusan mereka sendiri," katanya.

Syarat itu amat sukar dipenuhi apabila pendapatan berubah-ubah. Pekerja yang tidak mempunyai pekerjaan tetap masih mungkin berdepan pengiraan kiriman tetap sambil berusaha memastikan dokumen mereka sentiasa sah dan mengelakkan kehilangan akses kepada pekerjaan yang sah.

Mengapa kadar pertukaran sama pentingnya dengan yuran

Pihak berkuasa Myanmar menyifatkan peraturan kiriman wang rasmi sebagai cara menyalurkan pemindahan wang ke bank terkawal, mengurangkan transaksi tidak rasmi dan menstabilkan pasaran pertukaran asing. Bagi keluarga, kadar pertukaran yang digunakan apabila wang asing ditukar kepada kyat menentukan jumlah makanan, ubat-ubatan atau sewa yang mampu ditampung oleh kiriman wang.

Pihak yang memperjuangkan hak migran berkata bank pada mulanya menukar kiriman wang pada kadar lebih rendah berbanding kadar di luar saluran rasmi. Menurut mereka, kadar itu kemudian bergerak menghampiri paras pasaran, sekali gus mengurangkan kerugian pekerja. ILO turut merekodkan pengumuman pada 5 Disember 2023 yang membenarkan bank yang diberi kuasa menetapkan kadar pertukaran mengikut keadaan pasaran.

U Set Aung, bekas timbalan menteri itu, menghuraikan kesan kadar pertukaran yang tidak menguntungkan terhadap isi rumah.

"Apabila kiriman wang ditukar pada kadar yang lebih rendah daripada kadar pasaran semasa, pekerja dan keluarga mereka mengalami kerugian kewangan tambahan," katanya.

Dr Kaho Yu, penganalisis utama Asia di firma risikan risiko Verisk Maplecroft, menjelaskan kepentingan kiriman wang yang sama kepada sistem kewangan.

"Lonjakan aliran masuk kiriman wang menjadi talian hayat kewangan kepada sistem perbankan Myanmar yang dikawal ketat, ketika pihak berkuasa terus berdepan tekanan untuk menstabilkan kecairan pertukaran asing dan imbangan luaran," katanya.

Kecairan pertukaran asing bermaksud ketersediaan mata wang asing apabila bayaran perlu dibuat. Pihak berkuasa mengawal pergerakan mata wang itu melalui sistem perbankan, sedangkan keluarga biasanya memerlukan kyat untuk perbelanjaan harian. Perbezaan itu menjadikan proses penukaran penting bagi kewangan kerajaan dan belanjawan isi rumah.

Bagaimana pemindahan tidak rasmi sampai ke kampung

Rangkaian pemindahan tidak rasmi Myanmar, yang dikenali sebagai hundi, menawarkan satu lagi saluran. Migran membayar ejen yang dipercayai di luar negara, dan ejen yang sepadan menguruskan pembayaran kepada saudara-mara di Myanmar. Wang lazimnya sampai kepada penerima tanpa wang tunai yang sama dibawa merentasi sempadan secara fizikal.

Di Thailand, ejen boleh mengumpulkan baht daripada migran dan menggunakannya untuk membayar pengeksport Thailand. Pengimport Myanmar kemudian memberikan kyat kepada ejen di Myanmar, yang mengagihkan wang itu kepada keluarga. Urusan ini menghubungkan kiriman isi rumah dengan pembayaran perdagangan.

Yuran hundi lazimnya disebut antara 2 hingga 2.5 peratus. Ejen juga boleh menawarkan jumlah kyat yang jauh lebih besar berbanding kadar rujukan rasmi kira-kira 2,100 kyat bagi setiap dolar AS, malah kadangkala dua kali ganda. Pulangan sebenar bergantung pada ejen dan kadar yang tersedia ketika kiriman dibuat.

Aung, bekas pekerja berusia 31 tahun di sebuah bank milik kerajaan di wilayah Bago, Myanmar, menghantar antara 3,000 hingga 5,000 baht sebulan kepada ibu dan adiknya melalui seorang ejen di kampung halamannya. Beliau berkata kepercayaan peribadi menjadi faktor utama dalam pilihannya.

Saya hanya menggunakan ejen di kampung halaman saya. Kadar pertukarannya lebih baik dan pihak tentera tidak mendapat wang itu," katanya. "Ejen saya seperti abang sendiri, saya mempercayainya 100 peratus.

Hundi dilarang di Myanmar dan penggunanya juga berdepan risiko penipuan. Sesetengah migran menguji ejen yang belum dikenali dengan kiriman kecil sebelum menghantar jumlah lebih besar. Perkhidmatan rasmi menawarkan pilihan lain, termasuk kerjasama antara bank Thailand dengan platform pembayaran Myanmar seperti KBZPay dan AYA Pay, tetapi pembukaan akaun bank Thailand memerlukan dokumen yang tidak dimiliki sesetengah migran.

Thailand memainkan peranan utama dalam dasar ini

Angka rasmi Thailand menunjukkan hampir 3 juta pekerja Myanmar berada di Thailand setakat November 2025. Pertubuhan Antarabangsa untuk Migrasi menganggarkan seramai 4.6 juta warga Myanmar mungkin tinggal di sana setakat September tahun yang sama. Angka itu merangkumi kumpulan yang berbeza: pekerja dalam kes pertama dan penduduk Myanmar secara lebih luas dalam kes kedua.

Jumlah penduduk Myanmar yang besar di Thailand menjadikan peraturan dokumentasi amat penting. CI boleh membantu migran mendapatkan pekerjaan yang sah, manakala pasport atau akaun bank mungkin diperlukan untuk mengakses perkhidmatan kewangan rasmi. Setiap syarat mungkin bergantung pada dokumen lain yang perlu diperoleh terlebih dahulu.

Pihak berkuasa Thailand juga berkepentingan untuk membawa pekerja ke dalam pekerjaan rasmi dan memantau kiriman wang. Pana Janviroj, pengarah eksekutif Institute for Strategic Policy, menyentuh kos penjagaan kesihatan, pendidikan dan perkhidmatan lain untuk migran serta mencadangkan sumbangan majikan kepada dana kebajikan untuk pekerja yang sah. Beliau turut memberi amaran bahawa pengguna saluran pemindahan tidak rasmi mungkin berdepan eksploitasi.

Namun, bagi sesetengah orang yang melarikan diri daripada tentera, pendaftaran dengan pihak berkuasa Myanmar menimbulkan kebimbangan terhadap keselamatan diri dan saudara-mara mereka. Kebimbangan itu wujud seiring dengan keperluan praktikal untuk memperoleh gaji, mengekalkan status sah dan menghantar wang pulang.

Pekerja berdepan tekanan terhadap pendapatan dan pergerakan

Myo Ko Oo, pekerja berusia 29 tahun di sebuah kilang memproses makanan laut di Thailand, menceritakan bagaimana masalah kesihatan dan pengurangan kerja lebih masa menyukarkan pembayaran wajib.

Kami bergelut untuk menampung perbelanjaan, terutamanya apabila perlu mengambil cuti sakit atau tidak dapat bekerja lebih masa," katanya. "Alangkah baiknya jika kami dibenarkan menguruskan sendiri wang hasil titik peluh kami dengan bebas.

Joe Freeman, penyelidik Myanmar di Amnesty International, berkata mengaitkan akses kepada pasport dengan syarat pentadbiran boleh menjejaskan hak asasi. Beliau menggesa dasar itu disemak semula atau dimansuhkan.

"Keengganan sesebuah negara mengeluarkan pasport atau melanjutkan tempoh sahnya berdasarkan kebimbangan kepentingan negara yang samar dan terlalu luas atau langkah pentadbiran boleh dianggap sebagai pencabulan hak individu itu terhadap kebebasan bergerak dan keupayaan mencari nafkah," katanya.

Peningkatan kiriman wang Myanmar yang direkodkan membawa mata wang asing masuk ke negara itu, manakala syarat CI terkini meletakkan lebih banyak tanggungjawab ke atas migran untuk memastikan aliran tersebut terjamin. Keluarga mereka bergantung pada wang yang diterima. Kini pekerja perlu mengambil kira cara wang itu dihantar sebagai sebahagian daripada usaha mengekalkan dokumen yang diperlukan untuk terus bekerja di luar negara.

Perkara Utama

• Pihak berkuasa Myanmar meletakkan kiriman wang pekerja migran pada AS$5.6 bilion pada 2025, kira-kira 38 peratus daripada aliran masuk asing.
• Syarat CI baharu di Thailand mewajibkan bukti kiriman rasmi sebanyak 6,000 baht dan pembayaran cukai pendapatan 2 peratus.
• ILO menetapkan peraturan kiriman wajib 25 peratus bermula pada September 2023 dan cukai pendapatan bermula pada Oktober 2023.
• Lima pusat CI beroperasi di Samut Sakhon, Samut Prakan, Chiang Mai, Chon Buri dan Surat Thani.
• Yuran ejen, syarat dokumentasi dan akses kepada bank boleh mengurangkan atau melambatkan bantuan yang sampai kepada keluarga.
• Kiriman tidak rasmi melalui hundi kekal menarik kerana kadar dan jangkauannya, tetapi membawa risiko undang-undang dan penipuan.