Tanaman Opium Afghanistan Melonjak kepada 43,300 Hektar, Taliban Pertikai Dapatan PBB

Pemulihan mendadak, dengan Badakhshan sebagai pusatnya

Afghanistan menghasilkan anggaran 1,466 tan opium pada 2026, hampir lima kali ganda berbanding 296 tan yang dicatatkan pada 2025, menurut Pejabat Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Dadah dan Jenayah (UNODC). Tinjauan Opium Afghanistan 2026 yang diterbitkan pada 29 Oktober itu menganggarkan kawasan tanaman popi seluas 43,300 hektar, meningkat daripada 10,200 hektar pada tahun sebelumnya.

Badakhshan, yang bersempadan dengan Tajikistan, merangkumi 29,482 hektar, iaitu lebih dua pertiga daripada jumlah keseluruhan negara. Wilayah di timur laut itu kini menjadi pusat tanaman yang suatu ketika dahulu tertumpu di barat daya Afghanistan, sekali gus mengubah lokasi petani mencari pendapatan, tempat pihak berkuasa menjalankan kempen pembasmian tanaman dan lokasi penyeludup mendapatkan bekalan.

Kawasan penanaman meningkat kira-kira 325%, manakala pengeluaran naik sekitar 395%. Lebih banyak tanah ditanam, sementara hujan dan ketersediaan air yang lebih baik membantu petani memperoleh lebih banyak opium daripada setiap hektar.

Kementerian Dalam Negeri Taliban menolak dapatan itu, dengan menyatakan maklumat lapangannya sendiri serta pemusnahan tanaman menunjukkan hasil tuaian yang masih tinggal jauh lebih kecil. UNODC berkata pihaknya tidak dapat mengesahkan secara bebas angka pembasmian yang dilaporkan pihak berkuasa.

Tanaman Afghanistan masih jauh di bawah keluasan 232,000 hektar yang dicatatkan pada 2022, tahun Taliban mengumumkan larangan dadah. Kawasan tanaman pada 2026 kira-kira 81% lebih kecil berbanding paras itu. Namun begitu, pemulihan ini mencabar ketahanan sekatan yang pada mulanya menyebabkan penanaman merosot dengan mendadak.

Apakah yang berubah selepas larangan 2022?

Taliban melarang penanaman dadah pada April 2022, selepas kembali berkuasa pada Ogos 2021. UNODC kini berkata larangan itu kelihatan semakin lemah, dengan tanaman popi dikesan di 16 daripada 34 wilayah Afghanistan pada 2026, lima lebih banyak berbanding 2025. Tiga belas wilayah mencatatkan peningkatan ketara dalam kawasan tanaman.

Perkembangan utama merangkumi beberapa musim penanaman:

• April 2022: Taliban mengumumkan larangan dadah di seluruh negara. Penanaman pada tahun itu mencapai 232,000 hektar.
• 2025: Penanaman popi berjumlah 10,200 hektar, dengan anggaran pengeluaran 296 tan opium.
• Mei dan Jun 2026: Kempen pembasmian tanaman mencetuskan bantahan dan pertempuran di Badakhshan.
• September 2026: Jepun menandatangani perjanjian bernilai $9.4 juta dengan UNODC untuk menyokong usaha membanteras dadah selama dua tahun.
• 29 Oktober 2026: UNODC menerbitkan tinjauan yang menganggarkan pemulihan ketara dalam penanaman dan pengeluaran.

Peningkatan terkini mencerminkan kawasan tanaman yang lebih luas serta hasil tuaian yang lebih baik. Purata hasil meningkat daripada 29 kilogram sehektar pada 2025 kepada 33.8 kilogram pada 2026, iaitu kenaikan kira-kira 17%. Hasil bermaksud jumlah tuaian daripada sesuatu keluasan tanah.

Opium dikumpulkan daripada kapsul biji pokok popi dan boleh diproses menjadi heroin. Oleh itu, peningkatan hasil tuaian memberi kesan kepada pendapatan ladang serta bekalan yang tersedia kepada rangkaian pengedaran dadah.

Mengapa timur laut kini mendominasi

Afghanistan timur laut merangkumi kira-kira 33,000 hektar tanaman popi dan 1,090 tan opium pada 2026. Jumlah itu bersamaan 76% daripada kawasan tanaman negara dan kira-kira tiga perempat daripada pengeluaran.

Kawasan tanaman di Badakhshan meningkat 344%, daripada 6,639 hektar pada 2025 kepada 29,482 hektar pada 2026. Di Takhar yang berjiran, penanaman berkembang daripada 274 hektar kepada kira-kira 3,400 hektar, lebih 12 kali ganda berbanding kawasan pada tahun sebelumnya.

Pelaburan juga beralih. Penanam dan pelabur dari pusat penanaman lama di barat daya menyewa atau membeli tanah di Badakhshan untuk membiayai penanaman popi. Peralihan itu membawa wang dan pengalaman pertanian ke wilayah yang tanamannya semakin penting kepada sumber pendapatan isi rumah.

Helmand, yang pernah menjadi wilayah utama penanaman popi Afghanistan, mencatatkan kira-kira 3,500 hektar pada 2026, meningkat daripada 681 hektar pada 2025. Kandahar mencatatkan 1,560 hektar, lebih tiga kali ganda berbanding kawasan pada tahun sebelumnya. Di seluruh barat daya, penanaman meningkat daripada kira-kira 1,300 hektar kepada lebih sedikit daripada 5,000 hektar.

Peningkatan di selatan itu besar, tetapi kawasan tanaman Badakhshan sahaja masih lebih lapan kali ganda keluasan Helmand. Oleh itu, pemulihan di seluruh negara tertumpu terutamanya di timur laut, di samping pemulihan lebih kecil di pusat pengeluaran lama.

Petani menyembunyikan tanaman dan mengubah jadual penanaman

Imejan satelit mengenal pasti petak popi kecil di celah ladang gandum dan barli, serta tanaman di dalam kawasan berpagar tembok. Petani juga menyelang-selikan masa penanaman dan penuaian untuk mengurangkan risiko tanaman dikesan dan dimusnahkan.

Helmand menunjukkan kegiatan penyembunyian yang meluas. UNODC mengenal pasti kaedah penyembunyian di lebih 90% ladang popi di wilayah itu. Lebih separuh kawasan tersembunyi ditanam di celah tanaman bijirin, manakala lebih 40% berada di dalam kawasan berpagar tembok.

Tanaman campuran menjadikan petak popi kurang ketara berbanding ladang besar yang ditanam sepenuhnya dengan popi. Tembok mengehadkan penglihatan dari aras tanah, sementara perbezaan masa penanaman bermakna ladang berdekatan mungkin mencapai peringkat paling mudah dikenal pasti pada waktu yang berlainan.

Perubahan itu menunjukkan cara petani menyesuaikan diri dengan penguatkuasaan. Pihak berkuasa yang mahu memusnahkan tanaman perlu mengesan petak yang lebih kecil dan berselerak serta bertindak sebelum petani mengumpulkan opium.

Mengapa Taliban mempertikaikan tinjauan itu

Kementerian Dalam Negeri berkata UNODC terlalu bergantung pada imejan satelit dan tidak mengambil kira dengan secukupnya tanaman yang dimusnahkan sebelum dituai. Kementerian itu meminta agensi berkenaan menerbitkan sumber datanya, tarikh imej satelit diambil dan kaedah pengiraan operasi pembasmian.

Jabatan antidadah kementerian itu, dalam ulasan yang disertakan dalam tinjauan PBB, menganggarkan penanaman berjumlah kira-kira 24,000 hektar dan berkata sekitar 23,000 hektar telah dibasmi sebelum dituai. Kenyataan kementerian lain menyebut kawasan tanaman kira-kira 26,000 hektar dan memberikan angka pembasmian tanaman dadah antara sekitar 22,000 hektar hingga lebih 26,000 hektar.

Hujah utama pihak berkuasa ialah pemusnahan tanaman menyebabkan kawasan tanaman hampir sifar ketika musim menuai. Kementerian Dalam Negeri menggambarkan penilaian yang tidak mengambil kira operasi itu seperti berikut:

Oleh itu, sebarang penilaian yang gagal mengambil kira langkah-langkah ini dan hasilnya dalam pengiraan adalah tidak lengkap, tidak boleh dipercayai dan tidak adil,

UNODC berkata pihaknya tidak dapat mengesahkan secara teknikal angka pembasmian yang dilaporkan. Agensi itu turut menyatakan bahawa kebanyakan pembasmian pada tahun-tahun sebelumnya dilakukan sebelum tinjauan satelitnya, maka operasi yang mengikut corak tersebut sepatutnya sudah tercermin dalam kawasan tanaman yang ditinjau. Analisis lanjut dijanjikan tanpa tarikh penerbitan.

Masa pemerhatian penting: ladang yang dirakam sebelum dimusnahkan mungkin dikira sebagai kawasan tanaman walaupun tidak menghasilkan tuaian. Ladang yang dimusnahkan sebelum tinjauan sepatutnya sudah tiada dalam kawasan tanaman yang diukur. Untuk menyelaraskan kedua-dua penilaian itu, perlu ada persetujuan tentang waktu ladang diperhatikan dan waktu tanaman dibasmi.

Harga tinggi menjadikan popi tetap menarik

Harga purata opium kering ialah kira-kira $500 sekilogram pada 2026, turun daripada $570 pada 2025, iaitu kemerosotan sekitar 12%. Namun, harga masih sekitar lima kali ganda berbanding paras kira-kira $100 sebelum larangan.

Angka UNODC bagi 2023 menunjukkan daya tarikannya kepada petani: sehektar tanaman popi menjana kira-kira $10,000, berbanding sedikit lebih $770 bagi gandum. Oleh itu, hasil popi sehektar pada tahun itu kira-kira 13 kali ganda hasil gandum. Angka tersebut menggambarkan hasil pendapatan tanpa mengambil kira perbezaan kos pengeluaran.

Mohammad, seorang petani berusia 22 tahun di Badakhshan, menggambarkan tekanan yang dihadapi keluarganya:

Tanpa opium, kami tidak mampu membeli makanan asas sekalipun.

Anggaran nilai yang dijana pada peringkat awal perdagangan opium meningkat daripada $134 juta pada 2025 kepada $525 juta pada 2026, angka tertinggi sejak 2018. Hasil tuaian yang lebih besar mengatasi kesan penurunan harga.

UNODC menyatakan angka $525 juta itu bersamaan 2.7% daripada keluaran dalam negara kasar Afghanistan dan 8.5% daripada nilai sektor pertaniannya. Keluaran dalam negara kasar, atau KDNK, mengukur nilai barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan dalam sesebuah ekonomi. Perbandingan ini menunjukkan skala ekonomi opium di negara yang kekurangan pekerjaan sah dan pendapatan pertanian.

Pembasmian tanaman mencetuskan keganasan di Badakhshan

Badakhshan menyaksikan bantahan dan pertempuran berhubung pembasmian tanaman popi pada Mei dan Jun 2026. Dua orang dilaporkan terbunuh dalam pertempuran pada Mei apabila pasukan keselamatan bergerak untuk memusnahkan ladang.

Kempen itu turut menonjolkan ketegangan antara komuniti petani etnik Tajik tempatan dengan unit Taliban Pashtun yang baru tiba. Pejuang Taliban etnik Tajik tempatan kadangkala berpihak kepada penanam, sekali gus menyukarkan penguatkuasaan dalam kalangan anggota gerakan itu sendiri.

Pertikaian tentang pendapatan dan kuasa tempatan sudah kelihatan ketika pertikaian emas di Badakhshan, apabila sekatan terhadap akses ke kawasan perlombongan dan kemarahan berhubung pemusnahan popi menyumbang kepada pergolakan. Pada Julai, lelaki bersenjata menawan sebuah bangunan pentadbiran daerah buat sementara waktu sebelum berundur apabila pasukan bantuan tiba.

Petani yang berdepan pembasmian tanaman boleh kehilangan hasil tuaian yang dijangkakan sebelum ada sumber pendapatan gantian. Kehilangan serta-merta kepada isi rumah itu membantu menjelaskan mengapa pemusnahan ladang mencetuskan tentangan di wilayah yang kini menyumbang sebahagian besar tanaman opium Afghanistan.

Tekanan pengedaran dadah melangkaui Afghanistan

Lokasi Badakhshan bersebelahan Tajikistan menjadikan tanaman yang berkembang itu berhampiran laluan pengedaran ke utara melalui Asia Tengah menuju Rusia dan Eropah. Pengawal sempadan Tajikistan melaporkan 17 pertempuran bersenjata dengan pengedar pada 2025, berbanding enam pada 2024, serta merampas lebih 2,700 kilogram dadah.

Sebanyak 17 lagi pertempuran dengan penyeludup dilaporkan pada separuh pertama 2026. Uzbekistan turut memintas dron yang membawa dadah dari Afghanistan merentasi Sungai Amu Darya pada Julai. Insiden ini menunjukkan pelbagai kaedah dan laluan yang digunakan untuk membawa dadah merentasi sempadan utara.

Perbezaan harga turut mewujudkan insentif untuk mengangkut opium di dalam Afghanistan. Harga di timur laut ialah kira-kira $310 sekilogram, manakala di barat daya harganya boleh mencecah sekitar dua kali ganda. Pedagang yang mampu mengangkut bekalan antara wilayah boleh cuba meraih keuntungan daripada jurang harga itu.

UNODC memberi amaran bahawa stok yang terkumpul sebelum larangan itu kelihatan semakin susut. Simpanan tersebut membantu pengedar mengekalkan bekalan sepanjang tahun-tahun penanaman berkurangan. Laporan Dadah Sedunia 2026 agensi itu mengenal pasti tanda awal penurunan bekalan heroin di Eropah.

Hasil tuaian baharu Afghanistan muncul serentak dengan perluasan penanaman popi merentasi sempadan ke Pakistan dan Iran, apabila petani, pelaburan dan kepakaran Afghanistan beralih ke beberapa kawasan penanaman. Angka keseluruhan penanaman nasional yang menyeluruh bagi kedua-dua negara itu masih belum pasti, sementara keputusan penanaman pada 2026 menunjukkan kemungkinan peluasan selanjutnya pada musim penanaman 2027.

Menggantikan tanaman memerlukan lebih daripada benih

UNODC berkata pengurangan berkekalan memerlukan jalan raya, pengairan dan akses ke pasaran, selain tanaman yang boleh ditanam petani secara sah. Petani memerlukan pembeli yang boleh diharap dan cara untuk mengangkut hasil tuaian, serta bekalan air yang mencukupi untuk menghasilkannya.

Pengarah Eksekutif UNODC Monica Juma menggesa kerjasama antara pihak berkuasa Afghanistan dan rakan antarabangsa:

Pihak berkuasa de facto dan masyarakat antarabangsa perlu bekerjasama untuk menyokong komuniti petani.

Hanya kira-kira 10% daripada anggaran kos $500 juta bagi program mata pencarian alternatif UNODC telah dibiayai. Jumlah itu sekitar $50 juta, meninggalkan kekurangan kira-kira $450 juta.

Kedutaan Jepun di Kabul berkata Jepun telah menyumbang lebih $33 juta kepada usaha membanteras dadah sejak 2021. Perjanjian dengan UNODC pada September memperuntukkan tambahan $9.4 juta dalam tempoh dua tahun. Kedutaan itu menggesa sokongan berterusan untuk mengurangkan penanaman serta membantu bekas petani popi memperoleh pendapatan di tempat lain.

Pemulihan pada 2026 menyebabkan pihak berkuasa berdepan dua masalah yang saling berkaitan: menguatkuasakan larangan dan memastikan kegiatan pertanian sah berdaya maju dari segi kewangan. Harga opium yang tinggi, peluang pekerjaan terhad dan sokongan yang tidak mencukupi untuk mata pencarian gantian terus memberi alasan kepada isi rumah untuk kembali kepada tanaman itu.

Perkara Utama

• UNODC menganggarkan penanaman popi seluas 43,300 hektar pada 2026, meningkat daripada 10,200 hektar pada 2025.
• Pengeluaran opium mencecah 1,466 tan, hampir lima kali ganda berbanding hasil tuaian tahun sebelumnya.
• Timur laut merangkumi 76% kawasan tanaman, dengan Badakhshan sahaja mencatatkan 29,482 hektar.
• Taliban mempertikaikan tinjauan itu dan berkata pembasmian telah memusnahkan kebanyakan tanaman. UNODC tidak dapat mengesahkan angka pemusnahan itu secara bebas.
• Purata harga opium kering turun kepada kira-kira $500 sekilogram tetapi kekal jauh lebih tinggi berbanding paras sebelum larangan.
• Penanaman masih kira-kira 81% lebih rendah berbanding 232,000 hektar yang dicatatkan pada 2022.
• Pembiayaan untuk mata pencarian alternatif masih jauh daripada anggaran kos program UNODC sebanyak $500 juta.