Wanita Afghanistan Ceritakan Penyeksaan dan Pengasingan ketika Pakar PBB Beri Amaran agar Pemerintahan Taliban Tidak Dinormalisasikan

sekatan meliputi bilik darjah hingga laluan untuk melarikan diri

Nilofar, usahawan Afghanistan berusia 28 tahun dan ibu kepada tiga orang anak yang kini menetap di Warsaw, berkata beliau terselamat daripada dua cubaan pembunuhan oleh Taliban sebelum melarikan diri dari Afghanistan pada Ogos 2021. Dalam satu serangan, suaminya cedera ditembak di belakang badan. Ketika keluarga itu berusaha untuk menaiki penerbangan pemindahan, katanya, anggota Taliban mematahkan hidungnya dengan AK47.

Pengalamannya mengaitkan bahaya yang dihadapi wanita secara individu dengan amaran lebih luas daripada Richard Bennett, pelapor khas Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai hak asasi manusia di Afghanistan. Ketika membentangkan laporan terbaharunya kepada Perhimpunan Agung PBB, Bennett berkata pihak berkuasa Taliban semakin memperketat sekatan, melemahkan perlindungan daripada keganasan dan menyukarkan wanita meninggalkan hubungan yang mendera.

Bennett, pakar bebas yang dilantik menerusi sistem hak asasi manusia PBB, menggesa kerajaan menjadikan penambahbaikan hak yang disahkan sebagai syarat untuk memberikan Taliban penerimaan antarabangsa yang lebih luas.

"Hubungan dengan pihak berkuasa de facto tidak boleh memberikan legitimasi tanpa penambahbaikan hak asasi manusia yang boleh diukur dan disahkan secara bebas, dan tidak seharusnya mengorbankan akauntabiliti, kesaksamaan atau keadilan," kata Bennett.

Pegawai Taliban menegaskan bahawa hak wanita dilindungi di bawah tafsiran mereka terhadap undang-undang Islam. Wanita yang menceritakan pengalaman ditahan, pendidikan terhenti dan dipaksa hidup dalam buangan menggambarkan keadaan berbeza: sekatan terhadap persekolahan, pekerjaan dan pergerakan semakin saling menguatkan, mengehadkan pilihan harian serta laluan mereka ke tempat selamat.

Akibatnya turut dirasai oleh mereka yang tidak dihukum secara langsung. Menyekat pendidikan kanak-kanak perempuan mengurangkan jumlah bakal guru dan petugas kesihatan. Sekatan perjalanan menyukarkan mereka mendapatkan rawatan atau melarikan diri daripada keganasan. Keluarga yang berdepan kebuluran mempunyai lebih sedikit cara untuk memperoleh pendapatan apabila wanita tidak boleh bekerja.

Meninggalkan Afghanistan tidak menghapuskan ketakutan

Nilofar berkata beliau menemui namanya dalam senarai sasaran Taliban sebelum melarikan diri pada minggu pertama gerakan itu kembali berkuasa. Zaman kanak-kanaknya sudah dibentuk oleh pemerintahan Taliban yang terdahulu: ibu bapanya memakaikan dan membesarkannya sebagai lelaki untuk membantunya terus hidup.

Nilofar, yang kini membantu wanita lain mencari keselamatan, menjelaskan mengapa beliau tidak mungkin terus tinggal di sana.

"Jika saya terus tinggal di Afghanistan, saya akan dibunuh dan anak-anak saya akan menanggung akibat aktivisme ibu mereka," katanya.

Poland menawarkan permulaan baharu kepada keluarganya, namun kesan emosi masih dirasai. Nilofar berkata beliau berasa bersalah kerana terselamat sedangkan wanita Afghanistan lain masih terperangkap. Beliau membantu menubuhkan sebuah organisasi bukan untung yang dibiayai penderma swasta untuk membantu wanita dan keluarga yang cuba meninggalkan negara itu.

Brazil telah menyediakan visa kemanusiaan yang membolehkan beberapa mangsa Afghanistan mencapai tempat selamat, termasuk Fariha, yang dibantu Nilofar melarikan diri. Permohonan kini diproses melalui program visa kemanusiaan Brazil yang lebih luas, manakala banyak laluan pemindahan yang tersedia selepas Taliban mengambil alih kuasa telah ditutup.

Kronologi pengalaman wanita ini menunjukkan bagaimana sekatan dan penentangan berkembang selepas pengambilalihan kuasa:

• Ogos 2021: Taliban kembali berkuasa dan Nilofar melarikan diri bersama keluarganya pada minggu pertama.
• 26 Disember 2021: Pihak berkuasa Taliban mengeluarkan panduan pengangkutan yang mewajibkan saudara lelaki terdekat menemani wanita dalam perjalanan melebihi 72 kilometer.
• Februari 2022: Zahra, doktor gigi yang menentang ideologi Taliban, berkata beliau ditangkap dan diseksa.
• 2024: UN Women memetik anggaran kadar kematian ibu sebanyak 638 kematian bagi setiap 100,000 kelahiran hidup di Afghanistan.

Wanita ceritakan hukuman kerana bersuara dan bekerja

Zahra, yang kini menetap di Jerman, berkata beliau ditahan selepas bersuara menentang ideologi Taliban. Beliau menceritakan bahawa dirinya dipukul dengan begitu teruk sehingga sukar bernafas.

Zahra, seorang doktor gigi yang berpisah daripada suaminya selepas meninggalkan Afghanistan, mengenang kesakitan fizikal ketika ditahan.

Saya terasa tulang rusuk saya menekan paru-paru," katanya. "Saya tidak akan melupakannya.

Pengalamannya turut menunjukkan bagaimana perpindahan boleh memisahkan keluarga selama bertahun-tahun. Katanya, beliau tidak bertemu suaminya selama empat tahun dan mereka mengekalkan hubungan melalui panggilan video. Hasrat pasangan itu untuk mendapatkan anak tertangguh akibat perpisahan.

Fariha berkata lelaki bersenjata menahannya kerana beliau enggan berhenti bekerja dalam bidang kesihatan dan membantu wanita. Beliau menceritakan bahawa dirinya dibawa ke sebuah rumah usang, dipukul, disebat dan dirogol. Nilofar kemudiannya membantunya meninggalkan negara itu ke Brazil.

Nilofar berkata serangan seksual dan penghinaan berulang kali berlaku dalam kalangan wanita yang kesnya beliau kendalikan, manakala stigma dan ketakutan menghalang mereka daripada mendedahkan perkara itu. Beliau turut menceritakan kes rakaman penderaan digunakan untuk mengugut mangsa supaya berdiam diri. Pemerhatiannya berkaitan dengan mereka yang mendapatkan bantuannya; tiada angka prevalens seluruh negara dikemukakan bersama kisah-kisah ini.

Laporan Bennett memperincikan dakwaan penahanan sewenang-wenangnya, penyeksaan dan keganasan seksual, di samping kehilangan paksa serta pembunuhan di luar proses undang-undang. Gabungan bentuk penderaan ini menjadikan protes berbahaya dan boleh menyebabkan mangsa takut mendapatkan bantuan walaupun selepas dibebaskan.

Penyisihan daripada sekolah menjejaskan generasi seterusnya

Kanak-kanak perempuan dilarang bersekolah selepas darjah enam, manakala wanita disisihkan daripada universiti. Sekatan terhadap latihan perubatan semakin mengehadkan laluan pendidikan yang sebelum ini membawa kepada pekerjaan bergaji dan perkhidmatan awam penting.

Sesetengah wanita terus mengajar kanak-kanak perempuan yang lebih tua secara rahsia meskipun berisiko dipenjarakan. Keluarga lain menghantar anak perempuan ke sekolah agama kerana sekolah itu mungkin menawarkan salah satu daripada segelintir peluang yang masih ada untuk mereka keluar dari rumah dan belajar di luar.

Nilofar berkata tekanan sosial turut mempengaruhi keputusan tersebut. Beliau mendakwa kanak-kanak perempuan di sesetengah sekolah agama berdepan eksploitasi dan menggambarkan tekanan yang semakin meningkat dalam keluarga untuk menerima pandangan terbatas mengenai kedudukan wanita dalam masyarakat.

Bennett memberi amaran bahawa penyisihan daripada pendidikan menjejaskan kesihatan mental kanak-kanak perempuan dan pembangunan Afghanistan. Beliau turut menyebut pendedahan kepada perkahwinan paksa, perkahwinan kanak-kanak, buruh kanak-kanak dan radikalisasi sebagai ancaman kepada generasi muda.

Kerentanan kanak-kanak Afghanistan melangkaui pendidikan kanak-kanak perempuan. Pemantauan PBB yang diperincikan dalam liputan terdahulu mengenai pengambilan kanak-kanak oleh Taliban yang berterusan mengesahkan pengambilan dan penggunaan 557 kanak-kanak lelaki antara Januari 2023 hingga Disember 2025, termasuk kanak-kanak seawal usia 12 tahun. Timbalan jurucakap Taliban Hamdullah Fitrat menolak dakwaan pengambilan itu dan berkata amalan tersebut dilarang.

Bagi keluarga, kehilangan peluang bersekolah bermakna lebih daripada sekadar terlepas pelajaran. Kanak-kanak perempuan yang dihalang daripada meneruskan pengajian kehilangan laluan menuju pendapatan, kelayakan profesional dan kebebasan yang lebih besar. Afghanistan juga kehilangan seseorang yang mungkin menjadi guru atau memberikan rawatan perubatan pada masa hadapan.

Bekalan petugas wanita dalam sektor kesihatan semakin berkurangan

Pegawai di Kandahar dilaporkan mengarahkan doktor gigi lelaki supaya tidak merawat pesakit wanita dan memberitahu klinik agar menggaji doktor gigi wanita. Sekatan terhadap latihan wanita menyebabkan arahan itu semakin sukar dipenuhi: klinik memerlukan wanita yang berkelayakan sedangkan kanak-kanak perempuan dan wanita muda dihalang daripada mendapatkan pendidikan yang melahirkan golongan tersebut.

Wakil Kanada ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu membangkitkan kaitan ini di Jawatankuasa Ketiga Perhimpunan Agung, yang mengendalikan isu hak asasi manusia dan sosial. Wakil itu memberi amaran bahawa menyisihkan wanita daripada pendidikan menengah, pendidikan tinggi dan latihan perubatan mengurangkan jumlah profesional kesihatan wanita serta menjejaskan akses kepada perkhidmatan penting.

UN Women menganggarkan kadar kematian ibu di Afghanistan sebanyak 638 kematian bagi setiap 100,000 kelahiran hidup pada 2024. Dengan cara lain, ini bersamaan kira-kira satu kematian ibu bagi setiap 157 kelahiran hidup, sekali gus menggambarkan skala bahaya yang mengiringi kehamilan dan kelahiran.

Fariha, petugas kesihatan yang melarikan diri ke Brazil, bimbang sekatan berpanjangan akan menyebabkan Afghanistan kekurangan guru dan bidan wanita. Amaran beliau berkaitan dengan tempoh yang diperlukan untuk melatih pengganti: petugas berpengalaman tidak boleh terus berkhidmat selama-lamanya tanpa graduan baharu menyertai mereka.

Oleh itu, wanita yang ingin mendapatkan rawatan mungkin menghadapi beberapa halangan serentak. Klinik mungkin tidak mempunyai petugas wanita, petugas lelaki mungkin dilarang merawatnya dan syarat perjalanan mungkin menghalangnya daripada pergi ke kemudahan lain secara bersendirian.

Pergerakan dan maklumat semakin sukar diakses

Panduan pengangkutan Taliban pada Disember 2021 mewajibkan pemandu menolak wanita yang melakukan perjalanan melebihi 72 kilometer tanpa saudara lelaki terdekat. Sekatan perjalanan jarak jauh itu menjadikan akses kepada pengangkutan bergantung sebahagiannya pada ketersediaan ahli keluarga lelaki.

Jurucakap Taliban Ahmadullah Wasiq menyifatkan panduan itu sebagai saranan, bukannya perintah. Namun, arahan tersebut meminta pemandu supaya tidak memberikan tumpangan, sekali gus meletakkan penyedia pengangkutan dalam kedudukan untuk mengawal pergerakan wanita.

Wanita turut menceritakan pengalaman disoal polis moral tentang pakaian dan perjalanan bersendirian. Bagi seseorang yang hospital terdekat, sokongan keluarga atau tempat berlindung yang mungkin jauh, sekatan sedemikian menjadikan perjalanan biasa sebagai keputusan yang bergantung pada kebenaran dan ketersediaan orang lain.

Akses kepada maklumat juga semakin terbatas. Penggantungan siaran BBC FM oleh Taliban menghapuskan satu saluran siaran tempatan bagi perkhidmatan yang menurut BBC mencapai 5.4 juta orang. Rancangan Afghanistan BBC merangkumi bahan pendidikan untuk kanak-kanak perempuan yang disisihkan daripada sekolah menengah.

Program itu diteruskan melalui jalur radio lain, platform dalam talian dan satelit. Namun, pendengar yang bergantung pada penerimaan FM tempatan kehilangan cara untuk menerima berita dan pelajaran. Sekatan terhadap pergerakan fizikal dan akses kepada maklumat boleh menyebabkan wanita mempunyai lebih sedikit hubungan di luar rumah.

Penderaan di rumah berdepan laluan perlindungan yang semakin terbatas

Bennett berkata titah Taliban baru-baru ini telah melemahkan perlindungan daripada keganasan, menjadikan usaha meninggalkan hubungan yang mendera semakin sukar dan membenarkan perkahwinan kanak-kanak. Wakil Kanada ke PBB secara khusus mengkritik undang-undang Taliban mengenai pemisahan pasangan, dengan berkata undang-undang itu secara berkesan mengiktiraf perkahwinan kanak-kanak dan meningkatkan risiko eksploitasi serta penderaan.

Perubahan undang-undang ini paling penting apabila seseorang wanita memerlukan perlindungan segera. Untuk meninggalkan rumah tangga yang mendera, beliau memerlukan tempat selamat, wang untuk keperluan asas, pengangkutan dan institusi yang sedia bertindak. Sekatan terhadap pekerjaan dan pergerakan boleh menyukarkan setiap langkah.

Satu siasatan yang dibincangkan dalam liputan terdahulu mengenai penderaan maut terhadap wanita mendokumentasikan 231 pembunuhan wanita dan kanak-kanak perempuan di 10 wilayah selepas Taliban kembali berkuasa. Penangkapan didokumentasikan dalam 58 kes, kira-kira satu perempat daripada jumlah itu. Lima puluh tiga kematian secara rasmi diklasifikasikan sebagai bunuh diri.

Siasatan itu merangkumi kes Liza Shams, 33 tahun, yang keluarganya menceritakan penderaan teruk sebelum kematiannya. Rekod perubatan mencatatkan beberapa keretakan pada muka serta kecederaan lain, manakala laporan forensik menyenaraikan racun tikus sebagai kemungkinan punca kematian. Bapanya percaya beliau dibunuh dan bedah siasat tidak dilakukan.

Kesusahan ekonomi menambah buruk bahaya ini. PBB menyatakan tiga daripada empat orang di Afghanistan tidak mampu memenuhi keperluan asas mereka. Kisah keluarga yang menjual anak perempuan untuk perkahwinan atau kerja domestik menunjukkan bagaimana kebuluran, sekatan pekerjaan dan ketidakseimbangan kuasa dalam rumah tangga boleh bergabung lalu menentukan masa depan seorang kanak-kanak perempuan.

Tekanan antarabangsa tertumpu pada hak dan bukti

Bennett menggesa kerajaan menyokong beberapa usaha ke arah akauntabiliti. Beliau menyebut empat waran tangkap Mahkamah Jenayah Antarabangsa untuk pegawai kanan Taliban dan menggesa sokongan bagi Mekanisme Penyiasatan Bebas untuk Afghanistan.

Majlis Hak Asasi Manusia PBB menubuhkan mekanisme itu untuk mengumpul, memelihara dan menganalisis bukti jenayah antarabangsa yang serius serta pelanggaran hak asasi manusia. Pemeliharaan bukti boleh membantu penyiasat mengaitkan insiden individu dengan pihak yang bertanggungjawab dan menyediakan bahan bagi prosiding undang-undang pada masa hadapan.

Bennett turut menyeru pendakwaan di peringkat kebangsaan berdasarkan bidang kuasa sejagat. Prinsip undang-undang ini membolehkan mahkamah di sesetengah negara menyiasat jenayah antarabangsa tertentu yang serius, yang dilakukan di tempat lain, tertakluk pada undang-undang negara masing-masing.

Satu lagi laluan melibatkan pertikaian terhadap Afghanistan di bawah Konvensyen Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi terhadap Wanita, yang dikenali sebagai CEDAW. Bennett menggesa negara-negara yang meneruskan proses itu supaya mempercepatkannya. Beliau turut mengulangi seruan agar apartheid jantina diiktiraf sebagai jenayah antarabangsa, istilah yang digunakan pejuang hak untuk merujuk kepada penguasaan dan penyisihan berasaskan jantina yang dilembagakan.

Tiada garis masa untuk menarik balik sekatan atau menyelesaikan proses undang-undang ini diumumkan dalam kenyataan tersebut. Bennett menuntut perubahan yang boleh diukur, disokong bukti dan penelitian bebas, bukannya penerimaan diplomatik berdasarkan janji.

Kerajaan gesa tindakan sementara wanita terus berorganisasi

Wakil Kanada ke PBB berkata normalisasi hubungan dengan Taliban perlu bergantung pada langkah hak asasi manusia yang konkrit. Wakil itu turut menggesa kerajaan menggunakan dapatan dan saranan Bennett untuk menyokong akauntabiliti.

Tammy Bruce, timbalan wakil Amerika Syarikat ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, menggesa supaya sekatan terhadap pendidikan dan pekerjaan wanita dimansuhkan serta-merta. Beliau berkata Taliban telah meruntuhkan kemajuan selama beberapa dekad dan menggesa negara anggota PBB supaya menterjemahkan komitmen terhadap hak wanita kepada tindakan.

Bruce menyifatkan Amerika Syarikat sebagai penderma tunggal terbesar kepada sistem kemanusiaan dan menekankan sokongan kepada mangsa keganasan seksual semasa konflik bersenjata dan bencana alam. Bennett turut menyeru bantuan kemanusiaan berterusan bersama sokongan jangka panjang untuk penjagaan kesihatan, pendidikan, pembersihan periuk api, media bebas dan masyarakat sivil, khususnya inisiatif yang diterajui wanita.

Seruan Bennett turut meliputi perlindungan orang awam ketika ketegangan antara Afghanistan dan Pakistan. Beliau menggesa kedua-dua pihak mengambil langkah berjaga-jaga untuk melindungi orang awam serta memastikan siasatan bebas dan akauntabiliti terhadap kemudaratan yang menimpa mereka.

Nilofar terus mengumpul dana dan membantu wanita mencari tempat selamat. Wanita Afghanistan lain terus mengajar, belajar dan mempertahankan hak mereka meskipun berdepan sekatan berat. Usaha mereka menjadikan keutamaan praktikal lebih jelas: tempat selamat untuk mangsa, akses kepada rawatan, peluang untuk belajar dan sokongan yang boleh diharapkan bagi mereka yang cuba membantu.

Perkara Utama

• Wanita Afghanistan menceritakan pengalaman diseksa, mengalami keganasan seksual, terpisah daripada keluarga dan melarikan diri dalam keadaan berbahaya selepas menentang sekatan Taliban.
• Pakar PBB Richard Bennett menggesa kerajaan mensyaratkan penambahbaikan hak asasi manusia yang disahkan secara bebas sebelum memberikan Taliban legitimasi yang lebih luas.
• Penyisihan daripada pendidikan dan latihan perubatan mengancam bekalan bakal guru dan petugas kesihatan wanita.
• Sekatan perjalanan, kemiskinan dan perlindungan undang-undang yang semakin lemah menyukarkan wanita meninggalkan rumah tangga yang mendera.
• Usaha akauntabiliti antarabangsa merangkumi waran ICC, pemeliharaan bukti, kemungkinan pendakwaan di peringkat kebangsaan dan pertikaian CEDAW.
• Bennett menyeru bantuan berterusan serta sokongan untuk pendidikan, penjagaan kesihatan, media bebas dan inisiatif yang diterajui wanita Afghanistan.